2 Қатты тұрмыстық қалдықтарды жою



бет5/5
Дата09.03.2022
өлшемі29.32 Kb.
#171550
1   2   3   4   5
Байланысты:
қалдықтар сро

Шығарылатын сәуле түрі. Радиоактивті қалдықтардың құрамындағы радионуклидтер әртүрлі жолмен ыдырап, әртүрлі бөлшектердің немесе сәулелердің шығуына әкелуі мүмкін. Осы тұрғыдан алғанда, радиоактивті қалдықтар α, β және γ шығарындылары болып жіктеледі. Сәулеленудің әр түрі заттармен әр түрлі әсерлесетіндіктен, енудің әр түрлі ұзындығын немесе бірдей ұзындығын көрсетіп, сәулеленген ортаға жететіндіктен, стандарт қорғаныш тосқауылын, қалдықтарды басқаруды және жалпы сәулелену жағдайларын анықтайды. Сақтау орнында

  • Жартылай ыдырау мерзімі: Қалдықтар құрамындағы радионуклидтердің жартылай шығарылу кезеңіне байланысты (немесе радиоактивтілік екі есеге азаятын уақытқа) байланысты қысқа және ұзақ өмір сүретін қалдықтардың жіктелуін жасауға болады.

  • Белгілі бір қызмет: бұл критерий қысқа мерзімді қорғаныс проблемаларын анықтайды, өйткені қалдықтардың белсенділік деңгейі қалыпты өңдеу және тасымалдау кезінде экрандалуды қамтамасыз етеді.

  • Радиоуыттылық: Радиоуыттылық - радиоактивті қалдықтардың қасиеті, оның қауіптілігін биологиялық тұрғыдан анықтайды


    4)Қалдықтарды қайта өңдеу

    Қалдықтарды басқару саласындағы саясат Қазақстанның  «жасыл» экономикаға көшуі жөніндегі Тұжырымдамада айқындалған.

    Мәселен, Энергетика министрі Қанат Бозымбаев «жасыл» экономикаға көшу жөніндегі тұжырымдамаға сәйкес, қалдықтарды қайта өңдеу үлесін 2030 жылға қарай – 40%-ға, 2050 жылға қарай – 50%-ға дейін жеткізу қарастырылғанын айтты.

    Жыл сайын елімізде 5-6 млн тонна тұрмыстық қатты қалдықтар түзіледі. 2018 жылғы сегіз айында –шамамен 3,2 млн тонна, оның 330 мың тоннасы, немесе 10,5% қайта өңделді және кәдеге жаратылды. Бұл көрсеткіш өткен жылы 9%, ал 2016 жылы – 2,6% құрады.

    Тұрмыстық қатты қалдықтарды қайта өңдеу үлесін арттыру үшін қалдықтарды бөлек жинауды ендіру, жеке инвестициялар тарту, соның ішінде мемлекеттік-жекешелік әріптестік арқылы қалдықтарды қайта өңдеу секторын дамыту бойынша жұмыстар жүргізілуде. Нормативтік құқықтық база құрылды және жетілдіріліп жатыр.

    Жаңа тжырымдамаға  сәйкес,  қайта өңдеу бойынша жүргізілетін шаралар кешені келесідей болып отыр:

    - аймақтарда ТҚҚ басқару саласындағы жалпы даму стратегиясын анықтайтын Қалдықтарды басқару бойынша бағдарламаны әзірлеуді;

    -ТҚҚ жинау,шығару, кәдеге жарату, қайта өңдеу және көму сияқты  барлық операцияларды есепке ала отырып қолданыстағы тарифтерді қайта қарауды;

    - жоғары сапалы қайталама шикізатты алуға, қайталама шикізат нарығын дамытуға және полигонда орналастырылған қалдықтардың көлемін азайтуға, полигондардың қызмет ету мерзімін ұзартуға мүмкіндік беретін сұрыптау кешендерін орнатуды жеке жинауды енгізуді, сәйкесінше жаңа полигондар құрылысына бюджеттік шығындарды қысқартуды;

    - ТҚҚ-ны басқару, оның ішінде биогаз немесе қордалау арқылы органикалық қалдықтарды қайта өңдеу үшін инфрақұрылымды дамыту;

    - тұрғындардың экологиялық сауаттылығын арттыру және оларды ТҚҚ жеке жинау процесіне тарту мақсатында ТҚҚ бойынша жұртшылықпен кең ауқымды ақпараттық-түсіндіру жұмыстарын жүргізуді;

    - ынтымақтастық орнатуды және инвестициялар тартуды қарастырады.

    Министрлік өңірлерде ТҚҚ кәдеге жаратудың қазіргі заманғы әдістері мен технологияларын ендіру бойынша прогреске бағалау жүргізу әдістемесі  әзірленді және бекітілді.

    Әдістеме әкімдіктердің қызметіне баға қою арқылы мониторинг жүргізуді көздейді, оның нәтижелері Президент Әкімшілігіне жіберіледі, Қазақстан Республикасы Президентінің жанындағы «Жасыл экономикаға» көшу бойынша Кеңестің жыл сайынғы мәжілістерінде немесе Қазақстан Республикасы Үкіметінің отырыстарында қаралады.

    «Экологиялық кодекске қалдықтармен жұмыс жасау бойынша түзетулер енгізілді, сондай-ақ, өндірушілер мен импортшылардың кеңейтілген міндеттемелері енгізілген. 2016 жылдан бастап полигондарда құрамында сынап бар шамдарды және құрылғыларды, металл сынықтарын, пайдаланылған майларды және сұйықтықтарды, батареяларды, электронды қалдықтарды көмуге тыйым салынды. 2019 жылғы 1 қаңтардан бастап пластмассаны, макулатураны, картонды және қағаз қалдықтарын, шыныны көмуге тыйым салатын норма күшіне енеді. 2021 жылғы 1 қаңтардан бастап – құрылыс және тамақ қалдықтарын көмуге тыйым салатын норма күшіне енеді», - дейді Қ.Бозымбаев.

    Энергетика министрлігінің деректеріне сәйкес, бүгінгі күні елімізде қалдықтарды сұрыптайтын және қайта өңдейтін, өнімдердің 20-дан астам түрін шығаратын 130-дан астам кәсіпорын жұмыс істейді. Әртүрлі қуаттылықпен осындай сұрыптау кешендері тағы 18 елді мекенде бар.



    5)Полигондарға қойылатын эко-талаптар

    Полигон қалдықтарынан туындаған мәселелер


    Қоршаған ортаны қорғау агенттігі (EPA) жариялаған 2014 жылғы фактілер парағына сәйкес, орташа адам күніне 4,4 фунт қалдық шығарады, оның 2,3 фунты күн сайын полигондарға түседі (12 және 13 беттер). Жағдай жеке деңгейде де, қоғамда да жақсарып келеді. Қалдық өндірісі 1990 жылдардан бері ең төменгі көрсеткіш болды және полигондардағы үлес 2014 жылы 1980 жылғы 89%-дан 53%-ға немесе 136 млн тоннаға дейін төмендеді. Бұл оң көрсеткіштер материалды қайта өңдеудің 10%-дан өсу тенденциясын көрсетеді. 1980 жылы 2014 жылы 34%-ға дейін

    Полигондардан туындайтын экологиялық мәселелер өте көп. Полигондардың экологиялық мәселесіне ықпал ететін жайттар көп дегенге дәлел жоқ. Теріс әсерлер әдетте екі бөлек санатқа бөлінеді: атмосфералық әсерлер және гидрологиялық әсерлер. Бұл әсерлердің екеуі де бірдей маңызды болғанымен, оларды қозғайтын нақты факторларды жеке түсіну маңызды.

    Қолданылған әдебиеттер тізімі:

    1.Ж.Жатқанбаев, Экология негіздері,Оқулық Алматы 213-215 бет

    2.Өмір-тіршілік қауіпсіздігі,Арпабеков, 117-119 бет

    3.Интернет ресурстары

    Достарыңызбен бөлісу:
  • 1   2   3   4   5




    ©kzref.org 2023
    әкімшілігінің қараңыз

        Басты бет