Қазақстан республикасы білім және ғылым министрлігі алматы қаласы Білім басқармасының



жүктеу 0.65 Mb.
бет4/4
Дата24.01.2019
өлшемі0.65 Mb.
1   2   3   4

Үш бұрыш қосылыс

5.4  сурет. "Үш бұрыш" қосылыс схемасы


Егер үш фазалы ток генератор орамдарын бірінші орам соңын екінші орамның басына, екінші орам соңын үшінші орам басына, үшінші орам соңын бірінші орам басына жалғасақ, онда үш бұрышты қосылыс алынады.

Онда фазалық кернеу желілік кернеуге тең


Uж= Uф (5.5)

Фазалық ток:

Іж= Іф (5.6)

Бұл қосылуы тәсілінің артықшылығы нольдік сымның қажеттілігі болмауында. Бұл әдісті тұрғын үйлердің жүктемелеріне қосылуына қолданылады.



Үш фазалы ток қуаты

Үш фазалы жүйенің активті қуаты фазалардың активті қуаттарының қосындысына тең болады:

P = PA+PB+PC (5.7)

Симметриялы жүктемеде жеке фазалардың қуаты өз ара тең, ал жалпы қуат төмендегі формуламен анқталынады:

P = 3 UФ IФ cos φ (5.8)

Үш фазалы жүйе практикада фазалы ток пен кернеу арқылы емес жиі желілік арқылы өрнектеледі.

Жұлдызша қосылыста

Uл =  UФ; Iл= IФ (5.9)

ал, үш бұрыш қосылыста

Uл = UФ; Iл =  IФ (5.10)

Екі жағдайда да фазалық шамаларды желілікке ауыстырып, симметриялы жүктемеде үш фазалы жүйе қуат үшін сондай өрнекті аламыз:

Р =  UЖ IЖ cos φ (5.11)



6 бөлім. Трансформаторлар

6.1. Трансформаторлардың құрылымы мен жұмысы

Трансформатор - айнымалы токты бір кернеуге және сол жиілікте айнымалы токтың басқа кернеуге түрлендіру үшін қолданылатын статикалық электромагнитті аппарат.

Трансформаторлар электр желілерінде электр энергиясын берілуде және әртүрлі электр аспаптарында қоректену блоктарда қолданылады.

Трансформатор 1831 жылы ағылшын физигі Майклом Фарад ойлап шығарған. Трансформатор заманауи электр энергетика жүйесінің негізгі құрамы болып табылады.

Трансформаторларды бірнеше белгілері бойынша жіктеуге болады:


  1. Тағайындалуына байланысты трансформаторлар күштік жалпы және арнайы қолданылуы бойынша. Күштік трансформаторлар жалпы қолдану бойынша электр энергиясын желілерде берілуде және таратуда қолданылады. Олардың жұмыс режімі үшін айнымалы ток жиілік 50 Гц және бірінші мен екінші кернеу номиналды мәндерден ауытқу өте аз. Арнайы тағайындалу трансформаторларға күштік арнайы (пештік, түзеткішті, дәнекерлеуші, радиотрансформаторлар), өлшеу және сынау трансформаторлар, ЭҚК қисық форма, жиілік фаза санын түрлендіру және т.б трансформаторлар жатады.

  2. Суыту бойынша – ауамен ( құрғақ трансформаторлар) және маймен (майлы трансформаторлар) суыту.

  3. Бірінші жақта фаза саны бойынша – бірфазалы және үшфазалы

  4. Магнит өткізу формасы бойынша– стерженді, сауытты

  5. Фазада орам сандары бойынша – екі орамды, үш орамды, көп орамды ( үш орамнан көп).

  6. Орамдар құрамы бойынша –концентралы және кезектелетін (дискілі) орамдармен.

Қарапайым трансформатор құрышты өзекшеден және екі орамнан құрылғы болып табылады ( 6.1 сурет).

6.1 сурет. Бір фазалы трансформатордың шартты графикалық белгісі мен құрылымы
Трансформатордың жұмыс принципі электромагнитті индукция құбылысына негізделген. Айнымалы кернеуді бірінші орамға берілгенде екінші орамда сол жиілікте ЭҚК индукцияланады. Егер екінші орамға электр қабылдағыш қосылса, онда электр тоғы пайда болады және жүктемеге аз дәрежемен тәуелді ЭҚК қарағанда бірнеше аз трансформатордың екінші қысқыштарында кернеу құрылады. Бірінші кернеудің екіншіге қатынасы (трансформация коэффициенті) шамамен бірінші мен екінші орамдардың орам сандардың қатынасына тең. Трансформатордың трансформация коэффииценті жоғарлатқыш және төмендеткіш деп бөлінеді.

K<1- жоғарлатқыш трансформатор;

K>1- төмендеткіш трансформатор.

Трансформатордың магнит ағынының Ф1 өзгермейтіндіктен және Е1=> Е2=0 болғандықтан, тұрақты ток тізбегіне қосуға болмайды. Ол қысқа тұйықталуға алып келеді.

Трансформаторлар келесі параметрлермен есептелінеді:


  • S- номиналды қуат – екінші орам қысқыштарындағы қуат, кВА

  • U- қорек көзінен бағытталған бірінші номиналь, В

  • U- екінші орам қысқыштарында екініш – шығыс номиналь.

  • I- номиналды ток – бірінші және екінші орамдарда, А.

  • F=50 Гц.


Трансформаторлардың жұмыс режімдері

Трансформатор жүктеме кедергісінің мәніне байланысты үш режімде жұмыс істеуі мүмкін:

1. zн = ∞ жүктеме кедергісінде бос жүріс режімі.

2. zн = 0 кезде қысқа тұйықталу.

3. 0 < zн < ∞ кезде жүктелу режімі.

Орын ауыстыру схема параметрлері бойынша, трансформатордың кезкелген жұмыс режімін сараптауға болады. Бос жүріс режімі мен қысқа тұйықталу тәжірибе негізінде параметрлер анықталады. Бос жүріс кезінде трансформатордың екінші орамы тұйықталады.

Трансформатордың бос жүріс кезіндегі тәжірибеде трансформация коэффициентін анықтауға алып келеді, құрыштағы қуат шығыны мен орын ауыстыру схемасында магниттелетін тармақтарда параметрлер оны бірінші орам кезіндегі номиналды кернеуге алып келеді.

Бір фазалы трансформатор үшін бос жүріс тәжірибе негізінде төмендегі параметрлерді есептеуге болады:

– трансформация коэффициенті

(6.1)

– бос жүріс тегі ток пайыздық мәні



– магниттелетін тармақтарда активті кедергі төмендегі шарттан орындалады



(6.2)

– тармақталған тармақтардың толық кедергісі



– тармақталған тармақтардың индуктивті кедергісі



Бос жүріс кезінде сондай-ақ жиі қуат коэффициенті анықталады:



Кейбір жағдайларда бос жүріс режімі бірінші орам кернеуінің бірнеше мәндері үшін алынады: U1 ≈ 0,3U ден U1 ≈ 1,1U дейін. Алынған мәліметтер бойынша бос жүріс режімінің сипаттамасын тұрғызады, ол U1 кернеуге тәуелділік P0, z0, r0 және cosφ функциялар арасында. Сипаттаманы қолдана отырып U1 кернеудің кезкелген мәнінде анықталатын мәндерді құруға болады.

Қысқа тұйықталу кернеуін анықтау үшін, орамдарда шығын мен кедергі rк мен xк қысқа тұйықталу тәжірибесіне алып келеді. Бұл кезде қысқа тұйықталу трансформатор тең болу үшін, яғни I = I, I = Iбірінші орамға кернеу төменгі кернеу беріледі. Бірінші орамда кернеу шарттары орындалса, қысқа тұйықталудың номиналды кернеуі Uкн деп аталады.

Қысқа тұйықталу тәжірибеде трансформатор өзекшесінде өзара индукция ағыны номиналды режімінен оншақты рет аз және трансформатор құрышы қанықпағандығын ескере отырып, Uкн кернеу U кернеуден 5–10 % құрайды. Бірінші орамға берілген қуат Pкн орамдарды қыздыруға шығындаладықтан және қысқа тұйықталуда rк активті кедергі мәні анықталады, сондықтан құрыштың шығыны есептемеуге болады

Тәжірибе кезінде Uкн кернеу, I = I ток және бірінші орамда Pкн қуат өлшенеді. Осы мәліметтер бойынша төмендегі мәндерді анықтауға болады:

– қысқа тұйықталу пайыздық кернеу



– қысқа тұйықталу активті кедергі



– бірінші және екінші орамға берілген активті кедергі шамамен қысқа тұйықталу кедергісінің жартысына тең



– қысқа тұйықталу толық кедергі



– қысқа тұйықталу индуктивті кедергі



– бірінші және екінші орамға берілген индуктивті кедергі шамамен қысқа тұйықталу индуктивті кедергісінің жартысына тең



 

– реалды трансформатордың екінші орам кедергісі:



– қысқа тұйықталуда пайыздық индуктивті, активті және толық кернеу:





Жүктелі режімінде жүктеме параметрлерінің ПӘК және екінші орам қысқыштарындағы кернеуге қалай әсер ететін білу өте маңызды.

Трансформатордың пайдалы әсер коэффициенті деп жүктеме берілетін активті қуаттың трансформаторға келетін активті қуатқа қатынасын айтады.

Трансформатор ПӘК өте жоғары мәнге ие. Күштік тарнсформаторларда қуат көп емес, ол шамамен 0,95 құрайды, ал трансформаторларда қуат бірнеше ондаған мың киловольт-ампер 0,995 дейін жетеді. Тікелей өлшенген P1 мен P2 қуаттарды формула бойынша ПӘК анықтау үлкен қателікті береді. Бұл формуланы басқаша түрде алу ыңғайлы:

(6.3)

мұндағы –трансформаторда шығын қосындысы.

Трансформаторда екі түрлі шығын болады: маагнит өткізгіш бойынша магнит ағының жүруімен магниттік шығын, және орамдар бойымен токтың жүруінен электрлік шығын.

Трансформаторда U1 = const өзгерісінде магнит ағыны мен екінші токтың нөлден номиналды мәнге дейін тұрақты болса, онда магниттік шығын бұл диапозонда тұрақты деп қабылдауға болады және бос жүріс шығына тең.

Электрлік шығын мыс орамдарда ∆Pм ток квадратына пропорциональ. Оларды номиналды ток кезде алынған қысқа тұйықталу шығыны Pкн арқылы өрнектеу ыңғайлы,

мұндағы β – жүктеме коэффициенті,



Трансформатор ПӘК анықтау үшін есептеу формуласы:



(6.4)

мұндағы Sн – трансформатордың номиналды толық қуаты; φ2 – жүктемеде ток пен кернеу арасында фазалық ығысу бұрышы

Трансформатордың сыртқы сипаттамасы U1 = const мен cosφ2 = const кезде тәуелділік болып табылады (сурет).

6.2 сурет. Әртүрлі жүктеме кезінде орташа және үлкен қуаттарда трансформатордың сыртқы сипаттамасы



7 Бөлім. Электрлік машиналар

    1. тақырып. Айнымалы және тұрақты генераторлары

Электр машиналары электр станцияларында, өндірісте, транспортта, авиацияда, автоматты басқару және реттеу жүйелерінде тұрмыста кеңінен қолданылады. Олар механикалық энергияны электр энергиясына және керісінше электр энергиясын механикалық энергияғатүрлендіреді.

Механикалық энергияны электр энергиясына түрлендіретін машина генератор (өндіргіш)деп аталады.

Кез келген электр машинасын әрі генератор, әрі қозғалтқыш ретінде пайдалануға болады. Оның .екі жақты энергия түрлендіргіш қасиеті машинаның қайтымдылығы деп аталады. Ол бір текті токтың электр энергиясын (жиілік, айнымалы токтың фазалар саны, тұрақты ток кернеуі) екінші текті токтың энергиясына түрлендіруге де қолданылады. Мұндай электр машиналарын түрлендіргіштер деп аталады.

Жұмыс жасайтын электр кондырғысының ток тегіне байланысты электр машиналары тұрақты және айнымалы ток машиналары деп екіге бөлінеді. Айнымалы ток машиналары бір фазалы және көп фазалы болып келеді. Үш фазалы синхронды және асинхронды машиналар және айналу жиілігін кең көлемде үнемді реттеуге мүмкіндік беретін коллекторлы айнымалы ток машиналары да кеңінен қолданылады.

Қоздырғышты синхронды генератордың жалпы көрінісі 7.1-суретте көрсетілген. Синхронды генератордың статорының құрылысы асинхронды машинаның статорының құрылысына ұқсас. Синхронды генераторлардың роторы полюстері айқын кескінделген, не айқын кескінделмеген, яғни полюстері шығып тұрмайтын түрінде жасалынады.

7.1сурет. Синхронды генератордың құрылысы:

1-синхронды генератор, 2-қоздырғыш.
Полюстері айқын кескінделген генераторлардың алғашқы қозғалтқыштары ретінде, әдетте, шапшаң жүретін машиналар қатарына жататын, бу турбиналарын қолданады.

7.2 сурет. Синхронды машинаның роторы: а — айқын кескінделген полюстармен, б — айкңн кескінделмеген полюстермен



Синхронды генераторлар

Синхронды қозғалтқыштың синхрондық генераторлардан құрылысы жағынан айтарлықтай айырмашылығы жоқ. Генератордағы сияқты синхронды қозғалтқыштың статорында үш. фазады орама орналасқан. Оны үш фазалы айнымалы ток желісіне қосқанда минутына жиілігімен айналатын айналмалы магнит өрісін Фр туады. Қозғалтқыш роторында тұрақты ток кезіне қосылатын қоздыру орамасы орналасқан. Қоздыру тогы полюстердің магнит ерісін Фт туғызады. Синхронды қозғалтқыштың айналу жиілігі, қоректендіруші желі тогының жилігі өзгермесе., қатаң түрде тұрақты болады.

Синхронды қозғалтыштардың негізгі артықшылығына олардың озық ток тұтынып жұмыс жасау мүмкіндіктері жатады, яғни қозғалтқыш желі үшін сиымдылықтық жүктеме болып табылады.

Синхронды қозғалтқыштың асинхрондық қозғалтқыштарға қарағанда артықшылығына желі кернеуінің өзгеруіне сезімтал еместігі де жатады.

Синхронды қозғалтқыштарда айналдырушы момент желі кернеуіне бірінші дәрежеде пропорционал болса, ал асинхронды қозғалтқыштарында ол кернеудің квадратына пропорңионал.

Синхронды қозғалтқышты желіге тікелей қосу арқылы жүргізіп жіберу мүмкін емес, өйткені статор орамасын желіге қосқанда айналмалы магнит өрісі пайда болады, ал ротор қосу сәтінде де қозғалыссыз, соның салдарынан статор мен ротордың магнит өрістері өзара әрекеттеспейді, яғни қозғалтқыш айналдырушы моментін дамыта алмайды. Сондықтан қоздырғышты ісқе қосу күшін ротордың айналу жиілігін алдын ала синхронды не болмаса соған жақын жиілікке жеткізу керек.

Қазіргі уақытта көбінесе синхронды қозғалтқыштарды асинхронды жүргізіп жіберу деп аталатын тәсіл қолданылады.
7.2 тақырып. Айнымалы және тұрақты қозғалтқыштары

Электр энергиясын механикалық энергияға қозғалтқыш (двигатель) арқылы түрлендіреді.

Кез келген электр машинасын әрі генератор, әрі қозғалтқыш ретінде пайдалануға болады. Оның .екі жақты энергия түрлендіргіш қасиеті машинаның қайтымдылығы деп аталады. Ол бір текті токтың электр энергиясын (жиілік, айнымалы токтың фазалар саны, тұрақты ток кернеуі) екінші текті токтың энергиясына түрлендіруге де қолданылады. Мұндай электр машиналарын түрлендіргіштер деп аталады.

Жұмыс жасайтын электр кондырғысының ток тегіне байланысты электр машиналары тұрақты және айнымалы ток машиналары деп екіге бөлінеді. Айнымалы ток машиналары бір фазалы және көп фазалы болып келеді. Үш фазалы синхронды және асинхронды машиналар және айналу жиілігін кең көлемде үнемді реттеуге мүмкіндік беретін коллекторлы айнымалы ток машиналары да кеңінен қолданылады.



Асинхронды қозғалтқыштың жұмыс жасау принципі

Электр қозғалтқыштарының ішінде ең көп тарағаны үш фазалы асинхронды қозғалтқышболып табылады. Бұл қозғалтқышты бірінші рет белгілі орыс электригі И. О. Доливо-Добровольский құрастырған.

Асинхронды қозғалтқыштың құрылысы қарапайым және оны күтіп-баптау жеңіл. Қез келген айнымалы ток машинасы сияқты асинхронды қозғалтқыш екі негізгі бөліктен: статордан және ротордан тұрады.

Статор деп машинаның қозғалмайтын бөлігін, ал ротор-оның айнымалы белігін атайды.

Асинхронды машинада қайтымдылық қасиеті болады, яғни машинаны әрі генератор; әрі қозғалтқыш ретінде қолдануға болады.

Айнымалы токтың көп фазалы жүйесі айналмалы магнит өрісін туғызады, оның айналу жиілігі минутына . Егер ротордың айналу жиілігі магнит өрісінің айналу жиілігіне тең болса, онда мұндай жиілікті синхронды жиілік деп атайды.

Егер ротордың айналу жиілігі магнит өрісінің айналу жиілігіне тең болмаса, онда мұндай жиілікті асинхронды жиілік деп птайды.

Асинхронды қозғалтқышта жұмыс процесі тек асинхронды жиілікте, яғни ротордың айналу жйілігі магнит өрісінің айналу жиілігіне тең емес кезде өтеді.

Асинхронды қозғалтқыштың жұмысы «Араго-Ленц дөңгелегі» (6.1-сурет) деп аталынған құбылысқа негізделген. Бұл құбылысты былай түсіндіруге болады, егер тұрақты магнит полюстерінің алдына осьте еркін отыратын мыстан жасалған деңгелекті (дискіні) 1 орналастырып, магнитті тұтқасы 3 арқылы өз осінің бойымен айналдырсак, онда мыс дөңгелек сол бағытта айналады, өйткені магнитті айналдырғанда оның магнит өрісі дөңгелектен өтіп онда құйынды токтар туғызады.




7.3 сурет. Асинхронды қозғалтқыштың жұмыс жасау принципінің схемасы.
Ленц заңына орай кез келген индукцияланған ток оны тудырған себепке қарсы әрекет жасайтын бағытта ағады. Сондықтан дөңгелек денесіндегі құйынды токтар магниттің айналуын тежеуге тырысады, бірақ магнитті тоқтата алмай онымен бірге айналады. Мұнда дөңгелектің айналу жиілігі магниттің айналуы жиілігінен аз болады. Егерде бұл жиіліктер кейбір себептермен бірдей болса, онда магнит өрісінің дөңгелекпен салыстырғандағы жылжуы болмас еді, демек мұнда құйынды ток пайда болмас еді, яғни дәңгелекті айналдыратын күш пайда болмас еді.

Асинхронды қозғалтқыштарда тұрақты магнит өрісі айнымалы магнит өрісімен ауыстырылған. Бұл магнит өрісі қозғалтқышты айнымалы ток желісіне қосқан кезде үш фазалы жүйе арқылы жасалынады. Статордың айналмалы өрісі ротор орамасының өткізгіш сымдарын кесіп өтіп оларда ЭҚК-терін индукциялайды. Егер ротор орамасын кедергіге тұйықтаса немесе қысқа тұйықтаса, онда тізбекте индукцияланатын ЭҚК-тер әсерімен ток жүреді. Ротор орамасындағы ток пен статор орамасының айналмалы магнит өрісінің өзара әрекеттесуі нәтижесінде айналмалы момент пайда болады. Айналмалы момент роторды магнит өрісінің айналу бағытымен айналдыра бастайды.

Ротордың айналу бағытын өзгерту үшін, яғни қозғалтқышты реверстеу үшін, статор орамасы тудырған магнит өрісінің айналу бағытын өзгерту керек. Мұны статор оралма фазаларын алмастыру арқылы жасайды. Ол үшін статор орамасын желіге қосатын үш сымның кез келген екеуінің орнын ауыстырып желіге қосса болғаны.

Реверсті қозғалтқыштар ауыстырып косқыштармен қамтамасыз етіледі. Олардың көмегімен статор орамалары фазаларының кезектесуін өзгертуге, демек, ротордың айналу бағытын өзгертуге болады.

Бір уақыт мезгілінде ротордың айналу жиілігі статор өрісінің айналу жиілігімен теңесті дейік, онда ротор орамасының өткізгіш сымдары статордың магнит өрісін кесіп өтпейді, сондықтан роторда ток болмайды. Бұл жағдайда айнымалы момент нольге тең. Ротордың айналу жиілігі статор өрісінің айналу жиілігіне қарағанда, біліктегі жүктеме моменті мен машинадағы үйкеліс күштері моментінің косындысынан тұратын, тежеу моментін теңдестіретін, айналдырушы момент пайда болғанша төмендейді.

Асинхронды қозғалтқыштың құрылысы

Статордың өзекшесі (7.2-сурет) қалындығы 0,35 немесе 0,5 мм болат тіліктерден (пластиналардан) жиналады. Тіліктерді штамптау арқылы алады, олардың ішкі жағында ойықтар (паздар) жасалынған. Құйынды токтан болатын шығынды азайту үшін тіліктерді лакпен немесе тотықтырылған қабыршақпен оқшауламайды, одан әрі жеке дестеге жинайды да қозғалтқыштың станинасының 3 табанының ішіне бекітеді. Станинаның екі жақ бүйіріне қалкандар бекітіледі. Қалқан ішінде ротор білігіне тірек болатын подшипниктер орналасады. Станинаны фундаментке орналастырады.

Статорды бойлай орналасқан, ойықтардан құралған науашаларына (паздарына) оның орамасының өткізгіштері 2 салынады. Орама өткізгіштерін үш фазалы жүйе құратын етіп жалғайды. Машинаның қалқаншасында 4 алты қысқыштар болады, оларға әр фазаның басы мен соңы жалғанады. Статор орамасы үш фазалы желіге жұлдызша және үшбұрыштан қосылуы мүмкін. Бұл жағдай қозғалтқышты екі түрлі желілік кернеуге қосуға мүмкіндік береді.

Қалқаншада керсетілген төмен кернеулер үшін статор орамасы үшбұрыштап ал жоғары кернеу үшін — жұлдызша қосылады.

Статор орамасын үшбұрыштап қосу үшін машина қалқаншасында жоғары қатарда орналасқан қысқыштарды темендегілерімен ұстатқыш (өткізгіштен жасалған тізбектің екі нүктесін қос- қыш) арқылы қосады (7.5 а-сурет), ал әрбір бірге қосылған қысқыштарды үш фазалы желінің желілік өткізгіштеріне қосады. Жұлдызша қосу үшін қалқаншадағы теменгі үш қысқыштарды (фазалардың соңы) ортақ нүктегс ұстатқыш арқылы қосылады, ал жоғарғы катардағы қысқыштарды үш фазалы жүйенің желілік өткізгіштеріне қосады (7.5 б-сурет).

Ротор өзекшесін 1 (7.5, а-сурет) қалыңдығы 0,5 мм болат тіліктерден жиналады. Тіліктерді құйынды ток шығынын азайту үшін лакпен немесе тотыққан қабыршақпен оқшауламалайды. Тіліктерді ойықты етіп штамптайды, оларды дестелеп жинайды да, машинаның білігіне бекітеді. Дестелерден науашалары бойлай орналасқан цилиндр құралады, оның ішіне ротор орамасының өткізгіштерін 2 салады. Орама түріне байланысты асинхронды машиналар фазалық және кысқа тұйықталған роторлы болып екіге бөлінеді. Ротордың қысқа тұйықталған орамасы тиын дөңгелегі тәрізді етіп жасалынады (7.5, б-сурет). Ротор науашаларына шомбал стерженьдер салып оның екі жақ ұштарын мыстан жасаған сақинамен қосады (6.4, а-сурет). Қысқа тұйықталған ораманы көбінесе алюминийден жасайды. Алюминийді ыстық күйінде ротор науашасына кысыммен құяды. Мұндай орам әр уакытта қыска тұйықталынған және оған кедергі қосу мүмкін емес. Ротордың фазалық орамасы статордың орамасындай етіп жасалынады, яғни өткізгіштер бір- бірімен үш фазалы жүйе жасайтындай етіп жалғанады. Үш фазаның орамалары жұлдызша қосылады. Орама бастары ротор білігінде бекітілген үш түйіспелік мыс сақинасына косылған. Сақиналар бір-бірінен және біліктен оқшауламаланған және ротормен бірге айналады. Сақиналар айналғанда олардың беті сакиналар үстінде қозғалмайтындай етіп бекітілген көмір немесе мыс шеткалары арқылы сырғанайды. Ротор орамасы кедергіге немесе жоғарыда көрстілген щеткалар арқылы қысқа тұйықталуы да мүмкін.



7.5 сурет. Асинхронды қозғалтқыш. Статор орамасын үш бұрыштап

статордың құрылысы (а) және жұлдызша (б) қос кезінде қозғалтқыш қолқамаласында қыскыштарды қосу


Қысқа тұйықталған роторы бар қозғалтқыштар карапайым және пайдалануда сенімді, фазалық роторы бар қозғалтқыштарға қарағанда бағасы арзан. Бірақ, төменде көрсетілгендей, фазалық роторлы қозғалтқыштардың жұмысқа қосу және реттеу сипаттамалары жөнінен артықшылықтары бар.

Қазіргі кезде асинхронды козғалтқыштардың көпшілігін қысқа тұйықталған ротормен жасайды, тек үлкен қуат немесе арнайы жағдайларда роторды фазалық орамалы етіп жасайды. Совет Одағында қуаты ондаған ваттан 15 000 кВт-қа дейін, ал статор орамасының кернеуі 6 кВ-қа дейінгі асинхронды қозғалтқыштар шығарылады.


7.6 сурет. Қысқа тұйықталған асинхронды қозғалтқыштың роторы:

а-құрылысы, б-орама
Бір фазалы асинхронды электрлі қозғалтқыш.

Бір фазалы асинхронды қозғалтқыштар шағын қуаттарда 1—2 кВт-қа дейінгі кеңінен қолданылады. Мұндай қозғалтқыштың кәдімгі үш фазалы қозғалтқыштан айырмашылығы—оның статорында бір фазалы орама орналасады. Бір фазалық асинхронды қозғалтқыштың роторында фазалық немесе қысқа тұйықталған орама болады. Бір фазалық асинхронды қозғалтқыштың ерекшелігі — онда бастапқы немесе жүргізіп жіберу моментінің болмауындаяғни мұндай қозғалтқышты желіге қосқанда оның роторы қозғалмаған күйінде қала береді.




Ү.28 СМЖ АМПК КСТ 11 1 Басылым




Достарыңызбен бөлісу:
1   2   3   4


©kzref.org 2019
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет