Жұмыс дәптері ш. Уәлиханов атындағы орта мектебінің биология пәнінің мұғалімі Сейтханова Жұмабике Кәрімханқызы Алғы сөз



жүктеу 0.6 Mb.
бет1/3
Дата25.04.2019
өлшемі0.6 Mb.
  1   2   3






8 сынып оқушыларына

арналған

ЖҰМЫС ДӘПТЕРІ
Ш. Уәлиханов атындағы орта мектебінің

биология пәнінің мұғалімі

Сейтханова Жұмабике Кәрімханқызы

Алғы сөз

Бұл жұмыс дәптері 8 сыныптың «Биология» оқулығына негізделіп дайындалды. Дәптерде оқушылардың оқуға деген қызығушылығын арттыруға және пән бойынша игерген білімдерін бекітуге арналған жұмыс түрлері мен тапсырмалар берілген.

 Оқушыларға арналған «Жұмыс дәптерінің» басты мақсаты – оқушыларды өз бетінше еңбектене отырып, өзінің ойын тұжырымдап, қорытынды жасауға үйрету.

  «Жұмыс дәптерін» пайдалану барысында оқушыларда көптеген біліктер қалыптасады:

1.Әр түрлі биологиялық диктанттар, сұрақтар, суреттерді, кестелерді толтыру, тест жұмысы арқылы оқушылар оқулықтан алған білімдерін молайтады.

2.Әр түрлі сұрақтарға жауап беріп, көп нүктенің орнына жауап жазу, кестені толтыру арқылы білім деңгейі жоғарылап, белгілі бір қорытындыға келеді.

3.Берілген тапсырмаларды орындау барысында оқушының ойлау қабілеті дамып, биология  пәніне деген қызығушылығы артады.

Жұмыс дәптерін пайдалану ережесі:

-берілген тапсырманы орындамас бұрын, оқулықтағы материалдарды меңгеру қажет;

- тапсырманың мазмұнын толық танысып, дұрыс жауап беруге тырысу керек;

-жұмыс дәптерінде берілген тапсырмаларды сабақты пысықтау барысында және үйге тапсырма ретінде беріледі.

 Мұғалім материалды алған білімді бекітуге де, сонымен қатар  оқушылар білімін тексеруге де пайдалана алады.



Кіріспе

1.Биология ғылымының мынадай салалары нені зерттейді?

Адам биологиясы _________________________________________________

________________________________________________________________________________________________________________________________

Адам анатомиясы ________________________________________________

________________________________________________________________________________________________________________________________

Адам физиологиясы_______________________________________________

________________________________________________________________________________________________________________________________

Гигиена__________________________________________________________________________________________________________________________


Адам биологиялық түр ретінде. Адам организміне жалпы шолу

2. Жасушаның құрылысымен толық танысу барысында, оның әрбір бөлімдерінің атқаратын қызметін оқулықтан тауып, әрқайсысының тұсына жаз.

Цитоплазма______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Ядро____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
Хромосома_______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
3. Жасуша құрылысын оқулықтан мұқият қарап шығып, кестені толтырып жаз.


Органоид

Құрылысы

Атқаратын қызметі










4.Сөйлемнің бос жерін оқулықтың көмегіне сүйеніп толтыр.

1. Эндоплазмалық тордың ............................. және .............................түрлері бар. 2. ................................................жасушалардың «ас қорыту станциясы » деп аталады. 3. ..........................- жасушадағы біртұтас әмбебап энергия көзі.



5. Сұрақтарға жауап бер.

1. Эндоплазмалық тордың құрылысы және қызметі қандай?

________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

2. Гольджи жиынтығы қандай қызмет атқарады?

________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
6. 1- суретті пайдаланып, жасушаның құрылысын жазыңдар.

1 сурет

1. 8.

2. 9.

3. 10.

4. 11.

5. 12.

6. 13.

7.

6. Жасушаның химиялық құрамы, сызбанұсқаны толтыр.


Жасушаның химиялық құрамы




7. Сипаттама бер.

1. Бейорганикалық қосылыстар- ____________________________________

________________________________________________________________________________________________________________________________

2. Су - __________________________________________________________

________________________________________________________________

3 .Минералды тұздар______________________________________________

________________________________________________________________

________________________________________________________________



8. Кестені толтыр.


Органикалық қосылыстар

Жасушадағы рөлі


Нәруыз






Көмірсу






Май






Нуклеин қышқылы







9. Сұрақтарға жауап бер.
1. Жасушаның негізгі тіршілік қасиеттері қандай?

________________________________________________________________

________________________________________________________________________________________________________________________________

2. Биосинтез процесі дегеніміз не?

________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

3. Тітіркенудің тітіркенгіштіктен айырмашылығы қандай?

________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
10. Сөйлемдердегі бос орынды толтыр.

1. Жасушалар мен жасушалар аралығын толтыратын жасушааралық заттардан ...................................... түзіледі.

2. .......................................ұлпалары терінің беткі қабатын, ішкі мүшелердің сілемейлі қабығын және көптеген бездерді түзеді.

3. Нейрон денесіне жақын орналасқан , қысқа өсіндісі ..............................., ал ұзын өсіндісі ................................... деп атайды.



11. Ұлпалардың атқаратын қызметін жаз.

1. Эпителий ұлпаларының негізгі қызметі:____________________________

________________________________________________________________________________________________________________________________

2. Дәнекер ұлпаларының негізгі қызметі:_____________________________

________________________________________________________________________________________________________________________________

3. Бұлшықет ұлпаларының негізгі қызметі: ___________________________

________________________________________________________________________________________________________________________________

4. Жүйке ұлпаларының негізгі қызметі_______________________________

________________________________________________________________________________________________________________________________

12. Дұрыс жауапты тап.

1. Құрылысы, түзілуі және атқаратын қызметтері бойынша ұқсас жасушалар мен жасушааралық заттар жиынтығын не деп атаймыз

А) Мүше Ә) Ұлпа Б) Жасуша

2. Тіректік әрі механикалық қызмет атқаратын қандай ұлпалар

А) Сүйек және шеміршек Ә) Қан мен лимфа Б) Май

3. Көлденең жолақты жасушалардың бір-біріне жанасып орналасқан түзілген жүрек бұлшық еті

А) Эпикард Ә) Миокард Б) Эндокард
13. 2- суреттегі ұлпалардың суретін қарап, бейнеленген

топтарының атын жазыңдар.







2 сурет

Адам ағзасындағы жеке мүшелер жүйесі қызметінің үйлесімділігі. Мүшелер жүйесі қызметінің гуморальдық қызметі

14. Сөйлемдердегі бос орынды толтыр.

1. Физиологиялық процестердің гуморальдық реттелуі биологиялық белсенді химиялық заттар- .............................................. көмегімен жүзеге асырылады. 2. Аса маңызды ішкі секреция безіне .....................

жатады. 3. Есейген адамда өсу гормонының артық синтезделуі ....................................... ауруына –дененің кейбір бөліктерінің өсуіне себепші болады.
15. Сұрақтарға жауап бер.

1. Қандай ішкі секреция бездерін білесіңдер?

________________________________________________________________________________________________________________________________

2. Гормонның негізгі қасиеттерін қандай?

________________________________________________________________________________________________________________________________

3. Өсу гормоны жетіспесе не болады?

________________________________________________________________________________________________________________________________
16. Ішкі секреция бездерінен түсінгеніңді оқулықты пайдалана отырып кестеге толтыр.


Гормондар


Бөлетін гормондар

Атқаратын қызметі









17. Бездердің белсенділігінің өзгеруі мен соған сәйкес организмдегі бұзылулар арасындағы байланысты көрсетіңдер.


1.Қалқанша без

2.Бүйрек үсті безі

3.Гипофиз


а) тістің бұзылуы 

ә) ергежейлілік;

б) микседема;

в) акромегалия;

г) базедов ауруы;

д) алыптылық;

е) сүйектің сынғыштығы

ж) кретинизм.









18. 3- суреттен ішкі секреция бездерінің атын жаз.



3 сурет

1. 5.

2. 6.

3. 7.

4. 8.

19. Жасырын сөзді дұрыс шешкенде ортаңғы торкөзден бүйрекүсті безі бөлетін гормонның аты шығады.

1




2

3

4

5

6 6

7



8


9
1.Организмнің ішкі және сыртқы құрылысын зерттейтін пән?

2.Бадырақ көз немесе ....

3.Биологиялық белсенді химиялық заттар

4. Ересек адамда қалқанша бездің гормондары жеткіліксіз бөлінсе қандай ауру пайда болады.

5. Органикалық қосылыс

6. Ол без өзінен тимозин гормонын бөледі

7.Тироксин гормонын бөлетін без.

8.Ішкі секреция безінің маңызды безі

9. Сүйек, май, қан қандай ұлпа
20. Дұрыс жауапты табыңдар

1.Тимус( айырша) безінің гормоны қайсысы?

А) Тироксин В) Тимозин С) Адреналин

Д) Инсулин Е) иодомарин

2.Бүйрек үсті безінің милы затында бөлінетін гормон:

А) Тироксин В) Тимозин С) Адреналин

Д) Инсулин Е) иодомарин

3. Қалқанша маңы безі гормоны жетіспегенде:

 А) Сүйектегі кальций мөлшері төмендейді   В) Сүйек майысады

 С) Тістің өсуі бұзылады, оларда бор тәрізді дақ пайда болады

 Д) Кальций бауырда жиналады Е) Кальций қанда жиналады

4. Бүйрек үсті безінің қыртысында

А) Тироксин В) Тимозин

С) Адреналин Д) Инсулин

Е)Нәруыздар мен  көмірсулардың энергия бөле ыдырауын күшейтетін  гормон бөлінеді 

5. Қалқанша маңы безі гормоны артқанда:

 А) Қанда кальций мөлшері төмендейді.

 В) Кальций қанда, бүйректе, бауырда, мида жиналады.

 С) Тістің өсуі бұзылады  Д)Тісте бор тәрізді дақ пайда болады

 Е) Сүйектер сынғыш және нәзік болады


Жүйке жүйесі

21.Сызбанұсқаны толтыр


Жүйке жасушалары










22. Сөйлемдердегі бос орынды толтыр.

1. Нейронның ұзын өсінділерінің тармақталуы жүйке ұштарын –

........................................................ құрайды.

2. .............................................. – жүйке импульсі өтетін жол.

3. Нейрондар .................................., ....................................... және

................................................. болып бөлінеді.



23. Оқулыққа сүйене отырып, сөйлемді аяқта

1. Нейрон деп ___________________________________________________

________________________________________________________________

2. Рефлекс деп __________________________________________________

________________________________________________________________

3. Синапс деп____________________________________________________

________________________________________________________________

4. Жүйке орталығы деп _________________________________________
________________________________________________________________________________________________________________________________


24. Термин сөздермен жұмыс


1.Сезімтал жүйке талшықтары






2.Рецепторлар





3.Қозғалыс жүйке талшықтары







25. Сызбанұсқаны толтыр


Ми










26. Сөйлемдердегі бос орынды толтыр.
1. Ересек адамның миының орташа салмағы ............................. г.

2. ...................... сопақша миды ортаңғы мимен жалғастырады.

3. Мишықтың жұқа үстіңгі қабаты .................................. деп аталады.

4. Самай бөлігінде ...................... аймағы, ал шүйде бөлігінде - .......................... аймағы орналасқан.


27. Ми бөлімдерінің атқаратын қызметін жаз.
1. Сопақша ми ___________________________________________________

________________________________________________________________________________________________________________________________

2. Ортаңғы ми ___________________________________________________

________________________________________________________________________________________________________________________________

3. Аралық ми ____________________________________________________

________________________________________________________________________________________________________________________________

4. Мишық________________________________________________________

________________________________________________________________________________________________________________________________

5. Үлкен ми сыңарлары____________________________________________

________________________________________________________________________________________________________________________________



28. Дұрыс жауапты табыңдар.

1. Жүйке жүйелерін емдейтін медицина ғылымының саласы:
A) Травматология B) Фармакология
C) Невропатология D) Гинекология E) Стоматология 

2. Жүйке жүйесінің шеткі бөліміне жататын-
A) Ми.  B) Парасимпатикалық жүйке.  C) Жұлын. 

D) Аралас жүйкелер.  E) Жүйкелер мен жүйке түйіндері. 

3. 1863 жылы баспадан кітап болып шыққан «Ми рефлекстері» ғылыми еңбектің авторы:
A) И.П. Павлов B) Ч. Дарвин  C) С.П. Боткин
D) И.М. Сеченов E) И.И. Мечников 


4. Жасуша серіктері-
A) Нейронның қысқа өскіні.  B) Нейрон денесі. 
C) Нейронды қоршап орналасқан жасушалар. 

D) Нейронның ұзын өскіні. 
E) Жүйке ұлпасының басты жасушалары. 
5. Ми бағанасынан тарайтын жүйке саны:
A) 5 жұп B) 10 жұп C) 8 жұп D) 6 жұп E) 12 жұп

6. Жұлындағы екі терең жүлгенің (борозда) орналасан жері:

А) жұлын өзегінде В) алдыңғы және артқы бетінде
С) омыртқа өзегінде Д) алдыңғы бетінде Е) артқы бетінде

7. Жүйке ұлпасының жасушалары:

А) ақ заттары В) серікше-жасушалар С) нейрондар

Д)жүйке талшықтары Е) сұр заттар

8. Жүйке ұлпасының негізгі қызметін көрсетіңіз:

А) қозғыштығы және қозу өткізгіштігі В) қорғаныштық


С) ұлпаларды біріктіреді Д) мықтылық қасиете береді
Е) жиырылығыштығы

9.Нейронның қысқа өсіндісі
A) дендрит  B) жұлын C) ми  D) рецептор E) аксон

10. Әр омыртқаның бүйір тұсынан қанша жұр жұлын жүйкелері таралатыны белгілеңіз:

А) 31 В) 26 С) 36 Д) 62 Е) 13
Сезім мүшелері — анализаторлар

29. Сұрақтарға жауап бер.

1. Анализатор дегеніміз не?

________________________________________________________________________________________________________________________________

2. Көз алмасының құрылысы қандай?

________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

3. Соқыр дақ деген не?

________________________________________________________________________________________________________________________________

4.Көздің бұзылу себептері қандай?

________________________________________________________________________________________________________________________________

30. Сөйлемдердегі бос орынды толтыр.
1. Көзді ........................................ және .................................... құрайды.

2. Нұрлы қабықтың ортасында .................................. орналасқан.

3. Көрудің басқа кемістігі алыстанкөрмеушілік - ....................................

4. ............................ қабық жарықты өткізеді.


31. Дұрыс жауапты табыңдар.

1. Көз қарашығының орталығы – жұлынның ... орналасқан
A) Мойын бөлігінде B) Сегізкөз бөлігінде
C) Құйымшақ бөлігінде D) Арқа бөлігінде E) Бел бөлігінде

2.Жарық қабылдайтын жасушалардың орналасуы: 
A) Көз бұршағында.  B) Қасаң қабықшада. 
C) Тор қабықша ішіндегі таяқшалар.  D) Тамырлы қабықшада. 
E) Шыны тәрізді денеде. 

3. Ұстаның жұмысын көрінбесе де анықтау
A) Иіс сезу B) Дәм сезу C) Сипап сезу

D) Көру мүшесі E) Есту мүшесі

4.Көз алмасы қабаттары
A) 2 B) 3 C) 5 D) 1  E) 4

5. Жасыл мен қызыл түсті ажырата алмауы аталады:
A) Гемофилия  B) Полимерия C) Дальтонизм
D) Эпистаз E) Кроссинговер 

3
Есту мүшесі
2. Сызбанұсқаны толтыр



Достарыңызбен бөлісу:
  1   2   3


©kzref.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет