Экономиканыѕ дамуы кґбінесе мемлекеттіѕ ќаржы жїйесініѕ жаєдайына байланысты


Қазақстан Республикасының 2008 жылға арналған республикалық бюджеті құрылымы



жүктеу 1.15 Mb.
бет4/6
Дата11.11.2018
өлшемі1.15 Mb.
1   2   3   4   5   6

2.4. Қазақстан Республикасының 2008 жылға арналған республикалық бюджеті құрылымы
Қазақстан Республикасының 2008 жылға арналған республикалық бюджет мынадай көлемдерде бекiтiлген:

      1) кiрiстер – 2 684 730 759 мың теңге, оның iшiнде:

      салықтық түсiмдер бойынша – 2 209 284 565 мың теңге;

      салықтық емес түсiмдер бойынша – 43 537 228 мың теңге;

      негiзгi капиталды сатудан түсетiн түсiмдер бойынша – 8 726 192 мың теңге;

      трансферттер түсiмдерi бойынша – 423 182 774 мың теңге;

2) шығындар – 2  608 432 180 мың теңге;

3) операциялық сальдо – 76 298 579 мың теңге;

4) таза бюджеттiк кредит беру – 53 135 180 мың теңге, оның iшiнде:

      бюджеттiк кредиттер – 59 085 252 мың теңге;

      бюджеттiк кредиттердi өтеу – 5 950 072 мың теңге;

5) қаржы активтерiмен жасалатын операциялар бойынша сальдо – 220 739 499 мың теңге, оның iшiнде:

      қаржы активтерiн сатып алу – 222 239 499 мың теңге;

      мемлекеттiң қаржы активтерiн сатудан түсетiн түсiмдер – 1 500 000 мың теңге;

6) тапшылық – - 197 576 100 мың теңге немесе елдiң жалпы iшкi өнiмiнiң
– 1,3 процентi;

7) бюджет тапшылығын қаржыландыру – 197 576 100 мың теңге.

2008 жылға арналған республикалық бюджетте «Байқоңыр» кешенi 13 972 500 мың теңге сомасында және әскери полигондар 3 011 499 мың теңге сомасында Ресей Федерациясы пайдаланғаны үшiн жалдау ақыларының түсiмдері көзделсiн.

Тиiстi бюджеттiң кiрiсiне мыналар есептелетiн болып белгiленсiн:

      бiрыңғай бюджеттiк сыныптаудың кiрiстер сыныптамасының «Роялти» коды бойынша – жер қойнауын пайдаланушылардың Республикалық жер қойнауын қорғау және минералдық-шикiзат базасын ұдайы молықтыру қоры алдындағы берешегi, сондай-ақ келiсiмшарттық аумақтарды геологиялық зерттеуден мемлекет шеккен, жер қойнауын пайдалануға арналған келiсiмшарттардың негiзiнде осы кен орындарын пайдаланатын жер қойнауын пайдаланушылар өтейтiн тарихи шығындар сомасы;

      бiрыңғай бюджеттiк сыныптаудың кiрiстер сыныптамасының «Әлеуметтiк салық» коды бойынша – бұрын Зейнетақы қорына, Зейнетақы төлеу жөнiндегi мемлекеттiк орталыққа, Мiндеттi медициналық сақтандыру қорына, Мемлекеттiк әлеуметтiк сақтандыру қорына, Жұмыспен қамтуға жәрдемдесу қорына аударылып келген жарналар бойынша берешек, сондай-ақ автомобиль жолдарын пайдаланушылардың бұрын Жол қорына түсiп келген аударымдары.

Бұл ретте Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен 2004 жылғы 1 қаңтарға дейін жасалған және салық режимі тұрақтылығының кепілдігі көзделген жер қойнауын пайдалануға арналған келісімшарттар бойынша қызметті жүзеге асыратын салық төлеушілер жоғарыда көрсетілген аударымдарды немесе әлеуметтік салықты «Міндетті әлеуметтік сақтандыру туралы» Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қорына есептелген аударымдардың сомасына азайтады;

      «Өндiрушiлер көтерме саудада сататын өзi өндiретiн бензин (авиациялық бензиндi қоспағанда)» коды бойынша – бұрын Жол қорына түсiп келген бензиннен алынатын алым бойынша берешек;

      «Өндiрушiлер көтерме саудада сататын өзi өндiретiн дизель отыны» коды бойынша – бұрын Жол қорына түсiп келген дизель отынынан алынатын алым бойынша берешек.  

       Жұмыс берушiлер еңбекке уақытша жарамсыздығы, жүктiлiгi мен босануы бойынша, бала туған кезде, жерлеуге есептеген, Мемлекеттiк әлеуметтiк сақтандыру қорынан төленiп келген жәрдемақы сомаларының аталған қорға аударымдардың есептелген сомаларынан асып түсуi нәтижесiнде 1998 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша құралған терiс сальдо ай сайын жалақы қорының 3 процентi шегiнде әлеуметтiк салық төлеу есебiне жатқызылады.

       2008 жылға арналған республикалық бюджетте облыстық бюджеттерден, Астана және Алматы қалаларының бюджеттерiнен республикалық бюджетке бюджеттiк алулардың көлемдерi 81 752 134 мың теңге сомасында көзделсiн, оның iшiнде:

      Атырау облысының бюджетiнен – 15 467 703 мың теңге;

      Маңғыстау облысының бюджетiнен – 4 249 313 мың теңге;

      Алматы қаласының бюджетiнен – 52 400 834 мың теңге;

      Астана қаласының бюджетiнен – 9 634 284 мың теңге.

       2008 жылға арналған республикалық бюджетте Қазақстан Республикасының Ұлттық қорынан кепiлдiк берiлген трансферттiң мөлшерi


341 430 640 мың теңге сомасында көзделсiн.

       2008 жылғы 1 қаңтардан бастап:

      1) жалақының ең төменгi мөлшерi – 10 435 теңге;

2) мемлекеттiк базалық зейнетақы төлемiнiң мөлшерi – 4 050 теңге;

3) зейнетақының ең төменгi мөлшерi – 7 888 теңге;

4) Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес жәрдемақыларды және өзге де әлеуметтiк төлемдердi есептеу үшiн, сондай-ақ айыппұл санкцияларын, салықтар мен басқа да төлемдердi қолдану үшiн айлық есептiк көрсеткiш – 1 168 теңге;

5) базалық әлеуметтiк төлемдердiң мөлшерiн есептеу үшiн ең төменгi күнкөрiс деңгейiнiң шамасы 10 125 теңге болып белгiленсiн.

       2008 жылғы 1 қаңтардан бастап әскери қызметшiлерге (мерзiмдi қызметтегi әскери қызметшiлерден басқа), iшкi iстер органдарының қызметкерлерiне, сондай-ақ өртке қарсы қызмет органдарының, Қазақстан Республикасы Әдiлет министрлiгiнiң қылмыстық-атқару жүйесi органдары мен мекемелерiнiң, қаржы полициясы органдарының жедел-iздестiру, тергеу және саптық бөлiмшелерiнiң қызметкерлерiне тұрғын үйдi ұстау және коммуналдық қызметтер көрсету шығыстарын төлеу үшiн ақшалай өтемақының айлық мөлшерi 3 430 теңге сомасында белгiленсiн. 

       2008 жылға арналған республикалық бюджетте республикалық бюджеттен облыстық бюджеттерге берiлетiн субвенциялар көлемдерi
449 066 155 мың теңге сомасында көзделсiн, оның iшiнде:

      Ақмола облысының бюджетiне – 31 498 056 мың теңге;

Ақтөбе облысының бюджетiне – 15 722 690 мың теңге;

      Алматы облысының бюджетiне – 48 921 656 мың теңге;

      Шығыс Қазақстан облысының бюджетiне – 46 936 313 мың теңге; 

      Жамбыл облысының бюджетiне – 44 196 691 мың теңге;

      Батыс Қазақстан облысының бюджетiне – 20 212 610 мың теңге;

      Қарағанды облысының бюджетiне – 35 715 079 мың теңге;

      Қостанай облысының бюджетiне – 33 661 004 мың теңге;

      Қызылорда облысының бюджетiне – 36 160 661 мың теңге;

      Павлодар облысының бюджетiне – 14 677 917 мың теңге;

      Солтүстiк Қазақстан облысының бюджетiне – 31 031 953 мың теңге;

      Оңтүстiк Қазақстан облысының бюджетiне – 90 331 525 мың теңге.

       2008 жылға арналған республикалық бюджетте облыстық бюджеттерге, Астана және Алматы қалаларының бюджеттерiне мынадай мөлшерлерде ағымдағы нысаналы трансферттер көзделгенi ескерiлсiн:

жаңадан iске қосылатын денсаулық сақтау объектiлерiн ұстауға – 334 626 мың теңге;

жаңадан iске қосылатын білім беру объектiлерiн ұстауға –


3 834 034 мың теңге;

қайта енгізілген әлеуметтік қамсыздандыру объектілерін ұстауға – 51 246 мың теңге;

дәрiлiк заттарды, вакциналарды және басқа да иммунобиологиялық препараттарды сатып алуға – 8 496 383 мың теңге;

      ауыз сумен жабдықтаудың баламасыз көзi болып табылатын сумен жабдықтаудың аса маңызды топтық жүйелерiнен ауыз су беру бойынша көрсетiлетiн қызметтердiң құнын субсидиялауға – 1 228 934 мың теңге.

      Аталған сомаларды облыстық бюджеттерге, Астана және Алматы қалаларының бюджеттерiне бөлу және оларды пайдалану тәртiбi Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң шешiмi негiзiнде айқындалады.

       2008 жылға арналған республикалық бюджетте облыстық бюджеттерге облыстық және аудандық маңызы бар автомобиль жолдарын күрделі жөндеуге 11 908 331 мың теңге ағымдағы нысаналы трансферттер көзделгенi ескерiлсiн.

      Аталған сомаларды облыстық бюджеттерге бөлу Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң шешiмi негiзiнде айқындалады.

2008 жылға арналған республикалық бюджетте Семей ядролық сынақ полигонындағы ядролық сынақтардың салдарынан зардап шеккен, радиациялық қауiптi аймақтарда және жеңiлдiктi әлеуметтiк-экономикалық мәртебесi бар аумақта тұрып жатқан және 1949 жылдан 1990 жылдар аралығында тұрған зейнеткерлер мен мемлекеттiк әлеуметтiк жәрдемақылар алушыларға, сондай-ақ жұмыс iстейтiн және жұмыс iстемейтiн халыққа бiржолғы мемлекеттiк ақшалай өтемақы төлеуге 4 935 690 мың теңге сомасында қаражат көзделсiн.

      Аталған қаражат Қазақстан Республикасының Үкiметi айқындайтын тәртiппен бөлiнедi деп белгiленсiн. 

       2008 жылға арналған республикалық бюджетте облыстық бюджеттерге, Астана және Алматы қалаларының бюджеттерiне ауыл шаруашылығын дамытуға 21 747 462 мың теңге сомасында ағымдағы нысаналы трансферттер көзделгенi ескерiлсiн, оның iшiнде:

      тұқым шаруашылығын дамытуды қолдауға – 1 134 415 мың теңге;

      асыл тұқымды мал шаруашылығын дамытуға – 1 853 895 мың теңге;

      өсiмдiк шаруашылығы өнiмiнiң шығымдылығы мен сапасын арттыруға, көктемгi егіс және егiн жинау жұмыстарын жүргiзуге қажеттi жанар-жағар материалдар мен басқа да тауарлық-материалдық құндылықтардың құнын арзандатуға, Қазақстан Республикасының Үкiметi айқындайтын басымдықты дақылдар бойынша – 12 805 000 мың теңге;

      ауыл шаруашылығы тауарын өндiрушiлерге су жеткiзу бойынша көрсетiлетiн қызметтердiң құнын субсидиялауға – 775 036 мың теңге;

      жемiс дақылдарының және жүзiмнiң көп жылдық екпелерiн отырғызуды және өсiрудi қамтамасыз етуге – 1 185 756 мың теңге;

      мал шаруашылығы өнiмiнiң өнiмдiлiгiн және сапасын арттыруды субсидиялауға – 3 739 656 мың теңге;

      қазақстандық талшықты мақтаның сапасын сараптауға – 253 704 мың теңге.

      Аталған сомаларды облыстық бюджеттерге, Астана және Алматы қалаларының бюджеттерiне бөлу және оларды пайдалану тәртiбi Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң шешiмi негiзiнде айқындалады.

      2008 жылға арналған республикалық бюджетте облыстық бюджеттерге, Астана және Алматы қалаларының бюджеттерiне Қазақстан Республикасында бiлiм берудi дамытудың 2005 – 2010 жылдарға арналған мемлекеттiк бағдарламасын iске асыруға 11 459 924 мың теңге сомасында ағымдағы нысаналы трансферттер көзделгенi ескерiлсiн, оның iшiнде:

      бастапқы, негізгі орта және жалпы орта білім беретін мемлекеттік мекемелердегі физика, химия, биология кабинеттерін оқу жабдығымен жарақтандыруға –  2 457 650 мың теңге;

      бастапқы, негізгі орта және жалпы орта білім беретін мемлекеттік мекемелерде лингафондық және мультимедиалық кабинеттер құруға – 2 676 454 мың теңге;

      бастапқы, негізгі орта және жалпы орта білім берудің мемлекеттік жүйесіне интерактивті оқыту жүйесін енгізуге – 6 325 820 мың теңге.

      Аталған ағымдағы нысаналы трансферттердi бөлудi және оларды пайдалану тәртiбiн Қазақстан Республикасының Үкiметi айқындайды.

       2008 жылға арналған республикалық бюджетте облыстық бюджеттерге, Астана және Алматы қалаларының бюджеттерiне Қазақстан Республикасының денсаулық сақтау iсiн реформалау мен дамытудың


2005 – 2010 жылдарға арналған мемлекеттiк бағдарламасын iске асыруға 17 719 606 мың теңге сомасында ағымдағы нысаналы трансферттер көзделгенi ескерiлсiн, оның iшiнде:

жергілікті деңгейде қан орталықтарын материалдық-техникалық жарақтандыруға – 1 200 219 мың теңге;

жергiлiктi деңгейде медициналық денсаулық сақтау ұйымдарын материалдық-техникалық жарақтандыруға – 16 519 387 мың теңге.

      Аталған ағымдағы нысаналы трансферттердi бөлудi және оларды пайдалану тәртiбiн Қазақстан Республикасының Үкiметi айқындайды. 

       2008 жылға арналған республикалық бюджетте Алматы облысының бюджетiне және Алматы қаласының бюджетiне бiлiм беру және денсаулық сақтау объектiлерiн сейсмикалық жағынан күшейту үшiн
3 437 369 мың теңге сомасында нысаналы даму трансферттерi көзделсiн.

2008 жылы республикалық бюджет қаражаты есебiнен сейсмикалық жағынан күшейтiлуге тиiс Алматы облысы мен Алматы қаласындағы бiлiм беру және денсаулық сақтау объектiлерiнiң тiзбесiн Қазақстан Республикасының Үкiмeтi айқындайды.

       2008 жылға арналған республикалық бюджетте Қазақстан Республикасының ауылдық аумақтарын дамытудың 2004 – 2010 жылдарға арналған мемлекеттiк бағдарламасын iске асыру шеңберiнде ауылдың әлеуметтiк инфрақұрылымын дамытуға және нығайтуға 47 554 442 мың теңге сомасында шығындар, оның iшiнде:

      ауылдық (селолық) жерлердiң денсаулық сақтау iсiнде ұтқыр және телемедицинаны дамытуға – 629 689 мың теңге;

      мыналарға нысаналы даму трансферттерi:

      ауылдық (селолық) елдi мекендердi ауыз сумен жабдықтау объектiлерiн салуға және қайта жаңартуға – 13 766 592 мың теңге;

      ауылдық (селолық) жерлердiң бiлiм беру объектiлерiн салуға және қайта жаңартуға – 18 133 909 мың теңге;

      ауылдық (селолық) жерлердiң денсаулық сақтау объектiлерiн салуға және қайта жаңартуға – 15 024 252 мың теңге көзделсiн.

      Аталған нысаналы даму трансферттерi қаражатының есебiнен 2008 жылы салынуға және қайта жаңартылуға тиiс ауылдық (селолық) жерлердiң бiлiм беру, денсаулық сақтау және ауыз сумен жабдықтау объектiлерiнiң тiзбесiн Қазақстан Республикасының Үкiметi айқындайды.

       2008 жылға арналған республикалық бюджетте облыстық бюджеттерге, Алматы қаласының бюджетiне қалаларда бiлiм беру мен денсаулық сақтаудың аса маңызды объектiлерiн салуға және қайта жаңартуға 44 998 160 мың теңге сомасында нысаналы даму трансферттерi көзделсiн.

      2008 жылы республикалық бюджет қаражаты есебiнен салынуға және қайта жаңартылуға тиiс қалалардағы бiлiм беру мен денсаулық сақтаудың аса маңызды объектiлерiнiң тiзбесiн Қазақстан Республикасының Үкiметi айқындайды.

2008 жылға арналған республикалық бюджетте мемлекеттік-жеке меншік әріптестік негізінде денсаулық сақтау объектілерін салу үшін аванс төлемін төлеуге 17 410 176 мың теңге сомасында қаражат көзделсін.

Мемлекеттік-жеке меншік әріптестік негізінде салынатын денсаулық сақтау объектілерінің тізбесі мен сомаларын бөлуді Қазақстан Республикасының Үкіметі айқындайды.

Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлiгiнiң агроөнеркәсiптiк кешендi дамытуды мемлекеттiк қолдауға арналған шығыстарының құрамында 1 292 201 мың теңге, оның iшiнде Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң шешiмдерiмен айқындалатын тәртiппен мыналарға байланысты iс-шараларды қаржыландыруға:

      ауыл шаруашылығы техникасының қаржы лизингi бойынша сыйақы (мүдде) ставкасын өтеуге – 118 646 мың теңге;

      ауыл шаруашылығы өнiмдерiн қайта өңдеу кәсiпорындарына арналған жабдықтардың қаржы лизингi бойынша сыйақы (мүдде) ставкасын өтеуге – 3 555 мың теңге;

      өсiмдiк шаруашылығындағы сақтандыруды қолдауға – 100 000 мың теңге;

      ауыл шаруашылығы өнiмдерiн қайта өңдеу кәсiпорындарына олардың айналым қаражатын толықтыруға екiншi деңгейдегi банктер беретiн кредиттер бойынша сыйақы (мүдде) ставкасын субсидиялауға – 1 000 000 мың теңге;

      ауыл шаруашылығы өнiмдерi өндiрiсiн басқару жүйелерiн дамытуды субсидиялауға – 70 000 мың теңге көзделсiн.

Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң 2008 жылға арналған резервi 55 337 035 мың теңге сомасында бекiтiлсiн.

2008 жылға арналған республикалық бюджетте Қазақстан Республикасында 2008 – 2010 жылдарға арналған тұрғын үй құрылысы мемлекеттiк бағдарламасын іске асыруға облыстық бюджеттерге, Астана және Алматы қалаларының бюджеттерiне:

мемлекеттік коммуналдық тұрғын үй қорының тұрғын үй құрылысына 7 300 000 мың теңге;

инженерлік-коммуникациялық инфрақұрылымды дамытуға және жайластыруға 41 700 000 мың теңге сомасында даму нысаналы трансферттері көзделсін.

Аталған нысаналы даму трансферттерін бөлу Қазақстан Республикасы Үкіметінің шешімі негізінде айқындалады.

    2008 жылға арналған республикалық бюджетте облыстық бюджеттерге, Астана және Алматы қалаларының бюджеттерiне Қазақстан Республикасында 2008 – 2010 жылдарға арналған тұрғын үй құрылысы мемлекеттiк бағдарламасын iске асыру шеңберiнде Қазақстан Республикасының Үкiметi айқындайтын тәртiппен сыйақының (мүдденiң) нөлдiк ставкасы бойынша тұрғын үй салуға кредит беруге 31 200 000 мың теңге көзделсiн.

    2008 жылға арналған республикалық бюджетте тұрғын үй құрылысы жинақ ақшаларына салымдар бойынша мемлекеттiң сыйлықақыларын төлеуге 716 200 мың теңге сомасында қаражат көзделсiн.

2008 жылға арналған республикалық бюджетте «Тұрғынүйқұрылысбанкi» жабық акционерлiк қоғамы арқылы алынған жеңiлдiктi тұрғын үй кредиттерi қарыз алушыларының 2007 жылғы төлемдерi бойынша бағамдық айырманы төлеуге 49 516 мың теңге көзделсiн.

Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлiгiнiң мемлекеттiк материалдық резервтi қалыптастыруға және сақтауға арналған шығындарының құрамында 4 552 079 мың теңге сомасында, оның ішінде республикалық бюджеттік кірістерінде жаңарту тәртібімен шығарылған материалдық құндылықтарды сатудан түскен қаржатты көрсете отырып 2 260 782 мың теңге сомада қаражат көзделгені ескерілсін.

       2008 жылға арналған республикалық бюджетте:

      концессияға берiлуi мүмкiн объектiлер бойынша ұсыныстарды сараптауға – 72 000 мың теңге;

      концессиялық жобаларды бағалауға және сараптауға – 900 000 мың теңге сомасында қаражат көзделсiн.

      Аталған сомаларды бөлу Қазақстан Республикасының Үкiметi шешiмiнiң негiзiнде айқындалады.

       Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес 2008 жылғы
1 қаңтардағы жағдай бойынша таратылған заңды тұлғаларға Қазақстан Республикасы Yкiметiнiң мемлекеттiк кепiлдiктер бойынша мiндеттемелердi орындауға бөлiнген кредиттер мен қаражат бойынша талаптары, Қазақстан Республикасының Yкiметi айқындайтын заңды тұлғалардың тiзбесi мен берешек көлемдерi бойынша 2008 жылғы 1 қаңтардан бастап тоқтатылады деп белгiленсiн.

       2008 жылға арналған республикалық бюджетте мемлекет кепiлдiк берген қарыздарды өтеу және оларға қызмет көрсету үшiн   3 117 923 мың теңге көзделсiн.

       2008 жылы Қазақстан Республикасының мемлекеттiк кепiлдiктерiн беру лимитi 15 000 000 мың теңге мөлшерiнде белгiленсiн.

       2008 жылғы 31 желтоқсанға үкiметтiк борыш лимитi 1 005 000 000 мың теңге мөлшерiнде белгiленсiн.

       2008 жылға арналған мемлекеттiң кепiлгерлiк беру лимитi
35 000 000 мың теңге көлемiнде белгiленсiн.

       2008 жылға арналған республикалық бюджеттiң бюджеттiк даму бағдарламаларының тiзбесi бюджеттiк инвестициялық жобаларды (бағдарламаларды) iске асыруға және заңды тұлғалардың жарғылық капиталын қалыптастыруға немесе ұлғайтуға бағытталған бюджеттiк бағдарламаларға бөлiне отырып сәйкес бекiтiлген.      



3.1. 2006 ЖЫЛҒЫ РЕСПУБ­ЛИ­КАЛЫҚ БЮДЖЕТТІҢ АТҚАРЫ­ЛУЫН ТАЛДАУ ЖӘНЕ БАҒАЛАУ
2006 жылғы республикалық бюджеттің ат­қа­рылуы кезіндегі макроэкономикалық жағ­дай­лар және Қазақстан Республикасы Президен­тінің Қазақстан халқына Жолдауының іске асырылуы 2006 жылы Қазақстан экономикасы 2005 жыл­мен салыстырғанда жедел қарқынмен да­мы­ды. Қазақстан Республикасы Статистика агент­тігінің деректері бойынша жалпы ішкі өнім­нің (ЖІӨ) көлемі 9738,8 млрд. теңгені құ­рады және өткен жылмен салыстырғанда 10,6%-ға өсті. 2006 жылғы макроэкономикалық көр­сеткіштер Қазақстан Республикасының 2006–2008 жылдарға арналған әлеуметтік-эко­номикалық дамуының орташа мерзімді жоспа­рында ұсынылған болжамнан едәуір асып түсті.

Орташа мерзімді жоспарда 2006 жылға арналған ЖІӨ-нің болжамы – 8065,4 млрд. теңге, негізгі капиталға құйылатын инвести­ция­лар – 2529,0 млрд. теңге, ал мұнайдың әлемдік бағасы бір баррель үшін 47 АҚШ доллар болды.

Болжам кезінде ЖІӨ, экспорт пен импорт көлемдерінің өсу қарқыны, мұнайдың бағасы, сондай-ақ инфляция деңгейі төмендетіп көрсе­тілген. Бұл ретте 2006 жылы макроэконо­мика­лық болжаудағы ауытқулар едәуір артқан. Мәселен, 2006 жылы ЖІӨ-нің нақтыланған болжанған көлемі іс жүзіндегі көлемнен 10,4 пунктке төмен болды, ал мұнайдың құны 15,9 АҚШ долларына кем бағаланған.

2006 жылы жекелеген негізгі көрсеткіштер­дегі ауытқулар 2005 жылмен салыстырғанда өскен. ЖІӨ-нің нақтыланған болжанған өсу қар­қыны іс жүзіндегі өсімнен – 21,7 пунктке, ал инфляция деңгейі 11,6 пунктке төмен болды. Осының бәрі, белгілі бір дәрежеде бюджет сая­сатының сапасына, яғни республикалық бюд­жеттің кірістері мен шығыстарының атқары­луы­на әсер етті. 2005-2006 жылдардағы респуб­ликалық бюджет кірістерінің болжамы негізінен төмендетіп көрсетілген, бұл республикалық бюджетті атқару барысында оның нақтыланып, түзетілуіне әкелді. Есеп комитетінің бағалауы бойынша макроэкономикалық болжамдағы қа­теліктер республикалық бюджет қаражатының толық және тиімді пайдаланылуына кедергі келтірді.

2006 жылғы республикалық бюджеттің атқарылуы кезінде Қазақстан Республикасының Парламенті оның негізгі параметрлерін нақты­лап, Қазақстан Республикасының Үкіметі олар­ға бірнеше рет түзету енгізген. Мәселен, бюд­жетті нақтылау кезінде кірістер 42,1 млрд. тең­геге ұлғайтылып, салықтық түсімдер 36,2 млрд. теңгеге кемітілді. Қазақстан Республикасы Үкі­ме­ті­нің бұдан кейінгі түзетулерінің нәтижесінде кірістер 214,7 млрд. теңгеге, ал салықтық түсім­дер 136,4 млрд. теңгеге ұлғайды. Республикалық бюджет кірістерінің кассалық атқарылуы бекі­тілген және нақтыланған көрсеткіштерден тиі­сінше 26,0% және 22,3%-ға асып кетті.

2006 жылғы республикалық бюджет шы­ғындары нақтылау кезінде 42,6 млрд. теңгеге ұлғайып, бұрынғы 1476,2 млрд. теңгенің ор­нына 1518,8 млрд. теңге болды, ал қаржы ак­тив­терін сатып алу шығыстары 12,3 млрд. тең­геге артып, 103,5 млрд. теңге болды. Өз кезегін­де, Қазақстан Республикасы Үкіметінің есепті жыл ішінде нақтыланған көрсеткішке енгізген өзгерістерінің нәтижесінде, шығындар 185,1 млрд. теңгеге ұлғайып 1703,9 млрд. теңге болды. Шығындардың нақты орындалуы 1686,3 млрд. теңгені немесе нақтыланған көрсеткіштің 111,0%-ын және түзетілген көрсеткіштің 98,9%-ын құрады.

Республикалық бюджеттің тапшылығы нақ­ты­лау кезінде 12,5 млрд. теңгеге ұлғайтылып, 126,2 млрд. теңге болғанмен іс жүзінде респуб­ликалық бюджет 54,7 млрд. теңге профицитпен орындалды. 2006 жылы бюджет тапшылығын қаржыландыру үшін сыртқы және ішкі займдар тартылды. Бұл ретте ішкі займдар 167,6 млрд. теңге болды, оның ішінде 83,7 млрд. теңге мем­лекеттік бағалы қағаздар бойынша негізгі бо­рыш­ты өтеуге жіберілді, ал 83,9 млрд. теңге пайдаланылмай қалды. Соның себебінен, 2007 жылғы 1 қаңтарға республикалық бюджет қара­жа­тының қалдығы 151,0 млрд. теңге болып, 2006 жылмен салыстырғанда 12 есеге өсті. Бұл, Есеп комитетінің мультипликативтік әсерді ескере отырып бағалауы бойынша, республика экономикасының 200 млрд. теңгеден астам қосымша өсу мүмкіндіктерінен айрылуына себеп болды.

Макроэкономикалық болжаудағы қателік­тер республикалық бюджетке түсетін салық түсімдеріне елеулі әсер етті, бюджеттің кіріс бө­лігіндегі олардың үлесі 2006 жылы 90,2% болды. Бұл ретте салық алымдарының ұлғаюына әсер еткен негізгі фактор мұнай бағасының көтерілуі еді. Есепті жылы мұнайдың бағасы 2005 жыл­мен салыстырғанда 20,2%-ға өсті. 2005-2006 жыл­дары көмірсутегілер мен металдар респуб­ли­каның экспортқа шығатын тауарлары құны­ның 3/4-тен астамын қамтамасыз етті, ал рес­публикалық бюджетке мұнай секторынан түсетін салық түсімдерінің үлесі 30%-дан асты.

2006 жылы Қазақстан Республикасының Үкіметі Қазақстан Республикасы Ұлттық қоры қаржысының құралуы мен пайдаланылуының жаңа тетігін енгізді. Осыған сәйкес 2006 жылғы 1 шілдеден бастап мұнай секторының елу бес кәсіпорнынан түсетін 499,5 млрд. теңге – тікелей салықтар Қазақстан Республикасының Ұлттық қорына түсті. 2006 жылдың 1 шілдесіне дейін бюджетке жоспарлы және жоспардан тыс түсетін түсімдерді ескере отырып, нақтыланған жоспарда 470,8 млрд. теңге көрсетілгенімен есепті жылы Қазақстан Республикасының Ұлт­тық қорына 688,6 млрд. теңге қаржы жинақ­талды. Өз кезегінде, республикалық бюджетті нақтылау кезінде Қазақстан Республикасының Ұлттық қорынан 76,6 млрд. теңге трансферттер алу көзделген еді. Алайда, 2006 жылы Қазақстан Республикасы Ұлттық қорының трансферттері корпоративтік табыс салығы түсімдерінің 216,1 млрд. теңгеге артығымен орындалуына байла­нысты республикалық бюджетке түскен жоқ. Табиғи және басқа да ресурстарды пайдалану­дан түскен түсімдер 267,3 млрд. теңге, ал олар­дың нақтыланған болжамы – 140,3 млрд. теңге болды.

Жоғарыда көрсетілген фактілер республи­калық бюджет түсімдерінің 2006 жылы негізінен шикізат секторының кірістеріне тәуелді бол­ғанын көрсетеді. Салық түсімдерін нақты бол­жаудағы қателіктер және Қазақстан Республи­касының Ұлттық қорын қалыптастырудың қолданыстағы тетігіндегі кемшіліктер шикізат секторынан республикалық бюджетке есепке алынбаған салық алымдарының түсуіне себеп болып отыр.

Шикізат тауарларына экспорттық бағалар­дың құбылуы – теңге бағамының нығайып, инфляцияның өсуіне әкелді. Өз кезегінде, айырбас бағамын болжаудағы кемшіліктер рес­публикалық бюджеттің атқарылу көрсеткіш­те­ріне бірнеше бағытта әсер етті. 2006 жылы тең­генің АҚШ долларына қатысты 0,7%-ға ны­ғаюынан шикізат секторынан 5 млрд. теңгеден астам салық алымдары түспей қалды. Бұл со­ны­мен қатар, Қазақстан Республикасының ау­ма­ғына әкелінетін тауарларға салынатын кеден баждарының көлеміне және импортталатын тауарларға салынатын қосымша құн салығына әсер етті. Есепті жыл ішінде әкелінетін тауар­ларға салынатын кеден баждары болжанған 59,7 млрд. теңгенің орнына 72,4 млрд. теңге түсіп, барлық кеден төлемдерінің 73,4%-ын құрады. Өз кезегінде, импортталатын тауарларға салы­натын қосымша құн салығы 361,3 млрд. теңгені немесе ҚҚС жалпы көлемінің 73,8%-ын құра­ды. Бұл ретте республикада өндірілген тауар­ларға салынатын ҚҚС бар болғаны 97,0 млрд. теңге болды. Республикалық бюджеттен шаруа­шылық жүргізуші субъектілердің шоттарына қаражат аудару арқылы нөлдік ставка бойынша ҚҚС қайтару өтемі 132,0 млрд. теңгені құрады. Бұл, тұтастай алғанда экономикада ақша масса­сының көбеюімен қатар, инфляцияның деңге­йіне де әсер етті.

Екінші деңгейдегі банктердің кредиттері 2006 жылы 4735,4 млрд. теңгені құрады және 2005 жылмен салыстырғанда 1,8 есе өсті. Екін­ші деңгейдегі банктер кредиттерінің құрылымы өзгерді: ұзақ мерзімді кредиттердің үлесі 2005 жылдың аяғындағы 66,5%-дан 2006 жылдың дәл осындай кезеңінде 72,8%-ға өскен. Респуб­ликада елеулі қарқынмен ипотекалық және тұтыну кредиттерінің көлемі ұлғайып келеді, 2005 жылмен салыстырғанда олар 2006 жылы тиісінше 1,8 және 2,4 есе өсті.

Тұтастай алғанда, жоғарыда аталған макро­экономикалық көрсеткіштер, шикізатқа деген әлемдік бағалардың қолайлы конъюнктурасы республикалық бюджеттің атқарылуына оң ықпалдарын тигізді, бұл негізінен Қазақстан Республикасы Президентінің 2006 жылғы Қазақстан халқына Жолдауынан туындайтын тапсырмаларды орындауға мүмкіндік берді.

Сонымен, 2006 жылдың ішінде бірқатар әлеуметтік маңызды мәселелер шешілді. 2006 жылғы 1 шілдеден бастап соғысқа қатысқан­дар­ға теңестірілген адамдарға арнайы мемлекеттік жәрдемақы мөлшері – 2,4 есе; соғыс мүгедек­теріне теңестірілген адамдарға – 1,2 есе; Ұлы Отан соғысы кезінде қаза болған жауынгер­лердің жесірлеріне – 1,6 есе өсті. Қаза болған (қай­тыс болған) әскери қызметшілердің отба­сы­ларына арнайы мемлекеттік жәрдемақы – 1,5 есе, қайтыс болған соғыс мүгедектерінің әйелдеріне, күйеулеріне – 2,7 есе, Чернобыль атом электростанциясы апаты зардабын жоюға қатысқандарға ішінара 4 есе өсті және т.б.

Осыған қарамастан, “Балалы отбасыларға бе­рілетін мемлекеттік жәрдемақылар” бюджет­тік бағдарламасының “Бала күтімі жөніндегі жәрдемақы” деген кіші бағдарламасы толық көлемде іске асырылмай 2006 жылы көзделген 6,3 млрд. теңге бюджет қаражатының 1,5 млрд. теңгесі игерілмей қалды.

Бюджеттік тәртіптің нығаюы байқалмайды. Бюджет қаражатын негізсіз және тиімсіз жұмсау мөлшері жылдан жылға өсіп келеді. Есеп ко­митеті 2006 жылы бюджеттің шығыстары бой­ынша 53,6 млрд. теңге қаржы бұзушы­лықтарын анықтады, оның ішінде 3,9 млрд. теңге – мақ­сатсыз, 17,9 млрд. теңге – тиімсіз, 14,8 млрд. теңге негізсіз жұмсалған, басқа бұр­малаушы­лық­тар - 17,1 млрд. теңге. Бюджеттің кірістері бой­ынша заң бұзушылықтар 30,1 млрд. теңгені құрады. Сонымен қатар, мемлекеттік сатып алу за­ңы­ның талаптары 12,3 млрд. теңгеге бұзылған.



Достарыңызбен бөлісу:
1   2   3   4   5   6


©kzref.org 2019
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет