«Информатика және қолданбалы экономика» кафедрасы



жүктеу 236.2 Kb.
Дата10.05.2019
өлшемі236.2 Kb.


Қазақстан Республикасының білім және ғылым министрлігі

Т.Рысқұлов атындағы Қазақ Экономикалық Университетінің

Қаржы және Экономика Институты


«Информатика және қолданбалы экономика» кафедрасы

Курстық жұмыс

Тақырыбы: «Деректер қоры»



Орындаған: Есеналиев Қ.О.

ЭАЖ-208

Тексерген : Баегизова А.С.

Астана 2007
Мазмұны
Кіріспе.....................................................................................................3

1 Есептің алгоритмі . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ...4

2 Теориялық бөлім . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .....5

2.1 Мәліметтер базасын ұйымдастыру . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. ..5

2.2 BDE Administrator . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ...5

2.3 Мәліметтер базасының кестесін құру . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ...6

2.4 Кестенің қасиетін беру . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ...8

2.5 Paradox форматының кестелері . . . . . ……………. . . . . . . . . ..10

2.6 Компоненттер парағы . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ....12

3 Программаның баяндалуы . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ..14

3.1 Жалпы мағлұматтар . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ...14

3.2 Функционалдық тағайындалуы . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ..14

3.3 Логикалық құрылымның баяндалуы . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .14

Қорытынды . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 18 Қолданылған әдебиеттер . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 19

Қосымша..................................................................................................23

Кіріспе.
Менің курстық жұмысымның тақырыбы Кітап қоймасының деректер қоры деп аталады. Бұл деректер қоры басқа да бағдарламалар секілді Delphi тілінде жасалады . Delphi тілі мен Access бағдарламасының көмегімен жасалған.

TurboPascal-ды жетілдіре отырып Borland фирмасы көптеген жетістіктерін ұсынды.Паскаль тілі бағдарламаны оқыту тілі ғана болды. Кейіннен паскаль қиын да қызықты бағдарламалар мен басқа ида жетістіктерге жетті . Техникалық эвалюция кезегімен жеке компьютерлердің көптеген жетістіктері OC-MSDOS жүиесіндегі Windows бағдарламавларының көмегімен өте қызықты әрі жетілдірілген программалық жүиелер шыға бастады .

1993-жылы MicroSoft- фирмасы ең бірінші қарапайым бағдарламалау тілі VisualBasic Жүйесін шығарды. Borland өзінің өнімін шығарды оның аты Delphi.

Delphi-бұл Windows жүиесінде жұмыс жасай алатын бағдарлама. Delphi-дің бірінші версиясы Windows 3.1.жүиесінде жұмыс жасайтын. Windows95 жүиесі шыққаннан кейін Borland фирмасы 16-разрядтық версиясын шығарды Delphi 2 , одан кейін заманға сай 32-разрядтық Delphi 3, кейін келе Delphi 4.., 5,.. 6,7...шыға бастады.

Delphi көптеген элементерден тұратын бағдарламалау жүиесі . Delphi кәсіпқой программистер жұмыс істеуге арналған . Студенттердің алдында Delphi – ді Widows жүиесі бойынша жұмыс құру , және соны оқып білуге мақсат қояды.


1Есептің алгоритмі
1.BDE Administrator – ды ашып, біздің мәліметтер базасына керекті драйверді таңдаймыз (STANDART). Диалогтық терезенің оң жағында PATH параметріне құрылған каталогтың жолын көрсетеміз.

2.Деректер базасын құру үшін ең алдымен Database Desktop арқылы бізге керекті кестелерді құрамыз. Сонымен қатар, бас кестенің қосымша кестелермен байланыстыру үшін бас кестеде екінші индекстерді тағайындау керек. Бас кестені қосымша кестелермен байланыстыру керек. Барлық құрылған кестелерді BDE Administrator – да көрсетілген каталогқа сақтау керек.

3.Содан кейін Delphi – ге кіріп, кестелер және менюі бар жаңа форманы жасаймыз, сақтаймыз.

4.Delphi – де кестелерді байланыстыру үшін DataModule – ді құрамыз, сақтаймыз.

5.Әр бір кестеге формаларды жасаймыз, проектте сақтаймыз.

6.Кестені және SQL тілін пайдаланып, құжаттар мен есеп беруді құрастырамыз.

7.Жаңа формаларға инструкцины және автор туралы мәліметтерді енгіземіз.

8.Барлық жасалған формаларды проектің ішіне сақтаймыз.




2 Теориялық бөлім
Мәліметтер базасын ұйымдастыру

Мәліметтер базасы кейбір қолданбалы ақпараттық жүйеде қолданылатын деректерді қамтиды. Мысалы: ’Сирена’ немесе ’Экспресс’ авиа және теміржол билеттерін сату системасы. Мәліметтердің ұйымдастыру түріне байланысты мәліметтер базасындағы деректердің негізгі модульдері келесі түрде болады:



  • иерархиялық

  • желілік

  • реляциялық

  • объекті-бағытталған

Иерархиялық модельде деректер ағаштәріздес (иерархиялық) құрылым түрінде беріледі. Деректердің осындай ұйымы иерархиялық реттелген ақпараттармен жұмыс жасағанда ыңғайлы, бірақ қиын логикалық байланыстармен жұмыс жасағанда иерархиялық модель әлсіз .

Желілік модельде деректер ерікті граф түрінде ұйымдастырылады. Желілік модельдің кемшілігі болып, құрылымының қаттылығы және оны ұйымдастырудың қиындылығы болып табылады. Сонымен қатар, иерархиялық және желілік модельдерінің кемшіліктерінің бірі болып, деректер құрылымының деректер базасын жобалау кезінде берілуі және деректерге қатынау барысында өзгертуге келмейді.

Объекті-бағытталған модельде мәліметтер базасының жазбасы объект түрінде беріледі. Объекті-бағытталған модель желілік және реляциялық модель ерекшеліктерін қамтып, күрделі мәліметтер базасын құруда пайдаланылады.


BDE Administrator

DELPHI қолданбасы деректер базасына қатынауды BDE ( Borland DataBase Engine- Borland фирмасының деректер базасының поцессоры ) арқылы жүзеге асырады. BDE өзінен деректерге қатынайтын динамикалық кітапханалар және драйвер жиынтығын құрайды. BDE деректер базасымен жұмыс істейтін барлық компьютерлерге орнатылуы тиіс. Деректер базасына BDE арқылы жіберілген сұраныс, қолданушы сұратқан деректерді алады.

Жергілікті деректер базасы және онымен жұмыс істейтін қолданба бір компьютерде орналасады. Бұл жағдайда ақпараттық жүйе жергілікті сәулетке ие. (Сурет 1.1)

Сурет 1.1. Дербес сәулет
Деректер базасымен жұмыс, ережеге сай, бірқолданушылық режимде жұмыс істейді. STANDART драйверлер үшін, әдетте Paradox деректер базасы, мінездемелер псевдонимі жиынтығы минималды болады: Type – драйвер аты және PATH – деректер базасына жол. PATH параметрін басқанда, сіз көп нүктелі батырманы көресіз. Оны басқанда Windows – тің жаңа каталогты таңдау стандартты диалогы ашылады, ол арқылы біз керекті каталогты таңдап аламыз.

STANDART типті драйверлерді тек Paradox, dBASE, FoxPro кестелері үшін қолдануға болады.

Жергілікті деректер базасына қатынау үшін BDE деректер базасының процессоры стандартты драйверлерді қолданады. Олар dBase, Paradox, FoxPro және текстік файлдарымен жұмыс жасайды. Жергілікті деректер базасын қолданғанда, желіде деректер базасына көпқолданушылық қатынауды ұйымдастыруға болады. Бұл жағдайда деректер базасының файлдары және осымен жұмыс істейтін қолданбалар желінің серверінде орналасады. Сонда әрбір қолданушы өз компьютерінен серверде орналасқан қолданбаны қосқанда, өз компьютерінде қолданбаның көшірмесі іске
Мәліметтер базасының кестесін құру

Деректер базасын құрайтын кестелер қатты дискідегі каталогта тұрады. Кестелер файлдарда сақталып , бөлек құжаттарға немесе электрондық кестелерге ұқсас. Кестелерді көшіруге, орнын ауыстыруға болады. Бірақ, құжаттарға қарағанда, деректер базасының кестелері көпқолданбалы қатынау режимін қолдайды, яғни бірнеше қолданбалармен бірмезгілде қолданылуына болады. Бір кесте үшін ( деректер, кілттер, индекстер т.б құрайтын ) бірнеше файлдар жасалады. Осылардың ішінде негізгісі болып кестенің атымен аталатын деректер файлы болып есептеледі. Кестені таңдағанда, әсіресе оның негізгі файлы таңдалады. Мыс: dBase кестесі үшін кеңейтіндісі DBF болатын файл, ал Paradox кестесі үшін DB кеңейтіндісі болып табылады. Деректер базасының әрбір кестесі жолдан және бағаннан тұрады, бір типті объектілердің ақпараттық жүйелер деректерін сақтауға негізделген.

Өріс мүмкін болатын типтің деректерін қамтиды. Кестенің негізін оның өрісінің сипаты құрайды. Әрбір кестенің кем дегенде бір өрісі болуы тиіс. Кестенің құрылымдық түсінігі өте кең және оның құрамына:


  • өріс сипаты

  • кілт

  • индекс

  • өрістің мәтініне шек қою

  • кестелер арсындағы біртұтастықты сақтау

  • парлольдер

кіреді. Кестені құрғанда кестенің аты және құрылымы беріледі. Кестенің атын өзгерткенде кесте және оның файлдары жаңа атқа ие болады. Бұл үшін деректер базасының кестелерімен жұмыс істейтін арнайы программалар қолданылады. Мыс: Database немесе Data Pump. Дискіден кестені жойғанда, оның барлық файлдары да жойылады.

Ал енді мәліметтер базасымен жұмыс жасамас бұрын, біз оның каталогын құрып алайық. Ол каталог бізде D:\BOLATKHAN. Деректер базасын құру DatabaseDesktop (DBD) утилит көмегімен іске асырылады. DBD утилит көмегімен кестені құруға және оның құрылымын өзгертуге, оның біріншілік кілттерін және индекстерін, жазбалар құру және өзгертулер жасауға болады.

Жаңа кестені құру келесі команда бойынша іске асады: Пуск\Программы\Borland Delphi7\Database Desktop. DBD кірген мезетте жұмыс істейтін каталогты таңдап алу керек. Ол үшін DBD менюінде File\Working Directory және көрсетілген терезеден D:\BOLATKHAN каталогына сілтеме жасаймыз. Менің жағдайымда Raspisanie кестесін құру үшін File\New\Table. DBD Create Table терезесін шығарады, оның форматын таңдап алу керек.


ОК-ді басып, біз осы форматты аламыз. Экранда келесідей сурет шығады:

Сурет1. Кестенің құрылымын құру суреті


Құрылып жатқан кестенің әрбір өрісіне бір жазба сәйкес келеді. Field Name бағанына өріс атын, Type – символ, өрісте сақталынатын мәліметтердің типін анықтайды. Size бағанына – сан қойылады, өрістің ұзындығын анықтайды, Key–«*» символы, егер бұл өріс бойынша біріншілік кілт қою керек болса.
Кестенің қасиетін беру

Validity Checks – бұл қасиет кестенің мәндерінің дұрыстығын тексереді. Бұл бөлімнің оң жақ терезесі 2 – кестеде көрсетілген және өрістік типіне қарай өзгеріп отыруы мүмкін:
2 – кесте Validity Checks қасиеттері.

Required Field


Бұл индекаторда әрбір жазбада керекті жолдар белгілену керек.

Minimum

Мәннің минимумы. Бұл қасиет сандық өріске берілу тиімді.

Maximum

Мәннің максимумы. Бұл қасиет сандық өріске берілу тиімді.

Default

Бұл қасиетті сандық және логикалық өрістерге, ал кейбір жағдайда символдыққа қолдану тиімді.

Picture

Енгізілетін мәннің түрін корсетуге болады. Мысалы, телефон номерінің шаблоны (## - ## - ##).

Assist

Бұл батырма Picture түрін құруға көмектесетін диалогтық терезені шақырады.


Table Lookup – бұл бөлім берлген кестенің өрісін басқа көрсетіліп отырған кестенің өрісімен байланысын көрсетеді. Table Lookup – ті таңдағаннан кейін Define – анықтау батырмасы шығады. Бұл батырманы басқанда көру диалогтық терезесі ашылады. Бұл терезеде драйверлер мен псевдонимдерді қолдана аламыз.

Secondary Index – бұл бөлім ары қарай жұмыс барысына керекті екінші индекс құруға мүмкіндік береді.

Жаңа индекс құру үшін Define – анықтау батырмасын басу керек. Бұл батырманы басқанда көру диалогтық терезесі ашылады. Оның cол жақ терезесінде Fields қатынау өрістерінің тізімі көрсетілген, ал оң жақ терезесінде Indexed fields екінші индекс болатын өрістер көрсетіледі.

Index Options радиобатырма панелі келесідей қасиеттерді құруға мүмкіндік береді:


Unique

Бұл опция екінші индекс болатын өрісті болдырмайды, егер кестеде бір – біріне ұқсас өрістер болса.

Descending

Бұл опция кестені кему бойынша реттейді.

Case Sensitive

Бұл опция енгізілген символдардың регистріне назар аударады.

Maintained

Егер бұл опция тұрса, онда кестеде өзгерістерден кейін индекс ауысып тұрады.

Индексі таңдалғаннан кейін, оның индексін беретін терезе ашылады.



Referential Integrity – бұл бөлім әртүрлі кестелердің арасында бүтін сілтеме байланыстарды қамтамасыз ету үшін қолданылады. Егер екі кестенің арасында сілтеме байланыс көрсетілсе, оның біреуі – бас, ал басқасы – қосымша кестелер, онда қосымша кестеде бас кестеден алатын мәннің өрісі көрсетіледі. Сонымен қатар, бас кестедегі кілттік өрістің өзгерістеріне қосымша кестенің өзгеруін қамтамасыз ететін операция көрсетуге болады. Бұндай бүтін сілтеме деңгейі барлық кестелерге тән емес, бірақ Paradox 7 – де барлығы қарастырылған.

Update rule – радиобатырмалар тобы егер бас кестеде кілттік өрісті өшіргенде қосымша кестеде болатын өзгерістерді анықтайды. Егер Prohibit – ті таңдасақ, онда Database Desktop бұндай операцияны болдыртпайды. Егерде Cascade опциясы тұрса, онда кілттік өрісі бар бас кестеде өзгеріс болса, онда қосымша кестеде де өзгеріс блады. Ал егер сіз бас кестеден кілт өрісі бар жазбаны өшірсеңіз, онда қосымша кестеде сол кілттік өрісі бар жазба автоматты түрде өшеді.

Strict Referential индекаторын орнатқанда Paradox – тың алғашқы версияларына (соның ішінде Paradox for DOS) кестелердің ашылуын және бұзылуына жолбермейді.

Барлық операциялар біткеннен кейін құрылған сілтеме атын беру керек.

Password Security бөлімі Paradox – та құрылған кестелерге және оның әр өріс жазбасына пароль қоюға мүмкіндік береді. Бұл үшін Define батырмасын басу керек, сонда диалогтық терезе шығады. Диалогтық терезеде басты парольді (Master password терезесі) қоюға және сол парольді мақұлдауға (Verify master password) мүмкіндік аламыз. Егер Auxiliary Password (қосымша парольдар) батырмасын бассақ қосымша парольдарды тағайындауға және өрістерге қатынаудың ережесін көрсетуге болады.

Current Password (ағымдағы пароль) терезесінде сіз парольді көрсетесіз (ол сіз кірген парольге ұқсас болуға тиісті емес), бұл пароль арқылы сіз қатынау ережесін құрасыз. Table Rights (кестеге қатынау құқығы) радиобатырмалар тобында кестеге жалпы қатынау құқығын анықтауға болады.



All

Барлық операциялар қабылданады, кестені өшіру, құрылымын өзгерту, парольдерді өзгерту және өшіру.

Insert & Delete

Кестедегі жазбаларға барлық операциялар қолданылады (редактірлеу, қою, өшіру), бірақ кестенің құрамын өзгертуге және жоюға тиім салынады.

Data Entry

Мәліметтерді редактерлеуге және жазбаларды қоюға болады, бірақ оларды өшіруге және кестенің құрылымын өзгертуге, өшіруге тиім салынады.

Update

Кестені көруге және кілті жоқ өрістерді өзгертуге береді.

Read Only

Тек кестені көруге болады.

Table Language – бұл бөлім BDE Administrator арқылы кестенің тілін көрсетуге (егер көрсетілмесе) немесе анықтауға (Modify батырмасы) мүмкіндік береді.

Dependent Tables – бұл бөлім Referential Integrity сілтемелі деңгейіндегі кестелерді көруге мүмкіндік береді.

Барлық керекті құрылымдық мәліметтер кестеге енгізілгеннен кейін Save As батырмасын басу керек, сол кезде Windows – тағы стандартты сақтау терезе шығады. Кәдімгі терезеден айырмашылығы Alias тізмнің болуында. Бұл тізімде әр түрлі мәліметтер базасының псевдонимдері бар. Сіз тізімнен керекті псевдонимді таңдап, кестені сақтайсыз.


Paradox форматының кестелері
Delphi – дің өзіндік кестелік форматы жоқ, бірақ ол Paradox кестелерімен жұмыс істей береді. Осы кестелердің әрқайсысының өзіндік ерекшеліктері бар.

Paradox кестесі деректер базасын құруға және онымен жұмыс істегенде ыңғайлы болып табылады .

Оның негізгі артықшылықтарын атап өтейік :



  • деректердің тұтастығын

  • әртүрлі типті деректерді ұсынуға арналған өрістік типті

  • енгізілген деректерді тексеруді

  • кестенің парольдық қорғанысын

қамтамасыз етеді .

    1. кестесінде Paradox 7 кестесінің өрістік типі тізімі берілген .



Тип Белгіленуі Мәннің мазмұны

Alpha A Символдар қатары. Ұзындығы 255 символ .

Number N Жүзбелі нүкте саны .

Money $ Ақшалық қосынды .

Short S Бүтін сан . Диапазон -32768...32767

Longinteger I Бүтін сан . Диапазон -2 147 483 648...2 147 483 647



BCD # Екілік – ондық жүйедегі сан .

Date D Күн .

Time T Уақыт

Timestampt @ Күн мен уақыт

Memo M Символдар қатары. Ұзындығы шенелмеген .

Formatted F Символдық қатар. Memo-дан айырмашылығы,



қатар құрамында форматталған текст болады.

Graphic G Графиктік көрініс.Форматтары BMP,PCX,TIF,GIF.

OLE O OLE технологиясын қамтитын деректер форматы.

Logical L Логикалық мән.



Autoincrement + Автоинкрементті өріс.

Binary B Байттар тізбегі. Ұзындығы шенелмеген .

Bytes Y Байттық тізбек. Ұзындығы 255 символдан аспайды


Кесте1.2. Paradox7 кестесінің өрістік типі тізімі



Ескерту !

Database Desktop программалық ортасында жұмыс істегенде Graphic, Binary,

Memo және OLE өрістік типінің мәні көрсетілмейді.

Paradox кестесінде өріс аты әріптен басталып, әріптер мен сандар құрылуы тиіс. Өріс атының максимал ұзындығы 25 символдан аспау керек. Өрістің атын бергенде пробел ," # " ," $ " символдарын қолдануға болады. Бірақ , "." , " ! " , " | " символдарын қолдануға болмайды. Себебі, бұл символдар DELPHI – де басқа мақсаттарда қолданылады .

Paradox кестесінің кемшілігі болып, кестелік деректерді сақтайтын типтік файлдардың көптігі болып саналады. Бір каталогтан келесі каталогқа қандай да бір кестенің орнын ауыстырғанда немесе көшіргенде, осы кестені қамтитын барлық файлдарды көшіру немесе орнын ауыстыру керек.

Paradox кестесінің файлдарының келесі кеңейтінділері бар :


  • DB – деректі кесте

  • MB – BLOB-деректер

  • PX – негізгі индекс

  • XG* және YG* – екінші индекстер

  • VAL – деректердің және сілтемелік тұтастықты тексеретін параметрлер

  • TV және FAM – Database Desktop программасында кестені шығару форматы

Delphi-дің өзіндік деректер базасының кестелік форматы болмаса да, әртүрлі МББЖ қамтамасыз етеді. Деректер базасымен жұмыс істеуге арналған Delphi құралын екіге бөлуге болады :

  • аспаптық құрал

  • компоненттер

Аспаптық құралдарға арнайы программалар мен пакеттер жатады. Олар деректер базасына қызмет етуді қамтамасыз етеді.

Компоненттер, деректер базасымен операция жасайтын қолданбаларды құруға арналған. Біз солардың компоненттерін қарастырайық.



Компоненттер парағы

Деректер базасының қолданбасын құруда қолданылатын компоненттерді қарастырайық.



Деректер базасымен жұмыс істегенде қолданылатын компоненттер Data Access, Data Control, Midas, Decision Cube, Rave және InterBase парақтарында орналасады.

Data Access парағында деректерге қатынауды ұйымдастыратын визуалды емес компоненттер орналасады:

  • DataSource – деректердің басы

  • Table ДБ кестесіне негізделген деректер жинағы

  • Query – SQL – сұранысқа негізделген деректер жинағы

  • StoredProcсерверде сақталатын процедураны шақыру

  • DataBase ДБ қосылу

  • Session – ДБ жұмысының ағымды сеансы

  • BatchMoveтоп жазбалармен операцияларды орындау

  • Update – деректер жиынтығын модификациялау

  • NestedTable - қойылған кесте


Data Controls парағында деректерді басқаратын визуалды компоненттер орналасады:

  • DBGrid – кесте

  • DBNavigatorнавигациялық интерфейс

  • DBTextжазба

  • DBEditбірқатарлы редактор

  • DBMemoкөпқатарлы редактор

  • DBImageграфиктік көрініс

  • DBListBoxқарапайым тізім

  • DBComboBoxкомбинацияланған тізім

  • DBCheckBoxтәуелсіз ауыстырғыш

  • DBRadioGroupтәуелді ауыстырғыш топтары

  • DBLookupListBox – басқа өріс деректерінің қарапайым тізімі

  • DBLookupComboBox – басқа өріс деректерінің комбинацияланған тізімі

  • DBRichEditтолық функционалды тестілік редактор

  • DBCtrlGridмодификацияланған кесте

  • DBChartдиаграммма


Midas парағында қашық деректер базасын басқаратын визуалды компоненттер орналасады :

  • ClientDataSet – клиенттік деректер жинағы

  • DCOMConnection – көпқолданбалы режимде қашық сервермен қосылу

  • SocketConnection - Windows сокеті арқылы қашық сервермен қосылу

  • DataSetProvider – деректер жиынының провайдері

  • SimpleObjectBroker – қарапайым объект брокері

  • WebConnection – Web-сервермен қосылу

  • CorbaConnection – Corba-клиенттің қосылуы


Decision Cube парағында шешімді қабылдайтын жүйені қалыптастыратын компоненттер орналасады:

  • DecisionCube – көпшекті деректер кубы

  • DecisionQuery – көпшекті деректерді қамтитын жиынтық

  • DecisionSource – көпшекті деректердің бастамасы

  • DecisionPivot – көпшекті деректердің көпөлшемді проекциясы

  • DecisionGrid – көпшекті деректердің кестесі

  • DecisionGraph – көпөлшемді деректердің графиктік ұсынысы


Rave парағында есеп берудің ретіне арналған визуалды компоненттер орналасады :

  • RvProject – проектің басты компоненті, Rave – пен байланысты қамтамасыз етеді

  • RvSystem – уневирсалды компонент, есеп беруді қарауды және баспаға шығаруды қамтамассыз етеді

  • RvNDRWriter – есеп беруді арнайы форматтағы файлға жазады және оны көруге мүмкіндік береді, баспаға шығарады

  • RvCustomConnection – мәліметтері жоқ есеп берумен байланыстырады

  • RvDataSetConnection – мәліметтермен байланыстырады

  • RvTableConnectionTable компаненті бар мәліметтермен байланыстырады

  • TRvQueryConnection Query компоненті бар мәліметтермен байланыстырады

  • RvRenderPreviewRvNDRWriter арқылы құрылған файлдағы мәліметтерді экранда мүмкіндік береді

  • RvRenderPrinterRvNDRWriter арқылы құрылған файлдағы мәліметтерді баспа құрылғысына жібереді

  • RvRenderPDFесеп беруді PDF форматына ауыстырады

  • RvRenderRTF есеп беруді RTF форматына ауыстырады

  • RvRenderHTML есеп беруді HTML форматына ауыстырады

  • RvRenderTextесеп беруді мәтіндік файлға ауыстырады


InterBase парағында InterBase серверімен жұмыс істеуге арналған компоненттер орналасады :

  • IBTable – Table дерегінің жинағы

  • IBQuery – Query дерегінің жинағы

  • IBStoredProc– InterBase серверінде сақталатын процедураны шақырады

  • IBDatabase – деректер базасымен қосылу

  • IBTransaction – транзакция

  • IBUpdateSQL – деректер жиынтығын модификациялау

  • IBDataSet – деректердің бастамасы

  • IBSQL – SQL- сұранысты орындау

  • IBDatabaseInfo – деректер базасы туралы ақпарат

  • IBSQLMonitor – SQL- сұраныс орындалуының мониторы

  • IBEvents – сервер оқиғасы


InterBase парағының көп компоненттері Data Access компоненттеріне ұқсас болып келеді, айырмашылығы InterBase компоненттері, тек InterBase серверімен жұмыс істеуге арналған. Data Access парағының компоненттері әмбебап болып келеді.
3 Программаның баяндалуы

Жалпы мағлұматтар

Қарастырылып отырған мәліметтер базасы Delphi 7 ортасында құрылды. Ол үшін компьютер Celeron 1800| 256 Mb| 40 Gb| 32 Mb GeForce| M| K қолдандым.



Функционалдық тағайындалуы

Мәліметтер базасының көмегімен қолданушы мәліметтерге қатынаудың жолын қысқартады. Мәліметтер базасы үлкен фирмаларда, мекемелерде және т.б көп жерлерде қолданылады.


Логикалық құрылымның баяндалуы
1) Unit1

1) unit-ке Unit1 деген ат беріледі

2) интерфейсін құру

3-5) модульдерді баяндау

6) типін беру

7) бірінші форманы ашу

8-16) Компонентер қою

17-30)Менюларды қою

31-40) Процедуралар баяндамасы

41-45) декларациясы

46) айнымалылар бөлімі

47-51) Form1 құру және unit термен байланыс

52-55) Form1-ға жабу процедурасы

56-59) Form3-ға ашу процедурасы

60-63) Form4-ға ашу процедурасы

64-67) Form5-ға ашу процедурасы

68-71) Form6-ға ашу процедурасы

72-75) Form7-ға ашу процедурасы

76-79) Form8-ға ашу процедурасы

80-83) Form9-ға ашу процедурасы

84-87) Form10-ға ашу процедурасы

89-91) Form11-ға ашу процедурасы

92) соңы
2) Unit3

1) Unit3 атын беру

2) интерфейсін құру

3-4) модульдерді таңдау

5-10) Компонентерді белгілеу

11-13) процедураларды баяндау

14-18) Диклорациялар

19) Айнымалылар бөлімі

20-23) Form3 құру

24-27) Insert ашу программасы

28-31) Cancel программасы

32-35) Form3- жабу процедурасы

36) соңы
3) Unit4

1) Unit4 атын беру

2) интерфейсін құру

3-4) модульдерді таңдау

5-10) типтерін беру

11-13) процедураларды баяндау

14-18) Дикларациялар

19) Айнымалылар бөлімі

20-23) Form5 құру және unit термен байланыс

24-27) Insert ашу программасы

28-31) Cancel программасы

32-35) Form4- жабу процедурасы

36) соңы
4) Unit5

1) Unit5 атын беру

2) интерфейсін құру

3-4) модульдерді таңдау

5-10) типтерін беру

11-13) процедураларды баяндау

14-18) Дикларациялар

19) айнымалылар бөлімі

20-23) Форма5 құру Unit-термен байланыс

24-27) Insert ашу программасы

28-31) Cancel программасы

32-35) Form5- жабу процедурасы

36) соңы
5) Unit6

1) Unit6 атын беру

2) интерфейсін құру

3-4) модульдерді таңдау

5-13) типтерін беру

14) процедураларды баяндау

15-19) Дикларациялар

20) айнымалылар бөлімі

21-24) Форма6 құру Unit-термен байланыс

25-29) Form6- жабу процедурасы

31) соңы
6) Unit7

1) Unit7 атын беру

2) интерфейсін құру

3-4) модульдерді таңдау

5-16) типтерін беру

17) процедураларды баяндау

18-22) Дикларациялар

23) Айнымалылар бөлімі

24-27) Форма7 құру Unit-термен байланыс

28-32) Form7- жабу процедурасы

33) соңы

7) Unit8

1) Unit8 атын беру

2) интерфейсін құру

3-4) модульдерді таңдау

5-25) типтерін беру

26-30) Дикларациялар

31) айнымалылар бөлімі

32-35) Форма8 құру Unit-термен байланыс

36) соңы
8) Unit9

1) Unit9 атын беру

2) интерфейсін құру

3-4) модульдерді таңдау

5-21) типтерін беру

22-24) процедураларды баяндау

25-29) Дикларациялар

30) айнымалылар бөлімі

31-34) Форма9 құру Unit-термен байланыс

35-38) Next программасы

39-42) Prior программасы

43-46) Form9- жабу процедурасы

47) соңы
9) Unit10

1) Unit10 атын беру

2) интерфейсін құру

3-4) модульдерді таңдау

5-34) типтерін беру

35-39) Дикларациялар

40) айнымалылар бөлімі

41-44) форма 11құру

45) соңы
10) Unit11

1) Unit11 атын беру

2) интерфейсін құру

3-4) модульдерді таңдау

5-23) типтерін беру

24-26) Процедураларды баяндау

27-31) Дикларациялар

32) айнымалылар бөлімі

33-36) форма 11 құру

37-40) Next программасы

41-44) Query1.Prior программасы

45-48) Form11- жабу процедурасы

49) соңы
11) Unit13

1) Unit13 атын беру

2) интерфейсін құру

3-5) модульдерді таңдау

6-23) типтерін беру

24-26) Процедураларды баяндау

27-31) Дикларациялар

32) айнымалылар бөлімі

33-36) форма 13 құру

37-40) Query1.Next программасы

41-44) Query1.Prior программасы

45-48) Form13- жабу процедурасы

49) соңы

Қорытынды
DELРНІ тіліндегі қолданбалы программалар немесе қосымшалар дамып отыратын құрылымдық ортада орындалады, ортасы - программаушының компьютермен қарым-қатынасын ұйымдастырып, әр түрлі басқару элементтерінен құралған бірнеше терезелерден тұрады. Осы ортаның құралдарын пайдалана отырып, қосымшаның интерфейстік бөлігін жобалауға,программаның кодын жазуға және оны басқару элементтерімен, байланастыруға болады.

Программалау констукторының бөлшектерімен атқарылатын жұмыс сияқты компоненттер жинағынан қажетті компоненті таңдап, форманың терезесіне орналастырудан басталады.

Delphi бағдарламалау тілімен көптеген деректер базасын құруға болады . Мысалы айтар болсақ , кітапханадағы электрондық катологтарды айтуға болады, сол сияқты үлкен супермаркеттерде есептесу кезінде күнделікті қолданыста жүретін деректер базасы. Қазаірде әлемде Delphi , VisualBasic, Java, т.с.с. тілдер бар.

Деректер базасын тек Delphi тілінде ғана емес, басқа да тілдер мен құруға болады .



ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. В.В.Фаронов DELPHI 5 . Руководство программиста.

Издательство «Нолидж», Москва 2001 г.

2. В.Гофман, А.Хомоненко Работа с базами данных в DELPHI.

Издательство «БХВ – Петербург», Санкт – Петербург 2000 г.

3. А.М. Епанешников , В.А. Епанешников DELPHI база данных

Издательство «ДИАЛОГ – МИФИ», Москва 2000 г.

4. А.Я. Архангельский Програмирование в Delphi 7.

Издательство «Бином», Москва 2004 г.

5. Электронный учебник по Delphi 6.

6. Симонович С., Евсеев Г. Специальная информатика// Москва – 2000

7.Информатика негіздері, 2005 – N 8

8.Шәріпбаев, «Информатика»- 2003 ж.

9.«DЕLРНІ - 5», Москва - 2004

10.М.Ө.Мұқашева. Турбо Паскаль тілінде программалау негіздері. Ақтөбе, 2003ж.

11.Ж.Қ.Масанов, Б.А.Бельгибаев, А.С.Бижанова, Қ.Қ.Мақұлов. Турбо Паскаль. Алматы, 2004ж.

12.Абрамов С.А., Зима Е.В. Начала программирования на языке Паскаль. –М.: Наука, гл. ред. физ.-мат. лит. 1987г.

ҚОСЫМША

сурет – 1



сурет-2

сурет-3

сурет-4



сурет-5



сурет-6


Достарыңызбен бөлісу:


©kzref.org 2019
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет