Ќазаќcан республикасыныѕ



жүктеу 1.11 Mb.
бет1/7
Дата26.08.2018
өлшемі1.11 Mb.
  1   2   3   4   5   6   7


ҚАЗАҚCТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ

БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
МИНИСТЕРСТВО ОБРАЗОВАНИЯ И НАУКИ

РЕСПУБЛИКИ КАЗАХСТАН

«Қарағанды мемлекеттік индустриялық университеті»

республикалық мемлекеттік кәсіпорны
Республиканское государственное предприятие

«Карагандинский государственный индустриальный университет»




5В070900 - МЕТАЛЛУРГИЯ

мамандығы бойынша үлгілік оқу бағдарламалары

БАКАЛАВРИАТ

Типовые учебные программы по специальности

5В070900 - МЕТАЛЛУРГИЯ


Теміртау 2016

АЛҒЫ СӨЗ
1 5В070900 Металлургия мамандығы бойынша «Қарағанды мемлекеттік индустриалды университеті» республикалық мемелекеттік кәсіпорын ӘЗІРЛЕГЕН ЖӘНЕ ҰСЫНҒАН

2 Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігінің 2016 жылғы 30 маусым бұйрығымен БЕКІТІЛДІ ЖӘНЕ ІСКЕ ҚОСЫЛДЫ


3 АЛҒАШҚЫ РЕТ ЕНГІЗІЛДІ
4 Типтік оқу бағдарламасы 5В070900 Металлургия мамандығы бойынша мемлекеттік жалпыға міндетті білім беру стандартына сәйкес әзірленген хаттама №1 22.10.2014.
5 Бағдарламаны баспаға ұсынған оқу әдістемелік секциясы хаттама №5 07.07.2016 г.

.

Осы үлгілік бағадарламаны Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігінің рұқсатынсыз көбейтуге және таратуға болмайды



МАЗМҰНЫ


Базалық пәндер


1

Химия

4

2

Математика I

19

3

Математика II

26

4

Физика I

32

5

Физика II

39

6

Кәсіби қазақ (орыс) тілі

44

7

Кәсіби бағытты шетел тілі

51

8

Металлургиялық үрдістер теориясы

62


Бейінді пәндер


9

Металлургиялық өндірістің технологиясы

68

10

Металлургиялық үрдістер жылу энергетикасы

74



ХИМИЯ
3 кредит
Авторлар:

х.ғ.к. Исанова Б.Х., х.ғ.к. Гавва Н.Ф


Рецензенттер:

х.ғ.к., доцент Блинова Н.Н.

Қарағанды мемлекеттік индустриялық университеті

х.ғ.д., профессор Байкенов М.И.,

Е.А.Бөкетов атындағы Қарағанды мемлекеттік университеті

Евтушенко И.Ю.

«АрселорМиттал Теміртау» АҚ суықтай таптау зертханасының басшысы

Түсіндірме жазба
«Химия» пәні бойынша үлгілік бағдарлама 3 кредитке негізделген, және Қазақстан Республикасы білім және ғылым министрінің бұйрығымен мамандық бойынша әзірленген оқу жоспарына сәйкес № 158 10 сәуір 2012 жылы жасалынған.

Химияны зерттеу процесінде диалектикалық ойлау қалыптасады, әлемге деген ғылыми пікір негізін қалыптастырады. Қазіргі заманауи химия маманы дайындығы қосылады, әр түрлі заттардың қасиеттері туралы нақты мәліметтерді қолдануға ғана емес, сапа, сенімділіктің сұрақтары, ойлау, алуан түрлі мәселелерді, физикалық-химиялық мәселелерді шешуге көмектеседі. Металлург маманы шикізат дайындығының жанында ағатын күрделі физикалық-химиялық процестермен және металдар өндірісі түйіседі. Қазiргi уақытта металлургияның мiндеттерi құрылыстың зерттеуi болып көрiнедi және физикалық-химиялық қасиеттер металлдық және оксид балқытпалары, қатты ерiтiндiлер; жылу динамикасы, кинетика мен металлургиялық процестерде химиялық реакциялардың тетiгi және тағы басқалар.

«Химия» курсын игеру студентті келесі пәндерді оқып-үйренуге даярлайды: физикалық химия, коррозия және металдар қорғау, кристаллография және металлография және арнайы пәндер.
Пәннің мазмұны
Кіріспе
Химия – заттардың құрылымы, қасиеттері, олардың түрленуі және бірге жүретін құбылыстар туралы ғылым. Химияның негізін қалаушы өркендеу бағыты заттың құрылымын зерттеу, молекулалар мен материалдардың құрылымы қасиеттерінің теориясының өркендеуі болып табылады. Заттардың құрылымы мен әртүрлі қабілеттігінің арасында байланысты орнату маңызды. Қандай да бір бағыттағы химиялық түрленулер молекулалар, иондар, радикалдар, басқа да қысқа өмір сүретін түзілулердің құрамы және құрылымымен анықталады. Бұны білгеннен кейін бар заттарға қарағанда сандық немесе сапалық басқа қасиеті болатын жаңа өнімдерді алу тәсілдерін табуға мүмкіндік береді, яғни берілген қасиетті жаңа заттарды бағыттаумен синтездеуді іске асырады. Әдеттегі химияның міндеттері заттар мен материалдардың құрамын сандық және сапалық талдау – ерекше мән алды. Бұл химиялық объектілердің және зерттелетін қасиеттердің санының өсуімен адамның табиғатқа әсерінің кезектілігін анықтау және төмендету қажеттілігіне де байланысты.

Замануи химия, жеке ғылым болып келетін оның бірқатар арнайы бөлімдері бар болатындай, өркендеудің белгілі деңгейіне жетті. Зерттелетін заттың атомдық табиғатына, атомдар арасындағы химиялық типтерге байланысты, неорганикалық органикалық және элементтіорганикалық химия деп бөледі. Элементті органикалықхимия неорганикалық және органикалық химияның қиылысында. Бұл «үшінші» химия органоген емес периодты жүйедегі басқа элементтермен көміртегімен химиялық байланысын көрсететін біріктіру.

Химия үшін орталық сұрақ ол химиялық қасиеттер туралы. Оқып-үйрену пәні сонымен қатар заттың физикалық, физико-химиялық және биохимиялық қаситтері болып келеді. Осы себептен жеке әдіс қана жасалмай, сонымен қатар оқып-үйренуге басқа да ғылымдар қатысады. Сондай-ақ химияның құраушы бөлігі, физикалық есептеу аппараты және физикалық тәжірибелік көмегімен химиялық объектілерді, үрдістерді және олармен бірге жүретін зерттейтін, физикалық химия және химиялық болып келеді. Бүгінгі күні бұл ғылымдар бірқатар басқа ғылымдарды біріктіреді: квантты химия, химиялық термодинамика (термохимия), химиялық кинетика, электрохимия, фотохимия, жоғары энергиялар химисы, компьютерлі химия және т.б. бірақ химиялық бағыттың фуедаметальды ғылымдар тізбегі материя қозғалысының химиялық пішінінің әртүрлілігін және оның күнделікті өмірге әсерін көрсетеді.

Берілген курстың міндеті – студенттердің химия негіздерін, элементтердің химиясын және олардың біріктірулерін игеру. Осыған байланысты бағдарлама екі бөлімнен тұрады. Біріншісінің құрамында заттардың қасиеттері мен түрленуін түсіну мүмкін емес теория негіздері бар: химияның негізгі заңдары мен түсінігі; химиялық байланыс, заттың құрылымы мен молекулярлы өзарабайланыс жаратылысы туралы замануи түсініктер; химиялық үрдістердің жалпы өту заңдылықтары химиялық термодинамика және кинетика элементтерді қолданумен түсіндіріледі.

Екінші бөлімде химиялық элементтердің қасиеттеріне жүйелік шолу және олардың байланысы келтірілген және мұнда элементтердің жалпы сипаттамасы, қарапайым заттарды алу тәсілдері мен қасиеттері енгізілген. Негізі материал курстың бірінші бөлімінде қарастырылған құрылымдық және термодинамикалық түсініктер негізінде мазмұндалған. Элементтердің жалпы сипаттамасында олардың атомдарының электронды құрылымы, атомдар мен иондардың өлшемі, тотығу дәрежесі, иондану энериясы және электронға тектелу, электродты потенциалдар, сонымен қатар кейбір термодинамикалық константалар туралы айтылады. Кафедраның шешімі бойынша кейбір бөлімдердің кезектілігін өзгерту ұйғарылды. Берліген бағдарламаға органикалық емес және органикалық қосылыстардың кластары туралы бөлімдер енгізілген.

Химия курсын оқып-үйрену кезінде оқу үрдісінің алдыңғы буыны студенттердің жұмысын ұйымдастыратын және бағыттайтын дәрістер болып келеді. Химиялық үрдістерді есептеу дағдылары болу үшін машықтану сабақтары қарастырылады. Химия – тәжірибелік ғылым болғандықтан, оны оқып-үйрену кезінде зертханалық жұмыстарға аса көңіл бөлген дұрыс. Зертханадағы жұмыс дәрістік материалдың бекітілуіне және студенттердің ғылыми тәжірибе жасау дағдысын жетілдіреді.


1 Химияның негізгі түсініктері және заңдары


    1. Химия пәні және міндеттері. Атомдық-моликулярлы білім

Химия заттар мен олардың түрленуі туралы ғылым ретінде. Химияның ғылым жүйесіндегі орны. Материя және қозғалыс. Материяны анықтау. Материя түрлері. Зат пен өріс материяның бар болуының нақты пішіні ретінде. Энергия және масса. Химиялық түрленулер кезіндегі энергия. Химиялық реакция кезінде химиялық энергия жылулық, жарықтық, электрлік энергия түрлеріне түрленуі және керісінше соңғылары химиялық үрдісті туғызуы мүмкін. Химияны оқып-үйрену объектісі. Заттардың құрамы мен құрылымы, заттардың қасиеттерінің олардың құрамы мен құрылымына тәуелділігі, сонымен қатар бір заттардың екінші заттарға түрленуі. Атомды-молекулярлы білім негізіндегі дискреттілік түсінігі. «Атом», «молекула», «моль» түсінігі.


1.2 Химиялық элемент. Қарапайым және күрделі зат
«Химиялық элемент», «қарапайым зат» түсінігі мен олардың ерекшелігі. Элементтердің аллотропиялық түрөзерістері. Заттардың жіктелуі - қарапайым және күрделі заттар, немесе химиялық қосылыстар. Заттың агрегаттық күйі. «Тотығу дәрежесі» және «валенттілік» түсінігі. Күрделі заттардың формулаларын құрастыру принципі. Қарапайым және шын немесе молекулярлы формулалар.
1.3 Химияның негізгі заңдары
Химияның стехиометриялық және басқа да заңдары. Стехиометриялық заңдар: масса сақталу, эквиваленттер, көлемдік қатынастар. Қалғандарында: құрам тұрақтылық, еселік қатынастар және газды заңдар қарастырылады. Стехиометриялық заңдар негізінде химиялық реакциялар теңдеулері бойынша сандық есептеулер жүргізіледі. Газдың парциалдық қысымы.
2 Органикалық емес қосылытар класстары
2.1 Органикалық емес заттардың жіктелуі
Оксидтер, негіздер, қышқылдар және тұздар. Негізгі, амфотерлі, қышқылдық оксидтер. Еритін жіне ерімейтін негіздер. Қышқылдар. Оттексіз және оттекті, бір-, екі- және үшнегізді қышқылдар. Тұздар. Орта, қышқыл, негізгі, қосарлы, үштік, кешенді тұздар. Элементтердің тотығу дәрежесін ескерумен органикалық емес заттардың халықаралық номенклатурасы.
2.2 Органикалық емес заттардың класстары арасындағы байланыс
Суда ерімейтін оксидтерге сәйкес негіздер. Қышқылдардың ангидридтерінен алынатын қышқылдар. Бейтараптау реакциясымен тұздарды алу. Орта тұздарды алумен толық бейтараптау; қышқыл немесе негізгі тұздарды алумен толық емес бейтараптау. Тұздарды гидролиздеу. Оксидтер, қышқылдар және сілтілермен жұмыс істегенде сақтану шаралары.
3 Химиялық реакцияның негізгі заңдылықтары
3.1 Химиядағы термодинамика негіздері
Термодинамиканың бірінші заңы. Химиялық түрленулер энергетикасы. Экзотермиялық және эндотермиялық үрдістер. Стандартты энтальпиялар, энтропиялар және заттардың түзілуінің термомеханикалық теңдеулерді құру. Термохимия заңдары және олармен термохимиялых реакцияларды шешу. Химиялық реакция ағу бағыты. Энтропия. Гиббстің еркін энергиясы.
3.2 Химиялық кинетика
Гомогенді және гетерогенді үрдістер. Химиялық реакциялар жылдамығы. Реакция жылдамдығына әсер ететін факторлар. Әсеретуші заттардың табиғаты температура, жанасу бетінің концентарциясы немесе ауданы, катализаторлардың және физикалық әсер ету әдістерінің химиялық реакцияға әсері. Гомологиялық және гетерологиялық үрдістер.
3.3 Химиялық тепе-теңдік
Қайтымды және қайтымсыз реакциялар. Тура және кері реакциялар жылдамдықтар арасындағы динамикалық тепе-теңдік. Тепе-теңдік константасы. Температура, концентрацияның (немесе газдыфазалы үрдістерге қысымның) тепе-теңдік константасына әсері. Ле Шателье принципі.
4 Ерітінділер
4.1 Дисперсті жүйелердің жіктелуі
Дисперстілік. Дисперсті фаза және дисперсті орта. Полярлы және полярсыз еріткіштер. Дисперсті дәреже бойынша жүйенің жіктелуі: күрделідисперсті, коллоидты, молекулярлы және ионды ерітінділер. Гетерогенділік бойынша дисперсті жүйенің жіктелуі. Дисперті жүйелерді алу әдістері. Еркіндисперсті және байланысты дисперсті жүйелер. Тұтқырлаушы материалдар. Бетон.
4.2 Электролиттер емес ерітінділер
Идеалды ерітінділердің жіктелуі. Еру. Қаныққан, қанықпаған және асақаныққан ерітінділер. Концентрацияны көрсету тәсілдері: пайыздық, молярлы, моль-эквивалентті (нормалды), молярлы, мольдық мөлшер. Электролиттер мен электролиттер емес ерітінділер. Электролит емес ерітінділердің физико-химиялық қасиеттері: Генри, Рауль заңы; ерітінділердің осмотикалық қысымы.
4.3 Электролитті ерітінділер
Электролитті диссоцация теориясы. Электролитті диссоцация үрдісі. Диссоцация дәрежесі және константасы және олардың өзара байланысы. Электролитті диссоцация үрдісіне араластырудың әсері. Күшті және әлсіз электролиттер. Электролитті диссоцация көзқарасынан қышқыл, негіздер және тұздардың қасиеттері. Еру көбейткіштері. Судың диссоцациясы. Сутекті көрсеткіш. Бейтарап, қышқыл және сілтілі орта. Химиялық реакцияның иондымолекулярлы толық және қысқа теңдеулері. Изотондық коэффициент. Гидролиз кезінде тұздар ортасының реакциясының өзгеру. Гидролиз дәрежесі мен константасы.
5 Тотығу-тотықсыздану реакциялары
5.1 Тотығу-тотықсыздану реакцияларының (ТТР) жіктелуі
Тотығу-тотықсыздану реакцияларының (ТТР) жіктелуі. Молекула аралық, молекула ішіндегі ТТР, өзіндіктотығу-өзіндіктотықсыздану реакциялары. Тотығу және тотықсыздану үрдістері. Маңызды тотықтырғыштар мен тотықсыздандырғыштар. Тотығу-тотықсыздану қосарлануы. Тотығу-тотықсыздану реакцияларына қатысатын заттардың химиялық эквиваленттілік шамасын анықтау.
5.2. Тотығу-тотықсыздану реакцияларын құру әдістері
Тотығу-тотықсыздану реакцияларын шешу: электрондық баланс әдісі және электронды-ионды (жартылай реакция әдісі). Тотығу-тотықсыздану реакцияларын шешу әдістерін таңдау принципі.
6 Электрохимия. Тоттану.
6.1 Электрохимиялық үрдістер
Химиялық және электрлік энергияның өзара түрленуі. Электрлік энергияның химиялық көздері. Гальваникалық элементтер. Стандартты электродты потенциалдар. Балқымалар мен ерітінділердің электролизі. Инетртті және инертсіз электродтардағы катоды және анодты үрдістер. Электролиз заңдары. Металдарды алуға арналған электролиздерді қолдану.
6.2 Тоттану
Газды және электрохимиялық тоттану кезінде жүретін тотығу-тотықсыздану үрдістері. Еріген оттегі мен қышқылдық оксидтердің судың коррозиялық белсенділігіне әсері. Электрохимиялық коррозияның маңызды түрлері. Тоттанудан қорғану әдістері. Химиялық берік қорытпаларды, металдардың бетін электрохимиялық әдістермен қорғау әістерін қолдану, тоттанғыш ортаны өңдеу, металдарды қорғаныспен қаптау.
7 Металдарды алу тәсілдері. Қорытпалар
7.1 Металдарды алу тәсілдерін жіктеу
Металдарды пирометаллургиялық тәсілдермен алу. Металдарды электрометаллургиялық тәсілдермен алу. Металдарды гидрометаллургиялық (гидроэлектрометаллургиялық) тәсілдермен алу. Металдарды жоғары жиілікпен алу.
7.2 Металдарды пирометаллургиялық тәсілдермен алу
Карботермиялық, металлотермиялық, сутегімен тотықтыру, жасыту және термиялық диссоцация. Пирометаллургиялық тәсілдердің кез-келген түрлерімен алынатын металдар және қолданылатын тотықтырғыштар. Металдарды пирометаллургиялық әдіспен алудың негізгі үрдістерін сипаттайтын реакциялар.
7.3 Металдарды электрометаллургиялық тәсілдермен алу
Тұздар ерітіндісі мен металл оксидтерінің электролизі. Электрометаллургиялық тәсілдермен алынатын металдар. Металдарды электрометаллургиялық тәсілдермен алудың негізгі үрдістерін сипаттайтын реакциялар.
7.4 Металдарды гидрометаллургиялық тәсілдермен алу
Металл тұздарының су ерітінділерінің электролизі. Гидрометаллургиялық тәсілдермен алынатын металдар. Металдарды гидрометаллургиялық тәсілдермен алудың негізгі үрдістерін сипаттайтын реакциялар.
7.5 Металдарды жоғары жиілікпен алу
Вакуумда қайта қуу, ұшқы металл қосылысатырынң термиялық бұзылуы, иодидті тәсіл. Жоғары жиілікті металдарды қолдану.
7.6 Қорытпаларды алу және физиклық-химиялық қасиеттері
Жеке компонеттердің механикалық қосылысын түзетін қорытпалар. Қатты күйінде еруі шектелетін және шектелмейтін қорытпалар. Химиялық қосылыстар түзетін қорытпалар.
8 Атомның құрылысы және элементтердің периодтық жүйесі
8.1 Атомның құрамы және негізгі параметрлері
Элементарлық бөлшектер – атомның негізгі құраушылары. Ядро құрамы: протондар мен нейтрондар. Ядро мен атомның заряды, массасы және жуықталған диаметрлері. Изотоптар. Атомдық спектрлер. Атом құрылысының кванттыөтеханикалық және толқындық теорясы. Планк, Эйнштейн, де Бройль, Гейзенберг, Шриденгер теңдеулері.
8.2 Химиялық элементтер атомдарының электрондық формулалары
Кванттық сандар. Бас, орбитальды, магнитті, арқалық кванттық сандар. Атомдық орбитальдар симметриясы. Кванттық сандардың өзарабайланысы. Паули принциптері, Хунд, Клочковский ережесі. Теңдеуді толтыру және электрондардың энергиясының өсуін ескерумен (Клечковский ережесі бойынша) элементтер атомдарының электрондық формуласын құру. Элементтердің валенттілік мүмкіндіктері мен типтерін ескеретін элементтер атомдарының электрондық және электроннографикалық формулалары. Иондардың электрондық формулалары.
8.3 Периодтық жүйе құрылымы және элементтер қасиеттерінің периодтылығы
Д.И.Менделеевтің периодтық заңы. Химиялық элементтердің периодтық қасиеттерінің басты себебі. Периодтық жүйе құрылымы: элементтердің периодтық жүйесінің қысқа- және ұзын периодты пішіні. Периодтар, топтар және топшамалар. Элементтердің электрондық деңгей санының период нөміріне және атом валентті электрондарының санының периодты жүйе тобының нөміріне сәйкестігі. Топтарды бас және қосымша топшаларға бөлу: s-, p-, d- элементтері. Ионизациялану энергиясы, электрондарға тектелу, элементтер атомдарының электртерістігі және периодты жүйедегі периодтарда, топтарда жіне топшаларда реттік нөмірінің өсуімен осы параметрлердің өзгеруі. Реттік нөмірін жоғарылатумен топтардағы, топшалардағы және периодтардағы элементтердің металды және металл емес қасиеттерінің өзгеруін салыстырмалы талдау.
9 Заттың құрылуы
9.1 Химиялық байланыстардың жіктелуі
Валенттік және молекуларалық әсерлесу. Химиялық байланыс энергиясы. Ковалентті, ионды және металды байланыс. Катиондар мен аниондар. Ионды байланыс қасиеттері. Металдардың кристалды торлары. Әртүрлі валентті байланыстардың өзарабайланысы мен өзара толықтырулары.
9.2 Ковалентті байланыс
Валентті байланыс әдістері (ВБӘ). Ковалентті байланыс қасиеттер: ұзындығы бағытталуы, қанығуы, полярлануы. Электронды орбитальдардың гибриттенуінің үш типі. Тікелей ковалентті байланыспен түзілген молекулалар геометриясы. Жеке байланыстар және жалпы молекула полярлығы. Молекулярлы орбитальдар әдісі (МОӘ). Гомо- және гетероядролы молеклалардың молекулярлы орбитальдарының энергетикалық диаграммасы. Молеклалардың магнитті қасиеттері.
9.3 Заттың агрегаттық күйі
Заттың қатты, суық және газтәріздес күйі. Заттың негізі, тізбекті, қабатты және координациялық құрылымы. Металды, ковалентті және молекулярлы кристалдар. Сұйық күй. Сұйық молекулаларын иондау. Заттың газдық күйі.
10 Периодтық жүйенің І және ІІ топтағы s-элементтері
10.1 Периодтық жүйенің бірінші және екінші топтағы s-элементтерінің жалпы сипаттамасы. Физикалық қасиеттері мен оларды алу
Периодтық жүйенің бірінші және екінші топтағы бас топшаларын құрайтын элементтердің атомдарының электрондық құрылымы. Қысқа электронды формулалар. Бірінші және екінші топтағы s-элементтері физика-химиялық константалары. Элементтердің реттік нөмірін жоғарылатумен атомдық радиусы мен иондау энергиясының өзгеру реті. Сутегі атомының элкетронды құрылымының ерекшелігі. Топшалардағы металдық қасиеттердің өсуі. Металдардың физикалық қасиеттері. Металдарды электрометаллургиялық тәсілдермен алу. Өнеркәсіпте және зертханада сутегіні алу.
10.2 Бірінші және екінші топтағы s-элементтерінің химиялық қасиеттері
Осы металдардың қарапайым заттармен әсерлесуі. Металл еместермен және металдармен әсерлесуі. Реакцияның жүру шарты. Натрийдың және калий топшамасының элементтерінің бөлме температурасында оттегімен әсерлесу реакциясының ерекшеліктері. Натрий мен калий топшамасының элементтерінің оксидін алудың басқа әдістері. Күрделі заттармен әсерлесу. Осы металдардың сумен, оксидтермен, концентрацияланған және араластырылған қышқылдармен әсерлесу реакциясы.
10.3 Сілтілі, сілтілі-жерлі металдардың қосылуы
Бинарлы қосылыс. Оксидтер, пероксидтер, супероксидтер, гидридтер, галогенидтер, сульфидтер, нитридтер және осы металдардың және стуегінің металл еместермен басқа да қосылыстары, олардың химиялық қасиеттері. Сілтілі металдардың иетерметаллитті қосылыстары. Гидроксидтер, тұздар. Сілтілі, сілтілі-жерлі металдардың табиғи қосылысы. Осы металдардың қосылуының химиялық қасиеттері. Сілтілі, сілтілі-жерлі металдардың тұздарының гидролиздік реакциялары. Сілтілі, сілтілі-жерлі металдардың катиондарына сапалы реакциялар.
11 ІІІ және VІ топтың бас топшаларындағы элементтер

11.1 Үшінші топтың р-элементтері
Атомдардың құрылысы. Қарапайым заттардың физикалық қасиеттері. Табиғи қосылыстар. Табиғи алюмоселикаттар және цеолиттер. Алу тәсілдері. Бор, алюминий, галлий топшамасының элементтерінің химиялық қасиеттері және олардың қосылыстары. Бордың металл емес қасиеттері. Бор оксиді және оған сәйкес қосылыстар: қышқылдар мен тұздар. Алюминийдің және оның қосылыстарының қасиеттерінің ерекшеліктері: оксидтер мен гидроксидтердің аморфты қасиеті. Галлий қасиетінің ерекшелігі.
11.2 Көміртегі, кремний және олардың қосылыстары
Көміртегі топшамасының элементтерінің қасиеттеріне салыстырмалы талдау. Көміртегі атомдарының тотығу дәрежесі, гибридтелудің үш түрі. Көміртегінің аллотропиясы, көміртегінің изотоптары, табиғатта табу. Металлургиядағы карбидтер және карбонилдар, физикалық қасиеттері. Көміртегі және оның қосылыстарының химиялық қасиеттері. Карбонаттар және гидрокарбонаттар. Табиғаттағы көміртегі мен көміртегі оксидінің айналымы. Көміртегінің улы қосылыстары: улы газ, цианидтер. Ауадағы көміртегінің токсиндік қосылыстарының шекті жіберілетін концентрациясы. Жер бетіндегі кремнийдің таралуы. Кремний оксиді, силикаттар, алюмосиликаттар. Кремнийдің модификациясы: алмазтәріздес және гарфиттәріздес. Техникалық кремнийді алу. Металлургияда қолданылатын кремний және ферросилиций. Жартылай өткізгіштік қасиетті таза және өте таза кремнийді алу. Кремний және оның қосылыстарының химиялық қасиеттері. Шыны, цементтер, керамика. Кремнеземның полиморфты түрленуі. Кремнийлі, поликремнийлі қышқылдар, силикаттар, карбидтер және кремний галидтері, кремнийорганикалық қосылыстар.
11.3 Германий, қалайы, қорғасын
Ge – Sn – Pb қатарында,ы химиялық байланыстың түзілуіне сыртқы з-электрондық жұбының рөлінің төмендеуі. Германий топшамасындағы элементтердің тұрақты тотығу дәрежелері. Физикалық қасиеттері. Германийдің жартылайөткізгіштік қасиеті. Қалайының модификациясы – ақ және сұр қалайы. Механикалық қасиеттердің өзгеруі. Қарапайым заттардың табиғи қосылыстары және алу. Қарапайым заттардың химиялық қасиеттері және германий топшасының элементтерінің қосылыстары. Қышқылдардың калоидты ерітінділері: а- және р- қалайы қышқылдары. Германий топшамасындағы элементтердің қосылыстарының тотығу-тотықсыздану қасиеттері. Қорғасын және оның қосылыстарының адамға токсиндік әсері.

Достарыңызбен бөлісу:
  1   2   3   4   5   6   7


©kzref.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет