Особенности химического состава новых нефтей южного казахстана



жүктеу 3.79 Mb.
бет1/21
Дата14.03.2018
өлшемі3.79 Mb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   21

І. ИНЖЕНЕРЛІ-ТЕХНИКАЛЫҚ ЖӘНЕ ЖАРАТЫЛЫСТАНУ ҒЫЛЫМДАРЫ
УДК 665.664.2
ОСОБЕННОСТИ ХИМИЧЕСКОГО СОСТАВА НОВЫХ НЕФТЕЙ ЮЖНОГО КАЗАХСТАНА
Абдухаликова И.Р., Сулейменова У.Т., Калыбеков С.Е. Казахстанский инженерно-педагогический университет дружбы Народов,Шымкент, Казахстан
Ключевые слова: нефть, парафины, сера, углеводородный состав

Открытие новых месторождений Южного Торгая имеет очень важное значение для развития нефтегазодобывающей промышленности Казахстана и поможет приблизить сырьевую базу к центрам химической, горнодобывающей и перерабатывающей промышленности Южного и Центрального Казахстана, а также обеспечить топливно-энергетические потребности сопредельных промышленных районов Казахстана.

Разработанные в последнее время нефти Южного Торгая, такие как Кумколь, Акшабулак, Майбулак, Кызылкия, Арыскум, Нуралы, Коныс, Бектас, Ащисай и др., различаются как по составу, так и по своим физико-химическим свойствам. Большинство из этих нефтей относится к парафинистым нефтям с содержанием парафина до 15% и более. Наличие большого количества парафинов в нефтях в процессе их хранения в резервуарном парке, а также при транспортировке приводит к определенным осложнениям, это выпадение парафинистых отложений на стенки и дно резервуара, при транспортировке в холодные времена года возможность аварийной остановки нефтепровода в результате гельобразования с участием парафинов нефти. Процессы гельобразования определяются рядом факторов и прежде всего физико-химическими свойствами нефти, которые в свою очередь определяются компонентным составом нефти – соотношением парафинов, смол, асфальтенов, а также количеством дисперсной фазы (жидких углеводородов). Все эти факторы сильно влияют на реологическое поведение нефти, это собственно характеристика текучести нефти, которая зависит от компонен-тного состава нефти. Реологическое поведение парафинистых нефтей при низких температурах ухудшается за счет протекания процессов гелифицирования с образованием прочных пространственно сшитых структур состоящих из кристаллов парафина, что приводит к полной потери текучести нефти. Для улучшения реологических свойств нефти применяют такие методы, как термообработка, ввод присадок или смешивание нефтей и создание оптимальной нефтесмеси. Кроме того, в эксплуатацию вводятся новые месторождения. В связи с этим существует необходимость постоянного мониторинга физико-химических свойств нефтей месторождений Южно-Тургайской впадины и диагностики изменения их реологического поведения [1].

Исследование состава и свойств южных нефтей показали, что они характеризуются исключительно высокими товарными свойствами. Низкое содержание серы, асфальтено-смолистых компонентов, высокие октановые числа бензиновых фракций, большой выход низкозастывающих дистиллятов и базовых масел предопределили специфическую направленность переработки этих нефтей.

Изучение состава и свойств Кумкольской нефти весьма важно для ее добычи, транспортировки и переработки.

Нефть сравнительно легкая (0,81 – 0,83г/см3 ), со значительным содержанием легких фракций и практическим отсутствием вредных примесей, малосернистая (серы 0,47%), парафинистая ( парафина 14,3% с температурой застывания минус 6,5°С), содержание асфальтено-смолистых компонентов колеблется от 2,85 до 5,45%, коксуемость 1,64% [2].

Разгонка нефти на аппарате Энглера показала, что выход бензиновой фракции составила 26%, керосиновой - 11%, дизельной -13% и мазута – около 50%.

Из этих данных видно, что выход светлых фракций составляет почти 50%, что предполагает большой выход топливных фракций при минимальном содержании серы.

Углеводородный состав бензиновых фракций Кумкольской нефти дает следующие приближенные показатели: парафиновых углеводородов – 35,8%, изопарафинов – 21,6%, нафтеновых – 30,0%, ароматических – около 9,0%, олефинов – около 1,0%.

Среди изопарафиновых углеводородов преобладают метиленовые гомологи [3]

Анализ физико-химических свойств южных нефтей приведен в таблице 1

Таблица 1 – Физико-химические свойства нефтей Южного Казахстана [3]



Наименование

месторождения



Плотность нефти, г/см3

Содержание, % масс

Парафины

смолы

асфальтены

сера

Кумколь

0,810-0,830

14,3

2,85

5,45

0,47

Майбулак

0,822

9,81-12,89

2,45-4,10

0,11-0,50

0,1-0,5

Коныс

0,830

14,14

10,5




0,24

Нуралы

0,825

15,86

5,94




0,25

Аксай

0,818

15,3

9,5




0,20

Акшабулак

0,820

14,38

8,44




0,23

Бектас

0,865

15,9

10-11




0,42

Нефтяные парафины первоначально представляли собой побоч­ный продукт в процессах добычи, транспортировки и переработки, удорожая стоимость добычи и переработки нефти и к тому же созда­вая большие технические трудности для этих процессов [1,2,3].

В настоящее время нефтяные парафины являются огромной цен­ностью, в отдельных случаях их рассматривают даже как основной продукт, а некоторые фракции сырой нефти специально подвергают депарафинизации для получения парафина, после чего депарафинированные продукты крекируют для производства ракетного и авиа­ционного топлива. Парафин применяют в бумажной промышленно­сти, при производстве свечей, для пропитки спичек, консервирова­ния фруктов, в косметической промышленности, для производства копировальной бумаги, для смазки, в медицине, фотографии. Осо­бый интерес представляют парафины как исходное сырье для химической переработки с получением хлорпроизводных, жирных кислот, смазочных масел, присадок для снижения температуры застывания масел (депрессаторов) и т. д.

Содержание парафинов в сырых нефтях Казахстана изменяется в зависимости от их нефтематеринского происхождения в весьма ши­роких пределах[6].Большая часть парафина в сырых нефтях, осо­бенно в мангистауских, выкипает в том же температурном интервале, что и масляные дистилляты. Поэтому разделить парафины и масла в процессе переработки нефти невозможно. Это очень сложный и длительный процесс, так как в масляных фракциях содер­жатся главным образом парафины нормального строения, а в высококипящих фракциях и остаточных продуктах преобладают пара­финовые углеводороды изостроения микрокристаллического характepa. При этом парафины, как уже отмечалось, влияют на добычу нефти, не говоря уже о ее транспортировке и переработке.

Наряду с органическими веществами в нефтях содержатся и металлы, так было определено наличие таких металлов как Fe, Са, Na, Al, Cu,Ag, Re, V, Ni, Ti и др.

Наличие их в нефтяных фракциях осложняет работу катализаторов во вторичных процессах переработки, особенно при переработке тяжелых фракций.

Было установле­но, что концентрирование микроэлементов в высоковязких (ВВН) и высокопарафинистых (ВПН) нефтях в пределах одного месторож­дения происходит неравномерно и зависит от глубины залегания ВВН и ВПН . Кроме того, выявление закономерностей в таком же сложном многокомпонентном объекте, как ВВН, затруднено вслед­ствие особенностей распределения металлов в их асфальтено-смолистой части [4]

Литература

1. Надиров Н. К. Нефть и газ Казахстана. Алматы: Гылым, 1995. Т. 1. С. 36- 39, 92 – 114.

2. Надиров Н. К. Нефть и газ Казахстана. Алматы: Гылым, 1995. Т. 2. С. 379 – 388.

3.Айдарбаев А.С. Теория и практика разработки нефтяного месторождения Кумколь. Алматы: Гылым, 1999. С. 42 – 44, 92 – 94, 157 – 179.

4.Саламатов М. Г., Хасанов Т. Х., Бердыгужин Р. У., Освоение месторождения Кумколь //Нефть и газ Казахстана. 1996. № 1. С. 32 – 36
Түйіндеме

Оңтүстік мұнайларының құрамы мен қасиеттерін зерттеу барысында тауарлы қасиеттерінің жоғары екені көрсетілді. Құрамында күкірттің, асфальтті-шайырлы компоненттердің төмендігі, бензин фракциясының октанды санының жоғарылығы, базалық майлар мен дистилляттардың төмен температурада қатуы бұл мұнайларды өңдеудің арнайы бағытын айқындап берді.


УДК.666.67

ҚҰРЫЛЫСТАҒЫ ИННОВАЦИЯЛЫҚ ӨЗГЕРІСТЕР
Омарова Г.А.Қазақстан инженерлі-педагогикалық халықтар Достығы университеті, Шымкент қаласы. Қазақстан Республикасы
Кілттік сөздер: инновация, сайдинг, ситиплит, шатыр.

Қазіргі заман құрылысының белсенді - дамуы инновациялық мақсаттар мен шешімдерді көздейді. Оған экономия қоры, экология талабы, футуристикалық эстетика, ғимараттардың беріктігі жатады. Ғимарат құрылысының тез және сапалы дамуы жаңа материалдар мен инновациялық технологияларды қолдануға тікелей байланысты.

Қазіргі заманда жаңа материалдардың түрлері өте көп. Оларды қолданудың тиімділігі күннен күнге артып келе жатыр. Әсіресе полимерлер негізінде алынған материалдардың ерекшелігіне байланысты оларға әртүрлі қасиеттер, түрлер беруге болады. Солардың бірі сайдинг материалдары.

Сайдингті алғаш рет Солтүстік Америкада XIX ғасырда қолдана бастады.Сайдинг (англ. siding-наружная облицовка).Сайдинг бірнеше түрі болады:древесный сайдинг,деревянный сайдинг,виниловый сайдинг,стальной сайдинг,цементный сайдинг. Бастапқыда деревянный сайдинг қолданылды.Кейін келе XX-шы ғасырдың 50-ші жылдары АҚШ пен Канада да виниловый сайдинг қолданыла бастады,ол деревянный сайдингке қарағанды ұзақ уақытқа шыдамды болды,ерекше күтімді қажет қылмады.Сайдингтің ең азы 15 жылдан көөп уақытқа қызмет етеді,ал ең көбі 50 жыл қызмет етеді.

Сайдинг +50 градустан -50 градус темперетураға дейін шыдамды.

Цемент сайдинг пен металлсайдингтің салмағы ауыр болғандықтан қоймаларға, цех және заудтарда пайдаланады. Сайдинг қазіргі заманғы,жоғары сапалы экологиялық полимерлерден дайындалады. Бұл оның өңдеуде қолдануын және тек қана цоколь мен фасатқа ғана емес ғимараттың ішіне де қолдануға болады.

Бұл материал әр түрлі климаттық аймақтарда да қолданылады. Сайдинг қар,жауын-шашын, жел жәнеде күн көздерінен ғимаратты қорғайды сондайақ ұзақ уақыт түр-түсін бермейді. Қазіргі уақытта көп қолданысқа ие бұл виниловый сайдинг.Көптеген көп қабатты ғимараттарға қолдануға тиімді.

Әр түрлі табиғи тастар мен кірпіш қалақтарының рельефімен құрылымдарының нақты имитациясын көрсетуге болады.

Ұзақ уақытқа жөндеу жұмыстарын қажет етпейді.

Сайдингтің тағыда бір маңызды ерекшелігі, құрылымы қарапайым және квалификациялық мамандарды қажет етпейді. Сайдингті дайындау үшін арнайы құймалы прес-үлгілер жасалынған.Жоғары сапалы панельге қол жеткізу үшін,мынадай композиттің құрамын дайындау керек болды,техникамен қамтамассыз ету жәнеде сол арқылы жұқақабырғалы панель жасау және бұл арқылы оның эксплутациялық маңызы төмендеген жоқ

Полимерлерді орындау барысында полипропилен негізінде тоғыз компоненттен тұратын композиттің тиімді құрамы алынды. Композиттің(оның құрамы 60% -тен кем емес), мадификациаланған каучукпен және бор толтырғышынан тұратын,ол материалдың арматуралау функциясымен адгезисын анағұрлым арттырады.Кампозиттің құрамында суыққа төзімді және материалдың беріктігін арттыратын қосымша қосылыстар пайдаланылған.Бұл полимерлік экологиягиялық қауіпсіз композиттерді құю нәтижесінде жұқа қабаттты пластикалық панельдер алынды.Сайдингті басқа материалдармен салыстыра отырып оның артықшылықтарын таптым.Сайдингтің салмағы жеңіл,карозияға, жоғары соққыларға да төзімді және ыстыққа,аязға,суықта және басқада ауарайларына қолайлы.Cонымен қатар сайдингке өзіңіз қалаған нарсенің түсін түрін беруге болады.Мысалға кірпіштің,ағаштың және тастардың түрін беруге болады.Сайдинг жылтыр материал болғандықтан оны сүртіп,тазалау жеңіл болап келеді.Ол адамдардың психологиясына жақсы әсер етеді жәнеде жақсы көңіл-күй сыйлайды.



СитиПлит жүйесі-ішкі қабырғаны,төбені, еденді өңдеуге арналған кешкенді шешім.

Қазіргі заманғы құрылысқа көпкейіптегі құрылыс материалдары және технологиялық тегістігіне,сапасына ерекше көңіл бөледі. Соңғы жабудың ғұмырының ұзақтығы оны құятын негіздің сауатты дайындалуына тікелей байланысты.Қабырғаларды, едендерді және төбелерді ғұрыптық әдіспен тегістеу және әр түрлі құрылыс қоспаларын қолдану бұл мәселені табысты шешуге мүмкіндік береді.Соңғы жабудың сапасы артуына байланысты оларды қоятын негізгеде талапты арттырады.Қортындысында кұмсылақ және ғимараттың ішкі өңдеуі ұзақ уақыт алатын,қымбат үдеріске айналады.

Төбеге арналған плиталардың қалыңдығы 10мм,қабырғанікі 12мм едендікі 18мм.Плита ылғалға төзімді болады, сондықтан әртүрлі бояулар ,сәндік сылақтар және желімдер жақсы жабысады. Плитаның құрамына еденге арналған ағаш жабындары ,паркет тақтайлары,ламинант,тиімді үйлесетін ағаш ұнтақты материалдар кіреді.Сылақпен байланысты ауыр, лас жұмыстардың болмауы жұмыс өндірісін қысқартады, демек бағасын төмендетеді.

Ситиплиттің кешенді жүйесі бетон және цемент құм қоспасынан арзан болады,және өңдеу жұмыстарының арзандығы құмсылақтыда арзандатады. СитиПлиттің жүйесі кез-келген инженерлік комуникацияларға оңай жүргізіледі.Ол әрі қарай жүргізілетін жұмыстарды оңайлатады және арзандатады.Басқа жағынан соңғы жабудың жобалық өлшеміне келу үшін плитаның диопазонын реттеуді қосымша плиталардың арасын өзгертуді арттырмайақ жасауға мүмкіндік береді.Комерциялық жылжымайтын мүліктердің заттары адамдардың көп жиналуымен сипатталады.Ол өрт қауіпсіздігіне талапты жоғарлатады.СитиПлит жүйесінің кешеніне отқа төзімді,материалдар класына кіреді,сондықтан кез-келген жерде қолдануға мүмкіндік береді.



Төбеміздегі сенімді шатыр

Шатырдың ең басты қасиеті ғимаратты жааңбырдан,қардан,аяздан,күн сәулесінен,желден және зиянды заттардан қорғау.Сонымен қатар ол қар салмақтарына және желге төтеп бере отырып, өрт қауіпсіздік нормаларына жауап беру керек ,сондайақ әрлеу жұмыстарыда жасалу қажет.

Шатырдың құрамы неден тұратынын тиянақтап қарап көрейік .

Оның негізі екі бөліктен тұрады: 1) көтермелі конструкция (діңгек,торлама)

2)Таса конструкция (жабын). Шатырдың негізгі түрлері:бір құламалы,екі құламалы және жазық.Жеке саяжайлар үшін жазық шатырлар сай келеді.

Шатыр материалы үшін маңызды нәрсе оның жабыны.Жолақты шатыр үшін жабын материалдары қолданылады,оның екі түрі бар: дара (черепицаның әр түрі және этирнотивті шипырлы плита) ж\е парақты(бұл асбестоцементті парақ,сазды черепица, ондулин т\б .) Черепицаның ерекшелігі отқа төзімділігі,мықтылығы,ғұмырының ұзақтығы және де ерекше күтімді қажет етпейді.Цементті құм черепицасы сазды черепицадан кем түспейді, одангөрі көлемірек және жеңіл, керамикалық түрінен арзан болады

Битумды черепица жұсақ, иілгіш, жабын плитасы болады,ол өте танымал және қазіргі жоғары техникада жабынды материал болып саналады. Қиғаштығы 10% тан кем емес шатырларда қолданылады.Ол барлық шатырларда әдемі көрінеді және оны кез-келген шатырдың қиын орналасқан формасында қолдануға болады.Сонымен қатар жұмсақ черепица европалық үлгінің барлық экологиялық ,адамға зиянсыз нормаларына жауап береді.

Металлчерепицасы қазіргі заманғы жабын материалы оның салмағы жеңіл. әрі әдемі көрінеді, сонымен қатар ол металпрофилировандысапасы жоғарлатылған метал парақшасы.

Ондулин -иілгіш, ирек парақша.Бет жағының жапқышы декоративті әртүрлі түстермен қорғалған.
Әдебиеттер


  1. Б.Сатеков «Құрылыс материалдары мен жабдықтары»

  2. Горчаков «Строительные материалы»

  3. Информационно-справочный научно-популярный журнал «Капитал»

  4. Основин В.Н. «Справочник по строительным материалам»

Резюме

Применеие инновационновых технологии материалов в строительстве.


УДК 001.1.519.49
МОДЕЛЬ ПОДГОТОВКИ БУДУЩЕГО СПЕЦИАЛИСТА В ОБРАЗОВАТЕЛЬНОЙ И ПРОИЗВОДСТВЕННОЙ ДЕЯТЕЛЬНОСТИ
Марасулов А.Ф. д.т.н., Казахстанский инженерно-педагогический университет дружбы Народов, Шымкент, Казахстан
Уровень образования, квалификация специалистов являются одними из важнейших факторов социально-экономического и культурного развития общества.

Поиск путей совершенствования подготовки будущих специалистов показал, что одним из вариантов решения рассматриваемой проблемы является моделирование их подготовки и профессиональной деятельности.

Условием построения модели подготовки будущего специалиста является представление об исходном и конечном результате.

Термины "модель", "моделирование" предполагают создание критериев качества подготовки, которыми должен обладать специалист, установление соотношения между ними и педагогическими условиями, направленными на их формирование. При этом не все авторы вкладывают в термин "модель специалиста" одинаковые понятия [2-7].

Наиболее приемлемым следует считать определение, данное в [6], где под моделью специалиста понимается "аналог его деятельности, выраженный в репрезентативных характеристиках, выделяемых в исследовании условий функционирования и существования интересующей нас совокупности специалистов".

Таким образом, модель описывает не профессию или специальность, а носителя этой специальности, о чем свидетельствуют названия основных направлений его подготовки.

В основе практического осуществления моделирования, как инструмента исследования определенных объектов или явлений, лежит разработка модели подготовки будущего специалиста предусматривающая вычленение всех составляющих элементов деятельности, определение значимости этих составляющих для образовательного и производственного процесса и установление взаимосвязей между ними.

С учетом сказанного, нами предлагается нижеследующая схема 1- условия построения модели подготовки и деятельности будущего специалиста.

Схема 1- Условия построения модели подготовки и деятельности будущего специалиста


Элементы структуры модели




Объекты усвоения в процессе подготовки

Требования к личностным качествам будущего специалиста

Требования к умениям,навы-кам и способам деятель-ности



Составляющие элементов деятельности

(Содержание профессиональной деятельности)






Операционально-практический компонент будущей деятельности специалиста


Выявление типовых про-фессиональных задач



Разработка учебных и производ-х задач ком-плексно охваты-вающих всю образ-ю и производ-ю деят-ть


Определение места этих задач в содержании образования

Выбор оптималь-ных форм и мето-дов обучения рас-сматриваемых задач


Составляющие формирования концептуально коммутирующей модели


Производст-венная сфера



Научная сфера

Обучающая сфера


Основные компоненты требований к специалисту


Требования к профессионально значимым параметрам специалиста



Требования к образованности специалиста

При этом следует учитывать, что модель специалиста - это не только возможность выявления и прогноза требований к специалисту, но и одновременно важнейший элемент в системе общей подготовки специалистов к их будущей образовательной и производственной деятельности, методологическая основа планирования учебно-воспитательного и научного процессов.

К требованиям, предъявляемым к процессу разработки модели подготовки будущего специалиста в образовательной и производственной деятельности, следует отнести [4-7]:

-полноту разработанной модели, т.е. содержание будущей профессиональной деятельности должно соответствовать уровню решения основных профессиональных задач;

-связь с теоретическим учебным материалом, что информационно обеспечивает возможность решения педагогических проблем;

-время изучения теоретического материала определяет место рассмотрения конкретных решений;

-обобщенность задач, позволяющая отразить наиболее существенные стороны профессиональной деятельности и наиболее значимые параметры;

-типизацию задач и учет возможности переноса умений из одной сферы деятельности в другую (из образовательной в производственную и наоборот);

-учет типичных затруднений и ошибок специалиста в процессе профессиональной деятельности, позволяющий подготовить будущего специалиста к преодолению затруднений и ликвидации возможных проблем;

-выбор целесообразных форм, методов и приемов обучения для решения учебных и производственных задач, обеспечивающих активизацию познавательной деятельности будущего специалиста в процессе подготовки.

Следует отметить, что для успешной реализации указанных требований важное значение имеет логическая структура формирования содержания обучения. Отметим,что функциональная карта на профессию (специальность) определяется основной ключевой целью и перечнем основных функций [1]. В связи с этим, при формировании содержания обучения для подготовки специалиста должна выдерживаться следующая нормативная последовательность [2,3]:

(1)-определение основной ключевой цели профессии (специальности) по государственному образовательному стандарту (ГОС) [1];

(2) - на основании (1) определение перечня основных функций по ГОС [1];

(3) - на основании (2) определение набора модулей (действий) для каждой из функций;

(4) - на основании (3) определение набора умений по каждому из модулей;

(5) - на основании (4) определение набора знаний для каждого из умений;

(6) - на основании (5) определение набора предметных областей по каждому из знаний.

С учетом этого, можно формировать содержание обучения по подготовке специалиста. В схеме 2 приведена логическая структура формирования такого содержания обучения [2,3].



Схема 2 -Логическая структура формирования содержания обучения






УДК 539.2


ҚАЙТА КРИСТАЛДАНУ ПРОЦЕССІНІҢ ДИАГРАММАЛАРЫН ТИПИЗАЦИЯЛАУ
Каликова Э.К., Култаева М.А., Алиева М.Е., Канибекова Ж.К.

М.Әуезов атындағы ОҚМУ-нің магистранттары, Шымкент, Қазақстан


Түйіршіктің өлшеміне байланысты қарастырылған факторлардан қайта кристалданудың кеңістікті диаграммасы түрінде графикалық бейнелейді (1-сурет). Олар түйіршіктің өлшемінің алдын ала деформациялану дәрежесі мен үзақтығы белгілі жасыту температурасынан тәуелділігін мысалмен дәйектейді. Бұл диаграммалар ең алғашқы жуықтауда талап етілетін құрылымды алу үшін жасыту режимін таңдауға мүмкіндік береді.

Қайта кристалдану диаграммаларын қолданып, олар алынған жағдайларды қатаң ескеру қажет, дәлірек айтқанда: жасыту уақытын, қоспалар мөлшерін, түйіршіктің алғашқы өлшемін, жасыту кезіндегі қыздыру жылдамдығын, қысыммен өңдеу түрін. Бұл диаграммалар деформациялану дәрежесі мен жасыту температурасы металдың немесе қорытпа түйіршігінің өлшеміне әсер ететіндігін шамалауға көмектесетін жартылай сапалы мәліметтер береді.





1-сурет Болаттың қайта кристалдану диаграммасы
Қорытпа құраушылары мен олардың концентрациясының температураға байланысты өзгерістерін күй диаграммасы сипаттайды.

Күй диаграммаларының түрі қорытпа құраушыларының өзара әрекеттесуіне, температурасы мен концентрациясына байланысты әр түрлі болып келеді. Қорытпалар олардың құрамындағы құраушы элементтері санына байланысты екі-үш және одан да көп құраушылардан тұрады. Қос құраушыдан тұратын қорытпалар диаграммасы жазықтықта, ал үш құраушыдан тұратын қорытпалар диаграммасы кеңістікте жатады. Қос құраушыдан тұратын қорытпаның күй диаграммасын сызу үшін, осы құраушылардың концентрациясы әр түрлі болып келген қорытпалардың термиялық талдауын, яғни температура мен уақыт арасындағы (суыну графигін) сызады (2-сурет).



2-сурет. Суыну графиктері: а- таза металдар үшін, б- қорытпалар үшін, в- аморфты денелер үшін

Күй диаграммасының теориялық және практикалық маңызы зор. Өйткені, бүл диаграмма бойынша көптеген практикалық мәселелерді тез және тәжірибе жасамай-ақ шешуге болады. Мысалы, кез-келген көміртекті темір қоспаларының (болат, шойын) әр түрлі қасиеттерін анықтауға болады.

Гиббстің фазалар ережесі күй диаграммасының дұрыстығы мен заттардың кристалдану процесін түсіндіреді.

Фазалар ережесі тепе—теңдік күйіндегі системаның құраушылары мен фазаларының арасындағы заңдылықтарды анықтайды. Жүйенің тепе-теңдік шарттары температура, қысым, көлем параметрлерімен анықталады. Әдетте, қорытпа қалыпты жағдайда зерттелетіндіктен, қысым атмосфералық қысымға тең болады.

Жүйенің фаза санын өзгертпей, күйін өзгерте алатын ішкі және сыртқы себептер (температура, концентрация, қысым) санын жүйенің варианттылығы немесе еркіндік дәрежесінің саны деп атайды.

Фазалар ережесі жүйенің тепе-теңдік күйінің математикалық өрнегін береді. Ол былай өрнектеледі:

С=К-Ф+ 1;

мұндағы С — еркіндік дәрежесінің саны,



К - құраушылар саны,

Ф - фаза саны.

Еркіндік дәрежесі (С) құраушылар саны мен фаза санының айырмасына 1 – ді қосқанға тең.




Достарыңызбен бөлісу:
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   21


©kzref.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет