Ахметова ұлжан төлегенқызы орынбор ғылыми мұрағаттық комиссиясының құрылуы және қызметі



жүктеу 0.73 Mb.
бет4/5
Дата17.02.2018
өлшемі0.73 Mb.
түріДиссертация
1   2   3   4   5

Қорытынды бөлімде диссертацияда алынған нәтижелер нақтыланып, қарастырылып отырған мәселелер бойынша тұжырымдар жасалды. 1887 жылы құрылып, 1918 жылдың маусымында өз жұмысын аяқтаған Орынбор Ғылыми Мұрағаттық Комиссиясы 30 жылдан аса қызметінде XVIII-XX ғасырлардағы тарихымызға қатысты құнды құжаттарды жинақтап, реттеп, мүмкіндігінше ондағы мұраларды ғылыми айналымға шығарып, тарих сахнасынан кеткенімен артына өшпес ізін қалдырды. Көп жағдайда Комиссияның барлық жұмысына ғылыми бағыт-бағдар беру үшін сол кезеңде танымал ғалымдар тартылды. Әр жылдары Комиссия жұмысына түркі тілдес халықтар да қатыстырылды. Дегенмен, олар мұрағат істерін жинастырып, реттеуге, істерді бөлуге жіберілмей, керісінше, ел арасынан материалдар әкелуге, ақшалай көмек көрсетуге, түрлі отырыстарда көтерілетін мәселелерді талқылауға шақырылған.

Сонымен ОҒМК-ның 30 жылдан аса жасаған қызметінің қорытындысында жарияланған 35 рет басылыммен жарық көрген «Еңбектер», мыңдаған ғылыми зерттеулер мен ізденістер бүгінгі ХХІ ғасырға жетті. Мұның барлығы Қазақстанды танудағы жасалған ізгі қадамдар еді. Бүгінде ОҒМК мұрағатындағы құжаттарсыз XVIII-XX ғасырлардағы қазақ тарихын тану мүмкін еместігі анық.

Қазақстанды отарлаған патшалы Ресейдің өз заманында жүргізген саясаты ОҒМК қызметінен де көрініс тапты. Мұрағаттық Комиссияға тікелей қатысты тарихи әдебиеттерді, мұрағаттық құжаттарды саралау барысында төмендегідей қорытындыларға қол жеткізілді:

ОҒМК негізгі мақсат-міндеттерінің бастамалары, оның алғышарттары XVIII ғасыр басында-ақ қаланды. Ресейдің Азия бағытындағы бірнеше ғылыми экспедицияларды, ғылыми қоғамдарды құруы Қазақстанды ғылыми тану ғана емес, сонымен бірге жоспарлы отарлау саясатының шешуші қадамы болды.

XVIII ғасырдың екінші жартысынан бастап Қазақстанды тану Орынбор әкімшілігінің басты жұмыстарының біріне айналып, қазақтар туралы мол мәліметтердің Орынбор кеңсесінде жинақталуымен көзге түсті. Соның нәтижесінде ОҒМК бірнеше жүз мыңнан аса құжаттар жетті.

ИОГҚ-ның Орынбор бөлімі Қазақстанды ғылыми тануда жергілікті қазақтарға белгілі дәрежеде арқа сүйеді. Алғашқы отырысында-ақ бөлім алдына Орынбор өлкесін зерттеу бағдарламасын бекітіп, география, этнография, жаратылыстану, тарих, статистика бағыттарын анықтап алды. Орыс Географиялық қоғамының Орынбор бөлімшесінің жұмысы Қазақстанның толықтай Ресей құрамына енуі кезеңімен тұстас келеді. Әскери күшпен отарлау ендігі жағдайда ғылыми жолмен ашық түрде жалғасын тапты. Оның барлығы болашақ Орынбор Ғылыми Мұрағаттық Комиссиясы қызметінде де айқын көрінді.

ХІХ ғасырдың соңғы ширегінде патша үкіметі XVIII-XIX ғасырларда Орынбор генерал-губернаторлығы кеңсесінде жинақталған мол тарихи құжаттарды қалыптасқан тәжірибе бойынша жүйелеп, реттеуге шешім қабылдады. Губерниялық комиссиялар патша үкіметінің нұсқауын орындап, империялық мақсат-міндеттердің ауқымымен қызмет жасады.

А.Б. Байтұрсынов және Ғ.Б. Балғымбаев мұрағаттық құжаттарды сұрыптап, реттеп, жинақтауға, қатыстырылмаса да, оның түрлі отырыстарынан, кітапхана мен мұражайынан мол мәліметтер алды. Орынбор қаласы, онда 1913 жылдан бастап жарық көрген «Қазақ» газеті қазақ зиялыларының мақсаты тоғысқан орталық ретінде есептелді. «Қазақ» газеті Орынбор Ғылыми Мұрағаттық Комиссиясының «Еңбектерімен» алмасты. Олар 1887-1918 жылдар аралығында ОҒМК мұрағат істерін қалыптастырумен қатар ғылыми ізденістермен шұғылданды.

ОҒМК қазақтар тарихына, оның әлеуметтік-экономикалық, саяси даму кезеңдерін қамтитын материалдар жинақтады. Сол кезең үшін бай кітапхана мен мұражай ұйымдастырды. Соның нәтижесінде қазақ елі туралы құнды материалдар әлемге таралды.

Мұрағаттық Комиссия мүшелері Ресейдегі бұқаралық ақпараттық құралдармен тығыз қарым-қатынаста болып, Қазақстан және Орта Азия туралы ізденістерін жариялап отырды. Қалыптасқан жаңа тұжырым орыс баспасөзі арқылы кең түрде насихатталды.

ОҒМК патша үкіметі жүктеген тапсырманы толықтай орындап, өзінің мақсат-міндеттерін жүзеге асырды. Өйткені, Комиссия арқылы Ресей Қазақстанды қарусыз, бейбіт түрде ғылыми тұрғыдан отарлауға көшті. Қазақтың бай тарихы бүкілресейлік мұрағаттық жүйеге келтіріліп, сұрыпталып, империялық көзқарасқа қарама-қайшы тұстары сызылып, жойылды.

Қорыта келгенде, Орынбор Ғылыми Мұрағаттық Комиссиясы тарихы – халқымыздың жүріп өткен жолындағы күрделі кезеңдерді айқындайтын белестердің бірі. Сондықтан Комиссия еңбектері біз үшін әрдайым маңызды болмақ.



Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
1 Назарбаев Н.Ә. Тарих толқынында. – Алматы: Атамұра, 1999. – 296 б.

2 Левшин А.И. Описание киргиз-казачьих или киргиз-кайсацких орд и степей (под общей редакцией академика М.К. Козыбаева). – Алматы: Санат, 1996. – 656 с.

3 Досмұхамедұлы Х. Исатай-Махамбет. – Алматы: ССРО мәдениет қоры Қаз. бөлімі Қазақстан өлкетанушылар қоғамы, 1991. – 256 б.

4 Алекторов А.Е. Народная литература киргизов // История Казахстана в русских источниках XVI-XX веков. IX том. Народные предания об исторических событиях и выдающихся людях казахской степи (XIX-XX в.) –Алматы: Дайк-Пресс, 2007. – 493 с.; Алекторов А.Е. История Оренбургской губернии. – Оренбург, 1883. – 128 с., Он же. Тургайская область. Естественные производительные силы, хозяйственная деятельность ее и народное образование (стат. Очерки). – Оренбург, 1891. – 91 с.; Крафт И.И. Сборник узаконений о киргизах степных областей. – Оренбург, 1898. – 531 с.; Витевский В.Н. И.И. Неплюев и Оренбургский край в прежнем составе до 1758 г.: Историческая монография. – Казань: типо-литография В.М. Ключникова, 1889-1890. – т. 1-3. – 701 с.; Добросмыслов А.И. Тургайская область. Исторический очерк. – Оренбург, 1900. – 524 с.; Он же. Материалы по истории России. – Оренбург, 1900. т. 1. – 303 с.; т. 2. – 80 с.; Он же. Суд у киргизов Тургайской области. XVIII-XIX веках. – Казань, 1904. – 105 с.; Словохотов П.С. Народный суд обычного права киргиз Малой Орды // Труды ОУАК. Выпуск 15. – Оренбург: Тургайская областная типо-литография, 1905. – 156 с.; Столпянский П.Н. Очерки по Оренбургской старине. – Оренбург, 1902; Он же. Оренбургский край. – Оренбург, 1903; Он же. Город Оренбург: Материалы к истории и типографии города. – Оренбург, 1908. – 399 с.; Он же. Систематизация описи дел архива ОУАК Указатель делам касающихся народного просвещения и промышленности Оренбургского края. Составитель П.Н. Столпянский. – Оренбург: – Уфа: Паровая типо-литография Товарищества Каримов, Хусаинов и К◦, 1909. – 515 с.

5 Бартольд В.В. Туземец о русском завоевании // Собр. соч.: в 9 т. – М.: Наука, 1964. – т. 2. – ч. 2. – С. 324-358.

6 Кастанье И.А. Древности Киргизской степи и Оренбургского края. –Алматы: Дайк-Пресс, 2007. – 511 с.

7 Есмағамбетов К.Л. Әлем таныған тұлға. – Алматы: Дайк-Пресс, 2009. – 504 б.

8 Иванов Н.Г. О задачах деятельности и общественном значении ученых архивных комиссий // Труды Оренбургской ученой архивной комиссии. Вып. ІІ, 1897. – 65 с.; Шукшинцев И.С. Десятилетие Оренбургской ученой архивной комиссии (9 декабря 1887-1897 г.) // Оренбургский листок. – 1898. – № 1, 2, 3, 4, 6; Гра А.П. Очерк деятельности архивной комиссии за 1888-1913 гг. // Труды ОУАК. Вып. ХХХ. – 1914. – 227 с.

9 Лаппо-Данилевский А.С. Доклад о деятельности некоторых губернских ученых архивных комиссий по их отчетам за 1903-1907 гг. // Известия императорской Академии наук. – СПб., 1908; Самоквасов Д.Я. Архивное дело в России. Книга 1. – М., 1902. – 131 с.; Книга 2. – М., 1902. – 182 с.

10 Шукшинцев И.С. Десятилетие Оренбургской ученой архивной комиссии (9 декабря 1887-1897). – Оренбург: Типо-литография Ив. Ев. Евфимовского-Мировицкого, 1897. – 8 с.

11 Самоквасов Д.Я. Архивное дело в России. – М., 1902. – Т.1. – 131 с.

12 Самощенко В.Н. Д.Я. Самоквасов как историк – архивист // Историография и источниковедение архивного дела в СССР. – Москва, 1984. – 179 с.

13 Мазин К.А. Монография Д.Я. Самоквасова «Архивное дело в России» как исторический источник // Архивы СССР. История и современность. – М., 1989. – 163 с.

14 Маяковский И.Л. Исторический очерк архивного дела в России. – Пг., 1920. – 166 с.

15 Назин И.С. Из истории архивного дела в дореволюционной России // Архивное дело. – 1936. – № 39. – С. 26-37

16 Бекмаханов Е.Б. Қазақстан ХІХ ғасырдың 20-40 жылдарында (Оқу құралы). – Алматы: Санат, 1994. – 416 б.; Вяткин М.П. Батыр Срым. – Москва-Ленинград: Издательство Академии наук СССР, 1947. – 390 с.; Аполлова Н.Г. Присоеденение Казахстана к России в 30-х годах ХVІІІ веке. – Алма-Ата, 1948. – 254 с.; Он же. Экономические и политические связи Казахстана с Россией в ХVІІІ – начале ХІХ в. – Москва, 1960. – 456 с.; Зиманов С.З. Общественный строй казахов первой половины ХІХ века. – Алма-Ата: Издательство Академии наук Казахской ССР, 1958. – 294 с.; Он же. Политический строй Казахстана конца ХVІІІ и первой половины ХІХ веков. – Алма-Ата: Издательство Академии наук Казахской ССР, 1960. – 294 с.

17 Бржостовская Н.В. Деятельность губернских ученых архивных комиссии в области архивного дела. 1884-1917 гг. Дисс. ... канд. истор. наук.: 07.00.02. – М., 1951. – 187 с.

18 Пирогова Е.П. Деятельность Оренбургской ученой архивной комиссии// Историография общественной мысли дореволюционного Урала.– Свердловск, 1988. – С. 69-76; Зобов Ю.С. Оренбургская ученая архивная комиссия // Восьмые Бирюковские чтения. – Челябинск, 1988. – С.142-144; Он же. Роль Оренбургской ученой архивной комиссии в становлении исторического краеведения на южном Урале // Второя Всесоюзная конференция по историческому краеведению. – Пенза, 1989. – С.80-81.

19 Макарихин В.П. Губернские ученые архивные комиссии и их роль в развитии общественно-исторической мысли России конца ХІХ – начала ХХ вв.: Дис. ... докт. истор. наук.: 07.00.09. – Нижний Новгород, 1991. – 298 с.; Он же. Губернские ученые архивные комиссии и их роль в общественно-исторической мысли России // Истории СССР. – 1989. – №1. – С.160-170; Он же. Губернские ученые архивные комиссии России. Монография. – Горький, 1991. – 186 с.

20 Валиханов Е.Ж. Деятельность Русского географического общества по изучению экономического и общественного положения казахского народа на рубеже ХІХ-ХХ вв. – Алма -Ата, 1990. – 212 с.; Хабижанова Г.Б., Валиханов Е.Ж., Кривков А.Л. Русская демократическая интеллигенция в Казахстане (Вторая половина XIX – начало XX в.). – М.: Русская книга, 2003. – 288 с.

21 Мәшімбаев С.М. Патшалық Ресейдің Қазақстандағы мемлекеттік басқару мекемелерінің тарихы. – Алматы: Қазақ университеті, 2000. – 324 б.;

22 Абилев К.А., Аханов Ж.А. Из истории деятельности научных учреждении по изучению Казахстана XIX – начала XX в. – Алма-Ата: Ғылым, 1990. – 67 с.

23 Исмаилов А.И. Страницы истории русских исследователей в Казахстане (XIX – начало XX вв.). – Алматы, 2004. – 198 с.

24 Сыздыкова Е.С. Российские военные и Казахстан: (Вопросы социально– политической и экономической истории Казахстана XVII – XIX вв. в трудах офицеров Генерального штаба России). – Москва, 2005. – 246 с.

25 Толстов В.А. Рязанская губернская ученая архивная комиссия: история создания, труды и коллекции.: Автореф. ... канд. истор. наук.: 07.00.02.– Саратов, 2003. – 23 с.; Захарова Т.А. Саратовская губернская ученая архивная комиссия в 1886-1920 годах.: Дис. ... канд. истор. наук.: 07.00.02. – Пенза, 2003.– 199 с.

26 Хасанов Э.Р. Историческое краеведение на южном Урале (вторая половина ХІХ – начало ХХ вв).: Автореф. ... канд. истор. наук.: 07.00.02. - Оренбург, 2002. – 22 с.; Сафонов Д.А. Периодика Оренбургского края. Вып. 1. Первые сто лет. – Оренбург: Оренбургская губерния, 2004. – 504 с.; Евгеньев А.А. Оренбургская археология с XVIII в. до конца 70-х гг. ХХ в.: Автореф. ... канд. истор. наук.: 07.00.06. – Казань, 2008. – 20 с.; Минеева И.М. История археологических иследований в музеях Южного Урала.: Дис. ... канд. истор. наук.: 07.00.06. – Уфа, 2001. – 206 с.

27 Удербаева С.К. «Труды» Оренбургской ученой архивной комиссий как источник по истории Казахстана (период деятельности 1887-1917 гг.).: Дис. ... канд. истор. наук.: 07.00.09. – Алматы, 2010. – 164 с.

28 Ресей Федерациясы Орынбор Облыстық Мемлекеттік Мұрағаты (РФ ОрОММ). 96-қ., 1-т., 94-іс.

29 Ерофеева И.В. Служебные и исследовательские материалы российского дипломата А.И. Тевкелева по истории и этнографии казахской степи (1731-1759 гг.) // История Казахстана в русских источниках XVI-XX веков. ІІІ том. Журналы и служебные записки дипломата А.И. Тевкелева по истории и этнографии Казахстана (1731-1759 гг.). – Алматы: Дайк-Пресс, 2005. – 481 с.

30 РФ ОрОММ. 1-қ., 1-т., 1-3 істер.

31 РФ ОрОММ. 2-қ., 1-т., 1-4 істер.

32 РФ ОрОММ. 3-қ., 1-т., 15-іс.

33 Андреев И.Г. Описание Средней Орды киргиз-кайсаков. – Алматы,1998.– 280 с.

34 РФ ОрОММ. 6-қ., 10-т., 278-іс.

35 Неизвестный Владимир Иванович Даль. – Оренбург: Оренбургское книжное издательство, 2002. – 480 с.

36 Ресей Федерациясы Мемлекеттік Мұрағаты (РФ ММ). 99-қ., 1-т., 36-іс.

37 РФ ОрОММ. 96-қ., 2-т, 47-іс.

38 РФ ОрОММ. 96-қ., 1-т, 6-іс.

39 РФ ОрОММ. 96-қ., 1-т., 18-іс.

40 РФ ОрОММ. 96-қ., 1-т., 95-іс.

41 РФ ОрОММ. 96-қ., 1-т., 124-іс.

42 Ресей Федерациясы Астрахан Облыстық Мемлекеттік Мұрағаты (РФ АОММ). 857-қ., 1-т., 11-іс.

43 РФ ОрОММ. 96-қ., 1-т., 80-іс.

44 РФ ОрОММ. 96-қ., 2-т., 58-іс.

45 Отчет за 1902 год. Отчет состояния Оренбургской ученой архивной комиссий в 1903 г. // ОУАК. Выпуск 14. – Оренбург: типо-литография И.И. Евфимовского-Мировицского, 1905. – 220 с.

46 Отчеты и протоколы за 1907 год // ОУАК. – Оренбург: типо-литография Б.А. Бреслина, 1909. – 81 с.

47 ОУАК. Отчет и протоколы заседаний за 1908 г. – Оренбург: скоропечатная, 1909. – 74 с.

48 РФ ОрОММ. 96-қ., 1-т., 104-іс.

49 РФ ОрОММ. 96-қ., 1-т., 98-іс.

50 РФ ОрОММ. 94-қ., 1-т., 107-іс.

51 РФ ОрОММ. 96-қ., 1-т., 29-іс.

52 Қазақстан Республикасы Орталық Мемлекеттік Мұрағаты (ҚРОММ). 25-қ., 5-т., 31-іс.

53 РФ ОрОММ. 168-қ., 1-т., 31-іс.

54 РФ ОрОММ. 168-қ., 1-т., 55-іс.

55 ҚРОММ. 25-қ., 2-т., 78-іс.

56 РФ ОрОММ. 96-қ., 1-т., 96-іс.

57 РФ ОрОММ. 21-қ., 9-т., 4-іс.

58 Қазақстан Республикасы Президенттік Мұрағаты (ҚРПМ). 813-қ., 1-т., 27-іс.

59 РФ ОрОММ. 17-қ., 4-т., 397-іс.

60 Байтұрсынұлы А. Көп томдық шығармалар жинағы. 3-т. Тіл-құралы (қазақ тілі мен оқу-ағартуға қатысты еңбектері). – Алматы: Алаш, 2005. – 352 б.


ДИССЕРТАЦИЯ ТАҚЫРЫБЫ БОЙЫНША ЖАРЫҚ КӨРГЕН

ЕҢБЕКТЕР ТІЗІМІ
1 Кенжеғали Қаюпов – Махамбет Өтемісұлы жырларын насихаттаушы. Ер Махамбет. М. Өтемісұлының 200 жылдығына арналған «Қазақ халқының ұлт азаттық күресі тарихының өзекті мәселелері» атты аймақтық ғылыми-практикалық конференцияның материалдар жинағы. – Қостанай, 2003. – 27-

30 бб.


2 Арынғазы хан (1786-1833). Жоғарғы оқу орындарының студенттеріне арналған оқу құралы. – Ақтөбе: А – Полиграфия ЖШС, 2004. – 168 б.

3 Арынғазы Әбілғазыұлының дипломатиясы // ХVІІІ-ХХ ғасырдың басындағы Қазақстанның шектес елдермен қарым-қатынасы: проблеманың қазіргі күйі мен болашағы. Халықаралық ғылыми практикалық конференцияның материалдары. – Ақтөбе, 2004. – 10-11 желтоқсан. – 115-

117 бб.

4 Қазақ-орыс қатынасы және Арынғазы Әбілғазыұлы бейнесі // «Қазақстан– Ресей ынтымақтастығы келелі мәселелерімен болашағы» тақырыбындағы өткен халықаралық ғылыми конференцияның материалдары. – Атырау, 2004. – 87-91 бб.

5 Орынбор Ғылыми Мұрағаттық Комиссиясының құрылу тарихынан // Әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық университеті ҚазҰУ Хабаршысы «Шығыстану сериясы». – Алматы, 2007. – № 4 (41). – 11-14 бб.

6 Қазақ тарихы және А.И. Добросмыслов // Қазақ Ұлттық Университетінің хабаршысы. Халықаралық қатынастар және халықаралық құқық сериясы. – Алматы, 2007. – № 5-6 (31-32). – 88-90 бб.

7 Қазақтың дәстүрлі құқығы ХVІІІ-ХХ ғғ. орыс зерттеулерінде // «Тұлғаның қоғамның мемлекеттік қауіпсіздігінің конституциялық негіздерін қамтамасыз етудің өзекті мәселелері» атты аймақтық ғылыми-тәжірибелік конференция материалдары. – Атырау, 2007. – 9-10 қараша. – 37-41 бб.

8 Орынбор Ғылыми Мұрағаттық Комиссиясындағы И.А. Кастаньенің қызметі // М.Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан Мемлекеттік Университетінің Хабаршысы. Ғылыми журнал. – 2007. – № 3 (27). – 25-31 бб.

9 Э.А. Эверсман – Каспий өңірін зерттеуші // М. Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан Мемлекеттік Университетінің Хабаршысы. Ғылыми журнал. – 2007.– № 3 (27). – 117-122 бб.

10 Орынбор Ғылыми Мұрағаттық Комиссиясы және Торғай облысы газеттері // «Қазақ әдебиеті және қазіргі заман» атты халықаралық ғылыми теориялық конференциялар материалдар жинағы. – Атырау, 2007. – 28-29 қараша. – 102-105 бб.

11 «Қазақ» газеті және қазақ тарихы // Академик З. Алдамжаров атындағы Қостанай әлеуметтік-техникалық университеті Ғылыми Хабаршысы. – 2007. – № 4. – 12-16 бб.

12 Орынбор Ғылыми Мұрағаты Комиссиясындағы тарихи өлкетануды ұйымдастыру // «Өлкетанудың өзекті мәселелері» атты республикалық ғылыми-практикалық конференцияның материалдары жинағы. – Атырау, 2007. – 7-8 желтоқсан. – 65-71 бб.

13 «Қазақ» газеті бетіндегі қазақ тарихы мәселелері // Абай атындағы Қазақ Ұлттық педагогикалық университетінің Хабаршысы. Тарих және саяси әлеуметтік ғылымдар сериясы. – 2007. – № 4 (15). – 52-54 бб.

14 Өлкетану және қазақ өлкесін зерттеген Ғылыми Комиссия // Абай атындағы Қазақ Ұлттық педагогикалық университетінің Хабаршысы. Тарих және саяси-әлеуметтік ғылымдар сериясы. – 2007. – № 4 (15). – 48-51 бб.

15 Қазақ елін зерттеген шығыстанушы // Х. Досмұхамедов атындағы Атырау мемлекеттік университеті Хабаршысы. Гуманитарлық ғылымдар сериясы. – 2007. – № 1 (9). – 42-45 бб.

16 Ахмет Байтұрсынов және Орынбор қаласы // Әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық университеті ҚазҰУ Хабаршысы «Тарих сериясы». – 2008. – № 1 (48). – 240-244 бб.

17 Ғ.Б. Балғымбаев және Орынбор Ғылыми Мұрағаттық Комиссиясы // Отан тарихы. – 2008. – № 2. – 88-98 бб.

18 Орынбор Ғылыми Мұрағаттық Комиссиясы және Арынғазы хан ұрпақтары // Қазақ тарихы. – 2008. – № 2. – 47-50 бб.

19 Из истории изучения археологических памятников в Казахстане (По материалам Оренбургской Ученой Архивной Комиссии) // Вестник Прикаспия: Археология, история, этнология. Ассоциация университетов Прикаспийских государств. Калмыцкий государственный университет. – Элиста, 2008. – № 1. – С.52-55

20 Русское географическое общество и Казахстан // Вестник Прикаспия: археолгия, история, этнология. Ассоциация университетов Прикаспийских государств. Калмыцкий государственный университет. – Элиста, 2008. – № 1. – С.132-137

21 З.А. Алдамжардың ғылыми мұралары // «Отан тарихының келелі мәселелері» атты республикалық ғылыми теориялық конференцияның материалдар жинағы. – Атырау, 2008. – 28-29 ақпан. – 219-222 бб.

22 Тарихи деректерді мұрағатқа жинақтаған Ғылыми Комиссия // Қазақстан мұрағаттары. – 2008. – № 1 (5). – 87-93 бб.

23 XVIII-XIX ғғ. қазақ елі және Ресейдің зерттеу қоғамдары // Еуразия гуманитарлық институтының Хабаршысы. Ғылыми журнал. – Астана. 2008. – № 1. – 5-10 бб.

24 Комиссия «Еңбектеріндегі» қазақтар тарихы // Х. Досмұхамедов атындағы Атырау мемлекеттік университетінің Хабаршысы. – Атырау, 2008. – № 10. – 41-48 бб.

25 Қазақ тарихынан сыр шерткен мұражай // Мәдени мұра. – 2009. – № 5 (26). – 90-97 бб.

26 Культурно-исторические основы дружбы и сотрудничества Казахстана и России // Образ страны и межкультурная коммуникация: Сб.науч.тр. – Саратов: ИЦ «Наука», 2009. – С.124-129.

27 Традиции толерантности и веротерпимости в казахской культуре // Диалог культур: Евразийский опыт и региональная специфика: материалы международного научно-практического семинара. – Оренбург: ИПК ГОУ. ОГУ, 2009. – С.77-81

28 Шерғазы Қайыпұлын білеміз бе? // Қазақ тарихы. – 2010. – № 2. – 11-

13 бб. Авторлық бірлікте.

29 Шерғазы Қайыпұлын білеміз бе? // Қазақ тарихы. – 2010. – № 4. – 10-

13 бб. Авторлық бірлікте.

30 Бақытжан Қаратаевтың ғылыми мұралары. М. Өтемісов атындағы БҚМУ Хабаршысы. Ғылыми журнал. – Орал, 2010. – № 1 (37). – 133-137 бб.

31 XIX ғ. аяғы мен XX ғ. басындағы өлке баспасөзінің жайы //

Х. Досмұхамедов атындағы Атырау мемлекеттік университетінің Хабаршысы. – Атырау, 2010. – № 1 (16). – 32-34 бб.

32 Некоторые аспекты голода 1920-х годов в приграничной зоне Южного Урала и Казахстана // М. Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан мемлекеттік университеті Хабаршысы. Ғылыми журнал. – Орал, 2010. – № 3(39). – 94-

104 бб. Авторлық бірлікте.

33 Қазақ тарихы және Мұрағаттық Комиссия // М. Өтемісов атындағы БҚМУ Хабаршысы. Ғылыми журнал. – Орал, 2010. - № 2 (38). – 138-149 бб.

34 Мұрағаттық Комиссия кітапханасы және қазақ тарихы //

Х. Досмұхамедов атындағы Атырау мемлекеттік университетінің Хабаршысы. – Атырау, 2010. – № 3 (39). – 30 – 35 бб.

35 Архивные материалы Оренбургской области как важный источник в изучении истории казахов // Образ страны и межкультурная коммуникация: Сб.науч.тр. – Саратов: ИЦ «Наука», 2010. – С.132-137.

36 История создания и научная деятельность Оренбургской Ученой архивной комиссии (1887-1918гг.) // Образ страны и межкультурная коммуникация: Сб.науч.тр. – Саратов: ИЦ «Наука», 2010. – С.153-159.)

37 Қазақ тарихын зерттеген Мұрағаттық Комиссия мүшелері // ІІІ Махамбет оқулары атты республикалық ғылыми -тәжірибелік конференцияның материалдары. – Орал: М. Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан мемлекеттік университетінің баспа орталығы, 2010. – 42-49 бб.




РЕЗЮМЕ

автореферата диссертации на соискание ученой степени доктора исторических наук по специальности 07.00.02 – Отечественная история (История Республики Казахстан)
Ахметова Улжан Толегеновна
СТАНОВЛЕНИЕ И ДЕЯТЕЛЬНОСТЬ ОРЕНБУРГСКОЙ УЧЕНОЙ

УЧЕНОЙ АРХИВНОЙ КОМИССИИ (1887-1918 гг.)
Объект исследования. Деятельность Оренбургской ученой архивной комиссии, занимавшейся систематизацией архивного дела и вместе с тем проводившей научные исследования в 1887-1918 годы, а также деятельность отдельных личностей, бывших членами данной комиссии.

Предмет исследования. Всесторонний исторический анализ деятельности Оренбургской ученой архивной комиссии, способной пролить свет на историю развития казахов в XVIII – первой половине XХ века.

Актуальность темы. Созданная по инициативе царского правительства в 1887 году и просуществовавшая до 1918 года Оренбургская ученая архивная комиссия оставила определенный след в истории и вызывает научный интерес, так как имеет прямое отношение к истории казахов. Это доказывают и мероприятия, осуществляемые по государственной программе «Культурное наследие».

За 30 лет деятельности Оренбургская ученая архивная комиссия оставила после себя 35 трудов, сборников, монографий, статей по истории, археологии, фольклору, литературе и искусству казахов, охватывающих XVIII – первую четверть XХ века. Вместе с тем архивные документы по Казахстану, собранные по всей России членами комиссии, бесспорно, вносят весомый вклад в изучение истории нашей страны.

Тем не менее, наследие Оренбургской ученой архивной комиссии по сей день не подвергалось комплексному исследованию не только в Казахстане, но и в России. Отдельные статьи и исследования отдельных сторон деятельности комиссии не в полной мере отражают историю и деятельность данного учреждения. Поэтому данное исследование посвящено изучению деятельности Оренбургской ученой архивной комиссии, рассмотрению трудов, собранных в историческом архиве Оренбурга, данных по богатой истории Казахской степи, выяснению вклада личностей, принимавших активное участие в ее работе, исследованию публикаций, использовавших этот архив. Рассмотрение темы диссертации именно с этих позиций придает актуальность данной работе.

Цели и задачи исследования. Целью исследования является комплексное изучение, критическое переосмысление, всестороннее исследование и анализ научного наследия ученых Оренбургской ученой архивной комиссии, созданной в 1887 году и просуществовавшей до 1918 года, оставившей большое количество архивных материалов, имеющих прямое отношение к истории казахского народа.

Для решения поставленной цели определены следующие задачи:

- С новых позиций проанализировать документы и работы, собранные в историческом архиве ОУАК, созданной по инициативе правительства России с целью всестороннего изучения материалов по истории казахского народа научными экспедициями, группами ученых и военных, научными организациями и др.

- Проанализировать фундаментальные труды и определить основные направления развития архивного дела в Оренбурге под влиянием деятельности Оренбургской ученой архивной комиссии.

- Заново проанализировать список ученых, чиновников и военных, бывших членами Оренбургской ученой архивной комиссии, по возможности сравнив направления их исследований и с критической точки зрения оценить их вклад.

- С современных позиций проанализировать различные трудности в сборе архивных дел, обстоятельства тенденциозного отбора материалов, собранных в колониальной канцелярии и причины уничтожения многих ценных документов в угоду политическим интересам царской России.

- Ввести в научный оборот труды представителей национальной интеллигенции, привлеченных в научные учреждения, выявить их общественно-политические взгляды, а также пропагандировать их наследие во благо будущего поколения.

- Обращая особое внимание на сотрудничество с другими научными учреждениями в 30-летний период работы Оренбургской ученой архивной комиссии, определить общее и особенное в истории, этнографии, археологии и в других научных направлениях в проведенных комиссией исследованиях по народам Казахстана и Средней Азии.

- В исследовании особо показать роль работавших в комиссии отдельных ученых таких, как И.А. Кастанье и др., чьи научные труды о Казахстане, опубликованные в дальнем зарубежье, способствовали освещению вклада казахского народа в мировую историю.



Достарыңызбен бөлісу:
1   2   3   4   5


©kzref.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет