Ќ±растырѓан: аѓа оќытушы Берікбол Р



жүктеу 324.15 Kb.
Дата26.02.2018
өлшемі324.15 Kb.

Қазақстан Республикасы білім және ғылым министрлігі


Семей мемлекеттік педагогикалық институты

Психология-педагогика факультеті


Бейнелеу өнері және сызу кафедрасы




«ДИЗАЙН НЕГІЗІ»

050120 «Кәсіпптік білім» мамандығы бойынша

ПӘННІҢ ОҚУ-ӘДІСТЕМЕЛІК КЕШЕНІ



Семей қ.

2013 жыл


Құрастырған: аға оқытушы Калияуова А.Т.________



«Бейнелеу өнері және сызу» кафедрасында бекітілді


Хаттама № ____ « ____» _________ 2011ж.

Кафедра меңгерушісі, п.ғ.к. _____________ Мырзаканов М.С.


Психология-педагогика факультетінің оқу -әдістемелік кеңесінде мақұлданған.

Хаттама № ______ «______» ________ 2011ж.


Психология-педагогика факультетінің Ғылыми кеңесінде мақұлданған.

Хаттама № ______ «______» ________ 2011ж.

Психология-педагогика факультетінің деканы, ф.ғ.д., _____________

Аубакирова Р.Ж.



ПӘННІҢ ОҚУ БАҒДАРЛАМАСЫ – (SYLABUS)

  • Оқытушы туралы дерек: Берікбол Рахат Рахметоллаұлы

  • Телефондар: 53-29-83, мобильный 8 777 764 27 36

  • Пән туралы дерек

Аты: Дизайн негізі

Кредит саны – 2 90 сағат

Өткізу орны: № 4 корпус ауд. 19

Оқу жоспарынан көшірме:



МАЗМҰНЫ
1 Глоссарий /пән бойынша/

2 Практикалық сабақтар

3 Практикалық сабақтар әдістемелік нұсқалары мен ұсыныстары

№1тақырып: Дизайн негізі пәнінің курсының тапсырмалары мен әдістері.(Дизайн жұмысында бұрыннан қалыптасқан және жаңа материалдармен жаттығулар)

№2 тақырып: Дизайнның дамуы мен шығу тарихы.

№3 тақырып: Сәулет өнері және интерьер.

№4 тақырып: Фирмалық стильді түсіну оның негізгі элементтері.

№5 тақырып: Графикалық жобаның негізі.

№6тақырып: Ырғақты әдемі қозғалыстын кеңістіктегі сызықтық графикасы Жұмсақ құрылысы қатты құрылысы.

№7тақырып: Саулет композициясының құралы

4 Әдебиеттер тізімі

5 ОБСӨЖ-на әдістемелік нұсқалар

6 СӨЖ-на әдістемелік нұсқалар

Қосымшалар



1 ГЛОССАРИЙ
Абрис – сұлба, тұрпат (бір нәрсенің сыртқы сұлбасы), бір нәрсенің сыртқы тұрпаты, сыртқы жобалық пішіні , бейнеленген бір заттың контуры, сызықтың тұрпаты.
Абстракционизм – абстракционизм ХХ ғасырдағы живопись, скульптура мен графикадағы өнердегі бағыт: мұның өкілдері көркем сурет практикасын түбірімен өзгертуге, оның қалыптасқан принциптері мен дәстүрлерінен- -оның ішінде реализмнен де қол үзуге, жаңа, әдеттен тыс мазмұн іздеуге ұмтылды.
Авангардизм (ХХ ғасырдағы көркемсуреттегі қозғалыстың шартты аталуы; мұның өкілдері көркемсурет практикасын түбірімен өзгертуге, оның қалыптасқан принциптері мен дәстүрлері кеп оның ішінде реализмнен де –қол үзуге, жаңа, әдеттен тыс мазмұн іздеуге ұмтылады).
Автолитография – Суретшінің көркем литографияны орындау тәсілінің түрі; мұнда суретші өз шығармасын литографияға арналған тасқа өзі түсіреді
Автопортрет - өз портреті. Суретшінің өзін өзі салған портрет не сурет. Автопортрет көбнесе айнаға қарап салынады, сонымен бірге шебер суретшінің өз пішінін санада сақтап, елес әдісін қолдануы мүмкін.
Академиялық сурет - көркем сурет өнерінің жоғары оқу түрі. Мұндай оқу түрі XV ғасырда қалыптасқан. Академиялық сурет - натураны ұзақ мерзім бойы оқытатын, өнердің қыр- сырына терең ұңіліп жоғары дәрежеде үйрететін ілім.
Акварель - суға езілетін мөлдір бояу бояулар өсімдік майларымен біріктірілген және осы бояулармен жасалған живописті айтады.
Акватинта - металды қышқылмен өңдеуге негізделген гравюраның бір түрі.
Акт -акт бейнелеу өнерінде жалаңаш адам денесін бейнелеу
"Алла прима" - дымқыл қағаз бетіндегі живопись, сонымен қатар шығарманы бір отырыста салып бітіру.
Альсекко - фресканың бір түрі: кепкен сылақ бетіне салынған живопись.
Альфреско - фресканың бір түрі: кепкен сылақ бетіне салынған живопись.
Анфас - қасбет қарсы алдынан дегн мағнада. Адамның суретін қарсы алдынан бетпе-бет бейнелеу.
Антикалық (античный лат. Antiguus) -арғы, көне Грек, көне Рим онері сонымен қатар ерте дүние әлемінің халықтарының өнері.
Талдау - бір нәрсені не құбылысты ойша детельдарға, құрама бөліктер мен белгілерге бөлу. Мысалы: адам басының суретін салмастан бұрын, пішінді ой елегінен өткізіп, ойша тандау әрекетінжасап, оның детальдарының бейне бір заттарға, көбнесе геометриялық денелерге ұқсатып, ойша салыстыра отырып соңында үлкен формаға жыйнақтау.
Акцент (бейнелеу өнерде көрерменнің назарын ерекше аудару үшін қайсы бір тұлғаны, затты, бейненің бөліктерін түспен, жарықпен, сызықпен немесе неңістікте орналастырумен ерекшелеп көрсету тәсілі)
Анимализм бейнелеу өнерінде хайуанаттарды бейнелеу.
Багет - жақтауша картиналарға, портреттерге рама жасауға немесе қабырғаларды әшекейлеуге арналған боялған, алтын жалатылған және т.б. ағаш жақтауша.
Батальдық жанр (француз тілі Bataille) - бейнелеу өнерінің кескіндеме, графика және мүсіндеуінде соғыс көріністері бейнеленген жанр.
Батик – түрлі-түсті мата, оған сурет қолмен түсіріледі. Алғаш Индонезия халықтарында пайда болды, сурет онда балауыздың көмегімен салынады, содан кейін матаны бояғыштарға салынады, оның балауызбен көмкерілмеген жерлері боялып шығады.
Блик – ақтаңдақ жарық пен көлеңке элементі, заттың бетіндегі ең жарық нүкте.
Бюст (франц. Buste, итальян. Busto) – адамның кеуде бөлігінің бейне суреті, құйылған тұрпат. Бюст мүсін өнерінде жиі кездеседі, сондай-ақ суретте де қолданылады. Оқыту барысында гипстен құйылған бюст суреттерін салып үйрену бағдарламаға енген.
Ватман – қағаз фабрикасының иесі ағылшын Ватманның есімінен алынған. Сызу және сурет салуға арналған жоғарғы сапалы қағаз.
Вернисаж – арнайы шақырылған адамдардың қатысуымен көркемсурет көрмелерін салтанатты түрде ашу. Көрмедегі жұмыстарға (экспозиция) суретшілер, сыншылар, қоғам өкілдері, өнермен байланысты мекемелер өз сөздерінде алғашқы бағалары мен сындарын айтып талдау жасайды.
Витраж (франц. Vitrage – шынылау, латынша Vitrum – шыны) – зершыны, мөлдір бояулармен шыны бетіне салынған сәндік қолданбалы өнер, түрлі-түсті шыны сынықтарынан салынған немесе жарық өткізетін материалдардан құралған көркем оюланған композиция.
Виньетка - кітапша немесе қолжазбада текстің басы мен аяғын шағын сурет немесе ою-өрнек түрінде әшекейлеу
Виртуоз (итальян. Virtuoso) – асқан шебер, үздік шыққан, өнерлі. Өнерде шеберлік шыңына шыққандарды осылай атайды. Мысалы, қайта өрлеу дәуірінің асқан шеберлері: Леонардо да Винчи, Микеланджело, Рафаэль т.с.с. орыс өнерінде үздік шыққан шеберлер: И.Е.Репин, В.А.Серов, М.А.Врубель т.б.
Балауызды кескіндеме (ағыл. wax painting, франц. peintur a la cire, нем. Wachsmalerei) – кескіндеме техникасы. Бұл техникада байланыстырушы зат ретінде балауыз пайдаланылады. Балауыздың химиялық белсенділігі мен дымға төзімділігінен. Балауызды кескіндеме бірнеше ғасырлар бойы өзінің алғашқы қалпында түстерінің балаусалығын, өңінің қабаттарының әсемдігін сақтап қалады.
Көрме (ағыл. Exhibition,франц. exposition,нем. ausstellung) – көркем шығармаларды уақытша көпшілікке ашық көрсету.
Галерея (франц.galle) – 1. жаңа заман өнерінің көрмесін өткізуге арналған ғимарат;

2. жекелеген немесе топтасқан ауысып отыратын көрмелер өткізетін орын .


Гамма (грекше gamma) түрлі бояулар. Бейнелеу және сәндік өнердегі түстердің реңдерінің байланысы (бір түстің басымдылығы жоғары болады). Көркем шығарма жасау кезінде түстердің реңдерінің тұтастығын сақтай отыра, қараңғы және жарық, суық және жылы, анық және басыңқы әлсіздікті айырып көрсету керек.
Түр-түс гаммасы – бояулар гаммасы (көркем шығарманы салу кезінде бірнеше түспен қатар келуін білдіретін атау)
Түрлі-түсті гамма – шығармада көп қолданылған және ондағы живописьтің шешімінің сипатын анықтайтын түрлі-түсті өңдердің негізгі қарым-қатынастары
Геометриялық ою-өрнек – ою-өрнектер түрлерінің бірі. Геометриялық элементтермен шектелген. Бейнелік көрнекілік нышаны заңды түрде жоқ. Бейнелік себебі геометриялық ою-өрнектердің геометриялық фигураларға ұқсатылуы және стилдеу.
Контрастарды үйлестіру (реалистік композицияның негізі)
Үйлесім - өнерде көркем туындының бөліктерінің өзара ұнасымды байланысуы, үйлесе жарасуы.
Өнердің гедонистік қызметі қызметі - өнердің адамға ләзат, қуаныш әкелу қызметі
Өнер генезисі - өнердің шығу тегі
Герат миниатюра мектебі – миниатюралық живопись мектептерінің бірі
Гиперреализм – қазіргі модернизм ағымдарының бірі. Оның өнімдері шындықты шындықтан да жоғары бейнелеуге шақырады
Гохуа (қытайша чжунгохуа) – қытайдың ұлттық кескіндеме өнері. Әр түрлі минералдың және өсімдіктің суға езілетін бояулар мен қара тушьпен жібек және қағаз беттеріне салынады.
Гравюра (франц.gravure, om graver – бедерлеу) – бедер сурет, графиканың бір түрі. Гравюра бетіне бедер түсірілген пластина, гравюра бедерленген пластинадан алынған басылым.
Бэннэ” гравюрасы – екі: қызыл күрең және жасыл түспен басылатын жапон гравюрасы.
Шығыңқы баспа гравюрасы – бұған ксилография мен линогравюра жатады.
Тастағы гравюра – литография техникасының бір түрі, литографиялы тас бетіне әр түрлі металл инелермен жұмыс жасалынады.
Графика (грекше graphike (сөздің түбірі) grapho – жазамын, суретке саламын) – бейнелеу өнерінің бір түрі. Ол сурет салу өнері. Графика графикалық өнер – бейнелейтін басып шығаратын өнер тобы. Графикада

бейне түсіретін жазықтық әр түрлі қағаз беттері болып табылады.


Кітап графикасы – бұл кітаптың жалпы конструкциясы. Кітап жасаудағы оған қажетті кітап сыртының мұқабасы, оның бетіндегі иллюстрациялар, тексттердің орналасуы, кітапқа қажетті барлық безендіру жұмыстары кітап графикасында қарастырылады.
Графит (нем.-гр. жазамын) – қарындаш жасалатын түрлі-түсті минерал. Графит қара түстің табиғи жолмен пайда болуының нәтижесі – кристалдық көміртегінің басқа заттармен қосындысынан құралады.
Графичность – пластика өнерінде көркемдік сапа. Пластика өнерінің көркемдік сапасы графиканың ерекше мүмкіншілігімен байланысты.
Гризайль (франц. Grisaille сөзінің түбірі gris – сұр) – живопистегі бір түстілік,
Гуашь (франц. Gouache, итальян. Guazzo – суға езілген бояу) – суғаезілетін живопиське арналған бояу. Гуашь технологиялық жағынан акварельге жақын. Акварельден өзгешелігі ішіне ақ сыр қосылған, күңгірт қою жағылатын сулы желімді бояулар. Гуашь кебу кезінде түстері жарықтанып ағара түседі.
Декор (франц. Décor, латын. Dekorare –безендіру) – архитектурада декорация, бейнелік немесе ою-өрнек элементтері жиынтық жүйесінің жалпы атауы.
Диптих (грекше Diptychos) – бір мазмұнға байланыстырылған екі бөліктен – екі картинадан тұратын бейнелеу өнері шығармасы.
Дизайн – заттарды көркем конструкциялау және жобалау. Жобалау кезінде объектінің мақсатынан басқа оған сапалы әсемдік, үнемділік, жоғары функциялы етіп ,сонымен қатар физиологиялых және психологиялых ыңғайлықты ескеру қажет.
Драпировка (франц. Draper – бұл қыртыстарын шаршалау, перделеп жатқызу). Шаршалау, перделеу – бейнелеу өнерінде көріністі, натюрмортты әсерлеу не жинақтау үшін матамен көркемдеу. Сурет жұмысында натюрморт, адам суретін салғанда перделеу жиі қолданылады. Суретке оқыту бағдарламасында перделеу (драпировка) жеке тақырып болып енген.
Жанр (франц. Genre – тегі, түрі) – бейнелеу өнері теориясында өнер түрі. өзінің тақырыбына бейнелік көрініске байланысты мынадай түрлерге бөлінеді: тарихи жанр, тұрмыстық жанр, портреттік жанр т.б.
Живопись (ағылшынша Painting, франц. Painture, нем. Malerei) – кескіндеме. Кескіндеме бейнелеу өнерінің түрі. Кескіндеме сурет сияқты айнала қоршаған болмысты шындықты танып білу құралы. Көркемдік образ (тұлға) жасауда кескіндеме түстердің көмегімен жасалады.
Жанрлық живопись – тұрмыстық тақырыпқа салынған живопись.
Альфейлік живопись – кеппеген сылақ бетіне сулы бояулармен салынған живопись.
Жухлость – оңу. Майлы бояу живописіндегі кебу кезіндегі бояу қабатындағы өзгеріс, осының салдарынан картинаның немесе этюдтің беткі қабаты күңгірттеніп, бояулардың әдемілігі мен әуезділігі жоғалады.
Кенепті тегістеп сылау – картина салар алдында кенеп бетін тегістеп сылап шығу.

композиция заңдары:

Басымдылық заңы – ою-өрнек композициясында бір немесе бірнеше мотивтерді басым ерекшелеп көрсету.
Өміршеңдік заңы.
Ою-өрнек контрапункті заңы.
Жарық пен көлеңкенің бөліну заңы
Үш компоненттілік заңы – ою-өрнек мотивтерінде күрделі және алуан түрлі қимылды беру үшін композицияда осы

қимылдың үш фазасын көрсету.


Тұтастық заңы – сурет өнерінде сурет салғанда жалпыдан жалқыға қарай көшу, яғни бейненің жалпы пішінін нобайлап алып содан кейін нақтылауға көшу.
Бүтіндік заңы – композицияның негізгі заңдарының бірі.
Ауа перспективасының заңдылықтары – бізден қашықтай отырып заттар көзбен көргенде көлемі жағынан кішіреймейді. Қашықтау дәрежесіне қарай олардың қара-қошқыл және бозғылт жерлерінің қарама-қарсылығы барған сайын біртіндеп жұмсарады, заттар неғұрлым түскендей болады да, ақырында көкжиекте зорға ажыратылатын силуэттерден тұратын бір реңкті мұнарға айналады. Сонымен бір мезгілде олардың түс бояуы да өзгереді. Осы құбылыс ауа перпективасы деп аталады.
Форманың конструкциялық құрылыс заңдылықтары.
Жаңашылдық заңы - өнердің жалпы заңы. Бұл заңды өнердегі ізденіс, аталмыш заңдардың басын құрайтын заң деп те айтуымызға болады. Өйткені көркем бейне (образ) қашанда өнерде жаңа мазмұн мен жаңа форма.
Суреттеме – суреттемеде айқын көрініс, композициялық құрылым, өңдер мен реңдер шешімі де орын алады. Суретші табиғаттың өзіне ұнаған көрікті көрінісін бейнелеу кезінде ондағы барлық детальдарды есіне сақтап қалу мүмкіндігі жоқ болса, ол оны толық бейнеге келтіріп салып алуды көздейді. Бұл жұмыс арнайы уақытты талап етеді, қарағанда күрделірек.
Әлөрнек – кітап тарауының басын ерекшелеп әрі безендіріп тұратын шағын ою-өрнек немесе бейнелік кейде сюжеттік композиция.
Білгірлік - өнертануда XIX ғасырдың соңында пайда болған бағыт; оның негізгі мақсаты әйгілі немесе жаңа табылған өнер шығармаларының құндылығын анықтау.
Гравюра инесі – гравюраға бедер салуға арналған аспап.
Литография инесі –(тасқа сызуға арналған үш немесе төрт қырлы пирамида, корпус т.б. түріндегі, жүзі өткір болат стержень.
Өнердегі дәріптеушілік (суретшінің беинелеу обектісін әдейі немесе еріксіз боямалап көрсету салдарынан өмір шындығынан алшақтау )
Эстетикадағы идеализм (матерализмге қарама- қарсы , эстетикалық сананы , идеяны мұратты бірінші деп танитын бағыт.)
Көркемдік мұрат (суреткердің көркем түйіндеуі арқылы жасалатын бейне)
Көркем идея (суретшінің адамға және әлемге қатынасын ,оның идеялық шығармашылық концепциясын білдіріуі , суретші өз ойын өнер туындысына айналдыруы)
Сынтас құдай немесе құдайды алмастырушы материалды дене ,діни саяси жаппай табыну нысаны .
Идиллик (көркем шығармада идиллияны , тамаша , рахат өмірді суреттеу )
Мүсін тастан қашап жасалған өнер туындысы
Бейне , бейнелеу – шыншылдықты айнала қоршаған құбылысты нақты сезімталдықты , өнер әдіс- тәсілдерімен көрсету . Бейнелеу өнеріндегі көркемдік образдың негізі болып табылады. Өнер туындысының идеялық мән мағынасы және эмоциялық қанықтылығы бейнелеу кезінде пайда болады.
Бейнелеу өнері – пластика өнерінің бір бөлігі кеңістікте және жазықтықта әлем бейнесін жасаушы , көз жанары арқылы қабылданып өскен (жетілген). Олар живопись , скулптура , графика. Кей жағдайларда бейнелеу өнеріне сәулет және қолданбалы өнер жатады , қаншалықты олардың шығармалары кеңістіктік және көз жанарымен қабылданатындығына байланысты.
Изокефалия ( грек тілінде isos – тең, біркелкі және kephflt – бас) , исокефалия – ертеде кең тараған көп фигуралы композицияның әдісі , бұл жағдайларда фигуралардың бастарын бір деңгейде орналастырылады. ( көлденең бір қатарда) И. термині антика өнеріне қатысты жиі қолданылады .
Иконография (бейнелеу өнерінде – діни кейіпкерді немесе сюжетті көрністі бейнелеудің қатаң белгіленген жүйесі )
Иконология (XX ғасырдағы өнертанудағы бағыт ; көркем шығармалардағы сюжеттер мен бейнелу мативтерін оның тарихи – мәдени мағнасын және онда білдірілген дүниетанымды анықтау үшін зертеиді )
Икебана ( жапон сөзінен алынған атау ; гүлдер өмірі ) дәстүрлі жапон өнері . Мезгілге, аталып өтетін оқиғаға , иесінің көңіл күиіне , байланысты гүлдерден , бұталардан , жемістерден құрастырылған композиция.
Көру иллюзиясы (объектінің кеңістік қасиетін азды – көпті бұрмалап )
Иллюзионизм (лат. тілінде illusion – алдамшы) бейнелеу өнері шығармаларында заттарды оның бейнесі емес , нақты өзі деп қабылдайтындай етіп бейнелеу , және көзді алдау , иллюзиямен шекаралас шындыққа үқсас шынайылыққа үқсастық жасау .
Иллюминациялау ( гравюраларды немесе суреттерді қолмен бояу; сондай – ақ орта ғасырдағы қолжазба кітаптарға түрлі – түсті миниатюралар мен ою - өрнек салу процесін де осылай атаған)
Иллюстрация (өнер түрлерінің бірі , негізінен көркем графикаға жатады , бұл өнердің мақсаты; суреттер арқылы басылымдағы тексті толықтырып , түсіндіріп немесе әшекейлеп тұру.
Импрессионизм (XIX ғасырдың 2- жартысы мен XX ғасырдың басында өнерде пайда болған үшінші соңғы ағым; бұл ағым өкілдері айнала қоршаған әлемді және күнделікті өмірді оның құбылысымен өзгерістерін ,алдынала ойластырусыз және бар шындығымен ,сол мезетте өмірден алған өткінші әсері мен бір сәттік көңіл күйін өз туындыларында білдірді.

Интерьер - өндірістік , қоғамдық , тұрмысқа арналған ғимараттардың ішкі кеңістігі .
Интарсия ( ағаш заттарға жасалған инкрустация түрі ; мүнда ағаш бетіндегі ойықтарға түсі мен текстурасы өзгеше ағаштардың қиықтарын жабыстырады.
Каллиграфия, көркем жазу өнері.
Калокагатия (антик эстетикасының басты ұғымдарының бірі; адам сұлулығының шарты болып табылатын сыртқы және ішкі үйлесімді білдіреді)
Калькалау сурет немесе өрнектерді көшіруге арналған жылтыр қағаз неселдір матаны бетіне қойып қарындашпен немесе тушпен сызу арқылы көшіру. К. негізінен композициялық долбар , эскиз немесе монументалды кескіндеме , гравюраларды т. б . жасағанда қолданылады.
Гипс тас (құрамында 85 – 90% гипс минералы бар тас)
Капитель колоннаның үстінгі бөлігі. К. мынадай түрлерге бөлінеді: дорлық, иониялық, каринфтік, тоскандық және композиттік.
Қарындаш – суретке және жазуға арналған стержень, таяқша тәріздес құрал.
Литографиялық қарындаш (литографиялық тасқа, мырш және аллюмин пластикаларына сурет салуға арналған қарындаш; дайын литографиялық тушьтан қүйылады).
«Ретушь» қарындашы (итальян қарындашына ұқсас қарындаш).
Итальян қарындашы (күйдірілген сүйектен жасалып, өсімдік майымен ұстатылған қарындаш).
Кариатидалар («қыздар» деген ұғымды білдіреді; ғимарат сыртында немесе ішінде арқалықты басымен көтеріп тұрған әйел бейнесіндегі тіреулер).
Карикатура, сайқымазақ (бет бейнені немесе бір оқиғаны әсерлеп, күлкілі етіп бейнелеу).
Классицизм (17- 19 ғасырдағы Европа көркем өнеріндегі бағыт және стиль, Европадағы мықты орталық ұлттық монархияның қосылу дәуірінде пайда болды.
Коллаж «жабыстыру» деген ұғымды білдіреді ; өнерде – техникалық тәсіл , бейнелеу өнері туындысына түсі мен фактурасы жағынан одан өзгеше материалдарды (газет , жарнама , түрлі түсті қағаз ) немесе көлемді материалдар ( сым темірлер , ағаш , жіп, ) осындай тәсілмен жасалған шығармалар да «коллаж» аталады.
Коллекция «жинақ , жинақтау» , заттар немесе өнер туындыларының жинағы. (кітәп , қолжазба , картина , гравюра , керамика , шыны , метал ,марка , манеталар және т. б. ) жалпы тақырыпқа байланысты немесе бір тектес бұйымдар
Колонна , ұстын (архитектураның композициясының элементі , тік түсетін ауырлықты тірейтін діңгек ) Діңгек кезкелген материалдардан жасалады темір бетоннан және каркасты құрлыстарда метал тордан . Дөңгелек тәрізді діңгектердің жоғарғы бөлігі капитель ал төменгі жағы көп жағдайларда база орналастырылады.
Колорит , бояу, түс (түстердің өңдік жүйесі , өнер туындысында олардың үйлесімділігі мен байлйнысы , эстетикалых түтастық құруы)
Композиция (көркем шығарманы құру , өнер түрінің өзіндік келісілген ерекшелігіне , суретшінің ойы және өнер туындысының орны, мазмұнына байланысты.

2 ПРАКТИКАЛЫҚ САБАҚТАР - 30 сағат

№1тақырып: Дизайн негізі пәнінің курсының тапсырмалары мен әдістері.(Дизайн жұмысында бұрыннан қалыптасқан және жаңа материалдармен жаттығулар)

№2 тақырып: Дизайнның дамуы мен шығу тарихы.

№3 тақырып: Сәулет өнері және интерьер.

№4 тақырып: Фирмалық стильді түсіну оның негізгі элементтері.

№5 тақырып: Графикалық жобаның негізі.

№6тақырып: Ырғақты әдемі қозғалыстын кеңістіктегі сызықтық графикасы Жұмсақ құрылысы қатты құрылысы.

№7тақырып: Саулет композициясының құралы


3 ПРАКТИКАЛЫҚ САБАҚТАР ӘДІСТЕМЕЛІК НҰСҚАЛАРЫ МЕН ҰСЫНЫСТАРЫ
1 тақырып: Дизайн негізі пәнінің курсының тапсырмалары мен әдістері.(Дизайн жұмысында бұрыннан қалыптасқан және жаңа материалдармен жаттығулар)
Мақсаты: : Дизайн негізі пәнінің жалпы тапсырмалары олардың әдіс тәсілдері таныстыру. Дизайн жұмысында бұрыннан қалыптасқан және жаңа матиралдармен жаттығулар арқылы үйрету.
Әдістемелік ұсыныстар:

Әр бір оқытушы алдында үш сүрақ тұрады: неге оқыту, не үшін оқыту және қалайша оқыту. Бұл сұраққа жалпы осы пәннің бағдарламасы жауап береді.

Бұл курстың алдына қоятын мақсаты студентерді дизайн әдістерімен таныстырып үйрету. Студентер дәстүрлі безендіру құралдарын меңгеруге үйрету.

Қазіргі таңда техниканың дамыған уақытында дизайн жұмыстары әр түрлі жаңа заман матиралдары мен техникаларының көмегімен орындалады.

Бұл жаңа заман материалдары мен техникалық құралдары студентердің болашақ суретші безендіруші ретінде жұмысын жеңілдеткенімен ойлау машықтылығымен қолмен орындау шеберліктерінің дамуына кедергі болады.

Сондықтан осы пәнді оқытуда дәстүрлі аспаптармен материалдармен қатар жаңа заман материалдарымен жұмыс жасау қарастырылған.

Дәстүрлі материалдар қағаз, қарандаш, миллиметровка, қаламүш, қыл қаламдармен жұмыс жасай білу талаптары қойылады. Студентер планшетке қағазды тарта және желімдей білу, миллиметровкаға және планшеттегі қағазға эскиз жасай білу. Шрифтарды меңгеру, Қаламүш және қылқаламен плакатта жаза білу. Трафареттер оя білулері қажет.

Дизайн негізі пәнінде студентер жаңа заман материалдары оракал, жыйнақтау қағазы, пллотр апараттарында, ПВХ пластиктарымен жұмыс жасай білу.

Осы матиралдармен жұмыс жасай білген жағдайда студентер бұл курстың материалдарын меңгерген болып табылады.

Бірінші сабақта студентерді дәстүрлі және жаңа заман матиралдарымен таныстыра отырып олармен жұмыс жасау тәсілдерін оқытушы практика жүзінде көрсету арқылы үйрету.


2 тақырып: Дизайнның дамуы мен шығу тарихы.
Мақсаты: Қарапайым қаріптер түрлерін көмекші торда орндау арқылы қаріптердің прапорциясн меңгеруге жатауды жеңілдету көзделеді

Әдістемелік ұсыныстар:

Қаріп деп әріптердің, сандардың және жазуда қолданатын әртүрлі белгілердің жыйынтығын айтады.

Сабақ барысында оқытушы тақтаға көмекші тор көз сыза отырып оның ішіне қаріптерді алфавиттегі реті бойынша орналастырып сызады. Студентер оқытушымен қатарласа отырып А3 фарматта қарандашпен орындайды.

А3 фармата жоғарғы жағынан 3см, сол жағынан 4см жылжып фарматқа әр әріпке жеке көмекші тор көз сызамыз. Көмекші тор көз өлшемі тігінен 25мм көлденеңнен 15мм болып орындалады. Бір тор көз өлшемі 5мм тең.

Алғашында жазылуы оңай әріптерден бастаймыз. Оқытушы тақтада көмекші тор көз ішіне әріпті жазылу тәртібі бойынша орындайды. Студентер оны қайталай отырып фарматқа орындайды.

Бірінші П- әріпі орындалады П-әріпі орындау тәртібі бірінші тігінен екі қабырғасы сызылады одан кейін көлденең жоарғы жағы сызылады әріптер қарандашпен орындалады қарандаш түзетуге қолайлы материал. Сонда П-әріпі тігінен 5 тор көз, көлденеңнен 3 тор көзге тең болады. Басқада әріптердің биіктігі 5тор көзге тең болып әріптердің биіктігі бірдей тең болады.

Екінші Б-әріпі жазылады Б-әріпінің ені үш тор көз бірінші тік сол жақ қабырғасы сызылады осыдан кейін ортанғы және төменгі тор көздің ішіне көлденең бір тор көздің өлшеміндей көлденең сызық сызылады осылар доға арқылы қосылады. Келесі жоғарғы көлденең сызығы сызылады, оның ұзындығы 3мм –ге кем болады.

Үшінші Е-әріпі жазылады әріптің бйіктігі бес тор көзге тең бірінші тік сол жақ қабырғасын жүргіземіз осыдан кейін жоғарғы, төменгі көлденең қабырғаларын сызамыз келесі жасайтын әрекетіміз ортанғы сызығы ол жоғарғы және төменгі қабырғаларына қарағанда қысқарақ болады.

Төртінші И-әріпі бұл әріптің бірінші тік екі қабырғасын сызамыз содан кейін оң жақ қабырғаның басымен сол жақ қабырғаның төменгі жағын диоганал сызықпен қосамыз.

Бесінші З-әріпін орындау кұрделілеу студентер оқытушының тақтадғы қыймылын айнытпй қайталауды қажет етеді. Бірінші сол жақ қабырғаларын тұрғызамыз ол мыадай ретпен орындалады. Көмекші тор көзді тігінен оң жақ қабырғасын 1,2,3,4,5 деп белгілейік, көлденең оңнан солға қарай 1,2,3 деп бегіленеді бұл белгілеулер түсіндіруге көмегін тигізеді сонда 1саны оң жақ жоғарғы бұрышта біреу болады сол арқылы тарайды. Келесі әрекетіміз тігінен екінші тор көздің ішіне дәл сол өлшемде ішін толтырамыз төртінші тор ішінеде бір тор көз өлшеміндей орындаймыз, осыдан кейін жоғарғы көлденең екінші торкөзді толтырамыз ,төменгі жақтада оң жақтан санағанда екінші тор көз ішін толтырамыз. Келесі ортанғы көлденең сызығын жүргіземіз. Жоғарыда сызылған тор көз ішіндегі сызықтарды доға арқылы қосамыз.

Келесі әріптерді осындай тор көздің ішіне орналастырамыз әрәптер көрсетілген стандартқа сай орындалуы қажет. Оқытушы тақтада 14 әріптің жазылуын көрсетеді қалған әріптер көрсетілген әріптерге ұқсас келгендіктен студентер өз беттерімен оулықтарғ сүйене отырып орындайды. Бұл практикалық жұмысты бағалауда студентердің қаріптерді стандартқ сай орындауы , қағаз бетіне дұрыс орналастыруы ұқыпты орындауы бағаланады.
3 тақырып: Сәулет өнері және интерьер.
Мақсаты: Көркем безендіру негізі курсында қаріптердің барлық түрлерін өту мүмкіндігі болмағандықтан үш түрлі қріпті меңгеріп шығуды мақсат етіп сол қаріптің бірі классикалық антиква қарама қайшы жуан және жіңішке сызық түрлерімен орындалатын қаріп түрі бұл қаріпті таңдау мақсатымыз плакт, газеттерде кеңінен қолданылады сондықтан осы қаріпке тоқтадық.

Әдістемелік ұсыныстар:

Қаріп деп әріптердің, сандардың және жазуда қолданатын әртүрлі белгілердің жыйынтығын айтады.

Сабақ барысында оқытушы қағаз бетіне екі түрлі қаламұшпен жазып көрсетіп , студентер қатар отырып бірге өз қағаздарына оқытушы әрекеттерін қайталай отырып орындайды.

Классикалық антиква қарама қайшы жуан және жіңішке сызық түрлерімен орындалған қаріпті жазып үйрену студентен шеберлікпен төзімділікті қажет етеді. Бұл қаріпті жазып үйренуді плакат қаламүшымен бірден бастаймыз студентер оқытушымен бірге А3 фармата орындайды.

Студентер екі өлшемді қаламүш дайындайды 7және 2 өлшемді және қара тушь. Фарматқа қаламұш өлшеміне сай жол сызылады. Жол ішіне қаламұшпен әріптерді жазамыз қарапайым қаріптегі ретпен.

Бірінші П- әріпі орындалады П-әріпі орындау тәртібі бірінші тігінен екі қабырғасы сызылады одан кейін көлденең жоарғы жағы сызылады . Әріптердің көлденең қабырғасы тік екі қабырғасынан 3 немесе 4 есе жіңішке болады. Екі еседе жіңішке алуға болады. Бұл әріптердің жан жағына шығып тұратын мұртшалары бар. Мұртшалар өлшемі көлденең жіңішке қабырғаларға тең, мұртшалар тік қабырғалардан 2, 3мм шығып тұрады.

Екінші Б-әріпі жазылады Б-әріпінің бірінші сол жақ тік қабырғасы жүргізіледі жуан қаламұшпен келесі әрекет төменгі доғасы жүргізіледі әріптің көлденең қабырғасы жіңішке қаламұшпен бастырылады төменгі қабырғасыда жіңішке қаламұшпен жүргізіледі астыңғы мұртшасыда бірден сызылады. Осыдан кейін барып жоғарғы қабырғасы жіңішке қаламұшпен орындалады.

Үшінші Е-әріпі жазылады әріптің сол жақ тік қабырғасы жуан қаламұшпен ал көлденең қабырғалары жіңішке қаламұшпен жүргізіледі.

Төртінші И-әріпі бұл әріптің бірінші тік екі қабырғасын жуан қаламұшпен сызамыз содан кейін оң жақ қабырғаның басымен сол жақ қабырғаның төменгі жағын жіңішке қаламұшпен диоганал сызықпен қосамыз.

Келесі әріп З-әріпі жазылу тәртібі бірінші жіңішке қаламұшпен жазылады содан кейіноң жақ тік қабырғасы жуан қаламұшпен жүргізіледі. Басқа элементері жіңішке қаламұшпен орындалады.

Басқа әріптерді осындай екі қаламұштың көмегімен орындалады Оқытушы қағаз бетіне барлық әріптің жазылу тәртібін техникасын көрсетеді Бұл практикалық жұмысты бағалауда студентердің қаріптерді стандартқ сай орындауы , қағаз бетіне дұрыс орналастыруы ұқыпты орындауы бағаланады.
№4 тақырып: Фирмалық стильді түсіну оның негізгі элементтері.
Мақсаты: Көркем безендіру негізі курсында қаріптердің барлық түрлерін өту мүмкіндігі болмағандықтан үш түрлі қріпті меңгеріп шығуды мақсат етіп сол қаріптің бірі классикалық антиква қарама қайшы жуан және жіңішке сызық түрлерімен орындалатын қаріп түрі мен каллиграфияллық қаріп түрлерін мңгеруді мақсат етіп қойдық. Бұл қаріпте көркем безендіруде кеңінен қолданылады.

Әдістемелік ұсыныстар:

Қаріп деп әріптердің, сандардың және жазуда қолданатын әртүрлі белгілердің жыйынтығын айтады.

Сабақ барысында оқытушы студентерге каллиграфиялых қаріптің жазылу техникасын қаламұшпен және қылқаламмен көрсетеді. Студентер қатарласа қайталап орындайды.

Каллиграфиялық қаріпті қылқаламен және қаламұшпен жазылуын көрсету арқылы студентерге осы қаріпті меңгеру қолайлы болады деп санаймын. Мұнда бірінші А-әріптен бастаймыз қылқаламмен бірден жазу студентерден шеберлікті талап етеді. Бірден қылқаламмен жазбай қарандашпен әріптің нобайын келтіріп аламыз. Каллиграфияның негізінде мектептегі бастауыш сыныптағы көркем жазу жатыр.Қарандашпен келтірілген әріп нобайының үстінен гуашьпен бастырылады, гушь кәсіби көркем безендіруге арналған болуы керек. Каллиграфиялық әріптерді жазуда суретшінің фантазиясы мен шеберлігі үлкен рол атқарады. Бұл әріптерді жазп үйрену үшін студентер көп жазып жатығулары қажет . Каллиграфиялық әріптерді жазуда әріптердің бір жағы жуан, ал бір жағы жіңішке болып келеді. Бұл әріпті қаламұшпен, фламастермен және қаламмен жазуға болады. Қаламұшпен бірден жуан жіңішке қылып жұргізе аламыз. Студентер сабақ үстінде барлық алфавитті жазып алулары қажет. Сабақтан тыс уақытта жазып жаттығулары керек.

Дизайн негізі курсында қаріп түрлерін жатап меңгергеннен кейін осы тақырыптарды бекіту және әріптерден сөйлем құрай білуге, сонымен қатар қаламұш, қылқалам жұмыс жасау машықтылығын дамыту мақсатында. Плакаттар, хабарландыру, қабырға газеттерін орындау тәсілдерімен стилдерін меңгеру.

Қаріп деп әріптердің, сандардың және жазуда қолданатын әртүрлі белгілердің жыйынтығын айтады.

Сабақ барысында студентерге жекеленген хабарландыру текстері таратылып беріледі сол текістерді плакт қаламұшымен және қылқаламды қолдана отырып жазып жаттығу.

Студентерге бұл тақырп аясында жұмыс барысында бірнеше тапсырмалар беріледі. Бірінші тапсырма хабарландыру жазу, арнайы дайындалған хабарландыру тексі беріледі олардың мақсаты осы тексті А1 фарматта дұрыс орналастырып кампазициялық шешімін дұрыс табу. Керекті элементерді декорларды орынды пайдалана білулері қаріп таңдауда шешімді студент өз бетімен қабылдайды. Бұл тапсырманы орындауда мынаған мән берулері қажет:

Бірінші қаріп таңдауда хабарландыру мазмұнына көңіл бөлулері қажет.

Екінші фармат бетіне компазициялық тұрғыдан дұрыс орналастыру.

Үшінші түстердің үйлесімін дұрыс табу.

Осы талаптарды ескере отырып өткен қаріптерді қлдана отырып жаттығулар орындайды.

Дизайн негізі курсында қаріп түрлерін жатап меңгергеннен кейін осы тақырыптарды бекіту және әріптерден сөйлем құрай білуге, сонымен қатар қаламұш, қылқалам жұмыс жасау машықтылығын дамыту мақсатында. Плакаттар, хабарландыру, қабырға газеттерін орындау тәсілдерімен стилдерін меңгеру.

Сабақ барысында студентерге жекеленген хабарландыру текстері таратылып беріледі сол текістерді плакт қаламұшымен және қылқаламды қолдана отырып жазып жаттығу.

Студентерге бұл тақырп аясында жұмыс барысында бірнеше тапсырмалар беріледі. Бірінші тапсырма хабарландыру жазу, арнайы дайындалған хабарландыру тексі беріледі олардың мақсаты осы тексті А1 фарматта дұрыс орналастырып кампазициялық шешімін дұрыс табу. Керекті элементерді декорларды орынды пайдалана білулері қаріп таңдауда шешімді студент өз бетімен қабылдайды. Бұл тапсырманы орындауда мынаған мән берулері қажет:

Бірінші қаріп таңдауда хабарландыру мазмұнына көңіл бөлулері қажет.

Екінші фармат бетіне компазициялық тұрғыдан дұрыс орналастыру.

Үшінші түстердің үйлесімін дұрыс табу.

Хабарландыру қабырға газеттерін жасағанда осы талаптарды ескерген дұрыс. Плакаттар орындағанда ондағы суреттер, қаріптер тақырыпқа сай болуы тақырыпты ашуы тиіс. Студентер түспен жұмыс барысында мынаны есте ұстаулары тиіс көркем безендіруде, жалпы плакат орындауда түстер саны үш түстен аспауы тиіс.

Хабарландыру, плакаттар орындауда гуашь, туш, және басқада материалдарды пайдаланулары болады.

Оқытушы сабақ барысында студентер жұмысын қадағалап теориялық және практикалық тұрғыдан бағыт бағдар беріп отырады.

Студентер бір плакат және бір хабарландыру жазып тапсырулары керек.


5 тақырып: Графикалық жобаның негізі.

Мақсаты: Студентерге интерерді жобалау интерердің ішін көркем безендіру эскиздерін жасап үйрену.

Әдістемелік ұсыныстар:

Бұл тақырыпта жобалау тәсілдерін қарастырады жобалаудың франталды жобалау тәсілімен миллиметровкаға одан кейін планшетке интерер жобасының эскизін орындайды.

Студентерге миллиметровкада франталды жобалау тәсілін қарастырамыз. Белгілі бір пәтердің жоспары ұсынылады осы жоспар бойынша қалаған бөлменің жобасы орындалады. Франталды жобалау әдісі, таңдап алынған бөлменің планы бойынша жобалаушының қарау нүктесін анықтаймыз. Келесі интерердің ені, ұзындығы, биіктігі анықталып А2 фармат өлшеміне сәйкес масштабы картинаны сызамыз, картинаның диоганал сызықтары сызылады.Диоганал сызықтарының қыйлысқан нүктесі арқылы картинаны екіге бөлетін ортанғы сызық жүргізіледі осы ортанғы сызық жүргізілген нүкте қарау нүктесі О деп белгілейміз.О нүктесінен картина бұрышына дейінгі диоганал сызықты өлшеп алып ортанғы сызық бойына саламыз, екі жаққа да осы әрекетті орындаймыз. Оларды F1 және F2 деп белгілейміз. Келесі интерердің ұзындығ немесе тереңдігін анықтаймыз, картина астынғы сызығы интерер енінің өлшеміне сәйкес тең 5ке бөлеміз биіктігі 3ке бөлеміз.

Сонд интерердің ені 5м- ге биіктігі 3м- ге теңді білдіреді. Ал интерер ұзындығы 7м- ге тең болады, осы ұзындығын перспективада картинаға түсіру үшін картинадағы интерер ені беске бөлінген оңнан солға қарай рим сандық көрсеткішімен белгіленеді. Клесі осы бөлінген бес бөліктің әр қайсын ортасынан тең бөліп шығамызда оңнан солға қарай араб санымен белгілейміз. Рим сандарымен белгіленген нүктелерге F1 және F2 нүктелерінен проекцлаушы түзулер жүргіземіз жетінші нүктеге дейін жетінші нүктемен қыйлысқан проекциялаушы түзу диоганл сызығын қыйып өткен жерден картина тереңдігін немесе интерер үзындығын саламыз. О, F1 және F2 нүктелерінен проекцылаушы түзулер жүргізу арқылы интерерге қажетті есік, терезе және басқада элементерді тұрғызамыз.

Оқытушы тақтада сызп жұмыс жасағанда студенттер қтарласып миллиметровкада орындайды. Миллиметровакдағы жобаны №9 сабағында отмывкамен жатығу кезінде планшетке көшіріп акварель бояуымен отмывка әдісімен аяқтайды.
6 тақырып: Ырғақты әдемі қозғалыстын кеңістіктегі сызықтық графикасы Жұмсақ құрылысы қатты құрылысы.
Мақсаты: Отмывканы қолдану арқылы сызықтық кеңістіктік графикалық жаттығулар орындауға ұйрету интерерді және басқада элементерді отмывка әдісімен көрсете білуді меңгеру.
Әдістемелік ұсыныстар:

Бұл тақырыпта әртүрлі сызықтық кеңістіктік графикалық жаттығулар орындау Өткен сабақта орындалған интерердің франтальды жобасының эскизін отмывка әдісімен орындау.

Планшетке көшірілген интерер жобасын акварелмен отмывка арқылы орындау. Отмывканы екі әдіспен орындауға болады бірінші калканы қолданбай екінші калканы жапсыру арқылы.Екі әдістеде акварелмен оындалады калкасыз отмывка интерер жоғарыдан төмен қарай қылқаламмен орындалады. Осы әдіспе кез келген элементің көлемін шығарып көгсетуге болады. Кейбір жағдайда акварел қарандашымен немесе түрлі-түсті карандашпен өңдеуге болады.

Екінші әдіс калка жапсыру арқылы орындау онда қағаз тартылған планшет бетіне жобаны көшіріп алғанан кейін ризина желімімен калканы планшет бетіне жапсырамыз. Калканы жапсырып алғанан кейін бояитын жерді пышақпен калканы кесіп планшет бетінен аламызда желімді өшіргішпен тазалаймыз. Тазаланған жерді акварелмен отмывка әдісімен бояимыз. Барлық жерлер осындай әдіспен орындалады.

Студентерге болашақ Дизайн негізі жұмыстарында қжетті әртүрлі елементерден , геометриялық формалардан тұратын копазициялар құрастыруға үйрету және түстік үйлесімін табу.

Бұл тақырыпта әртүрлі геометриялық формаларды пайдалана отырып копазициялар құрастырып, түстік шешімін тауып орындау.

Дизаин негізі жұмыстарында суретші безендірушінің компазициялық шешімінен түстерді көре білуінен және оның қандайда бір элементерінен безендіруде маңызды рол атқарады. Болашақ суретші безендірушінің өзіндік қол таңбасы қалыптасады. Студент қандайда бір шешім қабылдарда ол өзіне қойылған талапқа және тақырып аяасында жұмыс жасауы қжет.Барлық жаттығулар графикалық матиралдармен орындалады. Акварель, тушь, гуаш және тағы басқа матиралдар. Мұнда компазициа заңдылықтарына сүйене отырып жұмыс жасау. Төменде көрсетілген.

Композиция (көркем шығарманы құру , өнер түрінің өзіндік келісілген ерекшелігіне , суретшінің ойы және өнер туындысының орны, мазмұнына байланысты.

композиция заңдары:

Басымдылық заңы – ою-өрнек композициясында бір немесе бірнеше мотивтерді басым ерекшелеп көрсету.

Өміршеңдік заңы.

Ою-өрнек контрапункті заңы.

Жарық пен көлеңкенің бөліну заңы

Үш компоненттілік заңы – ою-өрнек мотивтерінде күрделі және алуан түрлі қимылды беру үшін композицияда осы

қимылдың үш фазасын көрсету. Тұтастық заңы – сурет өнерінде сурет салғанда жалпыдан жалқыға қарай көшу, яғни бейненің жалпы пішінін нобайлап алып содан кейін нақтылауға көшу. Бүтіндік заңы – композицияның негізгі заңдарының бірі. Ауа перспективасының заңдылықтары – бізден қашықтай отырып заттар көзбен көргенде көлемі жағынан кішіреймейді. Қашықтау дәрежесіне қарай олардың қара-қошқыл және бозғылт жерлерінің қарама-қарсылығы барған сайын біртіндеп жұмсарады, заттар неғұрлым түскендей болады да, ақырында көкжиекте зорға ажыратылатын силуэттерден тұратын бір реңкті мұнарға айналады. Сонымен бір мезгілде олардың түс бояуы да өзгереді. Осы құбылыс ауа перпективасы деп аталады.



Форманың конструкциялық құрылыс заңдылықтары.

Жаңашылдық заңы - өнердің жалпы заңы. Бұл заңды өнердегі ізденіс, аталмыш заңдардың басын құрайтын заң деп те айтуымызға болады. Өйткені көркем бейне (образ) қашанда өнерде жаңа мазмұн мен жаңа форма.

7 тақырып: Саулет композициясының құралы



Мақсаты: Студентерге интерерді отмывка және гушпен орындау әдістерімен түстік шешімдерін тауып көрсету. Эскизді франталды перспективада көрсету.

Әдістемелік ұсыныстар:

Планшетке көшірілген интерер жобасын акварелмен отмывка арқылы орындау. Отмывканы екі әдіспен орындауға болады бірінші калканы қолданбай екінші калканы жапсыру арқылы.Екі әдістеде акварелмен оындалады калкасыз отмывка интерер жоғарыдан төмен қарай қылқаламмен орындалады. Осы әдіспе кез келген элементің көлемін шығарып көгсетуге болады. Кейбір жағдайда акварел қарандашымен немесе түрлі-түсті карандашпен өңдеуге болады.

Екінші әдіс калка жапсыру арқылы орындау онда қағаз тартылған планшет бетіне жобаны көшіріп алғанан кейін ризина желімімен калканы планшет бетіне жапсырамыз. Калканы жапсырып алғанан кейін бояитын жерді пышақпен калканы кесіп планшет бетінен аламызда желімді өшіргішпен тазалаймыз. Тазаланған жерді акварелмен отмывка әдісімен бояимыз. Барлық жерлер осындай әдіспен жасалады Эскиз 55 х 75 өлшемде планшетте орындалады

Студентерге мектептегі бейнелеу өнері класын көркем безендіру эскизін орындау арқылы көркем безендіру әдістеріне үйрету.

Бұл тақырыпта жобалау тәсілдерін қарастырады жобалаудың франталды жобалау тәсілімен миллиметровкаға одан кейін планшетке интерер жобасының эскизін орындайды.

Студентерге миллиметровкада франталды жобалау тәсілін қарастырамыз. Белгілі бір пәтердің жоспары ұсынылады осы жоспар бойынша қалаған бөлменің жобасы орындалады. Франталды жобалау әдісі, таңдап алынған бөлменің планы бойынша жобалаушының қарау нүктесін анықтаймыз. Келесі интерердің ені, ұзындығы, биіктігі анықталып А2 фармат өлшеміне сәйкес масштабы картинаны сызамыз, картинаның диоганал сызықтары сызылады.Диоганал сызықтарының қыйлысқан нүктесі арқылы картинаны екіге бөлетін ортанғы сызық жүргізіледі осы ортанғы сызық жүргізілген нүкте қарау нүктесі О деп белгілейміз.О нүктесінен картина бұрышына дейінгі диоганал сызықты өлшеп алып ортанғы сызық бойына саламыз, екі жаққа да осы әрекетті орындаймыз. Оларды F1 және F2 деп белгілейміз. Келесі интерердің ұзындығ немесе тереңдігін анықтаймыз, картина астынғы сызығы интерер енінің өлшеміне сәйкес тең 5ке бөлеміз биіктігі 3ке бөлеміз.

Сонд интерердің ені 5м- ге биіктігі 3м- ге теңді білдіреді. Ал интерер ұзындығы 7м- ге тең болады, осы ұзындығын перспективада картинаға түсіру үшін картинадағы интерер ені беске бөлінген оңнан солға қарай рим сандық көрсеткішімен белгіленеді. Клесі осы бөлінген бес бөліктің әр қайсын ортасынан тең бөліп шығамызда оңнан солға қарай араб санымен белгілейміз. Рим сандарымен белгіленген нүктелерге F1 және F2 нүктелерінен проекцлаушы түзулер жүргіземіз жетінші нүктеге дейін жетінші нүктемен қыйлысқан проекциялаушы түзу диоганл сызығын қыйып өткен жерден картина тереңдігін немесе интерер үзындығын саламыз. О, F1 және F2 нүктелерінен проекцылаушы түзулер жүргізу арқылы интерерге қажетті есік, терезе және басқада элементерді тұрғызамыз.

Класс интерерінің ішкі безендірілуі сол пәннің күнтізбелік жоспарына сәйкес жүргізіледі. Қабырғаға ілінетін стентардың саны күнтізбелік жоспарда қарастыратын тақырып санына және интерер көлеміне байланысты. Эскиз орындағанда стентер интерерде көрсетіледі және жееклеп әр планшет елементерімен көрсетіледі.

Жобаның жазбасының эскизі. ( Эскиз 55 х 75 өлшемде планшетте орындалады)

Эскизді перспективада көрсеткеннен кейін безендіру элементерін ашып көрсету мақсатында жобаның жазбасын орындауға үйрету.

Эскиз жобасын перспективадағ көрінісі негізінде және итерер өлшеміне сүйене отырып масштабта жобаның жазбасын орындау 55 х 75 өлшемде планшетте. Планшет бетіне эскизді дұрыс орналастырып, перспектива қандай материалмен орындалса 55 х 75 өлшемде планшетте жазбада сондай материалмен орындалады. Олмына әдістер орындалады Планшетке көшірілген интерер жазбасын акварелмен отмывка арқылы орындау. Отмывканы екі әдіспен орындауға болады бірінші калканы қолданбай екінші калканы жапсыру арқылы.Екі әдістеде акварелмен оындалады калкасыз отмывка интерер жоғарыдан төмен қарай қылқаламмен орындалады. Осы әдіспе кез келген элементің көлемін шығарып көгсетуге болады. Кейбір жағдайда акварел қарандашымен немесе түрлі-түсті карандашпен өңдеуге болады.

Екінші әдіс калка жапсыру арқылы орындау онда қағаз тартылған планшет бетіне жобаны көшіріп алғанан кейін ризина желімімен калканы планшет бетіне жапсырамыз. Калканы жапсырып алғанан кейін бояитын жерді пышақпен калканы кесіп планшет бетінен аламызда желімді өшіргішпен тазалаймыз. Тазаланған жерді акварелмен отмывка әдісіменнемесе гуашпен орындаймыз.

Жоба эскиздері эстетикалық талғаммен орындалуы керек .

ОБСӨЖ және СӨЖ тақырыптары практикалық сабақтардың тақырыптарына сәйкестендірілген, олар сабақта басталған жұмыстарды жалғастыру және аяқтау кезеңі болып табылады.

ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ

Негізгі әдебиеттер:

1. Быков В.В. Материалы и техника художественно – оформителских работ. –М,:Плакат, 1986

2. Ерошкина В.Ф. Промышленная графика,: Омск: ОГИЗ, 1998.

3. Искусство ансамбля. Художественный предмет– интерьер– архитектура -среда / сост.А. К. Василевский. –М,: Просвещение, 1981.

4.Капр А. Эстетика искусства шрифта. –М,: Книга, 1979.

5.Кикушин Г.Ф. Шрифт: Для художников офармителей . – Минск, 1980.

6.Кудин П.А., Ломов Б.Ф. Митькин А.А. Психология восприятия и искусство плаката. – М,: Плакат, 1987.

7.Рунге В.Ф., Сеньковский В.В. Основы теории и методологии дизайна. –М., 2001.

8.Художественное проектирование / Под. Ред. Б.В. Нешумова, Е.Д. Щедрина. –М., 1979

9.АникетМ., и др. Русский графический дизайн. –М., 1992.

10.Серов С. И. Стиль в графическом дизайне. –М., 1991.

11.Холмянскиий Л.М., Щипенов А.С. Дизайн.-М., 1985

12.Сапего И.Г. Предмет иформа. Рол восприятия матиральной среды хдожника в создании пластической формы. –М., 1984.

13.Пезе М.Э. Очерки истори художественого конструирования в России 18 начала 20 веков. –Л., 1978.

14. Черейская М. Г. Художественные изделия из новых материалов. М., 1975.

15Соловьев С.А. Декоративное офармление. –М., 1987.

Функции художественно- графического офармления учебников: 16.Современная учебная книга / Подред. Донского Г.М. – М., 1986.

17.Рыжков И.Я. Международное рекламное дело. М., 1984.

18.Смирнов С.И. Шрифт и шрифтовой плакат. –М., 1981.

Волкова В.В. Дизайн рекламы: Учеб.Пособие. –М.,1999.

Қосымша әдебиеттер:

19.Джугенхацмер Д.У., Уайт Г.Н. Основы рекламного дела. Самара, 1991.

20.Одноралов Н. В. Материалы, инструменты и оборудование в изобразителном искусстве. -М,:Просвещение, 1988.

21.Серов С.И. Стиль в графическом дизайне. –М., 1996.

22. Смирнов С.И. Шрифт в наглядной агитации. –М,: Плакат, 1990.

23. Фрилинг Г., Ауэе К. Человек- цвет- пространство. –М,: 1973.

Художественное проектирование / Под. Ред. Б.В. Нешумова, Е.Д. Щедрина. –М., 1979

24.Квасов А.С. Художественное конструирование изделлий из пластмассы. –М 1989.

25.Рунге В.Ф., Сеньковкий В.В. Основы терии и методологии дизайна. –М., 1989



26.Аронов В.Р. Художник и предметное творчество. –М., 1986.

27.Художественное констирование /Под ред. Б.В. Нешумова, Е.Д. Щедрина. –М.,1979

Достарыңызбен бөлісу:


©kzref.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет