Балагызның үзегез кебек яки сез теләгәнчә булуын көтмәгез. Аңа үзегез кебек булырга түгел, ә үзенчә булырга ярдәм итегез



жүктеу 144.16 Kb.
Дата23.11.2017
өлшемі144.16 Kb.
түріЗакон

Ата-аналарга киңәшләр

  1. Балагызның үзегез кебек яки сез теләгәнчә булуын көтмәгез.Аңа үзегез кебек булырга түгел, ә үзенчә булырга ярдәм итегез.

  2. Баладан аңа эшләгән эшләрегез өчен түләү таләп итмәгез.Сез аңа тормыш бирдегез, ә ул моны ничек түләсен? Ул башка кешегә тормыш бирәчәк һәм бу –табигать законы.

  3. Аның проблемаларына югарыдан карамагыз, аңа яшәү сезгә караганда да авыррак булырга мөмкин, чөнки баланың тормыш тәҗрибәсе бик аз була.

  4. Бала - тормыш биргән иң кыйммәтле бүләк. Аны сакларга һәм камилләшергә ярдәм итәргә кирәк.

  5. Балагыз нинди булуына карамастан яратыгыз - талантсыз булса да, уңышларга ирешә алмаса да. Аның белән бергә булуыгызга куаныгыз, чөнки бала – иң зур шатлык.

  6. Баланы йокыдан тыныч кына уятыгыз, ул сезнең елмаюыгызны күрсен һәм йомшак тавышыгызны ишетсен, иртәдән үк баланы юк-бар өчен шелтәләмәгез.

  7. Балагызны ашыктырмагыз. Вакытны дөрес бүлү - сезнең эшегез.

  8. Баланың борчылганын күрсәгез, тик ул борчылуын сезнең белән уртаклашырга теләмәсә, сорашмавыгыз хәерлерәк. Бала тынычлансын, үзе үк барысын да сөйләр.

  9. Җыелган ачуыгызны баладан алмагыз, картлык көнегезгә әче икмәк әзерләмәгез.Чөнки ни чәчсәң, шуны урырсың.

Баланың шәхес булып формалашуы, иң беренче чиратта, гаилә тәрбиясенә бәйләнгән. Ата-ана - төп тәрбияче. Тәрбия кылу өчен үзеңә тәрбияле булырга кирәк.

Ата-ананы cөендерүче һәм мәңге хәтердә калучы мизгелләрнең берсе – балалар тарафыннан әйтелгән беренче сүз. Кайбер ата-аналар сабыйның сөйләшә башлавын аның усеш дәрәҗәсе бәйлиләр. Бу бик үк дөрес түгел.

Балалар психологиясе буенча белгеч, профессор Ларри Ферсон тарафыннан 2 мең бала арасында үткәрелгән тикшерүне 1 яшьлек балаларның 0-50 сүз белүләрен, ә 2 яшь тулган сабыйның сүзлек хәзинәсе 50-600 сүз тәшкил итүен күрсәтте. Профессор, шулай ук, баланың лексикасын баетуда ата-ананын һәм тирәлекнең роле зур дигэн нәтиҗә ясаган. "Әгәр көн буена баланы телевизор каршында утыртып, аның белән сөйләшмәсәгез, әлбәттә, баланың теле ачылмас”,-ди ул.

Ата-аналарга ун киңәш

  1. Балагызның узегез кебек яки сез теләгәнчә булуын таләп итмәгез. Аңа үзегез булырга түгел, ә үзенчә булырга ярдәм итегез.

  1. Баладан аңа эшләгән эшләрегез өчөн түләү таләп итмәгез. Сез аңа тормыш бирдегез, ә ул моны ничек түләсен? Ул башта кешегә тормыш бирәчәк һәм бу табигать законы.

  1. Җыелган ачуыгызны баладан алмагыз, картлык көнегезгә әче ипи әзерләмәгез. Чөнки ни чәчсәң, шуны урасың.

  1. Аның проблемаларына югарыдан карамагыз. Аңа яшәү сезгә караганда да авыррак булырга мөмкин, чөнки балнаң тормышы тәҗрибәсе бик аз була.

  1. Түбәнсетмәгез!

  1. Кешенең иң әһәмиятле очрашулары – балалар белән очрашу икәнен онытмагыз. Балагызга күбрәк игътибар бирергә тырышыгыз, чөнки балада без кемне очратачагыбызны беркайчан да белә алмыйбыз.

  1. Балагыз өчен нәрсә дә булса алмыйсыз икән, узегезне гаепләмәгез.

  1. Эшли алып та эшләмәгән очракта үзегезне гаепле саный аласыз.

  1. Бала – сезнең бөтен тормышыгызны узгәртә, астын-өскә китерә торган тиран түгел, ә тормыш биргән иң кыйммәтле бүләк. Ачыкларга һәм камилләшергә ярдәм итәргә кирәк.

  1. Чит балаларны да яратырга өйрәнегез. Үз балагызга эшләтергә теләмәгән әйберләрне, башкаларның балаларына эшләмәгез.

Гаиләдә балаларны тәрбияләүдә халык авыз иҗатының әhәмияте.

Балалар тормышында уеннарнын эhэмиятен кем генэ белми.Без «Сэламэт тәндә - сэламэт акыл», - дибез. Кеше ул йозе белэн дэ, сузе белэн дэ, жаны б\н дэ, матур булырга тиешле», - дибез. Лэкин ул тэн-жан матурлыклары кешегэ узлегеннэн генэ бирелмилэр.

Сэламэтлекне дэ, тышкы-эчке матурлыкны да яулап алырга, анын очен корэшергэ кирэк. Монын очен мэктэпкэчэ яшьтэге балага ин табигый hэм тор чара: уен. Балалар бакчасында иртэдэн кичкэ кадэр минутларына кадэр тогэл утэлэ торган режимда уен элементлары катнашмаган мизгел юктыр да.

Нэнилэр бик телэп сюжетлы - рольле, хэрэкэтле, дидактик, сэхнэлэштерелгэн уеннарны уйныйлар. Уеннар куп hэм торле - торле. Уйнавы рэхэт. Буш вакытларында балалар кубрэк рэсми уеннарга караганда халык уеннарын бик яратып, рэхэтлэнеп чишелеп уйныйлар.

Ни очен? Чонки бу уеннар эзер hэм ысулдагы гимнастик, хэрэкэт системасы тугел, бэлки халыкнын уз ижаты, уз уйлап чыгармасы.Аларда торле жыр, суз авыз ижаты да катышканга, кунелгэ дэ азык бар, мэгнэ кызыгы бар. Халыкча эйткэндэ, ул кунелне ача. Халык уеннарында балалар мэглум бер рамкага буйсынып кына хэрэкэт итмичэ, уз кочлэрен, узлэренен табигый сэлэтлэрен уен тосендэ курсэтэ hэм жэелдерэ алалар.

Шунын белэн ул уеннар жинел анлаешлы hэм ижатка юл бируче булганга, балалар бер ялыкмыйча, зур дэрт белэн бирелеп, кызып, мавыгып чиксез яратып уйныйлар. Хлык уеннары коры хэрэкэт кенэ тугел, бэлки эчтэлекле, максатлы хэрэкэт, мажаралы вакыйгалар аша жинугэ hэм максатка ирешугэ корылган хэрэкэт. Халык уеннары балаларны уз инициативаларына ышанып тапшыра hэм аларда ирекле ярыш рухы, ижади тапкырлык, олгерлек, жегэрлек рухы кабыза. Шундый уеннан сон балаларнын кузе- йозе кабынып, узлэре жегэрлэнеп, тапкырланып китэлэр.

Ул уеннарда алар бер яктан уен кагыйдэсе буенча hэм шу лук вакыт, икенче яктан, уз иреклэре белэн узлэрене инициатива hэм жегэрлеклэрен курсэтэ алалар. Бу аларда уз коченэ ышану, коллективтв узенэ урын hэм хормэт яулап алу,мэхэббэт казану кебек бик кирэкле ижтимагый боек,куркэм хислэр уята.

Бигрэк тэ жырлы - сузле уеннарнын бу юлда эhэмияте зур. Жырлы - сузле, димэк авыз ижаты катышкан уеннар (жыр,такмаклар, санаш hэм башкалар). Авыз ижаты бу уеннарны дорес, тиз hэм гадел оештырырга хезмэт итэ, балаларнын уенда тотачак позициялэрен, рольлэрнен билгели.

Кумэк жыр яки ритмик сузлэр уенда балаларнын хэрэкэтлэрен койгэ сала,бала ул коллективнын ритмын узендэ тоя hэм шул ритмда хэрэкэт итэ башлый, шунын белэн шэхес узенен коллективта монэсэбэтен билгели, жэмгыяттэгеурынын таба,ягъни шэхеснен жэмгыять белэн гармоник рэвештэ тэрбиясенэ юл ачыла. Ул коллектив эчендэ,куелган шартны утэп чыгарга, максатныкузэтеп хэрэкэт итэргэ, ана ирешергэ hэм узе генэ тугел,уз як позициясендэге ботен иптэшлэренэ булышырга, алар белэн бергэ жину яуларга, ихтиярын чыныктырырга ойрэнэ.

Шулар остенэ жырлы – сузле уеннар баланы музыкаль авазлар белэн хислэндерэлэр, анын кунелендэ нэфислек тойгысы уяталар,аны музыкаль авазлар тоярга,уртак хис белэн хислэнергэ ойрэтэлэр,анын хэрэкэтлэрен музыкаль ритмга, койгэ салалар, кунелен уяталар, дэртлэндерэлэр, уенынмэгънэлэндерэлэр hэм кунелендэ нэфислек тойгысы уятып, нан чиксез лэззэт бирэлэр. Шунын очен дэ балалр жырлы – сузле уеннарны бик яраталар.

Алар яраткан халык уеннарын фэн донбясында оч торкемгэ – спорт уеннарына, драматик уеннарга hэм жырлы – биюле уеннарга булеп йортлэр.

Жырлы,биюле,сузле уеннар татар халкынын конкуреше, йолалары, бэйрэмнэре, кунел ачу традициялэре белэн тыгыз бэйлэнгэн. Тэрбиясенэ hэм формасына карап жырлы – биюле – сузле уеннарны берничэ торкемгэ булэргэ була. Ин зур торкемне тугэрэкле эйлэн – бэйлэн уеннары тэшкил итэ. («Кэдрия – Зэкэрия», «Оммеголсем», Зэлилэ»…). Икенче торкем кара – каршы тозелеп hэм пар – пар булып уйнала торган уеннар («Ал кирэк, гол кирэк», Чума урдэк,чума каз», «Куш кулым» …). Оченче торкем – факт жыелышлы жаза бирешле уеннар («Сукыр тэкэ», «Йозек салыш», «Ватык телефон», «Шулай,эйе hэм юк», «Шешэ тэгэрэту»,…).

Хормэтле эти энилэр! Сез дэ халык уеннарын уйнап ускэнсез hэм сабыегыз тугач, бишек жырлары жырлап йоклаткансыз, балагыз усэ барган саен халык авыз ижаты эсэрлэрен бергэлэп ятлап, ойрэнеп хэрэкэтлэр кулланып сойлэгэнсез. Сез башлаган эш балалар бакчасында да дэвам иттерелэ hэм ул ярым план белэн алып барыла.

Халык уеннарынын кубесе башта физкультура яйсэ музыка занятиелэрендэ ойрэтелеп, аннары уйнала.

Этилэр hэм энилэр! Уеннын эhэмияте алда эйтеп кителде. Мэктэпкэ кергэнче балагыз уйнап туйсын. Шул чакта гына ул яхшы, дисциплиналы укучы булачак, дэрес вакытында укытучыны тынламыйча уйнап утырмаячак.

Менэ шуна курэ балагыз белэн уйнарга вакыт табыгыз, девизыгыз: «Уйнарга, уйнарга hэм уйнага !» - булсын.

К

“САНДУГАЧТАЙ МОҢЛЫ ТУКАЙ ТЕЛЕ”



Ц ЕЛЬ: Повышение эффективности работы по приобщению детей к

творчеству ГАБДУЛЛЫ ТУКАЯ.

Задачи:

Познакомить детей с жизнью и творчеством ГАБДУЛЛЫ ТУКАЯ.



Воспитывать любовь и бережное отношение к произведениям ГАБДУЛЛЫ ТУКАЯ.

Формировать у детей честность, правдивость, доброту и отзывчивость посредством произведений ГАБДУЛЛЫ ТУКАЯ,

Воспитывать способность наслаждаться художественным словом,

умением употреблять его в собственной речи (пословицы, поговорки, народные высказывания).

Учить чувствовать и понимать образный язык стихотворений и сказок ГАБДУЛЛЫ ТУКАЯ.

Расширить представления родителей о татарской детской литературе и приобщать их к семейному чтению литературных произведений.

Оформление зала: портрет Г.Тукая, обрамленный красной тканью, цветы.Цитаты на татарском языке:

“Уртак Ватан тарихында эзле иттең син безне;

Мәңге-мәңге тап кунмаслык , көзге иттең син безне.

Сәнгатебез күкләрендә-Кояшыбыз, Аебыз.

Бар җиһанга күренерлек Тукаебыз”

Илдар Юзеев.

“Тукай- халык моңнарының бакчасында тибрәп үскән гөл.”

Фатих Кәрим.

Под музыку С.САЙДАШЕВА “Тукай маршы” входят дети.

На фоне музыки чтение стиха “Тукай теле” с показом слайдов.

Ведущий: Много-много лет назад, в один из весенних солнечных дней, 26 апреля 1886 года родился великий татарский поэт Г. Тукай. Мы сегодня с вами собрались вспомнить и почтить память татарского поэта Г. Тукая.

1й ребенок: О, язык, родной, певучий! О, родительская речь!

Что еще на свете знал я, что сумел я уберечь!

2й ребенок: О, язык мой, мы навечно неразлучные друзья.

С детства стала мне понятна радость и печаль твоя!

3й ребенок: И туган тел, и матур тел! Әткәм-әнкәмнең теле.

4й ребенок: Дөньяда күп нәрсә белдем, син туган тел аркылы.

Ведущий: Песня «Туган тел» - это народный гимн всего татарского народа

Игра на скрипке песню «Туган тел»

Ведущий: Сложной была судьба Тукая. Он очень рано осиротел-скитался от

одного человека к другому. Детство у него было очень трудным.

Но Тукай рос смышленым старательным ребенком, рано научился

писать, читать.

Стих»Багышлау»сл. Р.Ахметвалеевой.

Ведущий: За свою короткую жизнь успел написать много стихов, интересных

сказок, где воспевал красоту родного края, любовь к народу.

Песня»Туган ил» сл.Э.Моэминовой, муз.М.Минхажева.

Ведущий: Г.Тукай призывал нас любить Родину, родной язык, свой народ.

Он говорил, что татарский народ найдет свое счастье только на

земле своих отцов, в единстве с русским народом.

Ребёнок: С народом России мы песни певали

Есть общее в нашем быту и морали.

Вовеки нельзя нашу дружбу разбить

Нанизаны мы на единую нить.

Русский танец.

Входит мальчик, гоняющийся за бабочкой.Инценировка «Бала белән күбәләк”

Звучит музыка С.Сайдашева из балета “Шүрәле”

В зал входит Шүрәле

Шурале:Пальцам больно

Прищемил их Год назад.

Ай, умру- беда какая

Жизни я своей не рад

Ведущий: Шурале, ты хотел творить зло, поэтому был наказан.

Шурале:Никого теперь не трону-поклянусь тебе душой.

Ведущий:Поиграй с нами, и твоя боль пройдет.

Шурале: А вы (детям) действительно со мной хотите играть?

Дети: Да!

Игра» Шурале и дети». Пойманные дети рассказывают стихи:

«Киска-озорница» и «Забавный ученик»

Шурале: Спасибо вам! В моем лесу сказали, что помочь мне смогут только

дети. И это оказалось правдой! Я больше никого никогда не буду

обижать.Асейчас мне надо возвращаться в лес, там меня мои друзья-

другие Шурале ждут. Я всем расскажу, с какими умными, смелыми и

воспитанными детьми познакомился. Да, чуть не забыл, я тут по

дороге нашел расческу (отдает ведущей).А мне пора уходить. До

свидания! (Уходит)

Ведущий: Дети, а ведь эту расческу кто-то потерял. Как вы думаете-кто?

Дети: Водяная!

Стук в дверь. Входит Водяная.

Водяная: Я Водяная. Дети, здравствуйте! Где ж мой гребень золотой?

Ведущий:Вставай с нами в круг и поиграй с детьми: догонишь свой гребень

золотой-он твой. Ребята, поиграем?

Игра»Догони свой гребень»

Мальчик: Мә, Су анасы, сиңа алтын тарак,

Бер кайчан да булмабыз без карак!

Водяная: Вот,спасибо, обрадовали меня. Нельзя брать чужие вещи без

разрешения! А как же это звучит в сказке, давайте вспомним!

Дети: Есть хозяин или нету

Век чужого не возьму!

Водяная: Молодцы, ребята! Умные вы, однако!

Ох, устала я!

Ведущий:Водяная, сядь, отдохни! Девочки исполнят для тебя татарский

танец.

Татарский танец



Водяная:Какие же девочки молодцы. Спасибо им, и вам всем спасибо!

Вы мне очень помогли. А мне пора на речку, до свидания!

Заходят Коза и Баран

Коза: Сарык, куда же мы попали?

Сарык: Не знаю, это и не лес, и не поляна. Тут только люди

Коза: Э-э-э…При входе было же написано, что это 41-й детский сад

«Умырзая».

Коза и Сарык: Здравствуйте!

Дети: Здравствуйте!

Сарык: А что за праздник тут у вас?

Коза: И-и-и, җүләр Сарык! У них же большой праздник., посвященный

125-летия со дня рождения великого татарского поэта-писателя

Г.Тукая. А на день рождения, тем более на юбилей, нельзя

приходить без подарка. Открывай свой мешок! Там должны быть

и подарки от нас.

Сарык достаёт волчью голову: Вот от нас подарок!

Коза: И-и-и, җүләр Сарык! Это же волчья голова. Из какой сказки она,

ребята?


Дети: Сказка про Козу и Барана.

Коза: А вот вам от нас всех и подарки!

Достает из мешка награды прошлых лет и нынешнего года.

Коза: Что такое? Опять не то. Может быть, кто-нибудь объяснит нам?

Ведущий показывает и объявляет, кто, за что и когда получил эти

награды.


Бальный танец

Коза: Сарык, видно твой мешок подменил кто-то.

Сарык (роется в мешке): Нет, нашел-нашел. Вот же все здесь!

Показывает подарки.

Коза: Дарим вам ручку и блокнот, чтобы вы хорошо учились в школе и

смогли сочинять стихи, как Габдулла Тукай.

Раздают подарки, прощаются и уходят.

Ведущий: Шигырьләрен-әкиятләрен сөйләп,

Үсеп җитәрсез шулай.

Барлык милләт балалары

Ярата сине Тукай!

Ведущий: Вот и подошел к концу наш праздник, посвященный дню

Рождения Г.Тукая. Дорогие дети! Любите и берегите свой родной

язык!


Песня “Туган тел”- поют все присутствующие

Мәктәпкәчә тәрбия бирү учреждениеләрендә ата-аналар белән эш



Ресурс авторы: Казан шәһәре Вахитов районы 18 нче урта мәктәбенең татар теле һәм әдәбияты укытучысы Садикова Светлана Максут кызы

Мәктәпкәчә тәрбия бирү учреждениеләрендә ата-аналар белән эш, һәр гаиләгә дифференциаль якын килеп алып баруны күздә тота. Шунлыктан, гаиләләр, әхлакый яктан бәяләнеп, якынча 5 төргә бүлеп карала.

1 нче төргә югары әхлакый мөнәсәбәтләргә корылган гаиләләр керә. Биредә мораль яктан сәламәт мохит хакимлек итә, балаларга үз сәләтләрен үстерү өчен бөтен мөмкинлекләр дә тудырыла. Тәрбия эшенә тәрбияче-педагогның еш катнашуы таләп ителмәсә дә, кайбер очракларда, балаларның яшь үзенчәлекләрен истә тотып, аерым киңәшләр бирү урынлы була.

2 нче төр гаиләдә ата-аналарның үзара мөнәсәбәтләре канәгатьләнерлек, ләкин балаларга тиешле юнәлештә уңай тәрбия бирү җитәрлек дәрәҗәдә түгел. Ә инде бу очракта ата һәм анадан артык зур игътибар сизгән балада эгоистлык чаткылары канат җәю күренеше күзәтелергә мөмкин. Шунлыктан бу төр гаиләдә үскән бала да тәрбияче күзеннән читтә калырга тиеш түгел.

Конфликтлы гаиләләрне 3нче төргә кертергә була. Мондый гаиләләрдә ата-аналар үзара мөнәсәбәтләрне ачыклау белән мәшгуль, ә балалар исә арткы планга күчә. Бу очракта балаларны тәрбияләү турында бөтенләй сүз дә була алмый, һәркем үз көенә яши бирә. Шуңа күрә, үсеп килүче шәхесне югалтмау, гаиләдәге микроклиматны уңай якка үзгәртү юнәдешендә тәрбиячедән актив эшчәнлек таләп ителә.

4 нче төр гаиләдә читтән караганда бар да тәртиптә кебек, ләкин рухи яктан ярлылык хөкем сөрә, чын әхлакый кыйммәтләр сакланмый, буыннар алмашында бәйләнешләр юкка чыга бара. Ләкин балалар да тышкы яктан ялтырау позициясен саклап, шуннан читкә тайпылырга тырышмыйлар, тәрбия эшендә бик күп авырлыклар тудыралар.



5 нче төрдәгеләр – авыр гаиләләр. Аларга дорфалык, гауга чыгарырга омтылу, тәртипсезлек күренешләре хас. Әлеге гаиләләр, билгеле, тәрбияченең даими игътибарын, хәтта, кайбер очракларда бала мәнфәгатьләрен яклау максатыннан, җәмгыятьнең актив катнашуын таләп итә.

Педагог – тәрбиячеләрнең ата-аналар белән эшен оештыруны, аларның тәрбия эшендәге компетентлыгыннан чыгып, якынча 3 төркемгә бүләргә мөмкин:


Достарыңызбен бөлісу:


©kzref.org 2019
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет