5-6 сынып оқушыларына математика пәнінен сыныптан тыс сабақтарға арналған есептер жинағы



жүктеу 368.7 Kb.
бет3/4
Дата21.04.2019
өлшемі368.7 Kb.
түріСабақ
1   2   3   4

9 сурет




139. А фигурасы төрт жолақ қағаздан құралған. Әрбір жолақ сол жақтағы жолақтан бір сантиметрге ұзынырақ. В фигарасы да дәл сондай жолақтардан, бірақ басқа тәртіппен құралған.Сонда А фигурасының периметрі В фигурасының периметрінен қаншаға кіші?


А В


10 сурет

140. Тіктөртбұрыш екі кесіндімен төрт тіктөртбұрышқа бөлінген, үшеуінің ауданы 2 см, 4 см, 6 см,(11 сурет). Тіктөртбұрыштың ауданын тап.


11 сурет
141. Ұзындығы 6 см АВ кесіндісінде екі нүкте белгіленген: М және К.

ВМ = 2 ВК, АМ = 0,8 АК екені белгілі. МК кесіндісінің ұзындығын табыңдар.

Шешімдер және жауаптар


1. Шешуі: Әкесі 25 жаста болғанда ұлы туғандықтан, олардың арасы 25 жас. Онда 65-25=40(жас) –ұлының екі еселенген жасы, демек ұлы 20 жаста, ал әкесіне 45 жас.

2. Шешуі: 1) Арыстан қойды 2 күнде жегендіктен, ол 1 күнде қойдың ½ бөлігін жеді.

2) Қасқыр қойды 3 күн жегендіктен, 1 күнде ол қойдың 1/3 бөлігін жеді.

3) Ал ит қойды 6 күн жегендіктен, ол 1 күнде қойдың 1/6 бөлігін жеді.

4) Бірге қосылып арыстан, қасқыр және ит 1 күнде 1/2+1/3+1/6=1 қойды жейді.



3. Кесте арқылы есепті соңынан шығарамыз.




1-ші ұл

2-ші ұл

3-ші ұл

Соңында алмалар саны

8

8

8

Үшінші ұлдың берер алдындағы алмалар саны

8:2=4

8:2=4

8+4+4=16

Екінші ұлдың берер алдындағы алмалар саны

4:2=2

4+2+8=14

16:2=8

Алғашқыдағы алмалар саны

2+4+7=13

14:2=7

8:2=4

Сонымен алғашқыда бірінші, екінші және үшінші ұлда сәйкесінше 13, 7 және 4 алмадан болды.

4. 1) 17-3=14

2) 14:2=7



5. Шешуі: Үшінші рет өткеннен кейін жалқаудың ақшасы қалмағандықтан, үшінші рет өткенде 24 тиыны болды, ал өтер алдында 12 тиыны болды, сонда екінші рет көпірді өткеннен кейін12+21=36, ал өтер алдында 36:2=18.Бірінші көпірді өткеннен кейін 18+24=42,ал өтер алдында 42:2=21. Сонымен, жалқауда алғашқыда 21 тиыны болды.

6. Шешуі: 32 км қалғандықтан үшінші күні 32 км қалдықтың 2/3 бөлігі болады, сонда соңғы қалдық 32:2/3=48(км). Ал 48 км бірінші күннен кейін өтуге тиісті маршруттың 2/3 болады, сонда 48:2/3=72(км). Сол 72 км туристтердің барлық маршруттың 2/3 бөлігі болады, сонда 72:2/3=108(км).

7. Ойынды 13 теңгемен бастады.

8. төртіншіге 10 алма берілді, үшіншіге –20, екіншіге –40, біріншіге –80, барлығы –150 алма.

9. 8.

10. Соңынан ойланамыз. Бірінші батыр жеңу үшін , оның соңғы ұру алдында айдаһарда 3-тен артық бас қалу керек. Демек, екінші батыр соңғы рет шапқанда айдаһарда 4 бас болу керек. Сонда екінші батыр жеңіледі.

Бірінші батыр – 1 басын шабады, Екінші – 1, бірінші – 3, екіншісі – 2, біріншісі – 2.



11. Шешуі: Ойыншыға соңғы жүрісі мен 100-ді алу үшін, оның алдында 89 тас шығу керек, ал оның алдында 78; 67; 56. Демек, бірінші жеңеді, ол үймеге 6 тас қосады, тастар саны 56 болады. Екіншісі k тас салады, ал біріншісі сол санды 11-ге дейін толықтырады, басқаша айтқанда 11- k тастан салады. Үшінші жүріспен бірінші ойыншыда 78 тас шығады, төртінші – 89 және бесінші жүріспен – 100 болады.

12.Соңынан шығарамыз.

    1. ( 1 + ½)*2 =3 (кәмпит) – қанаттан кейін қалған;

    2. (3 + ½)*2 =7 (кәмпит) – Айжаннан кейін қалған;

    3. (7 + ½)*2 = 15 (кәмпит) – Жеңістен кейін қалған;

    4. ( 15 + ½)*2 = 31 (кәмпит) – Қорапта болған кәмпиттер саны.

13. Шешуі: А) Ребусты қарастырғанда бір таңбалы және екі таңбалы сандардың қосындысы үш таңбалы сан болатына назар аударамыз, сондықтан қосындының бірінші цифрі 1 болады. 1*2 саны ең үлкен екі таңбалы сан мен ең үлкен бір таңбалы сандардың қосындысынан шығады. Екінші жағдай да ұқсас, қосындысы 198-ге тең. Қосылғыштар екі таңбалы сандар және ең үлкен екі таңбалы сан 99 болғандықтан, есептің шешуі 99+99=198 болады.

14. Шешуі: А) Д<4, мындық разрядта А+А=А, сонда А=0 немесе А=9. А=0 қарастырмаймыз, себебі бірлік разрядта А+А=Р. Демек, А=9, Р=8, Е=7. Сонда 2М+1=10+Т, Т<9, демек, М=5 немесе 6. М=6 болғанда 18969+18969=37938 шығады.

Ә) Бөлуден көбейтуге көшеміз: 5*АЙ=ЧАЙ, демек Ч*100+АЙ=АЙ*5, сонда Ч*25=АЙ. АЙ екітаңбалы сан болғандықтан, Ч=1,2,3Әрқайсының шешуін табамыз. 125,250,375. Үш шешуін таптық: 125:25=5, 250:50=5, 375:75=5.



15. А) 66*111=7326; Ә) 6+99+6=111.

16. А) 43972+43972=87944; Ә) 24*32=768; Б)321*11=3531

17. А) 7243*29=210047; Ә) 59,27+44,45=182,15; Б) 2+1111+1111+1111=21111.
18. 6 шешуі бар. 9 суретте

9 сурет

19. 10 суретте

10 сурет
20. 11 суретте

11 сурет

21. 12 суретте

12 сурет

22. 13 суретте

13 сурет
23. Болмайды, себебі шаршы 25 клеткадан тұрады. Егер екі тең бөлікке бөлсек, онда әр бөлікте 12,5 клеткадан болады. Демек, қию сызығы торкөз қабырғаларының бойымен өтпейді.

24. Бес шешімі бар. 14 суретте.

14 сурет

25. 15 суретте.

15 сурет

26. 16 суретте.

16 сурет
27. 17 суретте.



17 сурет

28. 18 суретте.

18 сурет
29. 19 суретте.

19 сурет
30. Шешуі: 15 оқушы “қояндар” болсын. Онда жыл айлары “торлар” болады., олар 12.

15 > 12 болғандықтан, Дирихле принципі бойынша кем дегенде 2 “қояннан” отыратын бір “тор” табылады. Яғни, сыныпта кем дегенде 2 оқушы туған күнін тойлайтын бір ай табылады.



31. Шешуі: 5 ніктені “қояндар” дейік. Үшбұрышты, кесінділер жүргізу арқылы төрт тең қабырғалы үшбұрышқа бөлеміз. Сол 4 үшбұрыш “тор” болады. Қабылғалары 0,5 см.

32. Шешуі: Сандарды “қояндар” деп алайық. Олар 12 болғандықтан, “торлар” саны одан кем болуы керек. Бүтін санды 11-ге бөлгендегі қалдықты “тор” деп аламыз. “Торлар” саны барлығы 11 болады, олар:0,1,2,3,4,5,6,7,8,9,10. Сонда Дирихле принципі бойынша, 2-ден кем емес”қояндар” отыратын “тор” табылады, яғни бір қалдықпен 2 бүтін сан табылады.

11-ге бөлудегі бірдей бірдей қалдықпен екі санның айырмасы 11- ге бөлінеді. Шындығында, a=11m+g, b=11n+g, онда a-b=11m+g-(11n+g)=11(m-n) болсын. Ал 11(m-n) 11-ге бөлінеді.



33. Есептің шешуі 29 есептің шешуіне ұқсас шығарылады.

34. Шешуі: 35 оқушы “қояндар” деп аламыз, ал әріптер “торлар”. Орыс алфавитінде 33 әріп бар. Оқушының тегі ъ және ь басталмайды. 35 > 31 болғандықтан, Дирихле принципі бойынша тегі бір әріптен басталатын 2 оқушы табылады.

35. Шешуі: Бөлмелерді –“торлар” деп аламыз, ал қонақтар “қояндар”. 36 < 42. Сонда. Дирихле принципі бойынша, кем дегенде бір бос “тор” табылады, демек қандай да бір бөлмеге бір де бір қонақ келмейді.

36. Шешуі: Ұлдар –“қояндар”, ал үстел –“торлар” деп аламыз. Ұлдар жартсынан артық болғандықтан, Дирихле принципі бойынша екі ұлдан кем емес отыратын бір үстел табылады.

37. Шешуі: Шаршыларды –“қояндар” деп алайық, ал инелер саны 0,1,2,3,....,600000 –“торлар”.

“Торлар” 600001 болады, ал “қояндар” 1000000. Мұнда “қояндар” “торлардан” әлде қайда артық. Демек, бір “торда” екі “қояннан” отырса, онда екі шаршыда да инелер саны бірдей болады.



38. Шешуі: 7 нүктені –“қояндар” деп аламыз. 6 “тор” сызайық. Дұрыс алтыбұрышты , дұрыс үшбұрыштарға бөлеміз. 7 > 6 болғандықтан, бір үшбұрышта екіден кем емес нүктелер орналасады. Ал қабырғасы 1 см болатын тең қабырғалы үшбұрыштың ішінде екі нүктенің ара қашықтығы 1 см-ден кем болады.

39. Шешуі: 3 сан –“қояндар”, ал “торлар” –жұп сандардың және тақ сандар жиыны. “торлар” –2. 3 > 2 болғандықтан Дирихле принципі бойынша, кем дегенде екі сан жұп немесе тақ болатындай табылады. Ал ондай сандардың қосындысы –жұп сан.

40. Табылады. Дирихле принципі бойынша.



41. Шешуі:



0

0

3

0

2

2

3



0

5

2

2

0

5

4

42. Шешуі:



0

4

0

4

3



0

0

4

4

5


43. Шешуі: 15=(11-7)+11. Бір уақытта сағаттарды аударамыз, 7 минуттен кейін ботқаны пісіре бастаймыз, 4 минттен кейін (11 минуттік құмсағат бітеді) 11 минуттік құмсағатты тағыда аударамыз.

44. Шешуі:




0

4

0

4

0

4

3

3

0

4

0



0

0

4

4

8

8

9

0

3

3

7
45. Шешуі:



0

0

9

0

2

2

9

11л

0

11

2

2

0

11

4

46. Шешуі:



8

3

3

6

6

1

1



-

5

2

2

-

5

4



-

-

3

-

2

2

3


47. 12-3=9, 9-3=6, 6=6.

48. 10-7=3, 7-2=5, 2+3=5.

49. 9-4-4=1, 9-4=5, 5+1=6.

50. Шешуі:

5 шелек

0

0

5

0

4

4

5

9 шелек

0

9

4

4

0

9

8



51. Шешуі: Екі сағатты да аударамыз. 3 минут өткеннен кейін жұмыртқаны пісіре бастаймыз. 4 минут өткеннен кейін 7 минуттік сағатты тағы аударамыз. 4+7=11.

52. Шешуі: Арман, Болат және Қанаттың жауаптарынан бастаймыз. Шыныны тек қана біреуі сындырғандықтан Арман, Болат және Қанаттың жауаптарының арасында біреуі жалған. Екі жалған жауап болса шыныны екі бала сындырған болып шығады. Онда екінші жалған жауап Мирастың жауабы болады, себебі барлығы екі жалған жауап бар. Сондықтан шыныны кім сындырғанын Мирас біледі.

53. Шешуі: Кесте арқылы шығарамыз.




Айбек

Берік

Бектас

Ғалымбек

Дәрігер

-

-

-

+

Журналист

-

-

+

-

Спортсмен

+

-

-

-

Қурылысшы

-

+

-

-

Сонда Айбек-спортсмен, Берік-құрылысшы, Бектас-журналист, Ғалымбек-дәрігер.

54. Шешуі:




Ақ сары

қара

жирен

Белокуров

+

-

-

Чернов

-

-

+

Рыжов

-

+

-

55. Шешуі: Ол үшін үшеуін де қадағалаусыз қалдырмауы керек. Бірінші қатынағанда жолаушы өзеннің ар жағына ешкіні апарады. Екінші қатынағанда жолаушы қасқырды алады, капуста қалады. Өзеннін ар жағына жеткен соң қасқырды қалдырып ешкіні қайтадан өзеннің бер жағына әкеледі. Үш қатынағанда ешкіні қалдырып. Капустаны өзеннің ар жағына апарады. Капустаны қалдырады да өзі бер жағына оралады. Төрт қатынағанда ол ешкіні өзеннің ар жағына апарады.

56. Шешуі:




Болат

Серік

Марат

Асан

Жүргізуші

-

-

-

+

Слесарь

-

+

-

-

Электрик

-

-

+

-

Токарь

+

-

-

-

57. 9 әуежай.

58. Асан –трамваймен, Болат –автобуспен, Талғат – троллейбуспен.

59.2002 жылдың 31 желтоқсанда.

60. Шындықты айтқан Алпамыс, Біржан, Дәурен. Бірінші болған Біржан.

61. 3 кг және 4 кг.

62. 4.

63. Бауыржан 21 балық аулады, ал оның ұлының есімі Нұржан.

64. Арман және Қанат бас киімге бір уақытта жүгіріп келеді.

65. бір-бірімен кездескенше, бірлесіп екі жақтан бірге қазған, патшаға арзандау болып шығады.

66. Шешуі: 1) бірінші екі жеңіл бала өтеді;

2) біреуі қайыққа отырып қайта оралады;

3) ең ауыры қайыққа отырып, аралға отеді;

4) екінші жеңіл қайыққа отырып, қайта оралады;



5) екі жеңіл бала қайыққа отырып, аралға өтеді.

67. Шешуі: Торайлардың әрқайсысы 4 бәліштен жегендіктен, ақшаның барлығы Нуф-Нуфқа тиеді, себебі ол өзінің 4 бәлішін Наф-Нафқа берді.

68. Шешуі: 11*22=242, 10*21=210, 242-210=32. Ойыннан шығарылған ойыншының жасы 32-де.

69. Марат, Талғат, Серік, Қанат, Жанат немесе Марат, Талғат, Қанат, Серік, Жанат.

70. Шешуі: Ұпайларды санау кестксін қолданамыз.

Шығарылған есептер

6

5

4

3

2

1

0

Шығарылмаған есептер

0

1

2

3

4

5

6

Ұпайлар саны

42

32

22

12

2

-8

-18

Сонда, 3 есеп, 2 есеп, 5 есеп.

71. Қыздың есімі В деген әріптен басталады.

72. 6

73. Алишер 4 сыныпта, Ербол 3 сыныпта, Мерхат 2 сыныпта, Темірлан бірінші сыныпта.

74. 6 сәуірде.

75. 13

76. Бес оқушының.

77. Бірінші Берікті қабылдайды. Сосын Аружанды және Салтанатты. Сонда оқушылардың кабинетте болған уақыты: 2*3+5*2+7=23(мин).

78. Анасы және баласы.

79. Шешуі: Бір жылда жылқы 12 арба шөп жейді, ешкі –6, қой –4 арба шөп.Барлығы бір жылда олар бірге қосылып 22арба шөпті жейді. Сонда бір арба шөпті олар бірлесіп 12:22=6/11(айда) жейді.

Каталог: uploads -> doc -> 0ee9
doc -> Пєн атауы: Математика
doc -> Сабаќтыњ тарихы: ХІХ ѓасырдыњ 60-70 жылдарындаѓы ќазаќ халќыныњ отарлыќ езгіге ќарсы азаттыќ к‰ресі
doc -> 1 -сынып, аптасына сағат, барлығы 34 сағат Кіріспе (1 сағат)
doc -> Сабақтың тақырыбы: XVIII ғасырдың бірінші ширегіндегі Қазақ хандығының ішкі және сыртқы жағдайы Сабақтың мақсаты
doc -> Сабақтың тақырыбы: XVIII ғасырдың бірінші ширегіндегі Қазақ хандығының ішкі және сыртқы жағдайы
0ee9 -> Сабақтың тақырыбы: Бауырмалдық және кең пейілділік
0ee9 -> Ашық тұқымды өсімдіктер
0ee9 -> Ұлттық психология


Достарыңызбен бөлісу:
1   2   3   4


©kzref.org 2019
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет