А. А. Навознова Құрастырған: Жайлаубаева И. Ж., арнайы пәндер оқытушысы



жүктеу 340.12 Kb.
Дата21.04.2019
өлшемі340.12 Kb.

Қазақстан Республикасының білім және ғылым министрлігі

И. Алтынсарин атындағы Рудный әлеуметтік-гуманитарлық колледжі

Министерство образования и науки Республики Казахстан

Рудненский социально-гуманитарный колледж им. И. Алтынсарина

БЕКІТЕМІН УТВЕРЖДАЮ

директордың оқу Зам. директора

ісі жөніндегі орынбасары по учебной работе

______________________ ______________________

Т.О.Ибраева Т.О.Ибраева

«______» ________2014 ж. «______» ________2014 г.

Орта кәсіптік оқу орындарына арналған

жұмыс оқу бағдарламасы

Пән: «Психология және спорт психологиясы »

Мамандық: 0103000 «Дене шынықтыру және спорт»

«Психология және спорт психологиясы » пәнінен типтік

бағдарлама негізінде құрастырылды.

Тіркеу №29

Қазақстан Республикасы Білім және Ғылым министрлігінің

бастауыш және орта кәсіптік білім жөніндегі оқу-әдістемелік

кеңесінің 2002 жылдың 09.08 шешімімен бекітілді.

Хаттама №4

Педагогика, психология және жеке пәндер Рассмотрено на заседании


әдістемесі циклдік комиссия отырысында предметной цикловой комиссии

қарастырылды педагогики, психологии и

частных методик

«____» ________________________ «_____» ____________________

№ 1 хаттама Протокол № 1

ПЦК төрайымы Председатель ПЦК

______________________________ ____________________________

А.А. Навознова А.А. Навознова


Құрастырған: Жайлаубаева И.Ж., арнайы пәндер оқытушысы
Мамандық: 0103000 «Дене шынықтыру және спорт»

Күндізгі оқу бөлімі: IІ, III курс.Жалпы сағат саны:-96



Жыл сайынғы қайта бекіту туралы мәлімет:


№ р/н

Оқу жылы

Оқу бағдарламасы туралы мәліметтер

Қайта бекіту күні, хаттама №

ПЦК төрайымының қолы

1













2













3













4














5














Мазмұны

1.Түсінік хат........................................................................................................ .......3

2.Семестр бойынша бөлінуі.................................................................................. ....3

3. Тематикалық жоспарлау және оқу бағдарламаның мазмұны............................4

3.1 Тематикалық жоспарлау.....................................................................................4

3.2.Оқу бағдарламаның мазмұны..............................................................................5

4.Әдебиеттер...............................................................................................................8

1. Түсінік хат
Ұсынылып отырған бағдарлама «Бастауыш білім беру» мамандықтарына арналған Пәнің қышқаша сипаттамасы: бұл пәнді оқыту спорттық іс-әрекеттің заңдылықтырын,қайшылықтарын, өзәндәк сипатын оқып-үйренуде, жаттықтырушы мен спортшыға жаттығу, жарыс кездерінде көмек жасауға бағытталған.

бұл пәнді оқыту спорттық іс-әрекеттің заңдылықтырын,қайшылықтарын, өзәндәк сипатын оқып-үйренуде, жаттықтырушы мен спортшыға жаттығу, жарыс кездерінде көмек жасауға бағытталған.

Жұмыс бағдарламасы психология пәні мазмұнының міндетті минимумына және даярлық деңгейіне қойылатын мемлекеттік талаптарды іске асыруға арналған.

Жалпы көлемі- 98, сағат, соның ішінде:

теориялық оқу- 60сағат,

практикалық оқу- 38 сағат.

Пән бойынша жұмыс бағдарламасында Қазақстан Республикасының Мемлекеттік жалпыға міндетті орта кәсіптік білім стандартына сәйкес өткізілу қаралған:

Сынақ - 4 семестр;

Бағдарлама мынадай бөлімдерді қамтиды:негізгі тақырыптар мен бөлінген сағаттың талдау жүйесі берілген.

Спорт және спорт психологиясын меңгеруде студенттерде мынадай білімдер болуы қажет:



  • Спорта қолданылатын қазіргі психологиялық зерттеулерінің негізгі әдістерін, спорттағықарым-қатынастарының өзекті мәселелерін;

  • психологияның негізгі бағыттарын ажырата білу, меңгерген психологиялық білімдерді өмірде, спорттық әрекетте қолдана білу, өзінің спорттивті әрекетін жүйе түрінде талдау;

  • өзінің жүріс-турысын және басқалардың жүріс-тұрысын талдау, саналы түрде түсіну, жоспарлау дағдыларын, спорт психологиясының әдістемелерін педагогикалық және спорт тәжірибесінде қолдану дағдыларын;

Пән философия, биология, денешынықтыру және спорт негіздерімен тығыз байланысты.

2.Семестр бойынша бөлінуі


Семестр

нөмері




Оқу сабақтары

Бақылау жұмысының саны

Бақылау жұмысының түрі

аудиториялық

Жалпы сағат саны

Барлығы

Теор.

Семинар.

Лабор.

Практ.

3

28

28

20







8







4

30

30

20







10







5

20

20

10







10







6

20

20

10







10







Барлығы

98

98

60







38








3. Тематикалық жоспарлау және оқу бағдарламаның мазмұны

3.1 Тематикалық жоспарлау



Бөлімдермен тақырыптардың аттары


Семестр,

бақылау


түрі

Сағат саны

Барлығы

теория

Лаборпрактика

2 курс

3 семестр




I-бөлім.Жалпы психология ғылымының негізі













1

Психология пәні, оның тарихы.

III

2

2




2

Психология пәнін оқып үйренудің маңызы

III

2

2




3

Психологиядағы қайшы көзқарастар

III

2

2




4

Психика туралы жалпы түсінік




2

2




5

Психология әдістері.

III

2

2




6

Бақылау әдісі

III

2

2




7

Эксприменттік әідстер

III

2

2




8

Тесттерді қолдану мен оны ғылыми тұрғыдан қорытындылау

III

2

2




9

Ми және психика

III

2

2




10

Мидың рефлекторлық қабілеті




2




2

11

Жануарлар психикасы.

III

2

2




12

Сананың қоғамдық мәні

III

2




2

13

Психика мен сананың дамуы.

III

2




2

14

Сананың дамыпжетілуінде еңбектің ролі.

III

2




2




Итого за 3 семестр




28

20

8

2 курс

4 семестр




II-бөлім.Жеке адам, топ, іс-әрекет қарым-қатынас.













14

Жеке адам туралы түсінік.

IV

2




2

16

Жеке адамның бағыты




2




2

17

Қажеттіліктер мен мотивтер




2

2




18

Топ және ұжым психологиясы.

IV

2

2




19

Тұлға және ұжым




2

2







III-бөлім. Жеке адамның таным процестері













20

Түйсік және оның түрлері

IV

2

2




21

Көру және есту түйсіктері




2

2




22

Адаптация туралы түсінік




2

2




23

Қабылдау және оның түрлері

IV

2

2




24

Алданулар иллюзия




2

2




25

Ес және оның түрлері

IV

2




2

27

Ес және спорттық іс-әрекет

IV

2

2




28

Қиял және оның түрлері

IV

2

2




29

Қиял түрлері




2




2

31

Ойлау мен сөйлеудің спорттық өмірде алатын орны.




2




2




Барлығы 4 семестр




30

20

10




3 курс,5 семестр
















IV-бөлім.Жеке адамның эмоция сферасының сипаттамасы













15

Сезім және эмоция

V

2




2

17

Ерік туралы түсінік

V

2




2

19

Зейін және оның түрлері

V

2




2




V-бөлім.Жеке адамның психологиялық ерекшеліктері













21

Темперамент және мінез

V

2




2

23

Қабілет және оның түрлері.

V

2




2




VI-бөлім.Жас ерекшелік психологиясының негіздері













22

Жас ерекшелі психологиясына кіріспе

V

2

2




23

Нәресте мен мектеп жасына дейінгі балалардың дамуы.

V

2

2




24

Кіші мектеп жасындағы балалардың психологиялық

V

2

2




25

Жасөспірімдердің психологиялық ерекшеліктері.

V

2

2




26

Балаң жастағы оқушылардың кейбір психологиялық ерекшеліктері.

V

2

2







Барлығы 5 семестр




20

10

10




7 Бөлім Педагогикалық психология негізі




2

2




27

Оқыту психологиясының негізі

VI

2

2




28

Тәрбие психологиясының негізі

VI

2

2




29

Дене шынықтыру мұғалімінің педагогикалық және психологиялық мінездемесі.

VI

2

2







Тұлғаның дене тәрбиесіндегі іс әрекетте психологиялық сипаттамасы













30

Спорт психологиясының пәні мен мақсаты

VI

2




2

31

Спорт психологиясының әдістері

VI

2

2




32

Тұлғаның дене тәрбиесіндег іс әрекетте психологиялық сипаттамасы

VI

2




2

33

Спорттың психологиялық жүйесі және жарыс жаттығулары

VI

2




2

34

Дене шынықтыру пәнінің мұғалімінің іс әрекеті

VI

2




2

35

Дене шынықтыру пәнінің мұғалімінің іскерлік және тұлғалық беделі

VI

2




2




Барлығы 6 семестр бойынша




20

10

10




Барлығы




98

60

38


3.2. Оқу бағдарламаның мазмұны
1-тарау Жалпы психологияға кіріспе.

1.1Психологияның пәні, оның міндеттері мен әдістері

Дүниені танудың жалпы принциптері. Б.Г.Ананьевтің адам психикасын зерттеудегі әдістемелік бағыты. Адамтану жүйесіндегі нгізгі түсініктер: индивид, іс-әрекет субъектісі, тұлға, дара тұлға. Тұрмыстық және ғылыми психологиялық білімдер. Психология психика және психикалық құбылыстар туралы ғылым ретінде.

Психологияның пәні. Психикалық құбылыстарды классификациялау: психикалық процесс, психикалық қалып, психикалық қасиет. Психологияның ғылыми зерттеу әдістері. Психологияда субъективті және объективті әдісер. Психологияның негізгі субъективті әдістері: бақылау - өзін-өзі бақылау,сырттай бақылау. Объективті әдістер: тест – объективті,проективті, эксперимент – табиғи, лаборатоиялық. Модельдеу әдістері – техникалық, математикалық, кибернетикалық, логикалық. Психикалық құбылыстарды зеттеу әдістері: әңгімелесу, адамның іс-әрекет нәтижесін талдау.

1.2Психология ғылымының даму тарихы

Антиалық дәуірдегі және орта ғасырдағы философтардың жан және сана туралы түсініктері. Тұрмыстық психология ғылыми психологияның негізі ретінде. Антикалық дәуірдегі ойшылдардың идеалистік жіне материалистік көзқарастары. Аристотельдің жан ғылымы. Сократ және Платонның жан туралы ілімінің моральдік-эстетикалық қырлары. Декерт дуализімі.

Сананы интроспекциялық тұрғыда қарастыру және өзін-өзі бақылау мәселесі. Рефлексия туралы Дж.Локктың ілімі. Интроспекциялық психология. ХVII-XVIII ғасырдағы психологиялық ой-пікірлердің дамуы: Р.Декарт,Дж.Локк,Д.Юм, Ш.Монтескье, Х.Вольф т.б. Ассоциативтік психология.

1.3 Шет елдегі психологияның дамуы (ХІХ ғ. Аяғы – ХХ ғ. басы, бихевиоризм, гештальтпсихология, фрейдизм). Бихевиоризм мектебінің өкілдері: Дж.Уотсон, Э.Торндайктың көзқарастары.Олардың психологияны мінез-құлқы зерттейтін ғылым ретінде қарастыруы.Гештальтпсихология мектебінің психологияның дамуына тгізетін ықпалы, оның көрнекті өкідері: М.Вертхаймер, В.Келлер,К.Коффка т.б бейсаналық психологиясы (З.рейдтің ілімі).

Классикалық психоанализ. Психоанализдегі тұлғаның дамуы динамикасы және құрылымдары зерттеу әдістері, тұлғаның даму сатылары, осы теорияға сынды талдау. Психологияда қолданудың теориялық –қолданбалы аспектілері. Фрейдтің психикасының қорғаныс механизмдерін ашуы. Ығыстыру, проекция және басқа қорғаныс механизмдері және олардың адаптивті мәндеі.Тұліаның мінез құлқын жеңетін механизмдер. Тұлға құрылымындағы ерік. Тұлғаның белсенділігі және қажеттілітері. Психоанализдегі зерттеу әдістері. Фрейдтің ғылыми кредосы. Еркін ассоциялар және түс көруді анализдеу. Фредтің өзін талдау. Психоанализдің бүгінгі статусы және оның бағасы.

Ресейде психологияның қалыптасуы. Ресейде психологиялық ой пікілердің ХVIIІ ғасырда дамуы.

М.В.Ломоносовтың психологиялық көзқарастары. А.Ф.Лазурский, В.М.Бехтерев және т.б. Ресейде психологияның дамуына тигізген ықпалы. Кеңес психологиясының қалыптасуы. С.Л.Рубинштейн, Л.С. Выготский, А.Р.Лурияның психологиялық мектептері.

Психологиялық ой-пікірлердің Қазақстанда дамуы. Әль-Фарабидің психологиялық көзқарастары. ХІ-ХІІ ғ.ғғ. Ю.Баласұғын, М.Қашқари, А.Яссауидің психологиялық ой-пікірлері. Қазақ ағартушыларының еңбектеріндегі психологиялық көзқарастары: Ш.Уалиханов, А.Құнанбаев, Ы.Алтынсарин, С.Торайғыров, Ж.Аймаутов, М.Жұмабаев т.б. М.Мұқановтың, Ж.И.Намазбаева, В.К.Шабельников, Н.А.

Логинова С.М.Джакупов, Х.Т.Шерьязданова, Қ.Б.Жарықпаев жіне т.б. психологиялық зерттеулері. Қазақстанда психологияның өазыргі кезде дамуы. Психологияның экспериментальды ғылым ретінде дамуы. (В.Вундт)

Психологияның жаңа бағыттары ( гуманистік психология, экзистенциалды психология, когнитивті психология т.б.). Когнитивті психологияның көрнекі өкілдері: Дж.Брунер, Д.Норман, Л.Фестингер, Х.Хайдар, У.Найсердің қосқан үлестері. Гуманистік психологияның негізін салушы А.Маслоудың көзқарастары.



2-тарауПсихика туралы түсінік және оның пайда болуы.Сана психикасының ең жоғарғы деңгейі ретінде. Сананың негізі сипаттамасы. Ананың рефлексиялық және

Психика туралы түсінік.Психиканың түрлері, оның көріну формалары. Психиканың негізгі қасиеттері, жалпы заңдылықтары. Психиканың атқаратын қызметтері: сыртқы ортаны бей және мінез-құлықтын реттеу. Психиканын ұалыптасу деңгейлері және сапасы. Психиканың пайда болуы туралы теориялар: антропопсихизм, панпсихизм, биопсихизм, нейропсихизм. Психиканың қалыптасу сатылары және дамуы. Психиканың нейрофизиологиялық негізі. Жүйке жүйесі туралы түсінік. Сана-психиканың ең жоғарғы формасы ретінде көрінуі. Сананың әлеуметтік маңызы. Өзін-өзі саналы сезіну. Санадан және санасыздық процестері. Психикаға және санаға психотехнологиялық ықпал ету. Іс-әрекет жіне мінез-құлық. Мінез-құлық – адамның әлеуметтік маңызды әрекеттер жүйесі.

2.1 Адам санасының пайда болуы және дамуы.

Мотивациялық-құндылық сипаты. А.Н.Леонтьевтің адам санасының пайда туралы болжамы. Яяяеңбектің даму санасының пайда болуына және қалыптасуына тигіетін ықпалы. Адам психикасының дамуының мәдени-тарихи концепциясы. Л.С.Выготский концепциясының мазмұны жәңе құрлымы.



2.2 Іс-әрекет психологиясы.

Іс-әрекет анықтамасы. Ойын, оқу, еңбек әрекеттерінің сипаттамасы. Қажеттілік, мотивтер, мақсаттар, опирациялары, қимыл-қозғалыстар. Іс-әрекеттер атқаратын функциясы. Дағдының сипаттамасы. Икем, әдет жіне олардың түрлері. Дағдыны қалыптастырудағы жатығулардың рөлі.

Іс-әрекет психологиялық теорияларының негізгі түсініктері. Ресейдегі ғалымдардың еңбетеріндегі іс-әрекет туралы концепциялары: Л.С.Вйготский, С.Л.Рубинштейн. Іс-әрекет операциялары туралы түсінік. Адамның қажетіліктері: биологиялық, органикалық, әлеуметтік.

2.3 Психологиялық процестер. Түйсік.

Түйсік туралы түсінік. Сезгіштік және табалдырық түрлері: абсолюттік жіне айырма. Вебер-Фехнердің псифизикалық заңдылығы. Адаптапция құбылысы. Түйсіктердің өзара байланысы. Сенсибилизация және сенестезия құбылыстары. Бір ізді бейнелер. Экстерорецепторлра және оның түрлері. Интерорецепторлар түйсіктері. Проприорецепторлар түйсіктері. Түйсіктің физиологялық негіздері (прифериялық, нерв жолдары, ми орталығы). Тітіркендіргіш, психикалық бейнелеу, субъективті образ. Сенсорика. Сенсорикаылқ жүйе.Сенсорлық зеріктік. Сезімталдық. Сезімталдық тұлғаның әлеуметтік жіне кәсіптік қасиеті.


Қабылдау.

Түйсік және қабылдаудың байланысы. Уақытты және кеңістікті қабылдау. Заттарды кеңістікке қабылдау қасиеттері: көлемі, формасы, орналасу қалпы. Қозғалысты қабылдау механизмі. Гештальт психологиядағы қабылдау теориясы. Уақытты қабылдау механизмі. Затты және фонды қабылдау. Қабылдаудың тұтастылығы, мағынылығы, танымдылығы, қабылдаудағы илюзия, апперцепция. Қабылдаудың нерофизиологиялық негіздері.Қаылдаудың даму сатысы. Қабылдау –сыртқы дүниедегі заттар мен құбылыстарды миымызда тұтас бейнелеуі. Перцепцияү Перцептивтік әрекет, жүйе, мәдениет. Қабылдау мәдениеті. Байқау мақматтқа бағдарланғвн қабылдау. Байқағыштық. Байқа,ыштық тұлғаның әлеуметтік және кәсіптік маңызды қасиеті.



Ес процестері және елес.

Ес күрделі психикалық процестердің бірі. Естің физиолигиялық негіздері.

Естің жалпы заңдылықтары және қасиеттері (есте сақтау және қайта жаңғырту шарты) Ерісіз тітіркендіргіштер , белсенді іс-әрекет объектілері.Ерікті есте сақтау шарттары: есте сақталатын материалдыңмаңзын, мазмұнын түсіну; мәліметтерді логикалық өңдеу, материалды жүйелеу, реттеу, жоспар құрастыру; котнгорияларды, ұғымдарды, терминдерді және негізгі сөздерді бөліп алу; материалд кестеге, таблицаға модулдік-блоктік бейнелеу; материалдың мазмұндылығы, түсініктілігі; тұлға тәжірбиесіне сәйкестілігі; материалды көркем , әсерлелігі; есте сақталған материалды кәсіптік іс-әрекетінде пайдалануға маңыздылығы.

Маңызды мақсатқа жет тәсілі ретінде қажет тұрмыстық мәселелерді шешу рөлін атқарушы материалдар есте жақсы ақталады. Естің деңгейлері: биогентикалық және социогентикалық ес. Ес сақтау түрлері, механизмдері. Ұмыт түрлері, механизмдері. Ассоциация. Оның түрлері. Мнемикалық қабілеттер. Мнемотехникалық тәсілдер. Мнеимкалық іс-әрекетті басқару тәсілдері. Елес туралы түсінік. Елестің негігі қасиеттері және жалпы заңдылықтары. Елестің басқа танымдық процестермен байланысты. Елес болып қкен шаққа, қабылдау осы шаққа, ал қиял болашаққа бағытталған. Елес құрамы және құрылымы. Елестің түрлері. Елестің атқаратын қызметі.



Ойлау және сөйлеу.

Ойлаудың анықтамасы. Ойлаудың басқа да танымдық процестермен байланысты. Ойлаудың нейрофизиологиялық негіздері. Ойлау операциялары: анализ, талдау, салыстыру, абстракция, нақтылау, жалпылау, жүйелеу манызы. Ұғым және түрлері. Пікір түсінігі. Жалған және шындыққа сай пікірлер. Ой қорытындысы туралы түсінік. Инуктивтік, дедуктивтік және аналогиялық ой-қорытындылары. Көрнекі-практикалық, көрнекі –образдық, теориялық-абстрактылы ойлау. Ойаудың негізгі шарттары. Ойлау механизмдері. Ойлаудың құрылымы және атқаратын функциялары. Ақыл-ой сапалары: кенділігі, треңділігі, жұйелілігі, икемділігі, шапшандылығы және т.б. Ақыл-ой әрекетінің сатылы қалыптасу теориясы. А.А.Смирнов, А.Н.Леонтьев, П.Я.Гальперин, Л.В.Занков және т.б. еңбектеріндегі оилау проблемасы. А.Бейне және Г.СИмрнның ойлауды эксперименталды тұрғыда зерттеу. Векслер тесті. Сөйлеу- тіл арқылы ойымызды басөа біреуге жеткізу. Сыртқы және ішкі сөйлеу. Ауызша және жазбаша, диологтік және монологтык сөйлеу. Сөйлеудін механизмдері: жоспарлау, болжау, сақтау және т.б. Сөйлеу заңдылықтары. Сөйлеу қызметтері: коммуникативтік, жалпылау, эспрессивті т.б. Сөйлеу сапасына қойылатын талаптар: мағыналылық, түсініктілігі, шындығы, көркеділігі және т.б. Сөйлеу мәдениеті. Ораторлық шеберлікті дамыту тренигі. Сөйлеу қаблеті.



Қиял.

Қиял мен елестетудің айырмашылықтары және ұқсастықтары. Қиялдың жалпы сипаттамасы, анықтамасы. Қиял – сыртқв дүние заттары мен құбылыстарының субъективтік образдарын қайтаттан жаңғыртып, өңдеп, бейнелеуде көрінетін, тек адамға психикалқ процесс. Қиялдың еріксіз, еріті, қайта жасау, шығармашылық және арман, түс көру, фантаия, гипноз, сендіру түрлерінің сипаттамасы. Продуктивті және творчестволық қиял.

Қиялдың алдын-ала мақсатты сезіну заңдылықтары. Қиялдың пайда болу шарты. Қиялдың функциалары. Қиялдың сапасы. Қиялдың агглютинация, гиербола, типтік оброздарды жасау, схематизация тәсілдері. Қиялды және фантазияны дамыту тренингі.
Зейін.

Зейін туралы түсінік. Зейін психикалық феномен ретінде. Зейінің негізгі сипаттамасы. Зейін және сана. Зейіннің физиологиялық механизмдері және бағдарлы рефлекс. Н.Н.Ланге бойынша зейін теориясының классификациясы. Т.Рибовтің зейін теориясы. П.Я. Гальпериннің зейін туралы концепсиясы. Нұсқа және зейін туралы Д.Н. Узнадзенің концепсиясы. Зейіннің негізгі түрлері. Ырықсыз зейін және оны қоздыратын факторлар. Ырықты зейіннің ерекшеліктері. Ырықты зейіннің әлеуметтік факторлары. Үйреншікті зейін. Зей қасиеттерінің сипаттары. Зейіннің негізгі қасиеттері. Зейіннің тұрақтылығының психофизикалық сипаты және оның негіздері жайлары. Зейінің тұрақтылығын зерттейтін әдістер. Зейінің шоғырлануы әне бөлінуі. Олардың зерттейтін әдістер. Зейінің ауысуы және көлемі. Оларды зерттейтін әдістер. Жалған және шыңайы шашыранқылық.



3-тарау Адамның эмоциялық және ерікті іс-әрекетінің сипаты.

3.1Эмоция және сезім туралы түсінік, олардың жалпы сипаттамасы, анықтамасы. Эмоцияның физиологиялық негіздері және психологиялық теориялары. Симоновтың ақпараттық концепциясы. Эмоция мен сезімдердің сапалық ерекшеліктері. Эмоция мен сезімнің айырмашылықтары және ұқсастықтары. Қарапайым және күрделі эмоциялар: стесс, аффект, фрустрация, фобия, құмарлық, көніл-күй т.б. Моральдық, интелектуалдық , эстетикалық, практикалық сезімдер. Эмоция мен сезімдердің заңдылықтары, құрылымы. Сигналдық, реттеушілік, бағалаушы қызметтер. Эмоция мен сезімдердің физиолигиялық негіздері. Эмоция мен сезімдердін пайда болу сатылары. Еріктін жалпы сипаттамасы. Ерік – дегеніміз аамның өз мінезқұлқын меңгере алу қаблеті. Еріктің түрлері. Еріктіғ жалпы заңдылықтары: адамнң өзін-өзі реттеу қабылеті, Еркті іс-әрекет адамның ортамен белсенді әрекеттесу барысында пайда болады – табиғи және әлеуметтік процесс. Ерікті белсенділікке мотивация және санлы өзін-өзі реттеу. Еріктік әрекеттер құрылымы. Мақсат – болашақ әрекеттің нәтижесінің бейнесі. Ерікті іс-әрекет ерекшеліктері: мақсатты көздеуі; мақсатқа жету жолында кедергілердің болуы; ерікті күштің болуы. Күрделі ерікті іс-әрекет құрылымы. Еріктің қызметі. Ерік сапаларының деңгейі. Ерік сапалары: Тоқтамға келгштік, табандылық, ұстамдылық, тәртіптілік пен жинақтылық. Еріктін даму сатылары: ерікті іс-әрекет, мінез-құлық, мінез, тұлғаның ерікті қасиеттері.



3.2 Тұлға теориясы.

Кеңес психологиясындағы тұлға теориялары. Тұлға белсенділігі және ішкі ыңғайланулары. Психологиялық жауапкершілік. Еубъективті бақылау деңгейлері. К.А.Ебульханованың семантикалық инетегралы.

Өмірлік жолдың субъекті көрнісі. Б.Г.Ананьевиің концепсиясы. Тұлғаны тәрбиелеу психологиясы. Тәрбие психологиясындағы қатынастар теориясы, А.Ф.Лазурский, В.Н.Мясищев, А.НЛеонтьев. Қазақстан мен Ресейдегі қазіргі жаңа тұлға теориялары.

Шет елдік тұлға теорияларына талдау. Психологияда тұлға теорияларын практикада қолдану тенденциялары. Тарихи өзгерістердегі тұлғс мәселесі.Психоанализ бен неофрейдизмнің әлеуметтік психологиялық теорияларға әсері. Гаштальтпсихология түлға психологиясына әсері. Гуманитік психология тұлғалық психологиясындағы үшінші жол

3.3 Тұлғаның психикалық қасиеттері. Темперамент.

Темпераметтің жалпы түсінік. Темперамент туралы теориялары: Гиппорат теориясы, конститутциялық теория Э.Кречмер, У.Шелдон, нейрофизиологиялық теория И.П.Павлов, Б.М.Теплов және В.Д.Небылицын т.б. Темперамент және жүйке жүйесінің типтері: күшті, үстамсыз, ширақ, байсалды және әлсіз Я.Стреляу бойынша темперамент типтеріне психологиялық сипаттама. Темпераменттің негізгі қасиеттері және заңдылықтары. Темпераменттің құрылымы және функциясы. Темпенамент типтерінің психологиялық сипаттамасы холерик, сангвеник, флагматик, мелонхолик. Темпераментің даму сатылары.



Мінез

Мінез түсінігі, оның сипаттамасы. Мінездің түрлері, типтері, көру формалары. Мінез құбылысын топтастыру: табиғи, биологиялық, ілеуметтік, жасанды. Мінездің негізгі қасиеттері және жалпы заңдылықтары. Мінездің құрылымы. Мінездің эстетикалық ерекшеліктері. Мінез деңгейлері. К.Леонград және А.Е.Личко концепсиясы. Мінез акцентуациясы қозғыш, аффектиті, тұрақсыз, шыдамсыз. Мінез сапалары. К.Юнг бойынша мінез типтері. Мінез типтері тұтас үйлесімді тип,іштей қайшылықтары, бірақ сырттай ортамен үйлесімді, қарма-қайшылықты бейімделгіштігі төмен, вариативті тип. Мінездің даму, қалыптасу сатылары. Мінезді тәрбиелеу маңызы.



Қабілет.

Қабілет түсінігі, жалпы сипаттамасы. Б.М.Теплов бойынша қабілет анықтамасы. Қабілет түрлері: жеке және жалпы қабілет. Жалпы қабілеттің сипаттамасы. Оқу және творчестволық қабілеттер. Тума нышан және генопит. Қабілеттің даму деңгейлерін топтастыру (репродуктивті, дарындылық, талант). Ф.Галлей және Ф.Гальтонның қаблет туралы теориялары. Қабілетің дамуының негізгі сатылары.



Жеке адам туралы түсінік.

Жеке тұлға дегеніміз- әлеуметтік қатынастар мен саналы іс-әрекеттің субъектісі ретіндегі индевид. Жеке тұлғаның басты белгісі – оның әлеуметтік мәнінің боуы мен оның әлеуметтік функцияларды атқаруы. Жеке тұлғаның ең маңызды белгілері - оның саналылығы, жауапкершілігі, бостандығы, қадыр-қасиеті, даралығы. Жеке тұла – қоғамдық сананы алып жүретін адам, қоғамдық тірі жан. Жеке адам деп- нақта адамды, қоғамның белсенді, саналы мүшесін, өмірге өзіндік белгілі бір көзқарастар бар, қарым-қатынастары бар, жеке моралдік талаптары, өздік псхологиялық қасиеттері, өзге адамдардан жан иесін айтамыз. Жеке адам көп саналы құрылымға ие.



4-тарау. Іс-әрекет психологиясы.

4.1 Адам іс-әрекеті күрделі қимыл қозғалыстық біліктілік пен дағдыға байланысты. Адам әс-әрекетінің басқа тіршілік иелері мен айрмашылыгын белгіліп көрейік. 1. Адам іс-рекетті жемісті шығармашылықты, жасампазыққа ие.Ал жануарлар белсенділігі тұтынушылық негізде болады.

2. Адам әс-ірекеті заттық материалдық, руани мідениетпен бұларды дамуүшін пайдаланды.

3.Адам іс-әрекеті адамның өзін өмір жағдайын өажеттілігі мен қаблеттілігін де қайта-өайта құрайды немесе көркейте түседі.

4. Адам іс-әрекеті түрлі формамен оның әр түрлі құралдар арқылы жүзеге асыруы тарихтық жемісі.

5. Адамға заттың іс-әрекетті туа берілмейді. Ол тәләм тәрбие қалыптасуы мен жүзеге асуы.Ал жануарлара бұл іс-әрекет отипке негізделгендіктен туа беріледі.

Жас ерекшелік психологиясы.

Жас ерекшелік психологиясының зерттеу пәні, мәселесі және салалары, негізгі ұғымдары. Жас ерекшелік психологиясының негізгі ұғымдары. Жас ерекшелік психикасы пәі. Жас ерекшелік психикасының салалары. Жас ерекшелік психологиясының негізгі ұғымдары. Жас ерекшеіктері психикасының отандық психолгтардың еңбектеріндегі мәселелер. Нәрестлік сәбилік кезеңдегі балалардың психологиялық даму ерекшеліктері.



Оқыту психологиясы

Оқыту психологиясы - оқытудың жүйелілігі жағдайындағы танымдық іс-әрекеттің дамуын зерттейтін педагогикалық психологияның бөлімі. Әртүрлі дидактикалық жүйе жағдайындағы танымдық іс-әрекеттің өзгешелігіне себепші болатын сыртқы және ішкі факторлардың өзара байланысын анықтайды, баланың дамуы мен оқу үрдістерін басқару мүмкіндіктерін, оқыту мен оқудың психологиялық заңдылықтарын, оқыту тиімділігінің психологиялық-педагогикалық өлшемдерін зерттейді.

Тәрбие психологиясы

Тәрбие психологиясы - балалар ұжымының, баланың іс-әрекетін мақсаттылық ұйымдастыру жағдайыңда жеке адамның дамуын зерттейтін педагогикалық психологияның бөлімі. Тұлғаның мотивациялық саласының мазмұнын, оның бағыттылығын, құндық бағдарлануын, сондай-ақ әр түрлі жағдайда тәрбиеленіп жатқан балалардын өзіндік сана-сезімдеріндегі айырмашылықты, балалар ұжымы мен бозбалалар ұжымының құрылымын, олардың жеке тұлғаның қалыптасуындағы рөлін,психикалық депривацияның жағдайы мен салдарын зерттейді. Тәрбиенің қозғаушы күштері — тәрбиеші қажеттіліктерінің жаңаруы мен оны қанағаттандыру мүмкіндіктері арасындағы шынайы қарама-қайшылықтар, оны тәлімгердің реттеу әрекеті. Бұл қайшынықтарды баланың белсенділігі арқылы шешу оның өзін дамытуға бағытталады

Спорт психологиясының пәні мен мақсаты

Спорт психологиясы - жарыс және жаттығу әрекетіндегі адам психикасының білінуі мен дамуының, сондай-ақ топтық өзара әрекеттестіктердің заңдылықтарын зерттейтін психология ғылымының саласы. Спорт психологиясының қазіргі уақыттағы негізгі міндеттері — спортшылардың спорттық жоғары нәтижелерге жетуіне жағдай жасау ғана емес, сонымен қатар спортшы тұлғасын жан-жақты дамыту, оның жалпы және психологиялық мәдениетін көтеру болып табылады. Спорттық жарыстардың алдында спортсмендердің психикасын сол үрдіске бейімдеп жаттықтыру және бәсекелестік мәселесінен жеңімпаз ететіндей нұсқалармен қаруландыру. Жарыс барысында өзін-өзі билеп, басқара алатын дәрежеге машықтандыру. Спорт психологиясы — жарыс және жаттығу жағдайларында адам нсихикасының білінуі мен дамуының, сондай-ақ топтық өзара әрекеттестік заңдылықтарын зерттейтін психология ғылымының бағыты. Психологияның басқа да көптеген бағыттары секілді спорт психологиясы XX ғасырдың 60 — 70-жылдарында қауырт дамыды; бастапқыда бұл саладағы негізгі зерттеулер спортшылардың қабілеттері мен мүмкіндіктерін, спорттық жаттығулардың нәтижелілігін арттыру амалдарын зерттеуге жұмылдырылады. Қазіргі уақытта спорт психологиясы зерттейтін мәселелер анағұрлым көбейді. Спорттың әр түріне орай, жалпы, педагогикалық, жастық және әлеуметтік психологияның жетістіктері ескеріле отырып арнаулы жаттығу кешендерінің бағдарламалары жасалуда. Олар спортшылардың физикалық, сондай-ақ психикалық жаттыққандығын, эмоциялық — еріктілік, этикалық, моральдық-адамгершілік және ұжымдық дайындалғандығын кемелдендіруге бағытталады. Спорт психологиясында қозғалыс дағдылары мен біліктерін нәтижелі қалыптастырудың заңдылықтары, күш, төзімділік, ептілік көрсеткіштерін жетілдірудің әдістері біршама егжей-тегжейлі зерттелген.



Тұлғаның дене тәрбиесіндег іс әрекетте психологиялық сипаттамасы

Спортшы студенттер арасында күнделікті спорттық әрекеттер барысында өзара
ортақтасуларының нәтижесінде ғана жеңіске жететін спорт түрлерімен және спорттық ойындарменайналысатындар қоғамдық жұмыстарда ең көп белсенділік танытатындығы анықталған.Спорт командаларының көшбасшылары студенттер ұжымының қоғамдық өмірінде елеуліорын алады. Көшбасшы – қиын және тәуекелді сын сағаттарындағы жағдайларда топтың міндетінөз жауапкершілігіне алатын, көпшілікке танылған жетекші тұлғалық сипаттағы спортшыларболатындығы туралы Т.Т.Джамгаров , В.И.Румянцева , В.А.Щеголев , Ю.Н.Щедрин
т.б. еңбектерінде келтірілген. Бұл даралық қасиеті бар адамдар, сеніп жүктелген қызметті
одан ары ұйымдастырып, өзгелерге үлгі болатын ынталандырушы күш болып табылады. 

Ұжымдағы психологиялық климат.

Ұжымдағы  көңіл-күй  мен  қоғамдық  пікір, эмоциялық күш-қуат пен өзара қатынастың деңгейін ондағы қалыптасқан әлеуметтік-психологиялык, климат-пен айқындалады. «Психологиялық климат», «әлеуметтік-психологиялық климат» немесе «микроклимат» ұғымдары ғылыми емес, астарлы, ауыспалы ұғымдар.Географиялық климат сияқты мамыражай әлеуметтік-психологиялық климат адамның осындай климаттағы ұжымда өзін барынша жайлы сезініп, тұлғалық және кәсіптік қатынас-тарда өзін жан-жақты таныта алуын білдіреді. Ұжымдағы психологиялық климаттың мазмүндық сипатын адамдардың өзара қарым-қатынасы, олардың көңіл-күйі, хал-жайы, бірлесе атқарған жұмыс процесіне көңілі толуы айқындайтын болғандықтан психологиялық климатты сипаттауда эмоциялық бағаның маңызы зор. Жағымды әлеуметтік-психологиялық климат қалыптасқан педагогикалық ұжым қолайлы моральдық-психологиялық ауа-райымен, жьшы шырайлылықпен, парыз бен жауапкершілікті құрметтеумен өзара талапшылдықпен, сергектікпен ерекшеленеді. Сондықтан да А. С. Макаренко ұжымдағы өзара қатынастағы сергек көңілді /мажырлы/ екпінге баса мән берген.



Спорттың психологиялық жүйесі және жарыс жаттығулары

Жаттығулардың максаттары орындалу үшін алдымен мынадай мәселелер шешілуге тиісті: 1. Өзі таңдаған спорт түрінің әдістері мен жаттығу тәсілдерін үйрену. 2. адам ағзасының мүмкіншілігін жетілдіру жолында алға қойған мақсаттарды орындау.

Дене шынықтыру пәнінің мұғалімінің іс әрекеті

Спорт психологиясы - спортшылардың іс-әрекетіндегі психологиялық ерекшеліктерін қарастырыды. Спорт жетекшілері мен бағынушылардың өзара қарым-қатынасын, оларды даярлаудың жағдайын, құрал-жабдықтармен қамтамасыз етілуін, психологиялық даярлығын іздестіре келе, оларды жаттықтыру және күш-қуатын жинақтау деңгейін, жарыстарды ұйымдастыру, өткізу мәселелерінің психологиялық факторларын зерттейді. Әрбір ел мен халықтың спорт өнеріндегі ерекшеліктерін де ескере отырып, оларды жаттықтыру міндеттері анықталады.



4. Әдебиеттер
1. Ә.Алдамұратов және т.б. Жалпы психология, 1996

2. Ә.Алдамұратов қызықты психология, А....1992

3.Абилханова К.А. Психология познания и сознания личности. –Москв-Воронеж,1992

4.Ананьев Б.Г. Психология чувственнрго познания.-М. Педагогика.1960

5.Ананев Б.Г. Избранные и сознания личности. – Москва-Воронеж,1999.-224б

6.Асмолов А.Г. Психология личности. –М.: Изд-во МГУ.1990-367б.

7.Бодалев А.А. Личность и общение: Избранные труды.-М.:Изд-во МГУ.1990

8. Веккер Л.М. Психика и реальность: единая теория психических процессов.-

9.Выготскии Л.С. Собрание Сочинений:В 6т.-М.:педагогика,1982-1984.-Т2.-С.5б. 362.Т.З.-328.Т.5-С.34-48. 153-162.

10. Гальперин П.Я. Введение в психологию. М., Изд-во МГУ,1996

11.Геппенрейтер С.М. Введение в психологию.-М. Изд-во МГУ,1996.

12.Джакупов С.М. Психология познавательной деятельности.-Алма-ата: Изд-во

13.Жарикбаев К.Б. История казахской психологии.

14. Рудик П.А. Психологические аспекты спортивной деятельности//Спортивный психолог, 2006.-2(8).-с.4-14.

15.Родионов А.В. Психология физического воспитания и спорта.- М.: Академический проект, «Мир», 2004.-576 с.

16.Родионов А.В. Практическая психология физической культуры и спорта.-Махачкала: Юпитер, 2002.-160 б.

17.Никифоров Г. С. Психология здоровья: Учеб. Пособие. - СПб.: Речь, 2002. - 460

18 Ким В.С., Ким А.М.Влияние психологических факторов на горнолыжный травматизм Спортивный психолог, 2006.- №1(7).-С.20-23.

19.Барчукова Г.В., Богушас В.М.М., Матыцин О.В. Психологическая подготовка//Теория и методика настольного тенниса.-М.: Академия, 2006.-С.304-312.

20.Ким А.М. Системный подход в современной психологии// Методологические проблемы общей психологии.-Алматы.: Изд-во КазНУ, 2003.-С.39-63.




Н РӘГК 703-02-08 Жұмыс оқу бағдарламасы

Ф РСГК 703-02-08 Рабочая программа



Каталог: portf -> zhailaubaeva -> files -> программы
portf -> Путешествие в музыкальный театр. Балет. Свет. Занавес. Большая сцена
portf -> Един, хоть и сильно расчленен. Площадь его составляет 361 млн к Мировой океан делится на четыре основные части
portf -> Площадь-30,3 млн кв км Наибольшая высота- вулкан Килиманджаро (5895 м)
portf -> Описание профессиональной педагогической деятельности учителя географии и химии моу «Маганская сош» Березовского района, Красноярского края Бандура Ольги Андреевны
portf -> Национален проект „машина на времето“ субпроект „пътуване в миналото на българия“
portf -> Фгбоу во «КубГУ» Кафедра конституционного и муниципального права
portf -> Технологии материалов
программы -> «Психология және спорт психологиясы» пәнінен типтік бағдарлама негізінде құрастырылды
files -> Қазақстан Республикасында білім беруді дамытудың 2011 2020 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасын бекіту туралы


Достарыңызбен бөлісу:


©kzref.org 2019
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет