Физика пјнінен «Ќызыќты физика кеші» таќырыбында ґткізілетін сыныптан-тыс іс-шараныѕ јдістемелік јзірлемесі



жүктеу 121.79 Kb.
Дата19.09.2017
өлшемі121.79 Kb.

Нурсейт Багдагүл

оқытушы

Шортанды ауданы КММ АТК №5 а. Бозайгыр
«Қызықты физика кеші»

тақырыбында өткізілетін сыныптан-тыс іс-шараның әдістемелік әзірлемесі
Мақсаты:

1. Студенттердің физикадан алған білімдерін терең меңгеруге, қолдана білуге үйрету.

2. Студенттердің білімі мен жан-жақты ойлау қабілеті мен ой - ұшқырлығын сынау арқылы біліктілігін арттырып, пәнге деген қызығушылығын арттыру.

3. Өз білімін өмірде қолдана білуге тәрбиелеу.


Өткізу түрі: шығармашылық сайыс

Жарысқа бірінші курс студенттері қатыса алады.

І-жүргізуші: Армысыздар, құрметті көрермендер!
Бар ғылымнің негізі

Табиғаттың егізі,

Физикамыз жайында

Кешімізді бастайық.

Вед: добрый вечер дорогие друзья!

 

І-жүргізуші: Баршаңыз да «Қызықты физика» атты шығармашылық байқауына қош келдіңіздер!



 

Вед: сегодня в нашем конкурсе участвуют первокурсники.


ІІ-жүргізуші: Біз бүгінгі кешімізді 1-курс студенттері арасында шығармашылық байқау түрінде өткіземіз.

Бүгінгі кешке 4 топтан 2 команда қатысып отыр.

Ендеше, ортаға байқауға қатысушыларды шақырайық!
І-Топ. «Жұлдыз »

ІІ-Топ «Фотон»


Ал, қазір байқау шартымен таныстырып өтейік. Жалпы байқау 5 кезеңнен тұрады.

1. Физиканы жырлаймыз. Физика в лирике

2. Қара жәшік құпиясы. Черный ящик

3. Физикалық қызықты тәжірибе. Физические опыты

4. Сен білесің бе? Зрете ли вы?

5. Топ басшылар сайысы. Конкурс капитан команды.

6. Көрермендер байқауы. Конкурс со зрителями

І-жүргізуші:

Армысыздар, қымбатты төрешілер.

Сайысын әрбір топтың көрерсіздер

Таразының екі басын тең қойып,

Сіздер де әділ баға берерсіздер-

дей келіп, сайыскерлердің білімі мен өнеріне баға беретін әділ қазылар алқасымен танысамыз.

{Алдымен жарысқа төрелік ететін әділ қазылар алқасы сайланады. Әр топ өзін таныстырып, өз атауын айтады. }

ІІ-жүргізуші:

Кезек келіп, өжеттеніп, сөз аппын.

Танысайық, ғажап ойын, ғажап күн!

Тегіміз бір-батырақ та,бай да емес,

Емеспіз бе, азаматы қазақтың!-демекші

1-кезең.Мұнда әрбір команда өздерін таныстырып, физика ғылымын жырға қосады. Ал енді сөз кезегін ойыншыларымызға берейік.

І-топ. « Жұлдыз»

ІІ-топ «Фотон»

2-кезең. Құралдар құпиясы.

(Қара жәшікте жасырылған құралдарды сипаттамасы бойынша тауып алып шығу)

Қара жәшікте : амперметр,вольтметр, мензурка, динамометр. Секундомер, термометр

3-кезең: Физикалық қызықты тәжірибе.



Пайдаланады көп ғылым

Физиканың заңдарын

Сол заңдармен таныды

Табиғаттың сырларын, - демекші, келесі сайысымыз тәжірибелер сайысы

(Әр топ тәжірибесін көрсетеді қарсы топ себебін түсіндіреді.)

  1. Шыны ыдыстың түбіне жақын ішкі қабырғасына пластилин жабыстырады, одан соң су құяды. Қайнатқыш көмегімен оның жоғары қабатын қыздырады. Судың үстіңгі қабаты қайнайды, астыңғы жағы салқын күйінде қалады да, пластилин орнынан қозғалмайды. Неге? (себебі судың жылу өткізгіштігі нашар, суды жоғары жағынан қыздырғанда конвекция болмайды).

  2. Жұқа шыны стақанның ішіне ені бірдей ақ және қара қағаз жолақтары жабыстырылған. Стақанның сырт жағынан ақ, қара жолақтың тұсына бір шегеден бірдей биіктікте пластилинмен жабыстырады. Стақанның дәл ортасына шырақ қойылады. Бірінші болып қандай жолақтың тұсына жабыстырылған шеге түседі? (қара жолаққа жабыстырылған шеге түседі, себебі қара беттер өзіне түскен сәуле энергиясын көбірек жұтып, шынының осы жері қаттырақ қызады.)

Қызықты тәжірибелер

Байқаудың келесі кезеңі « Сен білесің бе?»



Жүргізуші: Біз бүгінгі сайыста көңіл-күйлерінің жақсы болғанын қалаймыз.
Сол себепті физик ғалымдардың әзіл-қалжыңына кезек берейік.

1-бастаушы: «Сен өте шаршағансың, түріңнен түр қалмапты, үйден кетіп бір күнге демалсаңшы»,- депті белгілі американ өнертапқышы Эдисонға әйелі. Эдисон әйелінің айтқанын мақұл көріп, үйінен кетіп қалады. Бір күннен кейін әйелі оны тәжірибе жасап жатқан жерінен кездестіреді. Әйелін көрген Эдисон: «Мен өте тамаша демалдым» деп мақтанышпен жауап берген екен.

2-бастаушы: Бір күні әйгілі физик Резерфорд лабораториясынан шәкіртін кездестіреді. Ол тәкәппарланып:

- Жұмыс жасап жатырмын, - депті.

- Сіз күндіз не істедіңіз, - деп сұрайды оқымысты.

- Жұмыс істедім, - дейді шәкірті.

- Ал ертеңгісін ше?

- Жұмыс жасадым.

Шыдамы жетпеген Резерфорд: «Сонда сіз қай кезде ойланасыз» - деген екен.

1-бастаушы: Кирхгоф өзінің спектрлік анализ жөніндегі жұмыстары жайлы айтып отырады. «Күннің спектріне қарап онда алтын бар екенін байқадым» - дейді ол. Тыңдап отырғандардың бірі: «мұндай жаңалықтан не пайда, күндегі алтынды бәрібір ала алмаймыз» - дейді. Біраз уақыттан кейін оның осы ашқан жаңалығына алтын медаль береді. «Міне, мен күндегі алтынды алдым», деп әзілдеген екен ол.

  1. Ньютонның екі мысығы болыпты. Біреуі үлкен, екіншісі кіші. Мысықтарды таңертең оның мазасын алмас үшін, есікке екі тесік жасапты. Бірі -үлкен, екіншісі - кішкентай. Мұны көрген көршісі Ньютонға: «Неге екеу жасадың, біреуі де жетер еді ғой»- депті. Сонда Ньютон басын қасып: «Иә, бұл керемет ой! Бірақ бұл ой маған келмеген екен,- деген екен.

  2. Рентген сәулелерін ашқан физик Рентгенге біреу хат жазыпты. Хатында Рентген бірнеше сәулелерді және қалай жұмыс істеу керектігін көрсететін нұсқауды хатпен салып жіберуді сұрапты. Хат иесінің сөзіне қарағанда көкірегінде оқ қалып қойыпты. Рентген хаттың иесіне мынадай жауап жазып жібереді: «Өкінішті - ақ, қазіргі уақытта менде бұл сәулелер жоқ және оларды жіберуде көп жұмыс туғызады. Сондықтан сізден сұрарым, ең оңайы, маған сіз өзіңіздің көкірегіңізді салып жіберіңіз».

  3. Ампер басқалардан ұмытшақтығымен ерекшеленген екен. Бір күні ол үйінен шығарда есігіне хат жазып кетіпті. « Мырзалар! Ампер үйде жоқ, бүгін кешке келіңіздер» - деген сөз жазылған екен. Біраз уақыттан кейін Ампер үйіне келіп хаттағы жазуды оқып, кері қайтып, үйіне кешке келіпті.

  4. Ұлы ғалым Эдисонның бағына кіретін есік өте қиын ашылады екен. Қонақтардың бірі Эдисонға өзің әйгілі өнертапқыш бола тұра, осы есікті оңай ашылатын етіп қою қолыңнан келмей ме депті. Сонда Эдисон: «Меніңше есік жаман құрастырылмаған, ол үйдің су құбырымен байланысқан. Әр адам цистернаға 20 литр су құйып кетеді»- деп жауап бергенде, қонақтары таң қалыпты.

2-бастаушы: Айта берсең әзілдер жеткілікті ғой. Енді ортаға екі топтың басшыларын шақырайық:

Жүргізуші.

Ал, балалар, балалар

Мақалдарды айтайық.

Талай жерді көрейік

Асулардан өтейік

Түзу жолды жасайық

Білімге біз енейік

Кедергіні жеңейік, - деп мен қазір мақал-мәтелдерді оқимын.

Сендер олардың қандай физикалық тақырыптарға, құбылыстарға сәйкес келетінін табуға тиіссіздер.

1.Терек қисайған жағына жығылады,

Қазан отпен, адам әрекетпен қызады. (жылулық қозғалыс, ішкі энергияны өзгерту тәсілдері)

2.А) Тонның жылуы – терісінен емес, жүнінен.

Б) Астарлы шапан тоңдырмас, үш өрім жіп үзілмес.

В) Көсеу ұзын болса, қол күймейді. (жылу өткізгіштік)

3.А) Көктеректің жапырағы желсіз де сыбдырлайды.

Б) Түндіксіз үйден түзу түтін шықпайды.

4.А) Қол жұмылмай – жылынбайды.

Б) Ескі мұз ерігіш, жаңа дос жерігіш. (жылу берілу

"Посмотри сквозь перила моста, и ты увидишь, как мост плывёт по неподвижной воде" - китайская

-"Брошенный вверх камень на твою же голову и упадёт" - монгольская

"Коси коса пока роса, роса долой и мы домой" - русская

"Как качели ни качай, придёт время - остановятся" - тамильская

"На мешке с солью и верёвка солёная" - корейская

"Туман рассеивается - волку не по душе" - монгольская

"Тень высокой горы далеко падает" - корейская


Әділ –қазылар шешім қабылдағанша әсем әнге кезек береміз.

Әділ қазылар алқасына сөз беріп, байқау жеңімпазы атанған топпен танысайық.

І жүргізуші: сонымен біздің « Қызықты физика» атты кешіміз аяқталды. Қонақтардың ішінен белсене қатысқандарды атау. Ендігі сөз кезегін әділ қазылар алқасына береміз.
Сонымен бүгінгі сайыс кешіміз аяқталды.

Келесі кездескенше сау болыңыздар.

 


Көрермендерге жұмбақтар: ( түсті парақта таратылады, ауызша жауап береді. Ұпай қалаған топқа қосылады. Әр дұрыс жауап 5 ұпай)

Әр топқа сұрақтар мен есептер беріледі.

1. А.Македонский заманындағы уақыттың көрсеткіші немесе өлшеуіші (тауық).

2. Адамның алғашқы көлігі не? (балалар арбасы).

3. И.Ньютонның 1687 ж. б.ә. тартылыс заңын ашуына себеп болған не? (алма).

4. Шәйнек тез қайнау үшін неге қақпағын жауып қою керек? (Шәйнектің қақпағын жабу арқылы жылу алмасуды сақтаймыз. Бұл қызу беріп тұрған жылуды сақтау үшін қажет).

5. Бір шәйнекте шикі су, 2-ші шәйнекте қайнатылған су бар. Қыздыру бірдей болғанда қай шәйнектегі су тез қайнайды? (шикі су тез қайнайды, себебі онда су еріген ауа көпіршіктері бар, ал қайнаған кезде көпіршік жойылады. Ал қайнатылған суда көпіршік жоқ, бір рет қайнатылған су шикі судан кеш қайнайды).

6. Шайды металдан жасалған шәйнекке ме, әлде шыныдан жасалған шәйнекке демдеген дұрыс па? (шыны шайнек жайлап қызады да, сол сияқты жайлап суиды, жылуды ұзақ сақтайды, сондықтан шыны шайнекке демдеген жөн).

в Москве, он в Ленинграде

В разных комнатах сидим

Далеко, а будто рядом

Разговариваем с ним. (телефон)
Чудо-птица алый хвост

Полетела в стаю звёзд. (ракета)


Я под мышкой посижу

И что делать укажу

Или разрешу гулять

Или уложу в кровать (термометр)


Через нос проходит в грудь

И обратный держит путь

Он не видимый и всё же

Без него мы жить не можем. (воздух)


В нашей комнате одно

Есть волшебное окно

В нём летают чудо - птицы,

Бродят волки и лисицы,

Знойным летом снег идёт,

И зимою сад цветёт.

В том окне чудес полно

Что же это за окно. (телевизор)


Сначала - блеск

За блеском - треск

За треском - плеск. (молния)
Никто его не видывал,

А слышать всякий слыхивал

Без тела, а живёт оно

Без языка кричит. (эхо)


Пушистая вата

Плывёт куда-то

Чем вата ниже,

Тем дождик ближе. (туча)


Цветное коромысло

Над лесом повисло. (радуга)


Летит - молчит,

Лежит - молчит,

Когда умрёт, тогда заревёт. (снег)
Две сестры качались,

Правды добивались.

А когда добились, то остановились. (весы)
Всем поведает хоть без языка

Когда будет ясно, а когда облака. (барометр)


По высокой дороге идёт бычок круторогий. (месяц)
Какой огонь не даёт дыма. (свечение гнилушки)
В круглом домике, в окошке

Ходят сёстры по дорожке,

Не торопиться меньшая,

Но зато спешит старшая. (часы)


"Гвоздём моря не нагреешь" - русская

"Много снега - много хлеба" русская

"Солнце греет сильнее, когда нет облаков" - монгольская

"Три года на камне просидишь - камень нагреется" - японская

Механические явления
1.Шыны ыдыстың түбіне жақын ішкі қабырғасына пластилин жабыстырады, одан соң су құяды. Қайнатқыш көмегімен оның жоғары қабатын қыздырады. Судың үстіңгі қабаты қайнайды, астыңғы жағы салқын күйінде қалады да, пластилин орнынан қозғалмайды. Неге? (себебі судың жылу өткізгіштігі нашар, суды жоғары жағынан қыздырғанда конвекция болмайды).

2.Жұқа шыны стақанның ішіне ені бірдей ақ және қара қағаз жолақтары жабыстырылған. Стақанның сырт жағынан ақ, қара жолақтың тұсына бір шегеден бірдей биіктікте пластилинмен жабыстырады. Стақанның дәл ортасына шырақ қойылады. Бірінші болып қандай жолақтың тұсына жабыстырылған шеге түседі? (қара жолаққа жабыстырылған шеге түседі, себебі қара беттер өзіне түскен сәуле энергиясын көбірек жұтып, шынының осы жері қаттырақ қызады.)

1. Тәжірибе: Суы бар стакан, мұз кесектері, жіп, тұз. Осы заттарды пайдаланып, мұзды стаканнан алу керек.

Жауабы: Тұздың әсерінен мұз ериді де, жіп мұзға кіріп лезде салқындап жабысып қалады.(кристалдану, балқу)

2. Кәдімгі үрілген балалар шарын газетпен ысқылап бөлме төбесіне апарып жіберіп қалу керек. Шар төбеде ұзақ уақыт тұрады. Неге?(Шар электрленеді.)

3. Үріліп жіпке байланған екі шарды газетпен үйкеп - үйкеп жақындатамыз. Олар бірін - бірі тебеді. Неліктен? (Аттас зарядтар тебіледі.)

4. Суы бар тарелкенің ішінен түйреуішті алу керек. Магнит бар.(Су ішіндегі темір түйреуішке, яғни су бетіне магнитті жақындатамыз, сонда түйреуіш су ішінен магнитке жабысады.. Магнит айналасында магнит өрісін тудырады, ол өріс су арқылы да тарайды.)

5. Бөтелке, қағаз, шырпы, қабығы аршылған жұмыртқа. бөтелкенің ішіне қағазды жағып, аузына жұмыртқаны қойғанда, ол ішіне кіріп кетеді. Неліктен? (Бөтелкенің ішіндегі ауаның қысымы атмосфералық қысымнан азаяды)

6. Суға картоп, сіріңке, жұмыртқа, өшіргіш саламыз. Сонда нені байқауға болады? (Архимед күшіне байланысты денелердің жүзуі, батуы, қалқуын)

7. Тарелкенің ішіне тиынды салып, су құямыз.

Сұрақ: тарелкедегі тиынды қолды суламай қалай алуға болады?

Жауабы: Қағазды жағып, стакан ішіне саламыз. Стаканды тезірек тиынның жанына төңкере қоямыз. Сонда қағаз сөніп, стакан ақ түтінге толады да, тарелкедегі су оның ішіне жиналып, тиын бұрынғы орнында құрғақшылықта қалады.



1. Шыны ыдыстың түбіне жақын ішкі қабырғасына пластилин жабыстырады, одан соң су құяды. Қайнатқыш көмегімен оның жоғары қабатын қыздырады. Судың үстіңгі қабаты қайнайды, астыңғы жағы салқын күйінде қалады да, пластилин орнынан қозғалмайды. Неге? (себебі судың жылу өткізгіштігі нашар, суды жоғары жағынан қыздырғанда конвекция болмайды).

2. Жұқа шыны стақанның ішіне ені бірдей ақ және қара қағаз жолақтары жабыстырылған. Стақанның сырт жағынан ақ, қара жолақтың тұсына бір шегеден бірдей биіктікте пластилинмен жабыстырады. Стақанның дәл ортасына шырақ қойылады. Бірінші болып қандай жолақтың тұсына жабыстырылған шеге түседі? (қара жолаққа жабыстырылған шеге түседі, себебі қара беттер өзіне түскен сәуле энергиясын көбірек жұтып, шынының осы жері қаттырақ қызады.)



1. Кирхгоф өзінің спектрлік анализ жөніндегі жұмыстары жайлы айтып отырады. «Күннің спектріне қарап онда алтын бар екенін байқадым» - дейді ол. Тыңдап отырғандардың бірі: «мұндай жаңалықтан не пайда, күндегі алтынды бәрібір ала алмаймыз» - дейді. Біраз уақыттан кейін оның осы ашқан жаңалығына алтын медаль береді. «Міне, мен күндегі алтынды алдым», деп әзілдеген екен ол.

2. Ньютонның екі мысығы болыпты. Біреуі үлкен, екіншісі кіші. Мысықтарды таңертең оның мазасын алмас үшін, есікке екі тесік жасапты. Бірі үлкен, екіншісі кішкентай. Мұны көрген көршісі Ньютонға: «Неге екеу жасадың, біреуі де жетер еді ғой»- депті. Сонда Ньютон басын қасып: «Иә, бұл керемет ой! Бірақ бұл ой маған келмеген екен,- деген екен

.3. Рентген сәулелерін ашқан физик Рентгенге біреу хат жазыпты. Хатында Рентген бірнеше сәулелерді және қалай жұмыс істеу керектігін көрсететін нұсқауды хатпен салып жіберуді сұрапты. Хат иесінің сөзіне қарағанда көкірегінде оқ қалып қойыпты. Рентген хаттың иесіне мынадай жауап жазып жібереді: «Өкінішті - ақ, қазіргі уақытта менде бұл сәулелер жоқ және оларды жіберуде көп жұмыс туғызады. Сондықтан сізден сұрарым, ең оңайы, маған сіз өзіңіздің көкірегіңізді салып жіберіңіз».



4. Ампер басқалардан ұмытшақтығымен ерекшеленген екен. Бір күні ол үйінен шығарда есігіне хат жазып кетіпті. « Мырзалар! Ампер үйде жоқ, бүгін кешке келіңіздер» - деген сөз жазылған екен. Біраз уақыттан кейін Ампер үйіне келіп хаттағы жазуды оқып, кері қайтып, үйіне кешке келіпті.

5. Ұлы ғалым Эдисонның бағына кіретін есік өте қиын ашылады екен. Қонақтардың бірі Эдисонға өзің әйгілі өнертапқыш бола тұра осы есікті оңай ашылатын етіп қою қолыңнан келмей ме депті. Сонда Эдисон: «Меніңше есік жаман құрастырылмаған, ол үйдің су құбырымен байланысқан. Әр адам цистернаға 20 литр су құйып кетеді»- деп жауап бергенде қонақтары таң қалыпты.

Эрнест Резерфорд всю жизнь посвятил физике, однако стал нобелевским лауреатом по химии. По этому поводу он шутил, что повидал в жизни много занимательных превращений, но самым удивительным из них было превращение Резерфорда из ученого-физика в ученого-химика.

Интересно что великий Эйнштейн продавал свои автографы! Обычный автограф стоил 1 доллар, а роспись на книге или каком-нибудь предмете – целых Правда, все вырученные деньги ученый перечислял благотворительным обществам.

Исаак Ньютон был великим физиком, но никудышным преподавателем. Когда ему доверили читать лекции в Тринити-колледже, он делал это настолько скучно, что студенты целыми рядами засыпали прямо во время занятий.

И еще один интересный факт о Ньютоне: он был членом Палаты лордов и не пропустил ни единого ее заседания. Правда, на удивление всем, Ньютон никогда не выступал с речами перед парламентом. И вот однажды он внезапно попросил слова. Все затаили дыхание и приготовились выслушать что-то невероятно мудрое от признанного ученого. Ньютон покряхтел, откашлялся и произнес следующие слова: «Господа, закройте, пожалуйста, окно – сквозит! Я боюсь простудиться!» Это была первая и единственная речь великого физика в Палате лордов.

В молодости великий датский физик Нильс Бор увлекался футболом. Он настолько хорошо стоял на воротах, что несколько раз даже играл за сборную страны в качестве голкипера. Когда в 1922 году он был удостоен «нобелевки», одна из газет осветила это событие так: «знаменитый футболист Бор получил Нобелевскую премию».











Каталог: images -> Razrabotkaurokov
Razrabotkaurokov -> Сабақтың тақырыбы : «Біріккен сөздер»
Razrabotkaurokov -> Ахметова Орынкїл Јбілќызы
Razrabotkaurokov -> Технология 7сынып
Razrabotkaurokov -> Сабақтың тақырыбы: «Табиғаттағы су айналымы»
Razrabotkaurokov -> Ханаева Лаззат Кайкеновна Бұланды ауданы Макинск қаласы мектеп-лицейінің педагог -психологі Тақырып
Razrabotkaurokov -> «эрудит» /тарихи- танымдық ойын
Razrabotkaurokov -> Сабақтың тақырыбы: «Өткенді пысықтау»
Razrabotkaurokov -> Моногибридті будандастырудыњ цитологиялыќ негіздері
Razrabotkaurokov -> Сабақтың тақырыбы: «ҚҰрылымы күрделірек теңдеуді шешу»
Razrabotkaurokov -> Бердигулова Айна Женисовна бастауыш сынып мұғалімі Есіл ауданы Есіл қаласы №3 орта мектебі Тақырыбы: «болар бала жасынан» Мақсаты


Достарыңызбен бөлісу:


©kzref.org 2019
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет