«Жылутехника» ПӘнінің ОҚУ Әдістемелік кешені



жүктеу 0.7 Mb.
бет4/13
Дата10.01.2019
өлшемі0.7 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   13

Дәріс 3


(2 сағат)
Тақырып. Айналма немесе циклдылық процесстері

Дәріс сабақтың мазмұны
1 Айналма немесе циклдылық процесстері. Тік және кері циклдар.

2 Термиялық пайдалы әсері коэффициенті

3 Тік және кері Карно циклдары
Құнсыз күй кезіндегі, тік және кері бағыттағы қайтымсыз процесстер өтеді. Процесстердің бағыттылығы және олардың өтуінің жалпы түрін, жылудинамикасның екінші заңымен аықтайды

Техникалық жылудинамикасында екінші заңды қолданады да, жылулық процесс жағдайы кезіндегі, жылулықтың механикалық жұмысқа айналуын анықтайды. Сонымен, жылудинамикасының бірінші заңынан шығатын жылулық пен жұмыс аралық, санды қатынастары сақталуы тиіс. Жылулық қозғалтқышында, толассыз жұмыс атқарылуы үшін, айналы процесс қажет. (сурет 1)

Жылулық жұмысқа айналған циклды тік цикл деп атайды. (сурет 1а). Оның нәтижесінде механикалық жұмыс іске асырылады. Кері цикл дегеніміз – жұмысты пайдалынатын цикл (сурет 1б). Кері циклымен жұмыс істейтін тоңазытқыш және жылусорапты қоңдырғылары. Циклдар әр түрлі процесстерден кұрұлу мүмкін.


а


б

а) тік цикл; б) кері цикл
Сүрет 1 – Айналмалы процесс
Термиялық пайдалы әсері коэффициенті (ПӘК) – цикл жұмысының, жеткізілген жылуға қатынасы :


,

(1)

мұндағы - циклға келтірілген жылулықтың мөлшері, кДж/кг;

- циклдан алынған жылулықтың мөлшері, кДж/кг;

- циклының жұмысы, кДж/кг.

Термиялық П.Ә.К. циклы, әр түрлі уақыттав бірден кем, себебі, >0 , Бұл нақтылы жағдайдағы айналмалы процесс кезінде, сөзсіз болатын шығын, кейде өте көп циклге жеткізілетін жылулықты () 50.....75 % құрайды.

Кері циклдарын эффектілігін көрсету үшін тоңазытқыш коэффициент деген түсініктеме бар :


.

(2)

Тоңазытқыш коэффициенттің мөлшері бірден асады.
Француз ғалымы Сади Карно 19 ғасырдың бірінші жартысында жылудың жұмысқа үлкен табыспен айналуын қарастыратын идеал циклді енгізді.

Тік Карно циклы – жылулық, қозғалтқыштардың идеалды циклы болып табылады. Тік Карно циклы екі адиабатты және екі изотермиялық процесстерден тұрады (сурет 2)





1-2 – изотермическое ұлғаю; 2-3 – адиабатное ұлғаю;

3-4 – изотермиялық сығылу; 4-1 – адиабатное сығылу
Сурет 2 - Тік Карно циклы
Тік Карно циклындағы термиялық ПӘК және аралығында осылай анықталады:


.

(3)

Бұл жылулық машиналардың идеалды циклы.

Кері Карно циклын іске асыру үшін, барлығы екі жылулық көзі қажет – жылу беруші және жылу қабылдағыш. Карноның кері циклы – сыртқы жұмысқа жұмсалу есебінен, жылулық дененің, тым төменгі температурасынан, дененің тым жоғарғы температурасына берілуі.

Тік Карно циклы екі адиабатты және екі изотермиялық процесстерден тұрады (сурет 3)







1-4 – адиабаттық ұлғаю; 4-3 – изотермиялық ұлғаю;

3-2 – адиабаттық сығылу; 2-1 – изотермиялық сығылу
Сурет 3 - Кері Карно циклы
Өздік бақылау сұрақтары

1 Жылу динамикалық бірінші заңы

2 Жылу мен жұмыстың өлшем бірліктерінің қатнасы

3 ПӘК формуласын жазыныз

4 Жылу динамикасының бірінші заңының аналитикалық кескінің түсіндір

5 Ішкі энергияның формуласын жазыныз



Қолданылған оқулықтар
1 Бахмачевский Б.И. и др. «Теплотехника». - М.: Металлургиздат., 1969. - б.3-20

2 Нащокин В.В. «Техническая термодинамика и теплопередача». - М.: Высшая школа, 1980. - б.3-15

3 Асамбаев А.Ж. «Техникалық термодинамиканың негіздері» - 2006. – б.4-16

4 Кабашев Р.А. «Жылу техникасы» - М.: Полиграфсервис., 2008. – б. 32-66

5 Баскаков Б.В., Берг О.К., Витт и др. «Теплотехника» - М.: Энергоатомиздат., 1991. – б. 4-11, б. 40-41

6 Энергетиканың электрондық энциклопедиясы.




Достарыңызбен бөлісу:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   13


©kzref.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет