Схемотехника негіздері



жүктеу 1.02 Mb.
бет10/10
Дата12.09.2017
өлшемі1.02 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10

ҚОСЫМША


Микросұлба К155ИР1 [2 сурет] төртразрядты, жылжымалы регистр. Әр тригердің ішінде регистр деректердің S1 тізбектей кірісі (қорытынды 1), төрт параллель кірістері DO—-D3 (қорытыныды 2—5), сонымен қатар төр шығысы QO—Q3 (қорытынды 13—10) бар [2 сурет] Регистр екі С1 және С2 тактілі кірістерден тұрады. Деректердің бес кірісінің әрбірінен код синхронды түрде теріс ауытқумен түседі.

РЕ параллель жүктелуі үшін кіру рұқсаты регистрдің жұмыс режимін таңдау үшін қызмет етеді. Егер РЕ кірісінде жоғарғы дәрежелі кернеу берілсе, С2 тактілі кірісіне жұмыс істеуге рұқсат етіледі. Осы кіріске келер уақытында регистрге тактілі импульстің теріс ауытқуы DO—D3 параллель кірістерінен деректер жүктеледі.

Егер РЕ кірісіне төменгі дәрежелі кернеу берілсе, С1 тактілі кірісіне жұмыс істеуге рұқсат етіледі. Тактілі импульстің тізбектей теріс фронттары деректерді S1 тізбектей кірістен QO шығысына, кейін Ql, Q2 және Q3,яғны оңға ғарай жылжытады. Деректреді солға жылжытуға болады, егер Q3 шығысын D2, Q2 және Dl, Q1 және DO кірістерін қосса. РЕ кірісіне жоғары кернеу беріп, регистрді параллель режимге келтіруге болады. РЕ кірісіндегі кернеуді екі тактілі кірістегі деңгей төмен болса ғана ауыстыруға болады. Алайда егер С1 кірісінде төменгі дәрежелі кернеу, РЕ кірісіндегі төменгі деңгейден жоғарғы деңгейге өткендегі сигнал ауысуы шығыс қалпын өзгерпейді.

К155ИР1 микросұлбасының кәдімгі нұсқасы 63 мА ток тұтынысымен, 21 мА Шотканың ауысуымен. Максимал тактілі жиілік 25 МГц.


2 сурет. Регистр ИР1


Микросұлба К555ИР11 [Сурет 3] универсал төртразрядты жылжымалы регистр. Оның көмегімен цифрлік сөздерді оңға және солға жылжытуға болады. Сонымен, ИР11 белгіленумен регистрі —екібағытты. Ауысу процестерінде деректерді К555 үшін яғни LS үшін уақыты 20 ns-тен аспайды, ал S үшін 12 ns-ке дейін түседі.

К555ИР11 регистріфункциялардың толық легін орындауы мүмкін, өйткені S0, S1, DSR, DSL бірнеше режимдердің кірістерімен толықтырылған [3 сурет].

Егер S0 және S1 кіріс таңдауларында кернеу төменгі дәрежеде болса, регистр коды сақталады, кідіртіледі. Ал егер кернеу жоғары дәрежеде болса, осы кірісте DO—D3 параллель кірістерден деректері регистрге жүктеледі, сондықтан Q0—Q3 шығысында келесі оң тактілік импульстің ауытқуы кезінде пайда болады.

Егер S1 кірісінде кернеу төменгі дәрежеде, S0 кірісінде жоғары дәрежеде DSR тізбек деректерінің кіріске түсетін коды регистр бойымен оңға қарай жылжиды (QO-дан Q3-ке қарай). Ал дәрежелердің кері қатынасында S1 және S0 кірісінде DSL тізбек деректерінің кірісіке түсетін коды және оның әрбір тактілік импульстің оң ауысуында солға қарай жылжиды, яғни Q3-тен QO-ге қарай.

Сақтау, жуктеу, жылжу режимдері синхронды болғандықтан, режимдерді басқару командаларының енгізілгенін белгілеу керек. Егер R кірісіне кернеу төменгі дәрежеде берілетін болса, деректер жойыла бастайды және QO—Q3 шығысында төменгі дәрежедегі кернеу пайда болады.

К531ИР11 регистрінің ток қолдануы 135 мА тең, ал К555ИР11 үшін 23 мА. К155ИР11 регистрі 63 мА ток қолданады, оның тактілік жиілігі 25 МГц-ке тең. Регистр К531ИР11 регистрі 70 МГц тактілік жиілігімен де жұмыс істей алады.



3 сурет. Регистр ИР11

14 ЗЕРТХАНАЛЫҚ ЖҰМЫС

Тақырып: ДИНИСТОР МЕН ТИРИСТОРДЫ ЗЕРТТЕУ
Жұмыстың мақсаты: p-n-p-n өтуінің тікелей ығысу кезіндегі динистор мен тиристордың кернеуі мен тоғын зерттеу. Динистор мен тиристордың вольт-амперлік сипаттамасын жасау және зерттеу.
Жұмыстың орындау тәртібі:

  1. 1 - суретте көрсетілгендей схеманы Electronics Workbench-те құрастыру. 1 – кестеден динисторда нұсқа нөмермен сәйкес етіп таңдау алу керек.

а) ЭДС көзін көбейте отырып, динистордың іске қосылу кернеуін шамалып анықтау керек. ЭДС-ті нөлден 150 вольтқа дейін 5 В қадамен өзгертіп отыру керек.

б) Динистордың іске қлсылу кернеуін 1 В-қа дейінгі дәлдікпен анықта динистордың Uпр кернеу3 мен Iпр тоғының мәндерін кестеге толтырып жаз.

в) Алынғын мәнде бойынша Iпр = f(vпр) функциясының графигін сыз.

г) Динистор ашық қалыпта болатындай етіп ЭДС көзін анықта. Айнымалу резисторды кедергісін өгертен отырып тежелу тоғының шамасын анықта.



1 сурет -Динистордың іске қосылу схемасы


1 Кесте

Вар-
нт

Динистор

Вар-
нт

Динистор

Вар-
нт

Динистор

Вар-
нт

Динистор

1

ECG6407

6

ECG6408

11

ECG6411

16

ECG6412

2

ECG6417

7

ECG6418

12

ECG6421

17

ECG6422

3

1N5758

8

1N5759

13

1N57560

18

1N57561

4

1N57558a

9

1N57559a

14

1N57561a

19

1N5778

5

1N57789

10

1N57760

15

1N57761

20

1N57758a




  1. 2 – суреттегі схеманы құрастыр.Транзисторды 2-кестеден өз нұсқа нөмеріңізге сәйкес таңдап алыңыз.

а) ЭДС көзін жоғарылата отырып,басқарушы электрод 0-ге тең болғандағы ток мәні бойынша траниотордың іске қосылу кернеуін анықтаңыз.

б) Басқпарушы электродта ток күші транистордың іске қосылу кернеуіне қалай әсер ететіндігін анықтаңыз.Алдыңғы тапсырманы басқарушы электродта токтың әр –түрлі екі мәні бойынша,мысалы 1В және 2В, орындаңыз.

в) Транистордың Uпр кернеуі мен Іпр тогының мәндерін кесте ішінде толтырып жазыңыз.(Осы үш есептердің бәрі үшін).

г)Жоғарыдағы тапсырмалардан алынған нәтижелер бойынша Іпр = f(Uпр) функциясының графигін тұрғыз.

д) Айнымалы резистордың кедергісін өзгерте отырып тежелу тогының шамасын анықтаңыз.


2 сурет -Тиристордың іске қосылу схемасы


2 Кесте

Вар-
нт

Тринистор

Вар-
нт

Тринистор

Вар-
нт

Тринистор

Вар-
нт

Тринистор

1

2n1599

6

2n2573

11

2n2574

16

2n2575

2

2N2576

7

2N2577

12

2N3670

17

2N3897

3

BT145

8

BT148

13

BT148W

18

BT149

4

BT150

9

BT151

14

BT152

19

BT153

5

BT169

10

BTW38

15

BTW40

20

BTW42


Бақылау сұрақтары:

1.Тиристор деген не?

2.Тиристордың ашық қалпы қалай сипатталады?

3.Тиристордың жабық қалпы қалай сипатталады?

4.Динистор мен тринистордың айырмашылығы ен№

5.Басқарушы электрод не үшін арналған?

6.Басқарушы сигналын алып тастағаннан кейін тиристордың ашық қалпы сақталына ма?
Ұсынылатын әдебиет

1. Пасынков В.В., Чиркин Л.К Полупроводниковые приборы. Учебник для вузов СПб.:Лань, 2003

2. Федотов В.И. Основы электроники М.:Высшая школа,1990

3. Герасимов В.Г. Основы промышленной электроники М.: Высшая школа,1986

4. Гальперин М.В. Практическая схемотехника в промышленной автоматике М.: Энерго-атомиздат, 1987

5. Павлов В.Н., Ногин В.Н. Схемотехника аналоговых электронных устройств М.: Радио и Связь, 1997

6. Пароль Н.В. Кайдалов С.А. Фоточувствительные приборы и их применение: Справочник. М.: Радио и Связь, 1991

7. Булычев А.Л., Лямин П.М., Тулинов В.Т. Электронные приборы. Учебник для вузов. М.: Лайт ЛТД, 2000

8. Титше У., Шенк К.Полупроводниковая схемотехника: Справочное руководство. М.: Мир, 1982
Бақылау тапсырмасы СӨЖ [8]

1. Динисторлар, екібазалық диодтар,тиристорлар,әр-түрлі түрлері және құрылғы.

2. Тиристордың негізгі параметрлеріне не жатады?

15 ЗЕРТТХАНАЛЫҚ ЖҰМЫС



Тақырып: ДЕШИФРАТОРДЫҢ ЖҰМЫСЫН ЗЕРТТЕУ
Мақсат:

1. Логикалық сұлбаларды зерттеу және құрастыру

2. Функцияның аналитикалық өрнегінің анықтамасымен таңысу

3. Ақиқаттық кестесін құру



Құралдар және элементтер.


  1. Сөздер генераторы

  2. +5В кернеу көзі

  3. Екі позициалы қайта қосулар

  4. Виртуальды жарық диодтары

  5. 74138 микросұлба



ҚЫСҚАША ТЕОРИЯЛЫҚ МӘЛІМЕТТЕР


1.Комбинациалық сұлбалар. Комбинациалық сұлба деп кіру және шығу сигналдардың мәндері арасындағы біркелкі сәйкестікті іске асырушы логикалық сұлбаны атайды. Комбинациялық сызбаны іске асыру үшін логикалық элементтер қолданылады, олар интегралды сұлба түрінде шығарылады. Бұл класқа дешифраторлар, шифраторлар, мультиплексорлар, демультиплексорлар, сумматорлардың интегралды сұлбалары кіреді.

Бұл бөлімде ыңғайлық үшін дешифратор сұлбасының орнына демультиплексор сызбасы қолданылады, ол жұмыс алгоритмдерінің ұқсастығының арқасында мүмкіндік береді.

2. Дешифраторлар. Дешифратор - логикалық комбинациялық сұлба, ол п ақпараттық кірулерден және 2n шығулардан тұрады. Әр логикалық деңгейдің комбинациясына кіруінде 2n шығудың бір белсенді деңгейі сәйкес келеді. Көбінесе п 2,3 және 4-ке тең. 1 суретте п = 3 мәнді дешифратор көрсетілген, нөл деңгейі белсенді деңгей болып табылады. С, В, А кірулерге келесі логикалық деңгейлердің комбинациясын беруге болады: 000, 001, 010...Ill, барлығы 8 комбинация. Сұлба 8 шығулардан тұрады, оның біреуінде ең кіші потенциал қалыптасады, ал қалғандарында -жоғары. Жалғыз шығудын нөмірі, онда белсенді (нөлдік) деңгей қалыптасады, N санына сәйкес, ал С, В, А кірулерін келесі түрде анықтайды: N = С22 + В2' + А'2°. Мысалы, егер шығуға логикалық деңгейлердің 011 комбинациясы берілген болса, онда (YO, Y1...Y7) микросұлбасының 8 шығуы N=3 нөмірімен сигналдың нөлдік деңгейі белгіленеді (Y3=0), ал қалғандары логикалық бірліктің деңгейінде болады. Бұл шығу сигналының қалыптасу принципі келесі түрде сипаттауға болады:

Дешифраторды демультиплексор ретінде қолдану.

Дешифраторды демультиплексор ретінде қолдануға болады – кіру сигналын шығудың біреуіне қосатын логикалық коммутатор. Бұл жағдайда ақпараттық кіру фунциясын кіру шешімдерінің біреуі атқарады, ал С, В және А қалыптары кіру шешімінің сигналы берілетінге шығулардың нөмірін береді.



1 тапсырма

1. 3х8 негізгі режимді дешифратордың жұмыс принципін зерттеу. 1.суреттегі сұлбаны құрастырыңдар.

Сұлбаны қосындар.

2. G кіруне логикалық бірлік деңгейін беріңіз. Ол үшін G батырмасымен G кілтін жоғарғы күйге келтір.

Y0...Y7 кірулеріндегі сигналдардың деңгейін анықтап G = 1 ақиқаттық кестесіне жазыңдар (№1 кестесін дәптерге салыңыз).

1 Кесте


G=1

A

B

C

Y0

Y1

Y2

Y3

Y4

Y5

Y6

Y7
































































































3. G кіруіне логикалық нөл деңгейін беріңдер ( G кілтін төменгі күйге келтіру). Дешифратордың жұмыс режиміне көшкендігін және кірулердің біреуінде логикалық нөл деңгейінің орнатылғанына көз жеткізіңдер.

Аттас А, В, С, кілтттерінің көмегімен және виртуальды жарықдиодтардың көмегімен сұлбаның шығу логикалық сигналдардың деңгейлерін анықтау, G=0 дешифратордың ақиқат кестесін толтырыңдар (дәптерге №2 кестені).

2 Кесте


G=0

A

B

C

Y0

Y1

Y2

Y3

Y4

Y5

Y6

Y7
































































































4. Шығу жасаңдар.





2 тапсырма

3х8 дешифратордың жұмыс принципін 2х4 режимінде зерттеу

1. 1 суреттегі сұлбанын С кіруін жалпы сымға (жерге) жалғаңдар, С=0 мәнін беріп.

В және А кірулеріндегі сигналдардың деңгейлерін өзгерте отырып және сұлбаның шығуларындағы сигналдардың деңгейлерін бақылап, сынамалықтардың көмегімен дешифратордың ақиқат кестесін толтырындар (1 және 2 кестелеріне ұқсас 3 кестесін дәптерге толтырындар). Сигналдың деңгейі өзгермейтін шығуларды көрсетіндер

2. С=1 тең болғандағы, ол үшін С кіруін логикалық бірліктің көзіне қосыңдар. Дешифратордың ақиқат кестесін толтырыңдар ( дәптерге №4 кестені толтырындар).

3. В (В=0) кіруін жерлендіріп, А және С кірулеріне логикалық деңгейлердің мүмкін комбинацияларын бере отырып, (1) пунктін өзгертіңдер. Ақиқат кестесін толтырыңдар ( дәптерге №5 кестені толтырындар), сол жерде логикалық сигналдың деңгейі өзгермейтін шығулардың нөмірлерін көрсетіңдер.


3 тапсырма

Дешифраторды демультиплексор ретінде зерттеу.

1. (2 сурет) сөздер генераторымен (3 сурет ) сұлбасын салыңдар

Сұлбаны қосындар.

Сөздер генераторының қадамдық режимдегі жұмысымен 0-ден 7-ге дейінгі сандарға сәйкес С, В, А кірулеріне демультиплексор сөздерін беріңдер. Логикалық сынамалықтардың көмегімен шығулардағы сигналдардың деңгейлерін бақылай отырып, 1 ( 1 кесте) тәжірбиенің нәтижелерімен салыстыра отырып, шешімге келіңдер.



4 тапсырма

74138 микросұлбасын зерттеу. 4 суретте көрсетілгендей, үш логикалық элементін шығуда қосыңдар.

1. Сөздер генераторын қадамдық режимге орнатыңдар. Сұлбаны қосыңдар. Сәйкес кілттердің көмегімен G1=0, G2A=G2B=1 басқарушы кірулердің күйін орнатыңдар. А, В, С кірулеріне сөздер генераторынан сөздерді бере отырып және логикалық сынамалықтардың көмегімен шығуларды бақылай отырып, 74138 дешифраторының қызметінің кестесін толтырындар (1 және 2 кестелеріне ұқсас № 6 кестесін).

2. G1=G2A=1, G2B=0 болғандағы (а) пунктінің операциясын қайталаңдар. 74138 дешифраторының қызметінің кестесін толтырындар ( 7 кесте).

3. Үш қосылған элементтің дешифратордың жұмысына әсерін қортындыландар.


Бақылау сұрақтар

1. Дешифратор қандай логикалық функцияларды атқарады?

2. Дешифратордың кіру басқаруларының міндеттері?

3. Басқару сигналы дешифратордың шығу функцияларына қалай әсер етеді?



Қолданылған әдебиеттер тізімі

  1. Булычев А.Л., Лямин П.М., Тулинов В.Т. Электронные приборы. Учебник для вузов. М.: Лайт ЛТД, 2000-245 с.

  2. Гальперин М.В. Практическая схемотехника в промышленной автоматике М.: Энерго-атомиздат, 1987-420 с.

  3. Герасимов В.Г. Основы промышленной электроники М.: Высшая школа,1986-322 с.

  4. Макарова Н.В., Рамин Е.Л., Изранцев В.В и др.; Основы схемотехники: Сборник задач /Под ред. Н.В. Макаровой – М. : Финансы и статистика, 1997.-274 с.

  5. Павлов В.Н., Ногин В.Н. Схемотехника аналоговых электронных устройств М.: Радио и Связь, 1997.-232 с.

  6. Пароль Н.В. Кайдалов С.А. Фоточувствительные приборы и их применение: Справочник. М.: Радио и Связь, 1991.-198 с.

  7. Пасынков В.В., Чиркин Л.К Полупроводниковые приборы. Учебник для вузов СПб.:Лань, 2003.-321 с.

  8. Федотов В.И. Основы электроники М.:Высшая школа,1990.-175с.

  9. Титше У., Шенк К.Полупроводниковая схемотехника: Справочное руководство. М.: Мир, 1982.-363с.





Достарыңызбен бөлісу:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10


©kzref.org 2019
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет