Министертво образования и науки, молодежи и спорта украины



жүктеу 2.92 Mb.
бет4/17
Дата07.05.2019
өлшемі2.92 Mb.
түріПрограмма
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   17


2 сыныф (105 саат)
I – семестр – 3 саат – 48 саат

II – семестр – 3 саат – 57 саат
I.Нутукъ фаалиети алышкъанлыкъларыны инкишаф эттирюв (50 саат)


Окъув материалынынъ

теркиби

Талебелернинъ

умумтасиль севиелерине

девлет талаплары

1.Агъзакий нутукны динълев ве анълав (аудирлев) ( 10 саат йыл девамында)

Берильген 2-4 болюктен ибарет плангъа эсасланып динълев.

Бедий лакъырды, ильмий бедий услюптеки метинлернинъ (масал, бедий икяе, бильги мевзусында икяе, шиир) мундериджесини динълев ве идракъ этип анълав.

Тез окъувда 4-7 сестен ибарет сёзлерни идракъ этип анълав.

1-6 сёзден ибарет (икяе, суаль, эмир маналары ифаделеген) джумлелерни динълев ве идракъ этип анълав.

Мундеридженинъ элементлерини ашлаябилюв (ким, не, невакъыт, къайда, не япа ве иляхре).

Тасвирленген вакъианы козь огюне кетире билюв.

Метиннинъ мундериджесинден 2-4 къысымны динълев ве анълав.

Метинде тасвирленген адисе, вакъиаларны хатырлап, озь фикирини бильдиребилюв.



Талебе:

айткъаннынъ сёзлерине меракълана ве дикъкъатнен динълей;

метин бир кере динъленильген сонъ сеслер акъынтысында зарурыны тапып, теляффуз этильген элементлернинъ микъдарыны сая; эки кере теляффуз этильген сёзлерни, сёз бирикмелерини денъиштире; лакъырды вакъытында эдебий сёзлер арасындаки шиве сёзлерини сечип ала;

1-2 кере динъленильген сонъ айтылгъан сёзлернинъ, сёз бирикмелерининъ, джумлелернинъ, метиннинъ манасыны анълай ве берильген вазифелерни япа;

айтылгъан сёзлер сырасында ресимдеки предметни адыны бельгилеген сёзни айыра;

айтылгъан сёзлер сырасында манасы биринджи сёзге келишкен сёзни айыра;

сёзге, джумлеге, метинге эсасланып ресим япа;

эшиткен сёзлерни оджа берген аляметлерге коре эки группагъа болип айыра;

окъув вазифелеринен я да оюн, оюн мешгъулиет вазифелеринен багълы анълатмаларны анълай ве акъылда тута;

бир кре динълегенден сонъ вакъианынъ кетишатыны акъылда къалдыра;

шахыслар, олгъан шейлер, вакъиалар акъкъында озь фикирини бильдире.


2.Айтув (йыл девамында 12 саат)

Субет этюв (диалог)

(йыл девамында 6 саат)

Субет иштиракчилери.

Къонушмакънынъ макъсады (икяе этмек, сорамакъ, теклиф этмек, ве ил.).

Къонушма медениети къаиделерине къулланабилюв.

Динъленильген, окъулгъан масаллардан диалоглар тизип, оларны роллер эсасында иджра этюв.

Ярдымджы материалгъа эсаланып мустакъиль диалог тизюв.

Субетнинъ умумий мундериджеси: хабер – суаль – джевап – джевапкъа муамеле; суаль – джевап – къаршы суаль – джевап; теклиф – инкяр – суаль – джевап.



Талебе:

субетдешни дикъкъатнен динълей;



талебелер:

динъленильген масаллардан, икяелерден субет тизип, оларны роллер эсасында иджра этелер;

мустакъиль оларакъ, ярдымджы материалгъа эсасланып, къонушма медениет къиделеринен къулланып, субет тизелер ве роллер эсасында иджра этелер;

динъленильген метинни, сейир эткен ресимни, сыныфта олгъан вакъианы музакере этип, невбетнен суаллер тизип джевап берелер.




3.Икяе этюв (монолог)

(йыл девамында 6 саат)

Агъзавий икяе этювнинъ эсас талаплары (мевзугъа уйгъунлыгъы, учь къысымдан ибарет олгъаны, бир къысымдан дигерине кечмеси).

Субетдешнинъ, динълейиджининъ мерагъыны, имкянларыны козь огюне алып, лаф этмеге билюв.

Ифадели икяе этюв.

Ярдымджы материалгъа эсасланып метинни тафсилятлы гъайрыдан икяе этюв.

Ярдымджы къулланмалардан файдаланып метинни гъайрыдан икяе этюв.

4-5 джумледен ибарет ярдымджы материалгъа эсасланып мустакъиль оларакъ агъзавий инша тизюв.



Талебе:

лакъырды вакътында нефесини, давушнынъ къуветини, нутукъ сурьатыны регулирлейбиле;

шиир, тапмаджа, аталар сёзлерини, сайымларны эзберден айта;

ярдымджы материалгъа эсаланып (сёз бирикмелери, суаллер, ресим, план) динъленильген метинни гъайрыдан икяе эте;

сейир этильген фильмден, телеяйындан бир парчасыны мустакъиль икяе эте; вакъиаларгъа, шахысларгъа озь мунасебетини ифаделей;

берильген сёзлер сырасындан джумлелер тизе; метинде джумлелерни багъламакъ макъсадынен «о, бу, шу, ве, да, эм» киби сёзлерни къуллана;

3-4 джумледен ибарет бозукъ метинни тюзете ве яза;

оджанынъ ярдымынен агъзавий айтылмагъа къыймет кесе.



4.Окъув

(йыл девамында 11саат)

Окъув къабилиетлерини инкишаф этюв.

Бутюн сёзлерни окъумагъа билюв.

2-5 арифтен ибарет сёзлер группасыны идракъ этип окъув. Ичинде мураджаат, сойдаш джумле азалары олгъан джумлелерни догъру ифадели давушнен окъумагъа билюв.

Джумленинъ мундериджесини окъув ве анълав.

Къонушма манасы олгъан материалны мустакъиль окъумагъа ве анъламагъа бильмек: 1-нджи сыныфтакине нисбетен кенъдже оюн ве вазифелер анълатмасыны, оджа я да башкъа талебелер язгъан языларны ве иляхре.

Дерсликте мешгъулиет метинлеринде (оларнынъ сырасында диалог, шиир) муэллиф ве субет иштиракчилерининъ сёзлерини тапып ифадели окъув.

Ориентировка в учебнике.


Талебе:

сыкъ къулланылгъан сёзлерни ве сёз бирикмелерни (бу эт, ана ат, Али, тут ве ил.)

бирден танып окъумагъа биле;

бирден, эр шейни окъумайып джумлелернинь айры хусусиетлерини фаркълай: къач сёз олгьаныны, джумленинъ ортасында буюк арифнен язылгьан сёз олгъаныны, эки бенъзеген джумледе сёзлернинъ тизилюви денъишкенини биле;

бир къач джумле окъугъан сонъ ичинде бир- де-бир предмет, вакъиа, кечкен вакъыт, вакъианынъ себеби ве иляхре акъкъында джумлени тапып айырмагьа биле;

манасы бир, лякин къурулышы фаркълы олгъан джумлелерни анълай (Ресими олмагъан китап – Ресимсиз китап, - деп айтыла);

манасында хабер, суаль, истек, арекетке эмир ве башкъа аляметлер олгъан джумлелернинъ фаркъыны айыра, догъру, ифадели окъуй, мустакъиль тертип эте;

оджа берген суаллер боюнджа джумлелерни кенишлете;

диалогларны окъуп, муэллиф ве субет иштиракчилерининъ сёзлерини айырды эте биле;

къонушма манасы олгъан материалны мустакъиль окъуй ве анълай.



5.Язы (йыл девамында 17 саат)

Хатырлап язув

Суаль джумлелерини тизип, догъру джевап къайтара бильмек.

Джумлелер тизип язув.

Озю ичюн муим мевзуда я да оджа теклиф эткен мевзуда мустакъиль лакъырды тизмеге билюв (3-4 джумле).

Незакетли сёзлер къулланаракъ тезкере тертип этюв.

Эки адам олып я да бир группа талебелернен озь язы ишлерини музакере этмеге билюв.

Берильген икяенинъ кириш ве (я да) нетиджелев къысмыны тизмеге билюв.



Талебе:

метинни хатырлап яза ве язылганны тешкере;

мектеп яшайышындан я да башкъа мевзуда суаль тизип язмагъа ве сыныфдашындан алгъан джевабыны да язмагъа биле;

ресимнинъ мундериджесини тасвирлеген, дерслерде япылгъан ишлерни анълаткъан джумлелер тизип яза;

белли бир мевзуда 2-3 джумле уйдурып, оларны озьара багълап, къыскъа метин тизе;

ярдымджы материалгъа эсасланып (план, сёз бирикмелери, метиннинъ башы я да сонъу ве ил.) метинни икяе эте, шахсий фикир-мулязаларны догъру ифаделей;

шахсий яшайышындан бир де бир вакъиа акъкъында тюзгюн икяе яза ве фикир-мулязаларны бильдире;

незакетли сёзлер къулланып, ана-бабагъа, сыныфдашына адландырылгъан, мундереджесинде бир-де-бир хабер, истек ве саирелер олгъан тезкере тизе ве яза;

язы ишлерине музакере этмеге биле: ишнинъ мусбет тарафларыны коре, тюзетмек ичюн тевсие бере, язылгъанны мукеммеллештирмеге биле.



II.Тиль акъкъында бильгилер.

Тиль алышкъанлыкълары ( 49 саат )


Окъув материалынынъ

теркиби

Талебелернинъ

умумтасиль севиелерине

девлет талаплары

1.Сеслер ве арифлер

( 20 саат)

Эджа. Ургъу. Сёз авуштырув.

Сеслер. Сеслерни арифлернен ишаретлев.

Элифбе. Арифлернинъ элифбе тертибинде ерлешюви.

Созукъ сеслер [ а, о, о, у, у, ы, и, э].

Созукъ сеслерни я, е, ё, ю арифлеринен бельгилев къаиделерини менимсемек (сёзнинъ башында ве тутукъ сеслерден сонъ).

Ургъу тюшкен ве ургъу тюшмеген созукълар.

Рус ве башкъа тиллерден кирген сёзлерде олгъан ургъулы эджаларны тенъештирип айтып язув (орден, силос, радио, газета, программа).

Тутукъ сеслер.

Оджа берген нумюнеге эсасланып бир сыра тутукъ сеслерни те­ляффуз этмек (яньгъравукъ – сагъыр), шу сырада бельгиленген сесни айырмагьа билюв (биринджи, экинджи; сонъки ве иляхре) сеслер сырасында берильген сес олгъаныны я да олмагьаныны фаркъламакъ.

Айры сеслерни догъру теляффуз этмеге билюв.

Янъгъыравукъ ве туткъ сеслерни айтув ве язув.

Йымшакълыкъ ве къаттылыкъ ишарети олгъан сёзлерни догъру теляффуз этюв ве язув.



Талебе:

сёзлерни эджаларгъа болип айтмагъа биле;

сёзлерни сатырдан сатыргъа авуштырмакъ ичюн къысымларгъа боле;

сёзни эджаларнен созмайып, ургъу тюшкен эджаны айдын теляффуз эте, догъру айтмагъа биле;

ургъуларны янълыш теляффуз этильген сёзлерни догъру айтмагъа биле;

созукъ сеслерини догьру теляфуз этме;

индже ве къалын созукъ сеслерни айыра;

созукъ сеслернинъ теляфузыны рус тилинде айтылгьанынен тенъештире;

айрыджа ы-и, о-о, у-у, сеслерни тенъештирип, оларны бири-биринден айыра;

адети узьре сёзнинъ сонъки эджасында ургьу тюшкен сёзлерни айта ве яза (мектеп, дерслик, араба, кобелек, къалемдан);

сёз денъишкен алда ургъуны сонъки эджагъа авуштырып айтмагъа ве язмагъа биле (китап-китапларым, сокъакъ-сокъакъларда);

зарф япыджы –ча, -че, -джа, -дже ялгъамалар сёзнинъ сонъуна кельгенде ургъу ондан эвель кельген сёзлерни айт­а ве яза (буюкче, русча, адамджа, сендже), лякин шу сёзлерге даа ялгъамалар къошулгъанда исе ургьу кене сонъуна авушкъаныны оджа ярдымынен айтып яза (буюкчеси, русчадан, адамджасына, сенджесине);

фииллернинъ менфий шекилини япкъан –ма,-ме, ялгъамалары ургьу алмагьан сёзлерни айтып яза (барды-бармады, яза-язмай, кельди-кельмеди, косьтере-косьтермей);

ургьу алмагьа хаберлик ялгъамалары олгьан сёзлерни айтып яза (талебе-телебедирим, оджадырым, бабасынъыз, устадырым ве иляхре);

ургьу алмагьан фииль дереджеликлерини япкъан ялгъамаларнен сёзлерни айтып яза (сакълан, ювун, корюн, толдур, кульдир, бильдир, къаздыр ве иляхре);

ургьу сёзнинъ манасыны денъиштирген алда сёзлерни анълатып айтып яза (алма – алма, къатлама – къатлама, баламыз – баламыз, къазма (лескер) – къазма ве иляхре).



г-гь, къ-к-х, н-нъ, ж-дж сес­лерини догьру теляффуз эте ве айыра;

янъгъыравукъ ве тутукъ сеслери денъишкен сёзлерни (б-п, д-т) айта ве яза (завот деп айтыла –завод деп языла, клуп деп айтыла – клуб деп языла);

«в» арифини айтып догьру яза: був, сув, къувурма, къуванч деп языла, айтылгъанда эки дудакьнен айтыла;

«л» арифи «нъ, н» тутукъ сеслеринден сонъ базы шивелерде «н» айтылгьаны, амма «л» язылгъаныны биле (манълай ерине манънай, танълай ерине танънай, аранлар ерине аран­нар, къазанлар ерине къазаннар айтыла);

йымшакълыкъ ве къаттылыкъ ишарети олгъан сёзлерни догъру теляффуз эте ве яза: бу ишаретлер сёзде олгьан алда эм де –я,- ё, -ю ,-е арифлери язылгъанда сёзлерни –й сесинен айта биле (хавъяр, эшья, Мерьем, дюнья).


2. Мети ( 4 саат)

Метиннинъ ады.

Метиннинъ къурулышы: метинде не акъкъында лаф юрсетиледжеги акъкъында хабер берген метиннинъ башы; метиннинъ мундериджесини ачыкълагъан эсас къысмы; метиннинъ лакьырды сонъуна еткенини ифаделеген нетиджелев джумлеси.

Метинде абзацларнынъ эмиети.

Метинде джумлелерни озьара багъланувы.

Метинде джумлелерни багъламакъ макъсадынен «о, бу, о вакъыт, бундан сонъ, шу себептен» киби сёзлерни къулланмакъ.

Тизильген 2-3 джумлени бир метинге ерлештирюв.

Янълыш тизильген метинлерни тюзетюв (айры джумлелернинъ ерини денъиштирмек, алып ташламакъ ве иляхре)

Ресимге эсасланып план тизмеге билюв.


Талебе:

метин я да метин парчасына серлева къоя;

берильген серлевалардан метин я да метин парчасына уйгъун союны сайлай;

метинде айры абзацларгъа болюнеджек къысымларыны айырмагъа биле;

окъулгъан метин боюнджа суаллер тизе;

ресимлер тюркюми тюбюнде плангъа бенъзер язылар (ресимнинъ адыны) яза;

«о, бу, о вакъыт, бундан сонъ, шу себептен» киби сёзлерни 2-3 джумлени багъламакъ ичюн ишлете;

башлангъан метинни девам эте, екюнлей, серлева къоя;

мевзугъа келишмеген джумлелерни алып ташлай; айры джумлелернинъ ерини денъиштире.


3.Джумле ( 9 саат)

Метинде джумлелерни фаркълав.

Джумленинъ мундериджеси ве интонация джеэтте безетилюви.

Джумледе сёзлерге суаллер къоюв.

Хабер, суаль, истек я да эмир маналары ифаделенген джумлелер.

Джумленинъ баш ве экинджи дередже азалары.

Джумледе сёзлернинъ бири-биринен багъы.

Джумленинъ сонъунда токътав ишаретлери (нокъта, суаль ишарети).

Джумленинъ баш арифнен башланмасы.

Эки адий джумлени бир муреккеп джумлеге бирлештирмеге билюв.



Талебе:

бир кере динълеген сонъ кучюк метинде джумлелернинъ сайысыны тайинлей;

хабер, истек, суаль я да эмир джумлелерни ифадели теляффуз эте;

берильген ресимге келишкен джумлелерни 2-3 джумле арасындан айырмагъа биле;

тыпкъы берильген ресимге келишмеси ичюн джумлени денъиштирмеге биле;

мундериджесинде хабер, суаль, истек я да эмир маналары олъан джумлелер тизе;

джумлелерде баш ве экинджи дередже азаларыны къайд эте;

суаллернен джумлени кенишлете;

диктант, кочюрме язувда, мустакъиль суретте джумлелер тизгенде, джумленинъ сонъунда токътав ишарети къоя;

терминлер къулланмайып, берильген нумюнеге бакъып эки адий джумлени бир муреккеп джумлеге бирлештирмеге биле. Бу ишни багълайыджысыз ве багълайыджылар (ве, исе, амма, эм, я да) ярдымынен япабиле (Япракълар тёкюлюр, чечеклер солар, тогъайлар сарарыр. Мен бу копеклерни озюме джельп этерим, сен исе къачмагъа тырыш. Юкъум келе, амма юкълап оламай эдим ве иляхре).



4.Сёз ( 13 саат)

Сёзнинъ лексик манасы.

Мевзуларгъа айырылгъан лексик группасы.

Бир маналы ве чокъ маналы сёзлер.

Ким? Не? суаллерине джевап берген сёзлер.

Берильген сёзге Ким? я да Не? суаллернинъ бирини къоймагъа билюв.

Абстракт маналы олгъан сёзлер.

Берильген лексик манасына келишкен сёзлер сырасыны тертип этмеге билюв.

Берильген сёзлер сырасындан лексик манасы бенъзеген я да аксине олгъан сёзлерни тапмагъа билюв.

Ким? Не? суаллерине джевап берген сёзлерде сайы.

Буюк арифнен язылгъан сёзлер.

Насыл? суалине джевап берген сёзлер.

Манасы келишкен я да аксине олгъан сёзлер.

Кин? Не? ве Насыл? суаллерине джевап берген сёзлерни бири-биринен багъламагъа билюв.

Не япа? Не япты? Не япаджакъ? Суаллерине джевап берген сёзлер.

Терминлер къулланмайып шимдики, кечкен, келеджек заман фииллерини бельгилеген сёзлер сырасыны тизмеге билюв. Манасы якъын я да, аксине, манасы терс олгъан сёзлер.

Джумле къурулмасы ичюн ярдымджы сёзлер.



Талебе:

берильген сёз сырасындан предметлернинъ, аляметлернинъ, арекетлернинъ адыны бильдирген сёзлерни тапа;

берильген сёзлерни мевзулар группасына (ресим япмакъ ичюн, эмек дерси ичюн керек олгъан алетлернинъ адларыны бильдирген сёзлер ве ил.) тюсни, мусбет къыймет кескенде хусусиетлерни бельгилеген ве башкъа сёзлерни айырмагъа биле;

берильген мундеридже аляметине коре бир сыра сёзлер тизе;

берильген сёз сырасындан маналары якъын я да аксине олгъан сёзлерни тапа;

сёзнинъ манасыны анълата;

берильген сёзлерни манасына коре эки группагъа боле, эр бир группагъа даа 2-3 сёз тапа;

берильген сёзлер арасындан Ким? Не? Насыл? Не япмакъ? Не япты? ве башкъа суаллерге джевап берген сёзлерни тапа;

берильген сёзге суаль къоймагъа биле;

къырымтатар тилинде тек инсанны бильдирген сёзлерге Ким? суалини къоя, къалгьан предметлерге ве абстракт манасы олгъан сёзлерге (къуванч, севги, кедер) Не? суали къоюлгьаныны биле;

терминлер къулланмайып чокълукъ манасыны бильдирген исимлер япмагъа биле (-лар, -лер ялгъамаларны къошып адий сёзлер япмакъ: китап-китаплар, дефтер-дефтерлер); мустакъиль тизильген джумледе исимлерни теклик ве чокълукъ шеклинде ериндже къулланмагъа биле;

ве, иле, да, исе, я да, коре, киби, къа-дар, таба, эм, эм де, амма, лякин киби багълайыджы сёзлернен сёзлерни, джумле къысымларны багьламагъа биле.


5.Сёзнинъ тамыры. Тамырдаш сёзлер

( 3 саат)

Сёз тамыры ве ялгъамалар.

Тамырдаш сёзлер.Тамырдаш сёзлерде сёз тамырыны бельгилемеге билюв.

Ялгъамалар.


Талебе:

берильген сёзлерде тамыр ве ялгъаманы айта;

берильген тамырдаш сёзлерде умумий къысмыны айырмагъа биле ( ишлемек, ишчи, ишкир, ишлев, ишле);

оджа берген нумюнеге эсаланып янъы япылгъан тамырдаш сёзнинъ манасыны анълата

( ишкир – ишни севген, истекнен чалышкъан адам);

берильген тамырдаш сёзлерде тамырны бельгилей, ялгъаманы айта;

тамырдаш сёзлернен джумлелер тизе;




III.Имля

(йыл девамында)




Окъув материалынынъ

теркиби

Талебелернинъ

умумтасиль севиелерине

девлет талаплары

Сёзнинъ теляффузы язылувына келишкен алда сеслерни арифлернен бельгилемеге билюв.

Тутукъ сесни йымшатмакъ макъсадынен сёзнинь сонъунда «ь» йымшакълыкъ ишарети кьулланмагъа билюв (тель, сель, бель, биль, кель ве иляхре).

Индже ве кьалын созукъларнен язылгъан сёзлернинъ теляффузыны ве язылувыны тенъешгирмеге билюв.

Дудакълы ве дудакъсыз созукъ сеслерни бильдирген арифлер.

Ы, и сеслери ве арифлерининъ айтылувы ве язылувы.

Янъгьыравукъ ве тутукъ сеслернен айтылгъан сёзлернинъ теляффузыны ве язылу­выны тенъештирмеге билюв.

Къырымтатар тилининъ гь, къ, нъ, дж киби хусусий сеслерининъ теляффузыны ве язы­лувыны тенъештирмеге ве язмагьа билюв.

Ч, ш сеслерининъ теляфузыны ве язылувыны рус тилинен тенъештирип, къырымтатар тилинде олгьан хусусиетлерини фаркъ этмек ве догъру теляфуз этип язув (къырымтатар тилинде ч, ш сеслери эм къатты эм йымшакъ ишлетилир).

Буюк арифлерни джумленинъ башында, инсанларнынъ, айванларнынъ, шеэр ве койлернинъ адларыны язгъанда къулланмагъа билюв.

Джумледе нокъта, суаль ишарети ве виргюльни догъру къулланмагъа билюв.

Диктант алтында 20-40 сёзден ибарет метин язув.

Акъылда тутмакъ ичюн сёзлер джедвели:

акъкъуш, аджайип, баарь, Багъчасарай, бейит, бильги, бордж, дайы, дефтер, дюрбин, инджи, ири, истемек, йигит, йыр, килим, койлю, копюр, кузь, куньайлан, куньдюз, курьтюк, кутюк, мелевше, муаббет, мукъайт, мумкюн, мужде, нутукъ, пирнич, пычкъы, сёз, сипирки, сойад, тахта, тёшек, тирилик, тюневин, тюрлю, уфюрмек, фиски, чёль, чокъ, элифбе, яхшы.


Талебе:

сёзлерни теляффуз къаиделери боюнджа окъуй;

сёзнинъ язылувыны анълата;

эки сёз арасында янълыш язылгъаныны тапа;

басма ве язма метинлерни кочюре биле;

хатырлап (акъылдан) яза, язылгъанны тешкере;



Я, е, ю, ё арифлери индже сеслерни бильдиргенде сёзлер йымшакъ окъулгъаныны,

Я, ё, ю, е арифлери къалын созукъларны бильдиргенде сёзлер къатты айтылгъаныны ве язылгъаныны фаркълай, тенъештирмеге биле;

дудакълы (о, у, ё, ю) ве дудакъсыз (и, ы, а, э) сеслернинъ теляффузда ве языда фаркъыны айыра ве догъру язмагьа биле;



Ы, и сеслерини ве арифлерининъ айтылувыны ве язылувыны рус тилинен тенъештире, оларнынъ фаркъыны анълай;

гь, къ, нъ, дж киби хусусий сеслерининъ теляффузыны ве язы­лувыны тенъештирмеге ве язмагьа биле;

къырымтатар тилинде ч, ш сеслери эм къатты эм йымшакъ ишлетильгенини биле;

озь-озюне дикте этип язып алмагьа, язылгъан сёзни нумюнесинен тенъештирип тешкермеге биле;

джумленинъ сонъунда нокъта, суаль ишарети

нида ишарети къоймагьа биле;

муреккеп джумледе экинджи джумле «исе» багълайыджы сёзюнен башлангьанда огюнде виргюль къоймагъа биле (Мен тахтаны силейим, сен исе чечеклерни сувар);

1-2-нджи сыныфларда огренильген къаиделер боюнджа диктант яза;

акъылда тутмакъ ичюн берильген сёзлер джедвелинден сёзлернинъ язылувыны биле.






IV.Язы усулы (техникасы), язма ишлерни безетюв медениети


Окъув материалынынъ

теркиби

Талебелернинъ

умумтасиль севиелерине

девлет талаплары

Язынынъ график алышкъанлыкъларыны пекитюв ве инкишаф эттирюв.

Сербест сызыкълар сызув алышкъанлыкъларыны шекиллендирюв.

Кучюк ве буюк арифлернинъ язылувы.

Кучюк арифлерни айры ве группаларгъа бирлештирип язув.

Талебелернинъ шахсий икътидарларына коре язувны кет-кете тезлештирюв.

Къалемни кягъыттан узьмейип арифлерни догъру бирлештирип эм де чабик сурьатнен язув.

Язма ишни догъру ве мисмиль безетебилюв.

Диречик шекилинде шиир, тапмаджаны ве онынъ тапыны язмагъа билюв.

Сёзлерни диречик шекилинде язув.

Сёзнинъ тюбюни сызмагъа, джедвель къулланып ве эльнен сёзлерни догъру сызыкънен бириктирмеге, шартлы бельгини сызмагъа, ресимни япмагъа я да къоймагъа (сёзнинъ тамырыны бельгилемек я да сёзде ургъуны бельгилемек ве ил.) билюв.




Талебе:

къолнынъ эр бир къысмыны ишлетип, сербест сызыкълар сызув алышкъанлыгъыны шекиллендире (ог къолуны, элини, пармакьларыны ишлетип сыза, бирден эль ве пармакъларыны ишлетип сыза);

кучюк ве буюк арифлерни сатырда яза;

кучюк арифлерни айры ве группаларгъа бирлештирип яза;

къалемни кягъыттан узьмейип -ди, -ни, -ту, -ем, -ну, -ме киби арифлерни догъру бириктирип эм де чабик суретте яза;

шахсий икътидарларына коре язувны кет-кете тезлештире;

метннинъ серлевасыны сатырда мустакъиль догъру ерлештире, язма ишнинъ сол кенарыны тегиз вертикаль шекильде къалмасына ирише, онъ тарафта дефтер кенарына чыкъмайып яза; сёзлерни сыранен диречик шеклинде язмагъа биле;

2-4 сатырлы шиир парчасыны диречик шеклинде яза;

дефтерде я да тахтада берильген таслакъ (схема) ичинде сёз яза;

сёзнинъ тюбюни джедвель къулланып ве эльнен сыза.



Нетиджелев текрарлав (йыл девамында 6 саат)



Достарыңызбен бөлісу:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   17


©kzref.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет