Министерство финансов Республики Таджикистан



жүктеу 128.32 Kb.
Дата25.09.2018
өлшемі128.32 Kb.



Вазорати молияи Љумњурии Тољикистон


ДАСТУРИ МЕТОДЇ

ДОИР БА БАЊОГУЗОРИИ ФАЪЛИЯТИ

АУДИТИ ДОХИЛЇ

Душанбе - 2014



Мундариља


Пешгуфтор

Мундариља 2

Пешгуфтор 3

Маќсадњо, низом ва усулњои бањогузории сохторњои аудити дохилї 4

Ќисми І 4

Уњдадорињои роњбари аудити дохилї 4

Шартњои гузаронидани аудит 5

Ќисми ІІ 6

Наќш ва масъулияти аудиторони дохилї дар таъмини сифатнокии кори аудиторї 6

Мониторинги мунтазами фаъолияти аудити дохилї 7

Ќисми ІІІ 8

Уњдадории шуъбаи «Њамоњангсозии мутамарказонидаи назорати дохилї ва аудит» доир ба гузаронидани мониторинги сифат 8



Пешгуфтор


Дастури матодии мазкур дар асоси стандартњои зерини байналмилалии таљрибањои касбии аудити дохилї тањия гардидааст:

  1. Стандарти 1300. Барномаи кафолат ва баланд бардоштани сифатнокии аудити дохилї

Роњбари аудити дохилї уњдадор аст, барномаи кафолат ва баланд бардоштани сифатнокиро, ки бояд њама намуди фаъолияти аудити дохилиро дарбар гирад, тањия созад ва дастгирї намояд.


  1. Стандарти 1310. Талаботи барномаи кафолат ва баланд бардоштани сифатнокї

Барномаи кафолат ва баланд бардоштани сифатнокї бояд бањогузории дохилї ва беруниро дар бар гирад.


  1. Стандарти 1311. Бањогузории дохилї

Бањогузории дохилї бояд дар бар гирад:

• мониторинги мунтазами фаъолияти аудити дохилї;

• санљишњои мунтазам, ки бо роњи худбањодињии аудиторони дохилї ва ё аз љониби дигар кормандони муассиса, ки дар соњаи аудити дохилї дониши мукаммал дошта бошанд, гузаронида мешавад.



  1. Стандарти 1312. Бањодињии берунї




  1. Стандарти 1320. Њисоботдињї доир ба барномаи кафолат ва баланд бардоштани сифатнокї

Роњбари аудити дохилї уњдадор аст, роњбарияти олиро аз натиљањои барномаи кафолат ва баланд бардоштани сифатнокии аудити дохилї огоњ созад.




  1. Стандарти 1321. Истифодаи истилоњи «ба стандартњои байналмилалии таљрибаи касбии аудити дохилї мувофиќат мекунад»

Роњбари хадамоти аудити дохилї, фаъолияти аудити дохилиро њамчун фаъолияти дар асоси стандартњои байналмилалии таљрибаи касбии аудити дохилї амалкунанда дар њолате метавонад тасдиќ созад, ки агар натиљаи барномаи кафолат ва баланд бардоштани сифатнокии аудити дохилї ин тасдиќотро исбот созад.


  1. Стандарти 2430. Истифодаи истилоњи «ба стандартњои байналмилалии таљрибаи касбии аудити дохилї мувофиќат мекунад»

Аудиторони дохилї дар њисоботњои худ танњо дар њолате метавонанд маълумот дињанд, ки супоришњои онњо «дар асоси стандартњои байналмилалии таљрибаи касбии аудити дохилї иљро гардидаанд», ки агар онро натиљаи барномаи кафолат ва баланд бардоштани сифатнокии аудити дохилї тасдиќ созад.
Дастурњои методї маќсад, низом, услуб ва нишондињандањои бањодињии фаъолияти (минбаъд бањодињї) сохторњои аудити дохилиро муайян мекунад ва ба роњбарияти аудити дохилї, шуъбаи методологияи аудити дохилї мансуб мебошад, ки тибќи стандартњо бояд мутназам мониторинги мувофиќати њамаи талаботи пешнињодшударо оиди гузаронидани аудит ва гузориши аудитї доир намоянд. Дастурњо ба њамаи аудиторони дохилї дахл дошта, аз се ќисм иборат мебошанд:

  • Ќисми якум уњдадорї ва амали роњбари аудити дохилиро дар бар мегирад, ки вазифаи таъмини сифатнокии аудит ва ё аудитори калонро дар мавриди набудани роњбари аудити дохилї иљро мекунад.

  • Ќисми дуюм наќш ва масъулиятро доир ба таъмини сифатнокии кори аудиторї муайян мекунад.

  • Ќисмати охирон вазифа ва амали шуъбаи њамоњангсозии мутамарказонидашудаи идораи молия, назорат ва аудити дохилии Вазорати молияро муайян мекунад, ки мувофиќи моддаи 8 Ќонуни Љумњурии Тољикистон «Дар бораи аудити дохилї дар бахши давлатї» сиёсати аудити дохилиро дар асоси стандартњои эътирофгардидаи байналмилалї ва ќонунгузорињои амалкунандаи Љумњурии Тољикистон пеш мебарад, аз љумла аз рўи фаъолияти њамаи сохторњои аудити дохилї дар бахши давлатї мониторинг мегузаронад.

Маќсадњо, низом ва усулњои бањогузории сохторњои аудити дохилї

Маќсади асосии гузаронидани бањогузории фаъолияти сохторњои аудити дохилї, ин муайян намудани сатњи самаранокии кори аудиторон ва аз њар як аудитор дар алоњидагї мебошад. Инчунин бањогузории он ки то кадом андоза фаъолият ба талаботи пешнињодгардида мувофиќат мекунад.

Бањогузории кори сохторњои аудити дохилї, барои муайян намудани самтњои заъифу пурќуввати он гузаронида мешавад, инчунин барои таѓйирдињии конструктивии фаъолияти аудити дохилї имконият фароњам меорад. Њамзамон имкон медињад, ки :

- самаранокии фаъолияти сохторњои аудити дохилї ва кормандони алоњида муайян карда шавад;

- талабот ва баландшавии ихтисоснокии коргарони сохторњои аудити дохилї муайян карда шавад;

- дар раванди иљрои супоришњои аудитї аз дастурњои методии Вазорати молия истифода карда шавад.

Меъёри бањои фаъолият инњоянд:

1) мувофиќат намудани фаъолияти аудити дохилї бо стандартњо, тартибњо ва низомномаи он;

2) мувофиќат намудани натиљањои фаъолияти аудити дохилї ба эътимодњои роњбарият;

3) иљроиши сариваќтии наќшаи солонаи аудитории аудити дохилї.


Ќисми І

Уњдадорињои роњбари аудити дохилї


Роњбари аудити дохилї уњдадор аст, заминањои муносиб ва назорати дахлдорро аз болои супоришњои алоњидаи аудиторї таъмин намояд. Зимни банаќшагирии заминањо, бояд маљмўи фањмишњои муносиб, уњдабарої ва таљрибанокї, инчунин роњбари гуруњ ва ё аудитори калонро дар сатњи зарурии муносиб таъмин намояд. Дар сатњи зарурї ќарор доштани роњбар, аз ихтисоснокї ва таљрибаи њар як аудитор, душвору содда будани њар як супориш вобастагї дорад.

Сифатнокии иљрои супориши аудиторї аз љониби роњбари аудити дохилї чунин кафолат дода мешавад:

- дар ибтидои аудит додани супориши дахлдор, маъќул донистани маќсади аудит ва барномањои корї;

- таъмини иљрои барномаи корї бо назардошти таѓйироти зарурї ва ќабулгардида;

- таъмини он ки гузоришњо оиди аудит даќиќ, объективї, оммафањм, пурра ва сариваќтї мешаванд;

- таъмини он ки маќсадњои аудитњои мегузаронида дар доираи сарчашмањои муайяншудаи буљетї ва то муњлатњои тахминии мувофиќашуда ба даст меоянд;

- таъмини он ки тартибу стандартњои мувофиќашуда ва техникаи муносиби аудит истифода хоњад шуд.

Шартњои гузаронидани аудит

Роњбари аудити дохилї бояд шароит фароњам орад ва боварї њосил кунад, ки зимни гузаронидани аудит, тартибњое истифода мешаванд, ки аудитро барои дастгирии сиёсати роњбарият ва усули роњбарикунии ў салоњиятнок ва боваринок мекунанд, инчунин маълумотеро таъмин мекунанд, ки дар асоси он муассиса љињати бењтар сохтани фаъолияти худ чорабинињоро амалї карда тавонад.


Шартњое, ки ба раванди аудит дахл доранд:


- мустаќилият – заминаи асоснокии аудит ва хулосањои объективии он.

- муносибате, ки бо далелњо асоснок мегардад - асоси сарфакорї барои ташаккули хулосањо;

Шартњое, ки ба фаъолияти аудиторон дахл дорад:


- Ќоидањои рафтор - асоси ихтисоснокї: Адолатнокї, вафодорї, риояи махфият;

- Пешнињоди содиќонаи натиљањо - маълумотро дуруст ва даќиќ хабар додан;

- Кордонї- тавоноии бо љањду тањлил гузаронидани аудит.

Шартњои ташкили аудити дохилї:


  1. Шарти якрангї. Њар як супориши мушаххаси аудитї бо тартиби ягонаи расман њуљљатишудаи муќаррарнамудаи роњбарияти муассиса гузаронида мешавад, ки тартиб, яккамаъної ва муќоисасозии онро таъмин месозад.

  2. Шарти мунтазамї: Банаќшагирї ва амалишавии супоришњои аудитии равандњо ва самтњои фаъолияти гуногун, бояд бо назардошти алоќамандии муќарраршудаи байни онњо амалї гардад;

  3. Шарти њуљљатисозї: Њар як аудити доиршаванда дар асоси тартиби муќарраргардида њуљљатгузорї мегардад, то ки нигоњдории он ва муќоисасозии маълумот таъмин гардад.

  4. Шарти огоњсозї. Њар як супориши аудитї мувофиќи наќшаи тасдиќгардида иљро мегардад ва шахси тафтишкунандаи сохтор оиди маќсад, фарогирї, муњлат ва усули гузаронидани аудит пешакї хабар мекунад, то ки барои пурра ба он омода гардидан имконият бошад.

  5. Шарти мунтазамї. Аудитњо дар даврањои пайињами муќарраргаргардида гузаронида мешаванд.

  6. Шарти мустаќилият

  7. Шарти ошкоро будан

То ибтидои санљиш, роњбари аудити дохилї бояд ба аудитор ва ё гуруњи аудиторон маќсади санљишро фањмонад ва боварї њосил кунад, ки њуљљатњои дахлдор ва маводњои асосї љамъоварї шудаанд. Роњбари аудити дохилї њамзамон бояд боварї њосил кунад, ки аудитор ва ё гуруњи аудиторон маъумотро бо инъикоси муносибат ва усулњо, таќсимоти вазифањо байни аудиторони алоњида, алоќањо бо роњбарияти муассисаи тањти санљиш ќароргирифта ва ѓайра тањия намудаанд.


Таъмини сифати банаќшагирии аудит бояд аз љониби роњбари гуруњи аудитї ва ё роњбари аудити дохилї дар вараќаи назоратии "Банаќшагирии аудит" њуљљатї карда шавад.

Ќисми ІІ

Наќш ва масъулияти аудиторони дохилї дар таъмини сифатнокии кори аудиторї


Боварии роњбарияти муассиса ба раванди аудити дохилї ва сифати кор аз салоњиятнокии шахсе вобастагї дорад, ки аудит мегузаронад.

Вазифаи аудитор ба роњбарияти муассиса пешнињод намудани маълумоти бо далелњо асоснокшуда, ки то чї андоза фаъолияти муассиса ва равандњо бо маќсадњои гузошташуда ва талаботи ќонунї мувофиќат мекунанд.

Њамаи хулосањо бояд бо далелњои объективї асоснок бошанд.

Роњбари гуруњи санљишї дар маљмўъ аз рўи аудит масъул мебошад.


Масъулияти аудитор:

Зимни ташкили гуруњи аудитї, ба инобат гирифтани салоњиятнокї, ки барои барои расидан ба маќсади аудитї њатмї мебошад, зарур аст. Агар супоришро танњо як аудитор иљро кунад, пас ў бояд њамаи уњдадорињоро иљро кунад. Санљишро танњо ба зиммаи як нафар аудитор гузоштан танњо дар мавриде мумкин аст, ки агар ин аудитор оиди объект ва самти фаъолияти он таљриба ва дониши мукаммал дошта бошад, хавфи бесалоњиятии ў вуљуд надошта бошад ва дигар њолатњои боварї намудан ба беѓаразии ў бошад.

Гуруњи аудиторонро зарур аст, бо маќсади табодули маълумот, бањодињии рафти иљрои аудит ва дар мавриди зарурї барои таќсимоти вазифањо мунтазам љаласањо доир намоянд.

Агар супориш аз љониби як нафар аудитор иљро гардад, пас чунин љаласањо ва табодули маълумот бояд бо роњбари аудити дохилї гузаронида шавад. Ин амалњо ќисме аз назорати бефосилаи сифати аудит мебошанд. Ин амалњо бо роњи тањияи протоколњо ва ё имзои роњбари аудити дохилї дар њуљљатњои корие, ки муњокима шудаанд, њуљљатгузорї карда мешаванд.


Назорати иљроиши тавсияњо

Барои назорати иљрои тавсияњо, роњбари аудити дохилї бояд дафтари ќайд дошта бошад ва онро аз рўи воќеияти чорањои андешидаи муассисаи санљидашуда таљдид созад. Дафтари ќайд бояд бо анљоми њар семоња таљдид гардад ва агар чорабиние андешида нашуда бошад, роњбари муассиса оиди ба итмом расидани ваќти чораандешї огоњ карда шавад. Оиди вазъи амалї гардидани тавсияњо бояд роњбарияти муассиса дар доираи њисоботи чорякї огоњ карда шаванд. Назорати тавсияњо аз љониби рњбари аудити дохилї дар вараќаи назоратии «Иљроиши кварталии наќшаи солонаи аудити дохилї» њуљљатгузорї мегарданд.

Мониторинги мунтазами фаъолияти аудити дохилї


Мониторинги мунтазам ќисми људонашаванда ва доимии раванди аудит мебошад. Роњбари аудити дохилї бояд мунтазам аз болои њамаи корњое, ки зимни аудит анљом дода мешаванд, мушоњида ва назорат барад. Њуљљатњои кории омодагардида бояд санљида шаванд, то ки мувофиќати онњо бо стандартњои супоришшуда таъмин гардад ва муайян бошад, ки ба хулосаву мулоњизоти аудит дахл доранд. Додани кафолат низ муњим аст, ки бањо ва тартибњои санљиш ба низоме, ки аудит гузаронида мешавад, мувофиќ мебошанд.

Самтњои фарогирии мониторинг вобаста ба таљрибаи шахси масъул ва воќеияти супориш метавонад таѓйир ёбад, лекин он бояд чуноне бошад, ки роњбари аудити дохилї боварї њосил кунад, ки хулосањо асосноканд ва воќеан бо далелњои муносиб, эътимоднок ва мукаммали аудит исбот шудаанд. Њамзамон зарур аст, то далелњо бо мазмуне љамъоварї шаванд, ки њама унсурњои наќша дар шакли ќаноатбахш иљро шудаанд ва гузориши аудит ва њамаи замимањои он аз љониби роњбари аудити дохилї баррасї гардидаанд.



Ќайди мониторинги аудитњо

Ќайди тањлилњои гузаронидашуда бояд тањия гардида, дар љузъдони аудит нигоњ доша шавад. Ин ќайд бояд чунин омилњоро дарбар гирад:



  • Марњилањои асосии аудит ва њуљљатњои асосии тањлилшуда;

  • Натиљаи тањлилњо;

  • Номи шахсоне, ки тањлил гузаронидаанд;

  • Санаи тањлилњо;

Дар ќайди тањлилњо, роњбари аудити дохилї ва ё шахси дигари аудитро тањлилнамуда дар љамъбасти њар як марњилаи аудит имзо мегузорад. Муњлати мушаххаси њар як тањлил аз душворї ва давомнокии аудит вобастагї дорад.

Барои њуљљатгузорї намудани назорати сифати аудит вараќаи назоратї пур карда мешавад.

Ќисми ІІІ

Уњдадории шуъбаи «Њамоњангсозии мутамарказонидаи назорати дохилї ва аудит» доир ба гузаронидани мониторинги сифат

Мувофиќи моддаи 8 Ќонуни Љумњурии Тољикистон «Дар бораи аудити дохилї дар бахши давлатї» шуъбаи њамоњангсозии мутамарказонидаи назорати дохилї ва аудити Вазорати молияи Љумњурии Тољикистон барои амалї намудани сиёсати аудити дохилї дар асоси стандартњои байналмилалии эътирофгардида ва ќонунгузории Љумњурии Тољикистон масъул мебошад, аз љумла фаъолияти њамаи сохторњои аудити дохилиро дар бахши давлатї шарњ медињад.


Мониторинги фаъолият дар асоси наќшаи тасдиќнамудаи Вазорати молия амалї гардида, маљмўи маълумот ва њуљљатњои шарњи фаъолияти шуъбањои аудити дохилиро дар бар мегирад.

Мониторинг дар бар мегирад:


1. Нишондињандањое, ки самаранокии аудити дохилї, тартибу усулњои амалкунандаи аудити дохилиро инъкос менамоянд:

- фоизи иљроиши наќшаи санљишњо, дархостњои роњбарият љињати доир намудани санљишњои ѓайринаќшавї ва аудити таваккалњои асосї аз шумораи умумие, ки дар рўйхати таваккалњо дохил шудаанд.;

- фоизи тавсияњои сари ваќт амалигардида аз миќдори умумии ќабулшудаи онњо;

- фоизи њисоботњо аз натиљаи санљишњои гузаронидашуда, ки ба роњбарияти муассиса пешнињод гардиданд;

- фоизи тавсияњои аудити дохилї, ки мавриди иљро ќарор дода шудаанд;

- миќдори дархостњо, ки маќомоти назоратї аз рўи хаттоињои ошкоргардида пешнињод намудаанд;

- миќдори тавсияњои иљронагардида, ки аудитњои берунї зимни санљиши фаъолияти муассиса ошкор намудаанд;

- маблаѓи ошкоргардида дар натиљаи хаттои молиявї, ки аз љониби аудити дохилї зимни гузаронидани санљишњои дохилї муайян гардидааст ва ё миќдори тавсияњои воќеии аудити дохилї пешнињоднамуда;

- маблаѓњои барќароргардида аз хоттоњои ошкорнамудаи аудити дохилї;
2. Нишондињандањое, ки сифати фардии аудити дохилиро дар шакли фоиз инъикос мекунад:

- вакансияњои пурнагардида дар сохтори аудити дохилї;

- иваз намудани корманд;

- таносуби мутахассисони дорои сертификат дар сохтори аудити дохилї нисбат ба миќдори умумии коргарон;

- ќисми коргарон дар сохтори аудити дохилї, ки дар соњаи аудит таљрибаи касбии беш аз сесола доранд;

Параметрњои миќдорї бояд мутаносибат ба маќсадњое тафсир дода шаванд, ки роњбар дар назди аудити дохилї мегузорад.

Натиљањои бањогузорї ва тањлилњои гузаронидашудаи нишондињандањои сифат ва миќдори самаранокии фаъолияти аудити дохилї, барои маќсадњои зерин метавонанд истифода шаванд:

а) муайян намудани:

- сатњи мукаммал будани вазифањои аудити дохилї;

- мувофиќати вазифањои иљрошуда, ки барои маќсадњои стратегї гузошта шудаанд;

- самаранокии фаъолият зимни њалли вазифањои алоњида;

- кифоягии сатњи автоматикунонии фаъолият, ки барои њалли масъалањои гузошта шудааст;

- душворињои мављудбуда дар њамкорї бо сохторњое, ки бояд аудит гузаранд;

- муносиб сохтани раванди њамоњангсозии фаъолият бо хадамоти идорасозии таваккал;

- кифоя ва салоњиятнок будани сарчашмањо, ки барои њалли масъалањои муњими аз љониби роњбарият муайяншуда заруранд;

- сохтори маќсадноки аудити дохилї ва талабот ба мањорати тахассуснокии кормандон.


б). Тањияи:

- низоми самаранок барои мунтазам баланд бардоштани тахассуснокии кормандони аудити дохилї;

- низоми амалкунанда ва шаффофи бо далелњо муљањњаз намудани кормандон, ки барои расидан ба маќсадњо талош меварзанд.
Аз натиљаи мониторинг шуъбаи њамоњангсозии мутамарказонидаи назорати дохилї ва аудитии Вазорати молия њисоботи солона тањия месозад, ки ќисме аз њисоботи умумї доир ба аудити дохилї дар сохтори давлатї мебошад.

Зимни гузаронидани мониторинг вараќаи контролии «Бањогузории кори шуъбањои аудити дохилї» пур карда мешавад.



Замимањо:

1. Вараќаи назоратї Банаќшагирии аудит

2. Вараќаи назоратї Гузаронидани аудит

3. Вараќаи назоратї Сифати гузориш оид ба аудит

4. Вараќаи назоратї Иљроиши кварталии наќшаи солонаи аудити дохилї

5.Вараќаи назоратї Љамъбасти аудит

6.Вараќаи назоратї Бањогузории кори шуъбањои аудити дохилї
Каталог: downloads
downloads -> Педагогиканы ң жалп ы негіздер І
downloads -> Бағдарламасы «Білім берудегі инновациялар: бағдарлар мен үрдістер»
downloads -> Бақылау күндері: 3-28 қазан – жоо-ның үздік оқытушысы – 2016 байқауының факультетішілік кезеңін өткізу. 31 қазан
downloads -> Қазақстанның ежелгі тарихы
downloads -> Хайдаров есқайрат ерболатұлы XX ғасырдың басындағы қазақ ұлттық-демократиялық жастар қозғалысы: тарих және тағылым
downloads -> Қазақстан Республикасының Білім және ғылым министрлігі Павлодар мемлекеттік педагогикалық институты АҚпараттық хат павлодар мемлекеттік педагогикалық институты
downloads -> Хабарландыру
downloads -> Ақпараттық хат құрметті әріптестер!
downloads -> akp_den_kz.doc [VІІ қысқы Азия ойындары]


Достарыңызбен бөлісу:


©kzref.org 2019
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет