Работа по созданию системы, работающей в режиме реального времени, была начата Национальным Банком рк в 1995 году



жүктеу 1.72 Mb.
бет8/8
Дата29.08.2018
өлшемі1.72 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8

Глоссарий
АТМ – автоматы кассалық машина немесе банкомат.

Аваль – иесінің алдында вексельді төлеу үшін жауапкершілік алатын (авалисттің) тұлғаның кепілдемесі.

Авизо – белгілі бір тапсырмаларды орындағаны туралы, операцияларды жүргізгені туралы, төлемдердің түскені өзара есеп-айырысулар жағдайының өзгеру туралы куәландыруға арналған ресми пошталық немесе телеграфты хабарлама, мәліметтер.

Авуарлар – берілген банкінің тапсырысы бойынша қаржылық операцияларды орындайтын осы банкінің шетелдік банк корреспондеттеріндегі шоттарындағы шетел валютасымен саналған қаржысы.

Аккредитив – бұл банкінің клиенттің сұрауы және оның нұсқауларына сәйкес немесе өздігінен көрсетілген бенефициарға төлем жасауға алған міндеттемесі немесе бенефициарлармен шығарылған аудармалы вексельдерді акцептеу (рұқсат ету) және төлеу немесе егер аккредитивтің барлық шарттары орындалса осы аккредитивпен белгіленген мерзімге көзделген құжаттарға қарсы осы вексельдерді шығару.

Қайтарылмайтын аккредитив – банкке аккредитивпен көзделген коммерциялық құжаттарды көрсеткенде және бенфициар барлық шарттарды орындағанда, оның шығарған аудармалы вексельдерді төлеуге, акцепттауға (рұқсат етуге) немесе сатып алуға байланысты банк-эмитенттің нақты міндеттемесі. Оның ішінде аккредитивті қайтаруға болмайтын мерзім көрсетіледі.

Есеп-айырысулардың аккредитивтік түрі – тауар және қызмет көрсету үшін қолма-қол ақшасыз есеп-айырысулар түрі, жабдықтаушымен көрсетілген құжаттардың төлемақы тауардың жөңелтелуі немесе қызмет көрсетулер жабдықтаушы банкпен жүргізеді.

Акцепт – төлеушінің белгіленген мерзімде аударымды вексельді төлеуге берілген шотты төлеуге; басқа талаптарды төлеуге қанағаттандыруға арналған міндеттемесі.

Акцептант – вексельдерді төлеуді өзіне алған жеке немесе заңды тұлға.

Банкілік акцептеу – төлем құжаттардың ақы төлеуіне банкттің келісімі және оларды төлеудің кепілді нақты түрі.

Акцептелген тапсырма – акцепт бойынша жеке шоттағы соманы төлеушінің өз банкіне төлемақы тапсырмасымен, жабдықтаушымен есеп-айырысуларды жүргізу.

Акцептелген вексель – осы документте көрсетілген ұсынылған және есекерілген мезгілде вексельді төлеу міндеттемесі немесе банк келісімі бар көрсетілген соманы төлеу кепілі болу.

Акцептелген чек – банк жағынан көрсетілген соманы төлеу кепілі бар чек.

Аллонж – вексельге бекітілген қосымша бет, қолдан-қолға берілетін жазулар жазылады, егер вексельдің сырт жақ бетінде орналаспаса.

А-ФОРФЭ - регресс құқығынсыз аударылатын вексельдерді есептеу жолымен халықаралық сауданы қаржыландыру, яғни вексель сатып алушы төленбеген төлемді алу тәуекеліне барады және алдында болған иеге арыздана алмайды.

Қолма-қол ақшасыз есеп-айырысулар – ақшаны айналдыру, яғни ақшаның сақталуы мен қозғалысы қолма-қол ақшаның қатысуынсыз жүреді.

Банкоматтар – пластикалық карточкалармен операцияларды орындауға қолданылатын банктік автоматтар.

Банк-эмитент – соңғы алынған тауарларды және қызмет түрлерімен қолданғанда тұлғаның дебетті карточкасынан ақша алуды орындайтын банк.

Банк-эквайер – қызмет ету ауктесімен есеп-айырысуларды және транзакцияны жүзеге асыратын банк.

Акцепсіз төлемдер – даусыз ретте, төлем талаптарының негізінде жүзеге асатын мекемелердің, кәсіпорындардың, азаматтардың төлемдері.

Қолма-қол емесе ақшалар – банктік шоттағы ақша құралы, бір шоттан екінші шотқа аударылу үшін қолданылатын төлем.

Бенефициар – тұлғаға арналған ақшалай төлем.

Варрант – құнды қағазға арналған қосымша, ол оның иесіне қосымша құқықтар мен жеңілдіктер береді.

Вексель – Ұзақ мерзімді міндеттеме түріндегі құнды қағаз, нақты түрі бойынша жазбаша түрде құрылған.

Құжатты есеп-айырысулар – бұл документтерді ұсынғанда банк орындайтын төлемдер, жазбаша түрде сатушы мен сатып алушы арасындағы қарастырылған келісім, банк практикасында да қолданылады: коносамент, транспорттық құжаттар, почталық түріртектер, сақтандыру полистері, сапа сертификаттары, және варранттар және т.б. құжаттар.

Валюттау күні – оның төлеу тапсырмасында бастаушымен көрсетілген күн, ақша бенефициармен тиісті алынған болу керек.

Дебетті аударымдар – ақы төлеуге арналған құжаттарға (ақша жіберушілермен) төлемдерді бенефициарлық ұсынулары арқылы жүзеге асатын қолма-қол емес ақша төлемдер.

Дамно – номиналды ақша құны және олардың құны арасындағы айырмашылық, банкттік мекемелердің шығындары осы вексель бойынша қолма-қол ақшаны алу.

Дебетті карточкалар – «пластикалық ақшалардың» бір түрі, банк шотындағы ақшаға тең сомалы төлемдерді жүргізу.

Импринтер – механикалық құрылғы, клиенттің төлем карточкасында берілгендердің мағлұматын алуға мүмкіндік береді.

Инкассо – бір клиенттен басқа клиентке (салымшы) ақша аударудағы банк операциясының бір түрі.

Инкассалайтын банк – бұл банктің операциялары, сатушы мен сатып алушы арасындағы қарастырылған келісімде, бастаушымен ұсынылған төлем және басқа көрсетушілердің құжат есеп айырысуларында жүзеге асыру негізіндегі операция түрі.

Инкассо – банкке ақша жіберуші бенефицардың талабын тапсыруымен өзіне міндеттеме ретінде қабылдайтын банк.

Несиелік аударымдар – қолма-қол емес ақша төлемдері, төлеу тапсырмасын алу банкке бастаушы ұсыну жолымен жүргізеді.

Банк карточкасы – банкпен берілетін несие карточкасы.

Ақша карточасы – автоматтан қолма-қол ақша алуға арналған карточка, төлеуші шотынан алушының шотына тез, жылдам ақша аударуға мүмкіндік береді.

Карт-ридер – төлем ақы карточкаларынан ақпаратты оқуға арналған арнайы құрылғы.

Клиринг – бір-біріне сатылған тауарларды, құнды қағаздарды және жасалған қызметтерді төлеу шарттарынан тыс қолма-қол ақшасыз ел, мемлекет, компания, кәсіпорын арасындағы есеп-айырысулар.

Корреспонденттік шот – есеп-айырысулар көрсетілген шот, корреспонденттік келісім негізінде бір несие мекеменің тапсырысы бойынша орындалады.

Мультимедиялық киоск – бұл мониторы бар арнайы аппарат, төлем карточкасы бойынша клиенттің жеке операция жүргізуіне мүмкіндік беретін аппарат.

Пин-код – карточка иесіне берілетін жеке идентификационды номер, төрт таңбалы құпия код.

Пос-терминал – электронды құрылғы, төлем карточкасы бойынша операцияның орындалу мақсатында банкпен байланыс жүргізуге көмектеседі, магнитті жолақтан немесе карточканың микрочипінен оқуға мүмкіндік береді.

Қарапайым вексель – қарыз алушы, вексель беретін тұлғаның қарыз берушіге, вексельге ие тұлғаға келісілген уақытқа қарызды қайтару міндеттемесін куәландырады.

Төлеу құжаты – бұл құжат негізінде немесе көмегімен азаматтық келісім, келісім-шарттар, Қазақстан Республикасының құқықтық нормалары және сот шешімінің шарттарына сай ақша міндеттемеі.

Пластикалық карточка – бұл мамандандырылған төлем құралы, карточкаға ие тұлға түрлі қызмет түрімен қолдана алады және қолма-қол ақшаны банк бөлімдерінде (филиал) және банк автоматтарында алуға мүмкіндік береді.

Процессингтті орталық – мамандандырылған (арнайы) есептеуіш орталық төлеу жүйесінің технологиялық ядросы.

Төлемдерді аудару жүйесі – нұсқаулықтарды және ақша аударуды ережеге сай жіберу реттілігі.

SWIFT – компьютерлермен және банк аралық телекоммуникацияларды қолдану арқылы халықаралық есеп-айырысу және төлемдерді орындаудың автомматалған жүйесі.

НОСТРО-шоттар – банктік корреспонденттік шоттар, яғни несие мекемесінің шоттары банк корреспонденттерінде болады.

Чектермен есеп-айырысулар – қолма-қол ақшасыз есеп-айырысулар түрі, лимиттелген және лимиттелмеген чек кітаптарынан есеп-айырысу чектері қолданылады.

Тратта – аударымды вексель, сыртқы саудадағы негізгі есеп құжаттары.

Чек – көрсетілген ақша сомасын чек иесіне төлеу туралы чек жазатын тұлғаның банкке бұйрығы.

Чек жазатын (беретін) тұлға – чек жазған тұлға.

Чек ұстайтын тұлға – жазылған чек иесі.

Чекті клиринг – бір банкпен жазылған чек басқа банкпен қабылданатын ақша қорларының қозғалыс жүйесі.

Эквайринг – төлем карточкалары көмегімен орындайтын операциялары бойынша сауда және қызмет көрсету кәсіпорындармен есеп-айырысуды орындайтын қызмет.

Пайдаланған әдебиеттер тізімі

  1. Указ Президента Республики Казахстан, имеющий силу закона от 31.08.1995 года Закон «О банках и банковской деятельности» с изм. и доп. от 06.03.1996, от 07.12.1996, от 11.06. 1997.

  2. Указ Президента, имеющий силу закона от 30.03.1995 года №2155 Закон « О Национальном банке Республики Казахстан» с изм. и доп. от 20.07.1995, от 05.12.1995, от 27.01.1996, от 11.07.1997, от 26.06. 1998.

  3. Закон РК «О вексельном обращении в РК» от 28.04.1997.

  4. Закон РК «О платежах и переводах денег» от 29.06.1998.

  5. Указ Президента РК от 12.11.1993г. «О введении национальной валюты РК»

  6. Закон РК от 13.12.1993г. «О денежной системе РК»

  7. 1999 ж. 16 шілдеде шыққан № 436 «ҚР Ұлттық банкі туралы» ҚР Заңы. 8-тарау. 48-50 бб.

  8. ҚҰБ Басқармасының «Төлем карточкалары № 1073 бойынша мәліметтер жасау және ұсыну жөніндегі нұсқаулықты бекіту туралы» 03.02.2005 жылғы №21 қаулысы.

  9. Банковское дело. Учебник под ред. Г.С. Сейткасимова – Алматы: Каржы – Каражат, 1998. – 576 с.

  10. Ақша, несие, банкілер: оқулық / жалпы ред. Басқарған э.ғ.д. профессор, ҚР ҰҒА академигі Ғ.С. Сейтқасымов. А., Экономика, 2005 ж.

  11. С.Т. Міржақыпова. Банктердегі бухгалтерлік есеп / оқулық. А., Экономика 2004 ж.

  12. С.Б. Мақыш. Коммерциялық банктер операциялары. / оқу құралы. А., «Қазақ Университеті» 2002 ж.

  13. Н.Н. Хамитов. Банк ісі / лекциялар курсы. А., Экономика 2006 ж.

  14. Ә.Қ. Сәулембекова. Төлем жүйесі: теория және практикасы / оқу құралы. А., экономика, 2007 ж.

  15. Деньги. Кредит. Банки. Учебник под ред. проф. Г.С. Сейткасимова, Алматы: «Экономика»,1999. – 430 с.

  16. Госбанк СССР: (история) // Банки Казахстана. – 2001. - №9. – с. 54-56.

  17. История банковского дела // Банки Казахстана. – 2001. - №7. – с. 46-49.

  18. Каналина А.С. Развитие банковской системы Казахстана // Транзитная экономика. – 2002. - № 1. – с. 29-35.

  19. Махмутова М. Эволюция банковской системы // Банки Казахстана. – 2000. - №5. – с. 16-20.

  20. Зиябеков Б. О развитии банковской системы Республики Казахстан // Банки Казахстана. – 2003.- №5. – с. 21-27.

  21. Андриенко Н. Развитие банковского сектора в Республике Казахстан // Предприниматель и право. – 1997. - №16. – с. 8-9.

  22. Финансовый менеджмент. Учебник для вузов под ред. Самсонова Н.Ф. – М.: «Финансы», 2000. – 526 с.

  23. Банковское дело. Учебник под ред. Колесникова В.И., Кроливецкой Л.П. – М.: Финансы и статистика, 2000. – 460 с.

  24. Деньги. Кредит. Банки. Учебник для вузов под ред. Жукова Е.Ф. – М.: ЮНИТИ, 2000. – 622 с.

  25. Деньги. Кредит. Банки. Учебник под ред. Лаврушина О.И., М., 2000. – 460 с.

  26. Банки и банковские операции. Учебник под ред. Жукова Е.Ф., Максимова Л.М., Маркова О.М. и др. – М.: ЮНИТИ, 1997. – 471 с.

  27. Балабанов И.Т. Банки и банковское дело. – ЗАО Изд. Питер, 2000. – 253 с.

  28. Банки и банковские операции под ред. Челнокова В.А.- М., 1998. – 272 с.

  29. Долан Э.Дж., Кэмпбелл Розмари Дж. Деньги, банковское дело и денежно – кредитная политика. Пер. с англ. В. Локошевича. – 1996. – 446 с.

  30. Роджер Лерой Миллер, Дэвид Д. Ван –Хуз Современные деньги и банковское дело. – М.: ИНФРА – М., 2000. – 855с.

  31. Финансы, денежное обращение и кредит. Учебник под ред. Сенчагова В. – М.: Проспект, 1999. – 487с.

  32. Уайтинг Д.П. Осваиваем банковское дело: пер. с англ. под ред. В.А. Микрюкова. – М.: Банки и биржи, 1996. – 240 с.

  33. Введение в банковское дело. Учебное пособие. – М., 1997. – 627 с.

  34. Преимущества расчётов пластиковыми карточками//Арна.- 2005.-№20 (325).

  35. Пластиковая зона // Деловая неделя. – 2003. - №23 (55).

  36. Платёжные карты: вопросы и ответы // Спектр.- 2003.- №43 (353).

  37. Орленко В.В. Роль процессингового Центра в развитии платёжных карточных систем Республики Казахстан // Банки Казахстана. – 2003.- №5. – с. 28-31.

  38. Рудакова О.С. Банковские электронные услуги. Учебное пособие. – М.: Банки и биржи, 1997. – 261с.

  39. Баймуратов У.Б., Омарова М.Ж. Электронные деньги: проблемы и перспективы // Банки Казахстана. – 2005.- №9. – с. 18-22.

  40. Наурзбекова А.А. Новые комиссионные продуктты на банковском рынке Казахстана // Банки Казахстана. – 2005.- №8. – с. 27-31.

  41. Жоламанова М. Электронные карточки – новое поколение денег // АльПари.-2006.- №3-4.- с.151.

  42. Жуков В. Политика Национального банка по развитию системы безналичных платежей для физических лиц. //Банки Казахстана. – 2005. – N6. – С.36.

  43. Икранбеков, А. Некоторые аспекты развития финансовой политики Республики Казахстан. //Евразийское сообщество. – 2005. – N1. – С.79-83.

  44. Искакова З. Прочность финансовой системы Казахстана и ее факторы. //Финансы Казахстана. – 2004. – N5. – С.3-6.

  45. Калайда, И., Кобзарь, М., Сидак, А. Оценка защищенности банковских информационных технологий на основе «общих критериев». //Банки Казахстана. – 2003. – N4. – С.30.

  46. Кездикбаев, Т., Аманжолов, С. Автоматизация банковских технологий. //Банки Казахстана. – 2003. – N3. – С.40.

  47. Кучукова, Н., Сатубалдин, С. Актуальные проблемы экономики и финансов. //Финансы Казахстана. – 2004. – N1. – С.3.

  48. Малгаждарова, Д. ERP системы и их место в информационной логистике. //Финансы Казахстана. – 2005. – N1. – С.48

  49. Марченко, Г.А. Актуальные вопросы развития финансового рынка. //Мир финансов. – 2005. – N12. – С.26-29.

  50. Мобильный банкинг пришел в Казахстан//Мир финансов.- 2005. - Май. – С.14

  51. Об основных направлениях денежно-кредитной политики на 2005-2007 гг. и текущие ситуации на финансовом рынке//Мир финансов.- 2005.-№2.-С.6-8.

  52. Омарова, М. Концепция Ф. Хайека и электронные деньги. //Банки Казахстана. – 2005. – N2. – С.17.

  53. Петрова, Я. Электронные деньги. //Банки Казахстана. – 2004. – N6. – С.57.

  54. Рамазанов, Н. Этапы становления: национальная валюта тенге. //Деловая неделя. - 2005. – 18 ноября.

  55. Сатубалдин, М. Страхование от компьютерных (электронных) преступлений в банковской сфере. //Банки Казахстана. – 2005. – N4. – С.20.

  56. Стратегия карточного бизнеса Народного банка. //Мир финансов. – 2005. – Апрель. – С.34

  57. Сабетов А. Коммерческая документация и аккредитивная форма платежей, применяемая участниками транспортных услуг // Банки Казахстана. – 2006. – N3. – С.29.

  58. Зарипова А. С картой по жизни: (платёжные карточки) // Казахстанская правда.-2006.-27 октября.

  59. Жаналинов Б.Н. Электронные деньги: проблемы и перспективы // Банки Казахстана. – 2006. – N11. – С.13-18.

  60. Михайлов В. Большие возможности маленькой карточки // Рудный Алтай.-2007.- 4 октября.

  61. Ибраева А. Платёжная карточка: развитие и состояние // Банки Казахстана. – 2008. – N8. – С.36.

  62. Джумабекова А. Теоретические аспекты регулирования денежного обращения // Финансы Казахстана.-№1.-2008.-с.27.

  63. Мажитов Д., Жумабекова А. Наличное денежное обращение в Республике Казахстан: состояние, тенденции и перспективы развития // Банки Казахстана. – 2008. – N10. – С.23.

  64. Жагыпарова А.О.Сравнительная характеристика форвардных и фьючерсных контрактов // Банки Казахстана. – 2008. – N6. – С.27.

  65. Клюстер Е.Е., Голубев С.С. Расчётно-платёжная система предприятия с разветвлённой филиальной сетью в регионах // Банки Казахстана. – 2008. – N5. – С.52.

  66. Кляхина И. Стратегия развития платёжной системы Казахстана в условиях глобализации // Финансы Казахстана.-2008.-№5-6.-с.78.


Мазмұны


КІРІСПЕ

3







1 бөлім Төлем жүйесінің қызмет етуінің теориялық негіздері

4

1.1 Қазақстан Республикасының төлем жүйесінің дамуы

4

1.2 Қолма қол және қолма қолсыз ақша айналымын реттеу

13

1.3 Қазақстан төлем жүйелерінің қазіргі аспектілерімен қызмет ету мәселелері

17







2 бөлім Төлем құжаттарының түрлері мен рәсімдеу тәртібі

23

2.1 Төлем құжаттарының негізгі түрлері

23

2.2 Төлем құжаттарын рәсімдеу тәртібі

29






3 бөлім Банкаралық есеп айрысулар және оларды іске асыру тәртібі

35


3.1 Банкаралық корреспонденттік шоттарды ашу тәртібі

35

3.2 Халықаралық банкаралық корреспонденттік қатынастар

43







4 бөлім Қазақстан Республикасындағы электронды ақша аудару жүйесі

46

4.1 Халықаралық банкаралық есеп айрысулардың электрондық жүйесі

46

4.2 SWIFT дүниежүзілік банкаралық жүйесі

56






5 бөлім Есеп айрысудың клирингтік түрі
61

5.1 Клирингтік операциялардың экономикалық мәні

61

5.2 Клирингтік палатаның қызметі

64







6 бөлім Пластикалық карталар – ақшаның жаңа кезеңі

68

6.1 Пластикалық карталардың мәні және жіктелуі

68

6.2 Қазақстандағы пластикалық карталар нарығының қалыптасуы

78

6.3 KAZCARD төлем карталары

83

6.4 Қазақстанда электрондық есептеу жүйесі мен электрондық ақша айналымын дамыту

84







7 бөлім Тест сұрақтары

90

Глоссарий

120

Пайдаланған әдебиеттер

124



Ибраимова С.Ж., Акишева Д.М.,
Омарова А.К., Нурмадиева Г.Д., Токсеитова А.С.

ТӨЛЕМ ЖҮЙЕСІ
(оқу құралы)
Шәкәрім атындағы Семей мемлекеттік университетінің

Оқу-әдістемелік Кеңесімен ұсынылған

(№ 3 хаттама, 24.01.2012 ж.)

Басуға 01.03.2015 ж. рұқсат

Үлгісі 60х80 1/16. Көлемі 8 б.б.

Таралымы 100 дана. Тапсырыс № 551

Оқу құралы «Ямышевские ворота» баспаханасында ЖШС басылған

071400, Семей қаласы, Уранхаева, 60







Каталог: ebook -> umm
umm -> «Ежелгі дәуір әдебиеті» пәніне арналған оқу-әдістемелік материалдар 2013 жылғы №3 басылым 5В011700 «Қазақ тілі мен әдебиеті», 5В012100- Қазақ тілінде
umm -> Пән бойынша дәрістердің конспектісі №1 Дәріс Тақырыбы: Кіріспе Дәріс мазмұны
umm -> Пән бойынша глоссарий анимизм
umm -> Шұжық және консерві өндірісі
umm -> Қазақстан республикасы білім және ғылым министрлігі семей қаласының ШӘКӘрім атындағы мемлекеттік униврситеті
umm -> Пәннің ОҚУ-Әдістемелік кешені
umm -> Ќазаќстан республикасы
umm -> Адам құқықтары туылу кезінен пайда болатын тұлғаның ажырағысыз құқықтары мен бостандықтары. Адам құқықтары жаратылыс жэне кез келген өзге құқықтың негізгі түсінігі болып табылады
umm -> Қазақстанда құқықтық мемлекет құру азаматтардың құқықтары мен бостандықтарын қорғаумен байланысты арнайы институттарды одан әрі жетілдіруді талап етеді
umm -> Ќазаќстан республикасы білім жјне єылым министрлігі


Достарыңызбен бөлісу:
1   2   3   4   5   6   7   8


©kzref.org 2019
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет