Схемотехника негіздері


ҚЫСҚАША ТЕОРИЯЛЫҚ МӘЛІМЕТТЕР



жүктеу 1.02 Mb.
бет6/10
Дата12.09.2017
өлшемі1.02 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10

ҚЫСҚАША ТЕОРИЯЛЫҚ МӘЛІМЕТТЕР


Сандық (цифрлік) техникада сумматорлар (соммалаушы) көмегімен барлық арифметикалық операциялар орындалады.Берілген жұмыста төртразрядты сумматор микросызбасын зерттеу және іске қосылуы орындалады.Сумматордың қызметін сипаттау үшін ең алдымен, қарапайым сандық сызба техникасының элементтерін, яғни, жартылай соммалаушыларды қарастыру болып табылады.

Жартылай соммалаушы – бұл екі бір разрядты екілік сандарды соммалаушы орындайтын ЭЕМ түйіні.Бұл сандар екі көпразрядты екілік кқдтардың разрядтары болып табылады.Соммалау екілік арифметика ережелері бойынша орындалады:

0+0=0; (1)

0+1=1; (2)

1+0=1; (3)

1+1=10. (4)

Егер екі санды қосқан кезде, оның біреуі нөлге тең болса онда нәтиже бірразрядты (алғашқы үш есептеу) екені есептеуде көрсетілген.егер екі сан бірге тең болса (төртінші есептеу), онда нәтижесінде екінші разряд шығады.Бұл разряд екі келесі сомасы үшін аудару белгісі болып табылады, яғни көпразрядты екілік сандардың қосындысының үлкен разрядтары болып табылады.
Бірразрядты комбинациялық соммалаушы – бұл күрделі комбинациялық сызба болып табылады.Бұл сызбада үш бірразрядты сандарды соммалау іске асырылады.екі бірразрядты сандардың қосындысынан басқа, сомада алдыңғы разряд соммаларының аудару белгісі қатысыды.Екілік сандардың арифметикалық ережелеріне сәйкес және соммалаушы үшін нақтылық кестесін құруға болады. (Кесте 2).
2 Кесте. Соммалаушы үшін Таблица истинности для сумматора.


ai

bi

pi

Si

Pi+1

0

0

0

0

0

0

0

1

1

0

0

1

0

1

0

0

1

1

0

1

1

0

0

1

0

1

0

1

0

1

1

1

0

0

1

1

1

1

1

1

Кестедегі алынған есептеулер келесі түрде болады:



+ + +;

+ + +;
Сонымен қатар, осы есептеулер бойынша комбинациялық соммалаушының қызметтік сызбасын құрастыруға болады, логикалық элементтерге сәйкес қолдану арқылы.Есептеулер қысқармайтындықтан, оны Si және pi+1 формуласында ұқсас мүшелер, мүмкіндігінше, болсын деп мақсаткерлі өрнектеген, ол қолданатын элементтердің санын қысқартады.Өрнектеудің бір нұсқасы мына есептеуді береді:

S=ABP+(A+B+P)*P

P= AB+AP+BP
2 суретте қызметтік сызба көрсетілген, осы есептеулерді және талапты графикалық соммалаушының белгіленуін іске асырады.

Сандық сызба техникасында тетрадтарды қосу есебі бар, яғни төртразрядты екілік кодтарды өзара қосу. Мұндай операцияны көпразрядты комбинациялық сумматор орындайды.Бұл сызбалар бірразрядты комбинациялық сумматорлар негізінде құрылған, яғни оларды каскадты қосу жолымен құрған.Олар біртізбекті және параллелді болуы мүмкін.

Олардың сомасын біртізбекті кодқа екі ондық тетрадтарды тізбектей қайта түрлендіру және оларды ондық тетрад түрінде ұсыну, сумматорлардың каскадты қосуын қолданудан қарағанда өте күрделі болып табылады.Бірразрядты комбинациялық сумматорлардың каскадтық қосылуы параллелді сумматор түрінде келеді.Бұл сумматорлар тізбектей, параллель және топтық ауыстырулар болып келеді.Сумматорларды ауыстыру әдістері ең алдымен микросызбалардың жылдам әрекет етуін анықтайды.

Сумматорлардың жұмыс істеу логикасын қарастыруда жылдам әрекет ету берілген міндетпен анықталмаған, сондықтан бірразрядты комбинациялық сумматорлардың қарапайым қосылу сұлбасы ұсынылған (3 сурет).Бұл сұлбада қосылушы сандарды, алдыңғы тетрадтар соммасының ауыстыру белгісі және келесі тетрадтар соммасының ауыстыру белгісі кіші әріптермен көрсетілген.Үлкен әріптермен белгілер локальді көрсетілген, яғни әр бірразрядты сумматор үшін.

Бұл сұлбада тізбектелген ауыстыру орындалған.Екі көпразрядты екілік сандарды қосу ең кіші разрядтан басталады және разрядтар бойынша төрт тактылы осы сұлба бойынша тізбектей орындалады.ы.

3 сурет. Тізбектелген ауыстырумен параллельді комбинациялық сумматор


Зертханалық жұмыста төртразрядты комбинациялық сумматордың микросызбасын зерттеу ұсынылған, оның қызметі суреттегі көрсетілген сұлбаға сәйкес келеді.3. Микросызба туралы толық мәлімет осы жұмыстың қосымшасында көрсетілген.
Бақылау сұрақтары

  1. Жартылай сумматорға, сумматорға анықтама бер.

  2. Жартылай сумматор, сумматор үшін нақты кестесін көрсетіңдер, осы сызбаларға арналған теңдеулерді көрсетіңдер, осы теңдеулерді логикалық элементтер көмегімен іске асырылуын көрсетіңдер.

  3. 3 суретте көрсетілген сұлбаның жұмысын талдаңыз, олар ai және bi кіру үшін белгілі мәндер арқылы талданады.


ЖҰМЫСТЫҢ ОРЫНДАЛУ РЕТІ
1 тапсырма

  1. Теориялық материалмен танысыңыз және бақылау сұрақтарына жауап беріңіз.

  2. Бірразрядты сумматордың сызбасын 2а суретте көрсетілгенде етіп құрастырыңыз, оған мына элементтерді қосыңыз:тоқ көзі, жерге түсу, кілт, жарық диодтары.

  3. Нақтылы кестесін құрастырып S және P мәндерін эксперементалды жолмен толтырыңыз.

  4. Есеп беруде нақты сызбасын және кестесінің суретін салыңыз.

2 тапсырма

  1. Жұмыс тақтасында Electronics Workbench бағдарламасында 4008 микросызбасын орналастырыңыз, сонымен қатар басқа сызба компонеттерін орналастырыңыз (4 сурет). Сомманың шығу разрядтарянан және ауыстырудың шығуынан басқа, сумматорлар кеңею СIN кірістерінен (басқа атауы – кіру ауыстырылымы) тұрады, ол разрядтылықты үлкейту мақсатымен бірнеше рет қосылу үшін жасалған.Егер осы кіруге бір келсе, онда шығу соммасы бірге артады,егер де нөл келсе, онда шығу соммасы үлкеймейді.Егер сумматордың бір микросызбасы қолданылса, она оның кіруіне СIN кеңейтіліміне нөлді беру қажет.

  2. 4008 сумматордың жұмысын талда үшін сұлба элементтерін былай қосу қажет (жарық диодтары екі төртразрядты екілік сандардың қосылу аналогиясы болып орналасуы қажет).





Достарыңызбен бөлісу:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10


©kzref.org 2019
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет