Қазақстан республикасы білім және ғылым министрлігі шәКӘрім атындағы семей мемлекеттік униврситеті



жүктеу 0.81 Mb.
бет2/4
Дата26.08.2018
өлшемі0.81 Mb.
1   2   3   4

Бетонның ең маңызды кұрылыстық қасиеттерінің бірі - оның беріктігі. Ол бетонның сыртқы механикалық күш әсеріне төзімділік қабілетімен сипатталынады. Жүк астында бетонның бүкіл қиылымы бойынша қирату кернеуі оның беріктік шегінен асқан кезде, демек, бір бөлігін басқа бөліктерінен ажыратуға кедергілігінен үстем болған кезде бетон қирайды. Жеке бір жерінде ажырату кедергісінен асқанда, бетонда микрожарықтар пайда болады. Бұл жарықтар оның структурасын нашарлатады және сондай жүк дүркін-дүркін қайталаған жағдайда жарықтары ұлғайып, бетонның қирауына әкеліп тірейді. Бетон беріктігі көп факторлы мағынаға ие. Оның ішіндегі ең бастылары: қолданылған материалдардың сапасы, оның құрамы, дайындау, қатаю, пайдалану және сынау жагдайлары. Әдетте, конструкциялардың жұмысшы сызбаларында (чертеждарында) немесе бұйымдарға арналған стандарттарда бетон мықтылығына қоятын талаптар, оның классы немесе маркасы көрсетіледі. СТ СЭВ талабын ескере жобаланатын конструкциялары үшін қысудағы мықтылығы кластармен сипатталынады. Бетон классы 0,95 қамтамасыз етілген кепілденілген қысқандағы мықтылығымен анықталады. Қазіргі кезде нормалық құжаттарда маркадан класқа көшу жүріп жатыр. Бірақ, кейбір арнаулы конструкциялар үшін және бірқатар қолданылып жүрген нормалар бетон маркасын пайдаланады. Сондықтан, бұдан былай марка және класс түсініктері қатар пайдалана беріледі. Ауыр бетонның беріктігін немесе маркасын стандарттық бетон кубтарының 15х15х15см қысқандағы мықтылық шегімен анықтайды. Бұл кубтарды стандартты металлдық қалыптарда жұмысшы бетондық араласпадан жасап, 28 тәулік бойы нормалдық жағдайда (температура 15-20°С, қоршаушы орта ылғалдьшығы 90-100%) қатайғаннан соң сынайды.

Әрбір үлгі үшін қысқандағы бетон беріктігін Кқыс мына

формуламен есептейді, МПа (кгк/см2):

Кадс=Р/Ғ

Мұндағы Р - қирату жүгі (кгк); Ғ - жұмысшы қимасының орташа ауданы, м2 (см2). Бетон беріктігін есептеуге келтірілген формула қыры 15 см үлгілер - кубтер үшін қолданады. Басқа мөлшердегі кубтерді және цилиндрлерді сынағанда, нәтижелерін стандарттық үлгілеріне (150x150x150 мм) келтіру үшін формула масштабтық коэффициентін енгізеді:

Кшс=а?/Г

Мөлшері 150 х 150 х 150 мм кубтерді толтырғыш түйіршіктерінің ең үлкен ірілігі 40 мм болған жағдайда колданады. Басқаша іріліктегі толтырғыштарда тиісті басқа мөлшердегі үлгі-формаларды пайдаланады. Бірақ байқаулық бетон үлгі қырының мөлшері толтырғыш түйіршіктерінің ең ірісінен шамамен 3 есе үлкен болуы керек. Сонымен, бетон мықтылығын басқа мөлшердегі үлгілерді кубтарды және цилиндрларды сынаумен аныктау мүмкіншіліктері қарастырылған. Бірақ, міндетті түрде алынған сынақ нәтижелерін масштабтық ауыстыру коэффициенттері арқылы нағыз мықтылық шегіне келтіру кажет. Бетонды игендегі созындық мықтылық шегін Яис, мөлшері 150 х150х 600 мм призманы екі тіректегі арқалық схемасы бойынша шоғырланған екі күшті үшінші аралық ортасына тиеп сынау арқылы анықтайды. Әрбір базалық үлгі үшін (150x150x600 мм) бетонның игендегі созылуға мықтылығын формуламен есептейді:

Басқа мөлшердегі үлгілерді-призмаларды сынағанда келтірілген формулага коэффициент а енгізеді:

мұндагы а - мөлшері 100x100x400 мм үшін 1,05 қабылдайды, молшері 200 х 200 х 800 мм - 0,95.

Біліктігімен созғандағы мықтылығын арнаулы пішіндегі «сегіздік» үлгіні үзгіш машинада сынап барып анықтайды. Жұмысшы қимасы 150 х 150 мм әрбір базалық үлгі үшін бетонның біліктілік созуға мықтылық шегін мына формуламен есептейді:

К - Р/Ғ

Мұндағы Р - қйратушы жүк кгк); Ғ - жұмысшы қимасының орташа ауданы, м (см ). Басқа олшемді үлгілерді-сегіздіктерді сынағанда, келтірілген формулаға коэффициент /? кіргізеді

К=-Р

сынағандағы жеке нәтижелер конструкцияға салынған бетон мықтылығын жетерліктей сипаттамайды. Бірлы-жарым мағынасы есептеу бойынша қажетті мықтылығынан елеулі жоғары, ал қалған басқалары - төмен болып қалулары мүмкін. Мұны мықтылығы бойынша бетонның біртексіздігі деп атайды. Соңғы жағдайда конструкция есептік жүкті көтере алмай қирап түсуі мүмкін. Алынатын бетонның біртекті еместігінен, ең алдымен, бетондық және темірбетондық конструкцияларының сенімділігін жоғарылату проблемасын шешу талабы қойылады. Неғұрлым құрылыс мәдениеті жоғары, бетон араласпасын даярлау және конструкцияға салу сапасы жақсы болса, соғұрлым құрылыстық өнімнің сапалық қөрсеткіштерінің, атап айтқанда, бетон мықтылығының ауытқу мүмкіндігі едәуір кем болады. Бетон қасиеті біртектілігінің статистикалық сипаттамасы болып өзгергіштік (вариация) коэффициенті саналады. Өзгергіштік (вариация) коэффициенті бетон мықтылығын сынағандағы жеке нәтижелерінің орташа квадратикалық ауытқуын оның орташа мықтылығына қатынасы деп түсінуіміз керек. Оның мағынасы неғұрлым кіші, соғұрлым қасиеті бойынша бетон біртекті. Өте оңды өндірістік жағдайда (техникалық және технологиялық тәртіптілік жоғары, жұмысқа деген мәдениеттілік пен жауапкершілік ойдағыдай қалыптасқан) V = 0%. Іс жүзінде ауыр бетонның мықтылығын тексеру (бақылау) үшін мынандай бағаларды қабылдайды: V < 6% болғанда біртектілігі жақсы, V = 13% - орташа, V > 16% - жарамсыз, рұқсат жоқ.

Сонымен, мықтылықты нормалау үшін берілген мықтылықта ауытқу мүмкіндігін ескере, бетон алуды кепілдейтін стандарттық сипаттаманы пайдалану қажет. СТ СЭВ сәйкес, мұндай сипаттама ретінде бетонның класы қабылданған. Бетон класы қамтамасыздығы 0,95 қысқандағы кепілделінген мықтылық шамасымен анықталынады. Бетон қысқандағы беріктігі бойынша (МПа) мынандай кластарға бөлінеді: В1; В1,5; В2; В2,5; В3,5: В5; В7,5; В10; В12,5; В15: В20; В25; В30; В35; В40; В50; В55: В60. Сондай-ақ, аралық бетон кластарында В 22,5 және В 27,5 қолдануға рұқсат бар.

Құрылыста бетон мынандай маркаларға жіктелінеді:М50; М75; М100; М150; М200; М250; М300; М350; М400; М450; М500; М600 және одан жоғары. Өндірісте бетонның орташа беріктігін немесе берілген маркасын бақылайды және соны міндетті түрде қамтамасыз етуге тырысады. Берілген беріктігін 15%-дан көп асыруға рұқсат етілмейді, себебі ол цемент шығыны көбеюіне әкеліп соғады. Тұтастық массивтік ғимараттарда қолданатын бетондар қатаюының есептік мезгілі 28 тәуліктен асып 60, 90, 180 тәулік бойы жүруі мүмкін. Бетон қатаюының есептік мезгілінің көбеюі, әдетте, цемент үнемдеу мүмкіншілігін береді. Бетонның класы - қамтамасыздығы (әдетте 0,95) кепілділікпен қабылданатын оның қандай болса да бір қасиетінің сандық сипаттамасы. Мұның мәнісі класпең бекітілген қасиеті 100-дің ең кем дегенде 95 жағдайларында қамтамасыз етіледі дегені. Мысалы, бетонның класы В20 дегенді былай түсіну қажет: ықтималдығы 0,95 конструкцияның кез келген жерінен бетонның қысқандағы мықтылығын анықтағанда алынатын нәтиже 20 МПа және одан да жоғары болуы тиісті, тек жағдайлардың 5%-де 20МПа төменірек мағынаны күтуге болады.

«Бетонның класы» деген түсінік берілген партиядағы бетон мықтылығының дәл немесе ықтималды вариациясын ескере, төмендегі формуламен қажетті мықтылықты тағайындауға мүмкіншілік береді.

В = К(\-Ю)

Мұңдағы В - қысқандағы мықтылығы бойынша бетонның класы,

МПа; Я - байқалатын бетоң партиясындағы орташа мықтылық, МПа;

і - жобалағанда, қабылданылған бетон класының қамтамасыздығын

сипаттайтын өлшемсіз коэффициент; камтамасыздығы 0,95 үшін I = 1,64; и -мықтылығының вариация коэффициенті, бірдің үлесі. ,

Сөйтіп, бұл формула бетонның класымен және оның орташа мықтылығы арасындағы байланысты сипаттайды.

Негұрлым бетон біртексіз, соғұрлым вариация коэффициенті жоғары. Солай болғандыктан, бетонның берілген класын қамтамасыз ету үшін, оның орташа мықтылығын үлкейтуге және оған сәйкес цемент шығынын көбейтуге мұқтаждық пайда болады. Бұл бетонның негізсіз қымбаттауына әкеліп соғады. Мұндай қолайсыз жағдайды бетондық аралдспаны даярлау, тасымалдау, нығыздап салу сатыларында және бетонның қатаю процесінде бүкіл технологиялық операцияларды білімділікпен онды орындау арқылы болдыртпау әбден мүмкін. СТ талабынсыз жобаланған конструкциялар үшін бетон мықтылығының көрсеткіштері маркалармен сипатталынады.

Марка - бетонның қандай болса да бір қасиет көрсеткішінің орташа мағынасы бойынша қабылданатын сандық сипаттамасы, демек вариация коэффицентсыз. Бетон класынан В (нормалдық вариация коэффициентінде - 3 = 13,5%, / 0,95 өндірісте бақыланатын бетонның орташа мықтылығына көшу үшін стандартты 15 х 15 х 15 см базалық үлгі үшін мына формуланы пайдалану қажет:

Ябар = В/0,778

Мысалы, В5 класы үшін К^р = 6,43 МПа орташа мықтылығын аламыз, ал В40 класы үшін - Кбар = 51,4 МПа аламыз.

Нормативтік вариация коэффициентіне (ГОСТ 2663-85) қысқандағы және білікті созғандағы мықтылығы бойынща ауырбетонның кластары мен маркалары аралығындағы қатынас келтірілген. Шамалы кернеулікте және қысқа уақыт жүкпен тиегенде бетон серпінді дене сияқты деформацияланады. Егер кернеу <5">0,2К онда бетонда елеулі қалдық (жұмсақтық) деформация байқалады . Кернеудің әрбір мағынасы үшін өзінің деформациялық модулі бар Ег = <т\ I Еж. Есептеу

үшін, әдетте бетонның бастапқы (қысқандағы немесе созғандағы) серпінділік модулін пайдаланады. Оны бетонның 0,2К аспайтын кернеуінде мына формуламен есептейді:

Еб=0,2К/Е0>

Жұмсақтық деформацияның пайда болуы бетон структурасының ерекшелігімен байланысты. Цемент тасының толтырғышпен ілінісу бетіндегі және цемент тасының өзінде болатын кернеулердің әсерімен микрожарықтар пайда болады. Онымен қатар, цемент тасының гельдік құрамалығында жұмсақ деформация жүреді. Цементтік гель өзінің құрылысының ерекшелігі арқасында, жүк астында коюлық ағым қасиетін байқатады. Бұл жылжымалық деформациясы дамуының себебі болып табылады. Жылжымалығы (ползучесть) - бетонның қайсыбір тұрақты жүк (қысу, созу, иіу) әсерімен деформациясын ұлғайту қабілеттілігі. Жылжымалық деформация тек бірнеше жыл пайдаланғаннан соң барып, біртіндеп өшеді. Ақырғы жылжымалық деформация цемент түріне және толтырғыштарға, бетонның құрамына, конструкция жұмыс жағдайына және т.б. факторларға байланысты. Құнарсыз бетонның (цемент шығыны аз) жылжымалығы аз, сондай-ақ, С/Ц кіші мағынасында дайындалған бетонда да шамалы. Тығыз, мықты тау жыныстарынан алынған толтырғыштарды пайдалану бетон жылжымалығын азайтуға ықпалын тигізеді. Бетон жылжымалылығы конструкцияларда кернеулердің релаксациясын (қайтадан бөлінуін) туғызады. Осының себебінен статикалық анықталынбайтын конструкцияларында температураның, ылғалдылықтың, шөгудің әсерінен пайда болатын кернеулер елеулі төмендейді. Бұл мағынада жылжымалықты оңды қасиет ретінде қарауға болады. Сонымен қатар, бірқатар жағдайларда кернеу релаксация алдын-ала кернеуленген темірбетон конструкцияларында арматураның тартылғандығын босаңдата нашарлауына септігін тигізіп, қолайсыздық туғызады.
Бақылау сұрақтары:

1. Бетонның механикалық қасиеттері қандай?

2. Бетон беріктігін қалай жоғарылатуға болады?.
1. Үдербаев С.Н Құрылыс материалдары мен бұйымдары. Алматы: 2006, 169 б.

2. Попов К.Н. Строительные материалы и изделия: Учебник/ К.Н.Попов, М.Б.Каддо – 2-е изд., испр. и доп. – М.: Высш. шк. , 2005-438с.

3. Комар А.Г. материалы и изделия: Учеб. для инст. экон. спец. строит. вузов – 5-е изд., перераб. и доп. – М.: Высш. шк. , 1988-527с.

4. Б.С.Сатеков. Табиғи және жасанды құрылыс материалдары мен бұйымдары. М.Х.Дулати атындағы Тарази мемлекеттік университеті. 2 том 267-295 б.


5 дәріс. Ауыр бетонның негізгі сипаттамасы. Толтырғыштар мен қоспалар.

Дәріс жоспары:

1.Ауыр бетонның негізгі сипаттамасы.

2.Толтырғыштар мен қоспалар.



Ауыр бетон - құрылыстық бұйымдар мен конструкцияларды көптеп шығаруға қолданатын бетонның басты түрі.Қазіргі кезде көбінесе В20 кластағы бетондарды өте жиі қолданады. Келешекте бетонды тек жуылған және фракцияланған толтырушылар негізінде алуға толық көшу керектігі қарастырылған. Мысалы, үш – төрт фракциядағы ірі және екі фракциядағы майда толтырушылар негізінде және ең аз цемент шығыны мен сапасы жақсы, структурасы бір текті бетондар алынатындығында күмән жоқ. АҚШ , мысалы , 15 фракция түрлі толтырушылар шығарады. Шет елдерде көптеген ғимараттар үшін қолданылатын материалдар сапасы, дозалау және бетон араласпасын дайындау деңгейі нәзік химиялық технология процестері деңгейінде ұйымдастырады. 90-шы жылдары маркасы 500 цементтер мен суперпластификаторларды қолдануға негізделген жоғары мықтылық бетондардың жаңа технологиясы өңделінген. Мықтылығы жоғары бетондардан жасалынатын конструкцияларды және бұйымдарды құрылыс практикасында барынша кең қолдану үшін Қазақстан аймақтарының барлығында сапалы толтырушылар алуға жарайтын , қатты тау – тас жыныстары жетерліктей.

Портландцементі негізіндегі ауырбетон үшін болаттық арматурамен ілінісу беріктігі 28 тәулік бойы катайған бетонның қысқандагы мықтылық шегінің 15+20% құрайды. Бетон өзінің капиллярлық-кеуектік құрылысы арқасында дымды су буы түрінде сіңіруі мүмкін (гигроскопиялық ылғалдануы), не сумен түйіскенде - суды өзіне жұтқызады. Сіңірілген ылгалды бетонның өзінде ұстап тұру қабілетін - оның ылғал сыйымдылығы деп атайды. Бетон ашық ауада бірнеше жыл тұрғаннан соң, тепе-теңдік гигроскопиялық ылғалдылыққа жетеді. Бұл ылғалдылығының мағынасы оның кеуектілік сипаттамасына жэне қоршаған орта жағдайына байланысты болады. Тығыз ауыр бетон үшін тепе-теңцік гигроскопиялық ылғалдылық шамалы ғана (2-3% айналасында), бірақ кеуектер жүйесі айтарлықтай дамыған жеңіл және ұялы бетондарда оның шамасы тиісінше 7+8% және 20+25% жетеді. Бетонның сужұтуы (максимальдық ылғал сыйымдылығы) ондагы ашық, өзара жалғасушы кеуектер көбейген сайын ұлгая түседі. Ауыр бетонның максимальдық сужұтқыштығы массасы бойынша 4 - 8 % (көлемі бойынша 10+20 %) жетеді. Тым күшті ылғалданылуы бетон мықтылығын төмендетілуіне экеліп соғуы мүмкін және дүркін-дүркін мұздап және жібіп тұратын жагдайда тез қирау қауіптілігі туады. Ылғал сыйымдылығын азайту үшін бетонды гидрофобтайды және конструкцияны будан және судан оңашалайды. Бетонның суөткізгіштігі цемент тасының, толтырғыштың және түйістік зоналарының өткізгішіне байланысты. Тэжірибелік деректер бойынша С/Ц = 0,4-Ю,7 цемент тасының өткізгіштігі өте аз жэне оның мағынасын нығыз тау жынысының суөткізгіштігімен салыстыруға болады. Олай болса, бетон арқылы судың сүзілу жолы мыналар болуы мүмкін: толтырғыш пен цемент тасы аралығындагы түйістік зоналары; цемент тасындағы микрожарықтар; бетонның арматурамен ілінісу зонасындағы ақаулар. Бетонның өзі арқылы су өтуіне кедергілігін анықтайтын техникалық сипаттама ретіндегі көрсеткіш - оның суөткізгіштігі (XV). Бетонның суөткізбестігі - максимальдық қысымдықта (0,2--2 МПа) стандарттық үлгі арқылы судың сүзілгендігі байқалмағандығымен белгіленеді. Қалыңдығы 150 мм және одан үлкен бетон конструкциялары үшін суөткізбестігін диаметрі және биіктігі 150 мм үлгілерде-цилиндрлерде анықтайды. Мелиоративтік ғимараттардың жұқақабырғалы бетон конструкциялары үшін суөткізбестігін мөлшері 10 х 10, 15 х 15 немесе 20 х 20 см, қалыңдығы конструкция қалыңдығына немесе гидрооңашалаушы қабатына тең үлгілерде-плиткаларда анықталады. Суөткізбестігі бойынша бетон маркасын қысымдық градиентке (максимальдық су қысымының конструкция қалыңдығына қатынасы) байланысты тағайындайды. 5 дейінгі градиентте суөткізбестігін марка-\№4 бағалау ұсынылады, 5-тен 10-ға дейін 6, 10-нан 12-ге дейін -\У8, 12 және одан жоғарыда - \У12.



Бетонның суөткізгіштігін азайту үшін, оны жасар кезде сапасы жаксы материалдарды қолдану қажет, бетон қатаюын цементтің гидратациялану дәрежесін көтеретіндей және бетонда микрожарықтарын болдыртпайтындай нормалдық температуралық-ылғалдылық жағдаймен қамтамасыз ету керек. Сондай-ақ, бетонның суөткізбестігін жақсарту мақсатында гидрофобтық-жұмсартушы қоспаларын пайдаланып, бетон араласпасын төменгі С/Ц дайындайды, гидрофобталынған, жұмсақтандырылған және ұлғаюшы цементтерін, пуццоландық, шлактық портландцементтерін қолданады.

Бетонның аязға түрақтылығы көпшілік жағдайда оның мәңгілігін сипаттайды. Аязға тұрақтылық қасиеті әсіресе, гидротехникалық ғимараттарда, өнеркәсіптік конструкцияларда, жол жамылтқыға қолданатын бетондар үшін өте маңызды, демек, сумен әбден қанығатын немесе жетерліктеи суланатын конструкциялары дүркін-дүркін мұздап және жібіп тұратындай жағдайда материалдың аязға тұрақтылығы міндетті түрде қарастырылады. Бетонның аязға тұрақтылығын 28 тәулік шағында мықтылығын 15%-дан артық төмендетпей, дүркін-дүркін температура -15°С мұздату және температура +15-20°С еріту циклының ең көп санына түзеуімен сипаттайды. Ауыр бетон аязға тұрақтылығы бойынша мынандай маркаларға жіктеледі: Ғ50; Ғ75; ҒІОО; Ғ150; Ғ200; ҒЗОО; Ғ400; Ғ500; Ғ600; Ғ800 және ҒІООО. Аязға тұрақтылығы бойынша бетонның жобалық маркасын конструкцияны пайдалану жағдайын ескере тағайындайды.

Нығыздалына салынған бетонның аязға тұрақтылығы, ең алдымен оған қолданылған материалдардың сапасына және оның капиллярлық-кеуектік структура ерекшелігіне тікелей байланысты. Сондықтан, аязга тұрақтылығын нығайту үшін мүмкіндігінше сапалы материалдарды қолдануға, мүмкіндігінше суцемент қатынасын және су шығынын төмендетуге (С/Ц 0,5-тен, ал су шығыны 160 л/м3 асырмауға), цементтің көбірек гидратациялануына жағдай жасауға тырысады. Бетондық араласпаны даярларда ауа ілестіргіш (қостырғыш) қоспаларын қосу бетонның аязға тұрақтылығын жоғарылатудың ең тиімді жолы. Олар суцемент қатынасын төмендетуімен қатар, майда ауакөбіктерінің құрылуына себепкер болады. Осы майда шар тәрізді кеуектерге капиллярлардағы мұздаушы су ығысады да, бетонда онша үлкен кернеуші күш пайда болмайды. Ілестірілген ауаның оптималдық көлемі эдетте 4-6% кұрайды және цемент, су, ірі толтырғыш шығындарымен анықталады. Толтырғыш ірілігі төмендеген сайын және цемент шығыны жоғарылауымен, майда ауалық көбіктер көлемі көбейе түседі. Минералдық құрамында ЗСаО»А12Оз(С3А) 5-8 % аспайтын портландцементті қолдану арқылы, бетонның аязға тұрақтылығын едәуір көтеруге болады.

Бетонның жылылық-физикалық қасиеті. Жылу өткізгіштігі -үйдің қоршалау конструкцияларыңда қолданатын бетондардың ең маңызды жылылық физикалық сипаттамасы. Бетонның жылу өткізгіштігі кең аралықта өзгереді. Ауалық құрғақ күйіндегі кәдімгі ауыр бетон үшін жылу өткізгіштігі 1,3-4,7 Вт/(м-°С), жеңіл бетон үшін - 0,2-Ю,7 Вт/(м-°С). Жеңіл бетондардың жылу өткізгіштігінің темендігі олардың құрылысының кеуектігімен түсіндіріледі: кеуектеріндегі ауаның жылуөткізгіштігі 0,023 Вт/(м-°С). Осы себепте, жеңіл бетондарды басым көпшілігінде үйдің қоршалаушы конструкцияларына пайдаланады. Ауыр бетондардан сыртқы қабырға панельдерін іш жағынан жылуқоршағыш жылытқыш қабат орнатып жасайды.

Температуралың деформациясы. Температуралық ұлғаюдың сызықтық коэффициенті ауалық құрғақтай күйіндегі ауыр бетонның температуралық ұлғаюының сызықтық коэффициенті (10 • 12) • Ю К", ал болатта - 12 • 10'6 К"1, бетон мен арматураның термиялық деформациясы олардың қосыла тұтасталуына кедергі болмайды. Бірақ, ұзындығы үлкен гимараттардың кызғанда, жайылып кетпеуі үшін температуралық-шөгерлік жіктермен бөлектейді. Бетондағы толтырғыш пен ерітіндінің жылудан ұлғаюлары әртүрлі шамада болатындыгынан, температура ауытқуы үлкен болғанда бетон ішіңен жарықтанып кетуі мүмкін. Мұндай қолайсыз жағдай болып қалады-ау деген қауіптікте бетонның құрамына температуралық ұлғаю коэффициенті жақын материалдарды қолданады
Бақылау сұрақтары:

1. Ауыр бетонның негізгі қандай қасиеттері мен ерекшеліктерін білесіз?.

2. Ауыр бетондардағы толтырғыштар мен қоспалардың құрамы қандай?
1. Үдербаев С.Н Құрылыс материалдары мен бұйымдары. Алматы: 2006, 169 б.

2. Попов К.Н. Строительные материалы и изделия: Учебник/ К.Н.Попов, М.Б.Каддо – 2-е изд., испр. и доп. – М.: Высш. шк. , 2005-438с.

3. Комар А.Г. материалы и изделия: Учеб. для инст. экон. спец. строит. вузов – 5-е изд., перераб. и доп. – М.: Высш. шк. , 1988-527с.

4. Б.С.Сатеков. Табиғи және жасанды құрылыс материалдары мен бұйымдары. М.Х.Дулати атындағы Тарази мемлекеттік университеті. 2 том 267-295 б.


6 дәріс. Ауырбетонның құрамын жобалау.

Дәріс жоспары:


1.Ауырбетонның құрамын жобалау.

2. С/Ц ауыр бетондар үшін .



Бетон құрамы дегеніміз - минималдық материалдық және энергетикалық шығында қажетті сапалық көрсеткіштерімен бетон алуды қамтамасыз ететін оның өзара рационалдық қатынастағы құрамы. Әдетте, құрылыстың техникалық жобасында бетон құрамын анықтау үшін бастапқы деректерін, ең болмағанда нақты екі талап қамтылады: қажетті мықтылығы болатын бетон алу, ал бетондық араласпасын - берілген ыңгайлы төселімдігімен. Бірқатар жәйттерде, конструкциялардың ерекше жағдайларда пайдаланатынына сәйкес, басты талаптарға бетонның аязға тұрақтылығы, суөткізбестігі немесе коррозияға берілместігі жатуы мүмкін. Біз білетініміздей, цемент бетонның басқа құрамдарынан едәуір қымбат екендігінен кұрылысшылар әдетте минималдық цемент шығынында бетон алуға талаптанады. Бетон құрамын есептік-эксперименталдық тәсіл бойынша анықтайды. Бұл тәсілдің мән-жайы мынада: алдын-ала формулалар бойынша құрамын есептеп алады, алынған деректер негізінде эксперименталдық бетон араласын даярлап, технологиялық қасиеттерін бақылап тексереді. Осының нәтижесі бойынша, есептік деректерге түзетулерін енгізеді.

Көпшілігінде, бетон құрамаларын массалық концентрациялары түрінде өрнектейді, яғни олардың 1 м нығыздалған бетонға шығынын килограммен есептейді. Бетондық араласпа құрамы екі тәсілмен өрнектелінеді:

1. Міндетті түрде суцементтік катынасын және цемент активтігін көрсетілуімен массасы бойынша кейде көлемі бойынша цемент, құм жэне щебень (гравий) мөлшерлерінің арасындагы арақатынас түрінде беріледі. Цемент мөлшерін бірге тең деп қабылдайды, сондықтан бетон құрама бөліктерінің арасындагы қатынастарын берілген С/Ц және Кц магынасында былайша жазуға болады: 1:х:у (мысалы, 1:2:4, С/Ц = 0,7 және Кц = 0,35 МПа). Бетон құрамын көлемі бойынша анықтау тек шамалы құрылыста ғана рұқсат етіледі. Онда да цемент массасы бойынша дозалануы қажет.

2. Үлкен нысандарда (объектілерде) және орталық бетон зауыттарында барлық құрамалық материалдары массасы бойынша дозаланады. Бетон құрамы нығыздалынып салынатын 1 м бетондық араласпаға кететін материал шығынымен (кг) белгіленеді, мысалы: цемент-300 щебень-1300. құм-650 , су-180; Барлығы - 2430

Құрамды дұрыс есептеу бетон технологиясындағы ең маңызды операциялардың бірі. Бетон құрамының екі түрі болады: номинальдық (лабораториялық), оны құрғақ материалдар үшін тағайындайды және өндірістік (алаңдық-түздік) – табиғи ылғалдылықтағы материалдар үшін.

Бетон құрамын есептерде алға қоятын міндет - мынандай көрсеткіштерді алу: жобалық мықтылығына тең мықтылығын немесе қалыптан босатуға, тасымалдауға және конструкцияға біршама жүк тиеуге (әдетте жобалық мықтылыгының 70% дейін) жетерліктей оның бөлігін; жұмыс өндіру немесе конструкцияларды жасап шығару графигіне сәйкес, толық немесе жарым-жартылай мықтылығын алу кезеңі; бетон мықтылығына, атмосфералық және химиялық әсерлері бойынша оның тұрақтылығына, арматураны коррозиядан қорғауына, темірбетонда арматурамен ілінісуіне, суөткізбестігіне әсерін тигізетін нығыздығы; берілгең конструкцияны сапалы жасалуын қамтамасыз етуі.


Бақылау сұрақтары:

1. Ауырбетонның құрамын қандай мақсатпен жобалау қажет?

2. С/Ц қатынас ауыр бетондар үшін қандай болуы керек?
1. Үдербаев С.Н Құрылыс материалдары мен бұйымдары. Алматы: 2006, 169 б.

2. Попов К.Н. Строительные материалы и изделия: Учебник/ К.Н.Попов, М.Б.Каддо – 2-е изд., испр. и доп. – М.: Высш. шк. , 2005-438с.

3. Комар А.Г. материалы и изделия: Учеб. для инст. экон. спец. строит. вузов – 5-е изд., перераб. и доп. – М.: Высш. шк. , 1988-527с.

4. Б.С.Сатеков. Табиғи және жасанды құрылыс материалдары мен бұйымдары. М.Х.Дулати атындағы Тарази мемлекеттік университеті. 2 том 267-295 б.


7 дәріс. Жолдарға арналған жоғары берікті бетон.

Дәріс жоспары:



  1. Жолдарға арналған жоғары берікті бетон.

  2. Бетонның ерекшеліктері.

Бақылау сұрақтары:

1. Жолдарға арналған жоғары берікті бетонның қасиеттері қандай?


Әдебиеттер:

1. Үдербаев С.Н Құрылыс материалдары мен бұйымдары. Алматы: 2006, 169 б.

2. Попов К.Н. Строительные материалы и изделия: Учебник/ К.Н.Попов, М.Б.Каддо – 2-е изд., испр. и доп. – М.: Высш. шк. , 2005-438с.

3. Комар А.Г. материалы и изделия: Учеб. для инст. экон. спец. строит. вузов – 5-е изд., перераб. и доп. – М.: Высш. шк. , 1988-527с.

4. Б.С.Сатеков. Табиғи және жасанды құрылыс материалдары мен бұйымдары. М.Х.Дулати атындағы Тарази мемлекеттік университеті. 2 том 267-295 б.

8 дәріс. Кеуекті толтырғыщтармен жасалған цементті бетондар. Жеңіл бетондардың жіктелуі. Жеңіл бетондардың құрамын жобалау.

Дәріс жоспары:


  1. Кеуекті толтырғыщтармен жасалған цементті бетондар.

  2. Жеңіл бетондардың жіктелуі.

3. Жеңіл бетондардың құрамын жобалау.
Жеңіл бетондарға құрғақтай күйінде орташа тығыздығы 2000 кг/м3 аспайтын барлық бетондар жатады. Жеңіл бетондар құрылымына, байланыстырушы заттар түріне кеуектілігіне, толтырғыштарына және қолданылу саласына байланысты жіктеледі. Жеңіл бетондардың мынандай түр-түрлері бар: нығыз және кеуектендірілген бетондар. Олардағы толтырғыштар түйіршіктерінің аралық қуыстары кәдімгі немесе кеуектендірілген ерітіндімен толық толтырылған; азқұмды бетондар - ірітолтырғыш түйіршіктерінің қуыстары жарым-жартылай толтырылған жэне құмсыз (ірі кеуекті) бетондар. Жеңіл бетондардың ерекше түріне қуысты бетондар жатады. Қуысты бетондар деп аталатын себебі, олардың құрылымында орналасқан диаметрі 1-5-3 мм дейінгі майда сфера тэрізді ауалық қуыстары болады. Жеңіл бетондарды минералдық немесе органикалық байланыстырушылар негізінде өндіреді.

Байланыстырушы заттары сияқты жеңіл бетондар толтырғыштары да миңералдық немесе органикалық болып бөлінеді. Табиғи жэне жасанды кеуектік минералдық толтырғыштар қолдана жасалынатын жеңіл бетондар құрылыста жиі қолданады. Кеуекті табиғи толтырғыштар негізіндегі алынатын жеңіл бетондарға пемзобетон, туфобетон, опокобетон жэне т.б. жатады. Жасанды жеңіл толтырғыштарды пайдалана жасалынатын жеңіл бетондарға -керамзитбетон, аглопоритбетон, шлакпемзобетон, күлбетон жэне т.б. Кейде жеңілбетон алу үшін кеуектік толтырғыштың бірнеше түрш қабаттастыра пайдаланады. Осылайша керамзитпермебетон, керамзитвермикулитбетон, шлакаглопоритбетон, перлитшунгизит-бетон жэне т.б. күрделі құрамдық жеңіл бетондар алынады.



Органикалық толтырғыштар негізіндегі жеңіл бетондардын бірі арболит, ағаш үгіндібетон. Бұларды ағаш өңдеу өндірісінін қалдықтарын жэне түрлі егін сабандарын өңдеп, қолдану непзшде алады. Бұл топтарға пенополистиролдық жэне т.б. толтырғыштар негізінде алынатын бетондар да жатады. Қолданылуына байланысты жеңіл бетондар былайша жіктеледі: орташа тығыздығы 500 кг/м аспайтын жэне жылу өткізгіштік коэффициенті 0,17 Вт/(м.°С) үлкен болмайтын жылуқоршағыш (ерекше жеңіл) бетон, тығыздығы 500-1400 кг/м3 және жылу өткізгіштік коэффициенті 0,23-5-0,64 Вт/(м. С) аралығындағы конструктивтік-жылуқоршағыш және тығыздығы 1400-1800 кг/м3 конструктивтік жеңіл бетондарға ерекшеленеді. Жылуқоршағыш жеңіл бетондар беріктігі 1,5 МПа аспайды, конструктивтік-жылуқоршағыш бетонда - 2,5-5-10 МПа жэне конструктивтікте - 15-5-50 МПа. Пайдалану жағдайларына байланысты ерекше талаптар қойылатын арнаулы жеңіл бетондар тобы бар. Оларға ыстыққа тұрақты, химиялық тұрақты, жолдық, гидротехникалық және т.б. жеңіл бетондар жатады. Жеңіл бетондардан түрлі конструкциялар жасалынады. Конструкциялық-жылуқоршағыш бетоннан ғимараттар қабырғаларының панельдерін, блоктарын, жамылтқымен біріктірілген плиталар және басқа конструкцияларын жасайды. Қабырғалық панельдерді құрылыс басында қосымша өңдеуді - әрлеуді қажет етпейтіндей, сыртқы маңдай бетімен дайындап шығарады. Панельдерді плиткалармен, өрнекті бетонмен, қаптауды сырлау мен әрлеуді зауыттың өзінде жүргізеді. Конструкциялық жеңіл бетондардан жүк көтермелік конструкцияларды, мысалы, қабатаралық жабынтқы плиталарды және жамылтқы плиталарды, басқа тұрғын және қоғамдық үйлерінің элементтерін жасап шығарады. Жеңіл бетоннан жасалынған конструкцияларды жэне бұйымдарды басқа да құрылыс салаларында, мысалы көліктік құрылыстарында, элеватор және малшаруашылық құрылыстарында қолданады.


Достарыңызбен бөлісу:
1   2   3   4


©kzref.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет