Силабус- Ґсімдік экологиясы –Кайсагалиева Г



жүктеу 1.13 Mb.
бет3/7
Дата01.03.2018
өлшемі1.13 Mb.
түріЛекция
1   2   3   4   5   6   7

1.8.3 Емтиханға дайындық сұрақтары.

1. Орташа сулану жағдайында өсетін өсімдіктер:

2. Өз құралымында сү қорын жинайтын өсімдіктер:

3. Кактустарды кай топқа енгізуге болады?

4. Толығынан суға батып тіршілік ететін өсімдіктер. Бұларға балдырлар, сужапырақ (элодея), валлиснерия, көптеген шыландар, егеушөп, мүйіз-жапырақ, тұңғиық, сары тұңғиык, надца, дүңгіршек т.б. өсімдіктер жатады. Бұлардың бірсыпырасы су түбіне бекініп (тұңғиық), біразы су кабаттарында (балдыршөп, сукөрік) бос жүреді.

5. Әдетте су қоймаларының жағалауыңда еседі (жебежапырақ, алисма, кара өлеңшөп, қамыс, қорыс қырықбуыны, кептеген қияқөлеңдер). Су қоймаларының түбіне көптеген қосалқы тамырлы тамырсабақтарымен бекінеді де, су бетіне жапырақтары немесе жапырақты өркендері шығып тұрады.Олардың барлық мүшелерінде су қоймасы түбіндегі және суға батып түрған бөліктерін оттегімен қамтамасыз ететін клеткааралық қуыстары жаксы жетілген

6. Топырактағы және ауадағы ығалдың тұракты немесе уақытша жетіспеуіне бейімделген өсімдіктер.

7. Орташа ылғалдық жағдайында тіршілік ететін өсімдіктер.

8. Көбінесе атмосфералық ылғал мол жерде тіршілік ететін өсімдіктер.

9. Ылғалға байланысты өсімдікердің мынадай негізгі топтарын ажыратады:

10. Суда өсуге бейімделген өсімдіктер. Суда жартылай батып тұрады, сондықтан денесінің жартысы су астында, жоғарғы бөлігі су бетіңце калқып өседі.

11. Ксерофиттердің екі тобын ажыратады:

12. Бұл ксерофиттер құрғак, қатты келеді, олар су мол болатын мерзімде де (көктемде) бойына су қорын жинамайды, денесіндегі ылғалды 25%-ке дейін жоғарлатудан зиян шекпейтін ксероморфты кұрылымды есімдіктер. Бұлардың жұлып алынған өркендері солмай ұзақ сақталады. Тамыр жүйесі қуатты жетілген.

13. Денесінің белгілі бір бөлігінде су қорын жинайтын, шырынды, ет-жеңді өсімдіктер .

14. Судың ішіндегі өсімдіктерді атаныз:

15. Су тапшы жағдайда өсетін өсімдіктер:

16."Су әсеріне" түйе тікенегі, сақсаул не болып келеді?

17. Миксотрофтар қоректену тәсіліне байланысты - каңдай организмдерге жатады?

18. Метаболизм дегеніміз:

19. Өсімдіктерді тозандандыру - энтомофилия - кім арқылы жүргізіледі?

20. Өсімдіктерді тозандандыру - орнитофилия - кім арқылы жүргізіледі?

21. Екі организмнің селбесіп тіршілік ету нысаны — симбиоз - кай жағдайда болады?

22. Пессимум аймағы - бүл:

23. Тірі организмнің бейімделуі - бүл:

24. Экология - ғылым негізіңде:

25..Биомассаның құрамды бөліктері?

26.Метаболизм екі қарама-қарсы құбылыстан тұрады , олар?

27.Катаболизм екі қарама-қарсы құбылыстан тұрады , олар?

28. Биомасса некромассаға ауысады, ал некромасса неге ауысады?

29.Некромассаның құрамды бөліктері?

30.Минералды массаның құрамды бөліктері?

31.Анаболизм екі қарама-қарсы құбылыстан тұрады , олар?

32.Тірі ағзалардың өмір циклінің аяқталуының генетикалық жоспарланған құбылысы дегеніміз?

33. Экологиялық факторлар қандай екі негізгі топтарға бөлінеді

34. Антропогендік факторды атаңыз?

35. Экологиялық әсер - келесі жағдайға сәйкес:

36. Ортаның сыртқы әсері (1 жауаб дүрыс емес):

37. Ортаның ішкі өсерлері (1 жауаб дұрыс емес):

38. Биотикалық факторды атаңыз?

39. Стенобионтты организдер - бұл:

40. Сыртқы орта жағдайларына организмдердің бейімделу процесс қалай аталады?

41. Түрдің жана жағдайга белсенді бейімделу процесс — акклиматизация дегеніміз немінеге бейімделу?

42. Кислород жоқ жерде өмір сүре алатын организмдерді табыныз:

43. Абиотикалық факторды атаңыз?

44. Өмірдің жогарғы температуралық табалдырығы калай табылады?

45. Өмірдің төменгі температуралық табылдырығы қалай табылады?

46. Құрғақшылықтың екі түрі болады.Олар

47. Қоректену тізбегіндегі элементарлық бөлім калай аталады?

48. Өсімдіктердің құрғақшылықтан кенет апатқа үшырауың қалай атайды?

49. Өсімдіктің қай мүшелері 100о С дейінгі температурада тіршілігін жоймайды ?

50. П.А.Генкель өсімдіктің құрғақшылықтағы ыстыққа төзімділігі қандай органикалық заттың жиналуына байланысты деп есептейді.

1.9. Рефераттардың, баяндамалардың тақырыптары

(таңдамалы түрде)




Реферат және баяндама тақырыптары

Тапсыру түрі

Уақыты

1

1.Су және оның экологиялық маңызы.

2. Суға байланысты өсімдіктердің жіктелуі.



шығармашылық жұмыс

Ү апта


2

Өсімдіктердің минералдық қоректенуі

1. Минералды қоректену элементтерінің физиологиялық ролі

2. Тамыр жүйесі арқылы минералды тұздардың енуі

3. Топырақ – қоректік заттар көзі


баяндама




ҮІІ апта


3. ПӘН БОЙЫНША ТАПСЫРМАЛАРДЫ ОРЫНДАУ ЖӘНЕ ТАПСЫРУ КЕСТЕСІ




Жұмыс түрі

Тапсырманың мақсаты мен мазмұны


Ұсынылатын әдебиеттер

Орындау мерзімі және тапсыру уақыты (аптасы)

Балл

Бақылау түрі

1


Парктикалық сабаққа дайындық

Өсімдіктердің қоршаған ортамен байланысын, оған түрлі факторлардың әсерін іс жүзінде біліп, тәжірибе жинақтау

М.С. Двораковский „Экология растений”. Издательство „Высшая школа” 1983 г.
В. Лархер «Экология растений» Издательство „Мир” Москва 1987 г.


1 апта және 15 апта

15

ауызша

2

ОЖСӨЖ тапсырмаларын орындау

(барлығы 12 тапсырма)

Талдау және танымдық қабілеттерін арттыру

М.С. Двораковский „Экология растений”. Издательство „Высшая школа” 1983 г.

В. Лархер «Экология растений» Издательство „Мир” Москва 1987 г.




1-6 және 8-14 апта

13 балл

Тапсырмалардың орындалуын, сұрақтарға жауап беру қабілетін тексеру

3

Жеке тапсырмалар(тірек-схемалары, шығармашылық жұмыс)

Студентердің ұйымда жұмыс істеу, ойлау қабілетін арттыру, шығармашыдыққа жұмысқа баулу

М.С. Двораковский „Экология растений”. Издательство „Высшая школа” 1983 г.

В. Лархер «Экология растений» Издательство „Мир” Москва 1987 г.




2,6 және 13 апта

1,5 балл ( жалпы 4,5 балл)

Ауызша тексеру

4

Тест

Ойлау қабілетін тексеру

М.С. Двораковский „Экология растений”. Издательство „Высшая школа” 1983 г.

К.А.Лукомская «Микробиология с основами вирусологии» Издательство „Просвещение” 1987 г.

В. Лархер «Экология растений» Издательство „Мир” Москва 1987 г.


7 және 14 апта

5 баллдан (жалпы 10 балл )

Жазба жұмысын тексеру

5

Глоссарий

Жаңа терминдермен жұмыс жасап, іздемпаздықты дамыту

М.С. Двораковский „Экология растений”. Издательство „Высшая школа” 1983 г.

В. Лархер «Экология растений» Издательство „Мир” Москва 1987 г.





4,5 апта

2,1 және 0,9 балл ( жалпы 3 балл)

Ауызша тексеру, жұмыстың орындалу барысын жазбаша тексеру

6

Емтихан

Білімді кешенді тексер

М.С. Двораковский „Экология растений”. Издательство „Высшая школа” 1983 г.

К.А.Лукомская «Микробиология с основами вирусологии» Издательство „Просвещение” 1987 г.

Е.Н. Мишустин, В.Г. Емцев «Микробиология» Издательство „Колос” 1970 г.

О.И. Колешко «Экология микроорганизмов почвы»

В. Лархер «Экология растений» Издательство „Мир” Москва 1987 г.







Тест

Тест сұрақтарына жауап беру (жазбаша)


4. ПӘННІҢ ОҚУ-ӘДІСТЕМЕЛІК ҚАМТЫЛУ КАРТАСЫ

Биология және экология кафедрасы

Кафедра ___________________________________________тьютор ____________________________

(аты-жөні)

Өсімдік және қоршаған орта

Пән _______________________________________



(пән атауы)

Кредит саны_______________________________




п/п


Әдебиеттердің аты

Саны

Ескерту

Кітапханада

Кафедрада

Студенттердің қамтылу пайызы (%)

Электронды түрі




1

2

3

4

5

6

7

1



Ж. Ж. Жатқанбаев “Өсімдік физиологиясы” Алматы “Мектеп”1988

30

5

58

-





2


Н.Кенесарина “Өсімдіктер физиологиясы” Алматы “Мектеп” 1982

20

4

40

-





3

М.С. Двораковский „Экология растений”. Издательство „Высшая школа” 1983 г.

-

3

5

-





4

К.А.Лукомская «Микробиология с основами вирусологии» Издательство „Просвещение” 1987 г.

+

12




-





5

  1. Е.Н. Мишустин, В.Г. Емцев «Микробиология» Издательство „Колос” 1970 г.

+

10



-





6

О.И. Колешко «Экология микроорганизмов почвы»

-

1

0,05

-





7

А.С. Фатянов «Почвоведение» Издательство „Колос” Москва 1972 г.

-

4



-





8

В. Лархер «Экология растений» Издательство „Мир” Москва 1987 г.

-

1

0,05

-





9

П. Виноградов «Растительные индикаторы»

-

1

0,05

-





10

В.В.Алехин «География растений» Издательство „Учпедгиз”

+

6




-









Әметов Ә.Ә. “Ботаника”, А: РБК, 2000

+

4













Васильев А.Е, Н.С.Воронина, Еленевского А.Г.” Ботаника: морфология и анатомия растения”, 1988

+

15













Г.И. Поплавская „Экология растений” М. 1945 г.

-

1

1,7








3. ПӘН БОЙЫНША ТАПСЫРМАЛАРДЫ ОРЫНДАУ ЖӘНЕ ТАПСЫРУ КЕСТЕСІ




Жұмыс түрі

Тапсырманың мақсаты мен мазмұны


Ұсынылатын әдебиеттер

Орындау мерзімі және тапсыру уақыты (аптасы)

Балл

Бақылау түрі

1

Бақылау жұмысы

Өсімдіктердегі су алмасу, фотосинте, минералдық қоректенуі, тыныс алу, өсімдіктердің өсуі және дамуы тақырыбында студенттердің білімін дамыту тереңдету.

М.С. Двораковский „Экология растений”. Издательство „Высшая школа” 1983 г.
В. Лархер «Экология растений» Издательство „Мир” Москва 1987 г.


1 апта және 15 апта

15

Реферат және баяндама

2

ОЖСӨЖ тапсырмаларын орындау

(барлығы 12 тапсырма)

Талдау және танымдық қабілеттерін арттыру

М.С. Двораковский „Экология растений”. Издательство „Высшая школа” 1983 г.

В. Лархер «Экология растений» Издательство „Мир” Москва 1987 г.




1 және 15 апта

15 балл

Тапсырмалардың орындалуын, сұрақтарға жауап беру қабілетін тексеру

3

Жеке тапсырмалар

Студентердің ұйымда жұмыс істеу қабілетін арттыру

М.С. Двораковский „Экология растений”. Издательство „Высшая школа” 1983 г.

В. Лархер «Экология растений» Издательство „Мир” Москва 1987 г.




6 және 13 апта

4 балл ( жалпы 8 балл)

Ауызша тексеру

4

Тест

Ойлау қабылетін тексеру

М.С. Двораковский „Экология растений”. Издательство „Высшая школа” 1983 г.

К.А.Лукомская «Микробиология с основами вирусологии» Издательство „Просвещение” 1987 г.

В. Лархер «Экология растений» Издательство „Мир” Москва 1987 г.


7 және 14 апта

5,5 баллдан (жалпы 11 балл )

Жазба жұмысын тексеру

5

Үй тапсырмасын тексеру

Білімді бағалау, дайындық деңгейін тексеру,түсініктерін білу

М.С. Двораковский „Экология растений”. Издательство „Высшая школа” 1983 г.

В. Лархер «Экология растений» Издательство „Мир” Москва 1987 г.





Әр апта сайын практикалық сабақ уақтында

0,5 балл ( жалпы 7,5 балл)

Ауызша тексеру, жұмыстың орындалу барысын жазбаша тексеру

6

Емтихан

Білімді кешенді тексер

М.С. Двораковский „Экология растений”. Издательство „Высшая школа” 1983 г.

К.А.Лукомская «Микробиология с основами вирусологии» Издательство „Просвещение” 1987 г.

Е.Н. Мишустин, В.Г. Емцев «Микробиология» Издательство „Колос” 1970 г.

О.И. Колешко «Экология микроорганизмов почвы»

В. Лархер «Экология растений» Издательство „Мир” Москва 1987 г.







Тест

Тест сұрақтарына жауап беру (жазбаша)


5. ПӘН БОЙЫНША ДӘРІСТЕРДІҢ КОНСПЕКТІСІ
1 Дәріс - Кіріспе

2 Дәріс - Жарық және оның экологиялық мәні

Жарық радиациясы бұл электромагнитті жарқырау оның күші 3,86•1026Вт. Жарық радиациясы 150-3000 нм сәуле толқындарынан құрылған. 290 нм қысқа толқындар 40-50 км биіктікте озон қабатымен сіңіріледі. Ал жер бетіне инфрақызыл сәулелер (50%) және жарық спектрінің көзге көрінетін бөлігі (45%). Ультракүлгін сәулелер (ұзындығы 290 нм артық) жарықтың 5% құрайды.

Фотосинтез 380-720 нм спектрінде өтеді, оны фотосинтетикалық активті радиация (ФАР) деп атайды. Фотосинтез қарқынды жүретін бөлігі 600-680 нм (ультракүлгін)

Сары-жасыл сәулелерде 550-575 нм фотосинтез қарқынсыз жасыл жапырақтың күн сәулесін сіңіруі әр түрлі факторларға байланысты. Ең алдымен жарықтың түсу бұрышы. Күн төмен орналасса бұрыш кішкентай болады. Екіншіден атмосфера салмағы (молекулалық газдар, су буы, шаң, т.б.). Үшіншіден су беті.

3 Дәріс - Өсімдіктердің көміртектік айналымы.

Жасыл жапырақ өзіне түсетін жарықтың 75% ғана сіңіреді, қалған бөлігі жапырақ арқылы өтіп кеңістікке тарайды немесе жапырақ тақтасынан шағылысады. Өсімдіктердің экологиясы топтарға байланысты жарықты әр түрлі мөлшерде сіңіреді. Ең аз мөлшерде мезофиттер сіңіреді. Ең аз мөлшерде мезофиттер сіңіреді. (75-78), склерофиттер (82-86) суккуленнтер (86-88) Фотосинтез- Тимерязев К.А. (1937ж) Басты пигмент хлорофилл, оның А түрі С55Н72О5 N4 Mg,

в-С55Н70О6N4 хл.а-көк түсті, в-сарғыш. Жапырақ құрамындағы пластидтерде а.хл мөлшері в.хл қарағанда көптеу болады.

хл.а-қызыл сәулелерді сіңіреді, в хл-көк күлгін хл басқа да пигменттер ф.з. процесіне қвтысу /оқулықтағы таблица/

Фотосинтез-күрделу тотығу-тотықсыздану процесіжасыл жапырақ өзіне түскен қуаттың 75% сіңіргенбен ол фотосинтезге 1-10%деиін пайдаланады қалған 90-99%-ж сіңіріп жылу энергиясын ауыстырып, транспирацияға және басқада физиологиялық,биохимиялық процесстерге пайдаланады. Жасыл өсімдіктер жарықта көп мөлшерді сіңіру үшін әр түрлі бейімделеді,ең алдымен жапырақ тақтасын ұлғайтуымен,ж/ә оны күн сәулесіне бағыттаумен.Фитоценоздың барлық жапырақтарының көлемі фитоценоздың алып жатқан ауданына арақатынасы-жапырақ тақтасының индексі деп аталады-бұл өсімдік өнімділігінің маңызды көрсеткіші болып табылады жапырақтың жарықты қабылдауында хлоропластардың саңы маңызды роль атқарады.ФАР-дың қабылдануы жапырақтардың жасына байланысты.А.А.Ивановтың мәліметтері бойынша үйіңкінің жас жапырақтары өзіне түскен сәулелердің 82% қабылдайды,10% шағылыстырады, 8%-өзі арқылы өткізеді.




Жарыққа қатынасты өсімдіктердің типтері

3 топқа бөлінеді



  1. Жарық сүйгіш өсімдіктер-гелиофиттер, олар көлеңкеде өспейді немесе өте нашар өседі.

  2. Көлеңкелі өсімдіктер-сунофиттер жарықтың 1/10 /оннан бір/ немесе 1/3 бөлігіндн жақсы өседі.

  3. Көлеңкеге төзімді өсімдіктер-бұлар жарықта жақсы өседі, бірақ көлеңкелі жерлерде өсуге бейім болып келеді.

1 топқа жататын өсімдіктер-шөлейт, құрғақ далада тіршілік етеді. орманда аз, ашық жерлерде нағыз жарық сүйгіш өсімдіктер-оңтүстік, Шығыс Африкада өсетін өсімдіктер. Мыс: акация /ақшылды/ жамбыр кезеңді жапырағын түсіреді. Асасіа аІвіdа (П.А.Баранов бұлт кезінде керекті жарық жетіспегендіктен жапырақтарын түсіреді дейді.) Жарық сүйгіш және көлеңкеге төзімді өсімдіктердің физиологиялық ерекшеліктері болады. Мыс. көлеңкеге төзімді өсімдікте хлорофилл мөлшері басым болады. Яғни, жарық қарқындылағанда хлорофилл синтезделуі төмендейді. Жарық және көлеңкелі жапырақтарда анатомиялық ерекшеліктері бар. Жарықтағы жапырақтың механикалық ұлпасы басым, жүйке тығыз, кутикула қалың, эпидермис көп қабатты. Жарықтағы жапырақ тығыз, қалың және беті жылтыр, мамықталған. Көлеңкедегі жапырақ жұқа, кутикуласы әлсіз дамыған. жарықтағы жапырақта устьице саны көп, хлорофилл саны артық, бірақ хлорофилл мөлшері аз.

d-min –қажетті жарықтың төменгі мөлшері. Мыс: жарықтың күлгін люксметрімен өлшейді, біріншіден жарық ең аз мөлшерде түсетін жерде, ал слосын ашық жерде қарағай орманында көлеңкелі жерде жарық күші 4000лк, ал ашық жерде 40000 лк dmin=4000/40000=1/10 d min бойынша өсімдіктер қандай ортаға бейімделгенін айтуға болады. d min төмен болса-көлеңке сүйгіштігі артады. Мыс: PopuIus nigra1/11, Aser campestre 1/49 Өсімдіктің көлеңкеге төзімділігінің көрсеткіші-компенсациялық нүкте делінеді, бұл кезде фотосинтез тыныс алу арасында тепе-теңділік байқалады.

мыс: Г. Люддегордтың (1937) мәліметтері бойынша Aspidistra (өте көлеңкеге төзімді өсімдік) комплементарлық нүкте 1/330 жарық түскен кезде болады, ал жарық сүйгіш өсімдіктерде 1/13-1/75.



Достарыңызбен бөлісу:
1   2   3   4   5   6   7


©kzref.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет