А. М. Көкебаева, Е. Ж. Оспанов, Қ. Мырзабекқызы, Г. Д. Алиева


Инфляцияның әлеуметтік-экономикалық салдарлары және инфляцияға қарсы саясат шаралары



жүктеу 3.32 Mb.
бет11/14
Дата04.09.2018
өлшемі3.32 Mb.
1   ...   6   7   8   9   10   11   12   13   14

14.3 Инфляцияның әлеуметтік-экономикалық салдарлары және инфляцияға қарсы саясат шаралары.

Инфляцияның өрістеп, күшеюі экономикалық және әлеуметтік қарама-қайшылықтарды асқындырып жіберетіндіктен, мемлекет инфляцияны жою және ақша айналысын тұрақтандыруға арналған шаралар қолдана бастайды.

Инфляция кезінде мемлекет іс-қимылдарының екі нұсқасы болады:


  1. бейімделу саясатын жүргізу немесе инфляцияға бейімделу; бұл кезде табыстарды, жалақыны, пайыздық өлшемелерді, инвестицияларды индекстеу жөнінде шаралар қолданылады.

  2. Инфляцияны төмендету немесе басу жөніндегі инфляцияға қарсы шаралардың кешенін жүргізу.

Инфляцияны жою жөніндегі шаралардың кешені қоғамның іс-әрекет етуінің өндірістік–экономикалық, құқықтық, институционалдық, моралдық-адамгершілік сфераларының әртүрлі жақтарына әрекет етуді қамтиды десекте, олардың шешушісі базалық, өндірістік–экономикалық сфера болып табылады.

Инфляцияға қарсы саясат инфляциямен күреске бағытталған экономиканы мемлекеттік реттеу жөніндегі шаралар кешені. Мұндай саясаттың екі негізгі жолы белгіленген дефляциялық саясат және кірістер саясаты.

Дефляциялық саясатмемлекеттің шығындарын азайту, несие үшін пайыздық мөлшерлемелерді арттыру, салық ауыртпалығын күшейту, ақша массасын шектеу жолымен ақша-несие және салық механизмі арқылы ақша сұранымын реттеуді қарастырады. Бұл саясат экономиканың өсуін тежейді.

Кірістер саясаты бағаға және жалақыға оларды толықтай матау немесе олардың өсу шегін белгілеу жолымен параллелді бақылау жүргізуді қажет етеді. Оны жүзеге асыру әлеуметтік қайшылықтарды қоздыруы мүмкін.

Инфляцияға қарсы саясат ақшалай ұсынымды шектеудің әр түрлі әдістерін кіріктіреді:

Орталық банктің нақты ақша эмиссиясын қысқарту арқылы айналыстағы ақша массасының ауқымын азайту.

Барлық несие ресурстарын қымбаттату және оларға қол жететіндігін азайту мақсатында орталықтандырылған кредиттер үшін қайта қаржыландырудың есептік мөлшерлемесін арттыру.

Кредит мультипликаторын қысу және коммерциялық банктердің кредит экспансиясын шектеуге жету үшін Орталық банктің коммерциялық банктерге резервтік талаптарын арттыру.

Сондай мақсаттарда Орталық банктің кредиттерін тікелей қысқарту.

Инфляцияға қарсы фискалдық саясат салықтарды көбейту, мемлекеттің шығыстарын қысқарту және осының негізінде мемлекеттік бюджеттің тапшылығын төмендету арқылы жүргізіледі.

Салық саясаты инфляция жағдайында екі өзара байланысты, бірақ қайшылықты міндеттерді шешуі тиіс:

-біріншіден, мемлекеттік бюджеттің теңдестігіне жету және тапшылығын жою үшін оның кірістерінің денгейін көтеру керек;

-екіншіден, экономиканың бастапқы буындарында өндіріс пен айырбас сферасында экономикалық белсенділікті жандандыру қажет.

-үшіншіден, едәуір салық ауыртпалығы, әдеттегідей, салық жүйесін күрделілендіретін көптеген салықтардың іс-әрекетімен байланыстырылады, мұның өзі салықтан жалтарынуға әкеп соқтырады.

Жалпы мемлекеттік және жергілікті деңгейлердің бюджет шығыстары жайында басты бағыт барлық мүмкін болатын баптар бойынша оларды барынша қысқарту болып табылады.

Бюджет шығыстарын шектеуге мыналар арқылы жетуге бо­лады:

а) тура әдістермен — шектеумен (рестрикциялармен), яғни заңнамалық актілер немесе өкілетті мемлекеттік органдардың өкімі негізінде қол жеткен деңгеймен салыстырғанда оларды мәжбүрлеу арқылы;

ә) секвестірлеу әдісімен — барлық шығыстарды әртүрлі факторлармен анықталатын төмендетудің берілген жалпы мөлшеріне сөйкес үйлесімді төмендетумен;

б) қолда бар кірістердің деңгейін бақылаумен;

в) мемлекеттік бюджет тапшылығының деңгейін шектеумен.

Қазіргі уақытта инфляциялық таргеттеуді еңгізуге дайындық шеңберінде мынадай шаралар қабылданды. Ұлттық банк 2000 жылдан бастап ақша-кредит саясатын жоспарлаудың үш жылдық деңгейін белгіледі. 2004 жылдан бастап инфляция бойынша мақсатты көрсеткіштер — "базалық инфляция" индексі қолданыла отырып белгіленеді. 2004 жылдың қаңтарынан бастап Ұлттық банктің мақсаты ретінде бағаларды тұрақтандыру және мемлекеттік бюджеттің тапшылығын қаржыландыруға тиым салу міндеті заңмен бекітілді, бұл инфляциялық таргеттеу енгізудің қажетті шарттарының бірі болып табылады. Еліміздің орталық банкі ретінде Ұлттық банктің тәуелсіздігін күшейтетін нормативтік-құқықтық актілер әзірленіп жатыр.

Инфляциялық таргеттеуге көшуге қажетті база жасау үшін Ұлттық банктің алдында бірқатар мынадай ipi проблемаларды шешу міндеті тұр:

ашық рынок операцияларын кең ауқымды көлемде жүргізуге көшу үшін жағдайлар жасау;

өзінің бағалы қағаздар портфелін ұлғайту;

бағалы қағаздардың қайталама рыногын дамыту;

трансмиссиялық тетіктің үлгісін, яғни репо мөлшерлемесі өзгерісінің инфляция деңгейіне ықпалын бағалауға мүмкіндік жасайтын үлгіні өзірлеу;

инфляциялық таркеттеуді пайдалана отырып, шешім қабылдау қағидаттарын іске асыру рәсімін әзірлеу және т.б.



¤зін-µзі тексеру с±раќтары

  1. Инфляция іс-әрекетінің факторлары

  2. Инфляция және қаржының өзара байланысы мен өзара іс-әрекеттері.

  3. Инфляцияны өлшеу, түрлері және типтері.

  4. Инфляцияның экономикалық салдарлары.

  5. Ақшалай табыстар мен жинақ қорлардың құнсыздануы.Ақша қаражаттарын заттандыру деген не.

  6. Инфляция және жұмыссыздық деген не.

  7. Қазақстандағы инфляцияның ерекшеліктері.

  8. Мемлекеттің инфляцияға қарсы саясаты.

  9. Ақша-кредит шаралары. Баға мен еңбекақыны реттеу.

  10. Сыртқы экономикалық қызмет сферасындағы салық және бюджет саясаты.

Қаржы пәнінен тест с‰рақтары


  1. Ішкі ұлттық өнімді бөлістіруде қаржы қатынастарын қамтиды?

а) ақшалай қатынастар

б) натуралды қатынастар

в) саяси қатынастар

г) мәдени қатынастар

д) тауарлы қатынастар


  1. Қаржы ресурстарын пайдалану мен қалыптастыру ішкі ұлттық өнімнің құнын бөлістірудегі қандай экономикалық категория ақшалай көріністе болады ?

а) қаржы

б) несие

в) статистика

г) есеп


д) сақтандыру

  1. Қаржының белгілерін атаңыз ?

а) ақшалай сипаттама, бөлгіштік, баламасыздық;

б) баланстық, ақшалай сипаттама, қайтарымсыз.

в) масштабтық, қайтарымсыз, баламасыздық;

г) баланстық, баламасыздық, ақшалай сипаттама

д) үзіліссіз, қатаң, масштабтық, баланстық


  1. Жалпы ішкі өнімнің бөлігі және ұлттық байлықтың бөлігі не болып табылады:

а) қаржылық функциясын бөлістіру әрекеттік объекті

б) қаржылық функциясын бөлістіру әрекеттік субъекті

в) қаржылық функциясын бөлістіру әрекеттік саясаты

г) қаржылық функциясын бөлісітіру әрекеттік механизмі

д) қаржылық болістіру функциясының әрекеттік стратегиясы


  1. Жалпы ішкі өнімнің және ұлттық табысты бөлістіру және қайта бөлістіру барысында мемлекетпен басқа экономикалық агенттер мен құрылатын жинақтар мен ақшалай қорлар.

а) қаржылық ресурс

б) қаржылық жүйе

в) қаржылық механизм

г) қаржылық қатынас

д) қаржылық саясат


  1. Белгілі бір қажеттіліктерді қанағаттандыруға пайдаланатын қаржылық әдістер мен құрылатын ақшалай құралдар.

а) қаржылық қор

б) қаржылық механизм

в) қаржылық субъект

г) қаржылық ресурстар

д) қаржылық қатынас

7. Ақшалай табыс пен қорларды жасау жолымен қоғам субъектілерінің түрлі қажеттіліктерін қамтамасыз ету деп аталады.

а) қаржының басты арналымы

б) қаржының басты ерекшеліктері

в) қаржының басты белгілері

г) қаржының басты функциялары

д) қаржының басты мазмүны

8. Ақшалай қаржы қорлары қоғамдық өндірістің барлық қатысушыларында, өндірістік емес сферада құру неге жатады:

а) қаржы бергілеріне

б) қаржы жүйелеріне

в) қаржы міндеттеріне

г) қаржы іс-әрекетіне

д) қаржы функциясына

9. Қаржының бөлгіштік сипаты неге жатады?

а) қаржы бергілеріне

б) қаржы жүйелеріне

в) қаржы міндеттеріне

г) қаржы іс-әрекетіне

д) қаржы функциясына

10. Экономикалық заңдардың жүзеге асуы, тауар-ақша қатынастарының болуы, мемлекеттің болуы неге жатады:

а) қаржы қажеттілігінің факторлары

б) қаржының басты белгілері

в) қаржының мақсатқа бағытталған

г) қаржының негізгі функциялары

д) қаржының ішкі белгілері

11. Қоғамдық өнімнің шаруашылық субъектілері бойынша салалық бөлімде болсын, территориялық бөлімде болсын бөлшектеудің көп жақты процесін не деп атайды:

а) қайта бөлу

б) тұрақтандыру

в) алғашқы бөлу

г) реттеу

д) бақылау

12. Мемелекеттің, өндірістік сфераның және халықтың алғашқы табыстары қандай процесте қалыптасады?

а) алғашқы бөлу

б) тұрақтандыру

в) қайта бөлу

г) реттеу

д) бақылау

13. Өндірістің көбеюі үшін немесе өндірістік қорлардың материалдық сфера капиталының, әлеуметтік инфрақұрылымның, өндірістік емес қорларының өсуі үшін, резервтер мен сақтандыру қорларының құрылуы не деп аталады:

а) жинақ қор қалыптастыру

б) еңбек ақы қор қалыптастыру

в) тұтыну қор қалыптастыру

г) әлеуметтік қор қалыптастыру

д) жарғылық қор қалыптастыру

14. Қаржылық-баға, еңбекақы сияқты экономикалық категориялармен өзара байланыстырылуы қандай түріне жатады:

а) алғашқы бөлу

б) тұрақтылық

в) қайта бөлу

г) реттеу

д) бақылау

15. Қаржылық бөлу процесінің ағымын хабарлау қабілеті және негізгі қорлар, қорлар емес формада жүзеге асатын қаржылық ресурстар қозғалысын құрайтын функция қалай аталады:

а) бақылау

б) бөлу


в) реттеу

г) тұрақтылық

д) баланстық

16. Қандай экономикалық категория құндық бөліністен бастап қаржылық бөліністіруге жағдай жасайды:

а) баға

б) несие


в) еңбекақы

г) сақтандыру

д) пайда

17. Макроденгейдегі қаржы ресурстарға жататындар:

а) жалпы ішкі өнім, ұлттық байлық, тартылған қарыз;

б) жалпы ішкі өнім, өнімді өткізуден түскен табыс, мүлік

в) жалпы ішкі өнім, ұлттық байлық, мүлік

г) жалпы ішкі өнім, тұрақты пассивтер, мүлік

д) жалпы ішкі өнім, сақтық төлеулер, ұлттық байлық

18.Микроденгейдегі қаржы ресурстарға жататындар:

а) өнім өткізудегі табыс, мүлік, сақтық төлеулер

б) өнім өткізудегі табыс, жалпы ішкі өнім, сақтық төлеулер

в) өнім өткізудегі табыс, ұлттық байлық, мүлік

г) өнім өткізудегі табыс, тартылған қарыз, ұлттық байлық

д) өнім өткізудегі табыс, мүлік, тартылған қарыз

19. Өзара байланысты сфералардың қаржылық қатынастарының және оларға ақшалай қорлар мен басқару аппараттарының жиынтығы:

а) қаржылық жүйе

б) қаржылық құқық

в) қаржылық құрылым

г) қаржылық нормалар

д) қаржылық нормативтер

20. Материалдық өндіріс сферасының қаржысы қаржы жүйесінің құрылымының қандай элементіне жатады:

а) шаруашылық жүргізуші субъектінің қаржысы

б) мемлекеттік бюджет

в) халықтың қаржысы

г) мемлекеттік кредит

д) арнаулы бюджеттен тыс қорлар

21. Өндірістік емес сфераның қаржысы қаржы жүйесі құрылымының қандай элементіне жатады:

а) шаруашылық жүргізуші субъектінің қаржысы

б) мемлекеттік бюджет

в) халықтың қаржысы

г) мемлекеттік кредит

д) арнаулы бюджеттен тыс қорлар

22. Қоғамдық ұйымдар қаржылары қаржы жүйесі құрылымының қандай элементіне жатады:

а) шаруашылық жүргізуші субъектінің қаржысы

б) мемлекеттік бюджет

в) халықтың қаржысы

г) мемлекеттік кредит

д) арнаулы бюджеттен тыс қорлар

23. Қаржы жүйесінің қай сферасы қорлардың орталықтандырылуымен сипатталады:

а) мемлекеттің қаржысы

б) өнеркәсіп кәсіпорындарының қаржысы

в) ауыл шаруашылық қаржысы

г) үй шаруашылық қаржысы

д) құрылыс кәсіпорындар қаржысы

24. Қаржы жүйесінің қандай элементі орталықтандырылған қаржыларға жатады:

а) мемлекеттік бюджет, мемлекеттік кредит

б) материалдық өндіріс сферасының қаржысы

в) өндірістік емес сферасының қаржысы

г) халықтың қаржысы

д) ауыл шаруашылық қаржысы

25. Қаржы жүйесінің қай бөлігі макроденгейдегі экономикалық -әлеуметтік қатынастарды реттеуге пайдаланады:

а) жалпы мемлекеттік қаржы

б) ауыл шаруашылық кәсіпорындар қаржысы

в) сауда кәсіпорындар қаржысы

г) халықтың қаржысы

д) тұрмыстық қызмет көрсетудің қаржысы

26. Қандай тұрғыдан алғанда қаржы жүйесі, қаржы мекемелер жиынтығы ретінде көрініс алады:

а) институционалдық

б) экономикалық

в) әлеуметтік

г) мәдениеттік

д) құқықтық

27. Қандай тұрғыдан алғанда қаржы жүйесі, қаржы мемлекетте іс-әрекет ететін бір-бірімен өзара байланысты қаржы қатынастарының жиынтығы:

а) экономикалық

б) институционалдық

в) әлеуметтік

г) мәдениеттік

д) құқықтық

28. Қаржы қатынастар жиынтығы, ақша қорлары жиынтығы, басқарудың қаржы аппараты нені құрайды:

а) қаржы жүйесін

б) қаржы белгілерін

в) қаржы тактикасын

г) қаржы механизмін

д) қаржы стратегиясын

29. Ұлттық теңдікті қамтамасыз етуге арналған қаржы жүйесін құрудың қағидасы қандай:

а) ұлттық және аймақтық мүдделерді сақтау

б) централизммен демократизннің үйлесуі

в) қаржы жүйесінің бірлігі

г) қаржы жүйесінің жеке құрамды элементтерінің функционалдық айналымы

д) қаржы қатынастарының бөлгіштік сипаты

30. Орталықтандырылған басшылықпен бір мерзімде жергілікті қаржы органдарына және шаруашылық субъектілерге кең құқық пен дербестік беру қалай аталады:

а) қаржы жүйесін ұйымдастыруды централизммен демократизмнің үйлесуі

б) ұлттық және аймақтық мүдделерді сақтау

в) қаржы жүйесінің бірлігі

г) қаржы жүйесінің жеке құрамды элементтерінің функционалдық айналымы

д) қаржы қатынастарының бөлгіштік сипаты

31. Мемлекетің орталықтандырылған қаржылық қорын ұйымдастыру нысаны және негізгі қаржы жоспары қалай аталады:

а) мемлекеттік бюджет

б) арнаулы бюджеттен тыс қорлар

в) мемлекттік кредит

г) үй шаруашылық қаржы

д) өнеркәсіп қаржылары

32. Қаржы жүйесінің басқарылатын матералдық объектіге не жатады:

а) қаржы қатынастарының нысандары және ақша қорлары

б) мемлекеттік аппараттық жүйесі

в) қоғамдық аппараттық жүйесі

г) қаржылық стратегия

д) қаржылық механизмі

33. Қаржы жүйесінің басқарушы субъектісіне не жатады:

а) қаржы аппараты

б) қаржы механизмі

в) мемлекеттік бюджет

г) жергілікті бюджет

д) бюджеттен тыс қорлар

34. Микроденгейдегі экономика мен әлеуметтік реттеу және ынталандыру үшін пайдаланатын қаржының атауы:

а) шаруашылық жүргізуші субъектінің қаржысы

б) жергілікті қаржы

в) мемлекеттік бюджет жүйесі

г) мемлекеттік кредит

д) халықтың қаржысы

35. Перспективаға есептелген және ауқымды міндеттерді шешуді қарастыратын қаржы саясатының курсы қалай аталады:

а) қаржылық стратегия

б) қаржылық тактика

в) қаржылық жүйе

г) қаржылық есеп

д) қаржылық статистика

36. Ағымдағы жылға және перспективаға арналған қаржы саясатының басты бағыттары қандай құжатта анықталады:

а) Президенттің жолдауында

б) Президенттің бұйрығында

в) Президенттің қаулысында

г) Президенттің тікелей әңгімесінде

д) Президенттің баяндамасында

37. Қоғам даму міндеттерін шешу үшін қаржыны пайдалану жөніндегі мемлекеттің нысаналы қызметі қалай аталады:

а) қаржылық саясат

б) қаржылық есеп

в) қаржылық статистика

г) қаржылық несие

д) қаржылық жүйе

38. Экономикалық және әлеуметтік даму үшін қолайлы жағдайлар жасау мақсатында қаржы қатынастарын ұйымдастыру нысандарының, қаржы ресурстарын қалыптастыру, пайдалану әдістерінің жиынтығы қалай аталады:

а) қаржылық механизм

б) қаржылық есеп

в) қаржылық статистика

г) қаржылық несие

д) қаржылық жүйе

39. Экономикалық-әлеуметтік бағдарламаларды қаржыландыру жөнінде шаралар жасап, оларды қаржы механизмі арқылы іске асыру не болып табылады:

а) қаржы саясатының міндеті

б) қаржы саясатының мақсыты

в) қаржы саясатының қағидалары

г) қаржы саясатының механизмі

д) қаржы саясатының түрлері

40. Қаржыны басқарудың түпкілікті мақсаты оның нақтылы нәтижесі қалай аталады:

а) қаржылық саясат

б) қаржылық есеп

в) қаржылық статистика

г) қаржылық несие

д) қаржылық жүйе

41. Қоғам дамуының қажеттіліктерін қанағаттандыруға қажет қаржы ресурстарын толық жұмылдыру:

а) қаржы саясатының мақсаты

б) қаржы саясатының міндеті

в) қаржы саясатының қағидалары

г) қаржы саясатының механизмі

д) қаржы саясатының түрлері

42. Жоспарлау, болжау, өзін-өзі қаржыландыру, салық салу, лизинг, трансферттер неге жатады:

а) қаржы әдістеріне

б) қаржы тұтқаларына

в) қаржылық құқықтық қамтамасыз ету

г) қаржы нормативтер қамтамасыз ету

д) қаржыны ақпараттық қамтамасыз ету

43. Табыс (пайда), амортизациялық аударымдар қаржы санкциялары, баға, девиденттер неге жатады:

а) қаржы тұтқаларына

б) қаржы әдістеріне

в) қаржылық құқықтық қамтамасыз ету

г) қаржы басқару

д) қаржыны ақпараттық қамтамасыз ету

44. Нүсқаулар, әдістемелік нұсқаулар қаржы механизмінің жүйесінің қандай блогына жатады:

а) қаржыны нормативтік қамтамасыз ету

б) қаржы әдістеріне

в) қаржы тұтқаларына

г) қаржы құқықтық қамтамасыз ету

д) қаржыны ақпараттық қамтамасыз ету

45. Заңдар, жарғылар, Үкімет қаулылары, Қаржы министрлігінің бұйрықтары өкімдері қаржы механизмінің қандай блогына жатады:

а) қаржыны құқықтық қамтамасыз ету

б) қаржы әдістеріне

в) қаржы тұтқаларына

г) қаржы нормативтер қамтамасыз ету

д) қаржыны ақпараттық қамтамасыз ету

46. Бухгалтерлік, статистикалық, оперативтік есептеме қаржының механизмінің қандай болгына жатады:

а) қаржыны ақпараттық қамтамасыз ету

б) қаржы әдістеріне

в) қаржы тұтқаларына

г) қаржы нормативтер қамтамасыз ету

д) қаржыны құқықтық қамтамасыз ету

47. Қаржы қатынастарының жиынтығының тиімді жұмыс істеуін, тиісті қаржы саясатын жүргізуді қамтамасыз етуге арналған мемлекет шаралары:

а) қаржыны басқару

б) қаржылық бухгалтерлік есеп

в) қаржылық статистика

г) қаржылық сақтандыру

д) қаржылық несиелеу

48. Қаржылық басқару объектісі:

а) қаржылық қатынастар

б) қаржы департаменті

в) коммерциялық бактер

г) қаржылық басқарма

д) қаржылық бөлімшелер

49. Қаржылық басқару субъектілері:

а) қаржылық аппарат

б) қаржылық реттеу

в) қаржылық жоспарлау

г) қаржылық бақылау

д) қаржылық ынталандыру

50. Қажетті қаражаттар мөлшері мен көздерін анықтау, қаражаттарды бөлудің онтайлы үйлесімін белгілеу басқарудың қандай функциясын білдіреді:

а) қаржылық жоспарлау

б) қаржылық реттеу

в) қаржылық мекеме

г) қаржылық бақылау

д) қаржылық ынталандыру

51. Басқарудың нақтылығын, тиімділігін, тәртіптілігін, жауаптылығын не қамтамасыз етеді:

а) қаржылық ұйымдастыру

б) қаржылық реттеу

в) қаржылық жоспарлау

г) қаржылық мекеме

д) қаржылық бақылау

52. Қаржы департаменті мен бөлімдері қандай ұйымдық құрылымдар қаржысын басқарады:

а) министрліктер, ведомствалық, концерндер, ассоцациялар

б) шаруашылық жүргізуші субектілер, министрліктер, ведомствалық, концерндер

в) шаруашылық жүргізуші субектілер, концерндер, ассоцациялар

г) шаруашылық жүргізуші субектілер, концерндер, министрліктер,

д) шаруашылық жүргізуші субектілер, ведомствалық, ассоцациялар

53.Қаржы бөлімдері мен қаржы службалары қандай ұйымдық құрылымдар қаржысын басқарады:

а) шаруашылық жүргізуші субъектілердің

б) министрліктер

в) ведомствалық

г) концерндер

д) ассоцациялар

54. Қаржы бөлімдері мен топтар қандай ұйымдық құрылымдар қаржысын басқарады:

а) қоғамдық ұйымдардың

б) шаруашылық жүргізуші субъектілердің

в) министрліктер

в) ведомствалық

г) концерндер

д) ассоциациялар

55. Жоспарлы тапсырмаларды орындау үшін қаржылық ресурстарын икемді, шебер жұмсау, белгіленген нәтижелерден ауытқулардың алдың алу және жою нені білдіреді:

а) қаржылық реттеу

б) қаржылық ұйымдастыру

в) қаржылық жоспарлау

г) қаржылық бақылау

д) қаржылық басқару

56. Қаржылық басқарудың қандай функциясы қаржы процестерін жүргізудің дұрыстығы мен заңдылығын тексереді:

а) бақылау

б) ұйымдастыру

в) ынталандыру

г) жоспарлау

д) реттеу

57. Қай мекемелер қаржыны стратегиялық басқаруды жүзеге асырады:

а) мемлекеттік биліктің және басқару органдары

б) кәсіпорындардың қаржылық бөлімдері

в) аудандық масштабтары

г) облыстық маслихаты

д) сақтандыру компаниялары



  1. Қай мекеме қаржымен оперативтік басқаруды жүзеге асырады:

а) Қаржы миистрлігі

б) ҚР Мәжілісі

в) ҚР Президент администрациясы

г) ҚР Үкіметі

д) ҚР Сенаты


  1. Шаруашылық жүргізуші субъектілері мен мемлекттің қаржылық қызметі:

а) қаржылық жоспарлау объектісі

б) қаржылық жоспарлау мақсаты

в) қаржылық жоспарлау ерекшеліктері

г) қаржылық жоспарлау пәні

д) қаржылық жоспарлау нәтижесі


  1. Қаржы жоспарлары:

а) қаржылық жоспарлау нәтижесі

б) қаржылық жоспарлау мақсаты

в) қаржылық жоспарлау ерекшеліктері

г) қаржылық жоспарлау пәні

д) қаржылық жоспарлау объектісі

61. Мекеменің сметасы:

а) қаржылық жоспарлау нәтижесі

б) қаржылық жоспарлау мақсаты

в) қаржылық жоспарлау ерекшеліктері

г) қаржылық жоспарлау пәні

д) қаржылық жоспарлау объектісі


  1. Мемлекеттің жиынтық қаржы жоспары:

а) қаржылық жоспарлау нәтижесі

б) қаржылық жоспарлау мақсаты

в) қаржылық жоспарлау ерекшеліктері

г) қаржылық жоспарлау пәні

д) қаржылық жоспарлау объектісі


  1. Мемлекеттің мүмкін болатын қаржы жағдайын алдын-ала көре білу қаржы жоспарларының көрсеткіштерін негіздеу:

а) қаржылық болжау

б) қаржылық реттеу

в) қаржылық қорлар

г) қаржылық механизм

д) қаржылық бақылау


  1. Жиынтық қаржылық балансық кірістік көрсеткішін атаңыз:

а) таза табыс, тұтынуға салықтар

б) экономиканың даму шығындары, басқаруға аударымдар

в) қорғанысқа аударымдар, салық және жинақ

г) басқару шығындар, мемлекеттік субвенциялар

д) тұтыну қорларына аударымдар, басқаруға аударымдар


  1. Жиынтық қаржылық баланстың шығыс көрсеткіштері:

а) экономиканың дамуына шығындар

б) таза табыс, тұтынуға салық

в) амортизацияға аударымдар

г) салықтар мен алымдар

д) сыртқы сауда операциялардан түсетін түсімдер

66. Қандай қаржы құқық нормалары ұзақ мерзімді:

а) нормативтік

б) заңнамалық

в) жеке

г) жоспарлы қаржылық



д) қосалқы

67. Қандай қаржы құқық актілері кәсіпорынмен азаматтардың мемлекет алдындағы міндеттерін бекітеді:

а) нормативтік

б) жеке


в) заңнамалық

г) жоспарлы қаржылық

д) қосалқы

68. Қандай қаржы құқық актілері белгілі бір төлемдерге немесе қорларды алушылылардың құқықтық нормаларын нақтылайды:

а) жеке

б) нормативтік



в) заңнамалық

г) жоспарлы қаржылық

д) қосалқы

69. Парламентпен, Президентпен бекітілген заңдар, жарғылар қалай аталады:

а) заңнамалық

б) нормативтік

в) жеке

г) жоспарлы қаржылық



д) қосалқы

70. Біртекті қаржылық қатынастар тобын реттеуші қаржы құқық актісін көрсетіңіз:

а) нормативтік

б) жеке


в) заңнамалық

г) жоспарлы қаржылық

д) қосалқы

71. Қаржы өзара нормалары кіммен бекітіледі:

а) мемлекет

б) кәсіпорын

в) кооператив

г) акционерлік қоғам

д) біріккен кәсіпорын

72. Қандай шаралар арқылы барлық құқықтық нормалары жүзеге асырылады:

а) мемлекет күштеу қысымы

б) әлеуметтік қысымы

в) жанұя қысымы

г) моралдық қысымы

д) экономикалық қысымы

73. Қаржы қатынастарын реттейтін заң нормаларының жиынтығы:

а) қаржылық құқық

б) қаржылық ресурстар

в) қаржылық жүйе

г) қаржылық механизм

д) қаржылық қорлар

74. Қаржы құқық актілернің жиынтығы:

а) қаржылық заңнамасы

б) қаржылық ресурстар

в) қаржылық жүйе

г) қаржылық механизм

д) қаржылық қорлар

75.Қаржы құқық нормалары қандай түрлерге бөлінеді:

а) міндетті, тиым салушы, уәкіл беруші

б) міндетті, тиым салушы, нүсқаулық

в) міндетті, тиым салушы, анықтамалық

г) міндетті, анықтамалық, нұсқаулық

д) нұсқаулық, анықтамалық, уәкіл беруші

76. Қаржы құқықтық қатынас қатысушыларының құқықтары мен міндеттері қалай қорғалады:

а) мемлекет күшімен мәжбүрлеу

б) кәсіпорын күшімен мәжбүрлеу

в) акционерлік қоғам күшімен

г) ЖШС күшімен

д) біріккен кәсіпорын күшімен

77. Қаржы құқық нормаларын бұзушылыққа байланысты санкциялар сипаттамасы:

а) ақшалай

б) бөлістіруші

в) қайта бөлістіруші

г) тауарлай

д) өндірістік

78. Қаржы құқық нормаларын бұзушылық немен қарастырылады:

а) санкциялар

б) премиялар

в) субсидиялар

г) субвенциялар

д) дотациялар

79. Қаржылық бақылау қағидаларын атаңыз:

а) реттілігі, жаппайлығы, әмбебаптығы, әрекеттілігі, нақтылық, жариялық

б) жүйелік, жаппайллық, әмбебаптық, алдын-алушылық, коммерциялық есеп

в) жүйелік, жаппайллық, қатаңдылық, мерзімдік, коммерциялық есеп

г) жүйелік, қатаңдылық, алдын-алушылық, салалық, мерзімдік

д) жүйелік, жаппайллық, балансттық, коммерциялық есеп, салалық

80. Ұлттық шаруашылықтың дамуын қажет ететін ақшалай табыстар мен жинақтарды қолдану және бөлістіруде пайдаланатын субъектілердің қаржысы:

а) шаруашылық жүргізуші субъектілердің қаржысы

б) бюджеттік мекемелердің қаржысы

в) денсаулық мекемелердің қаржысы

г) білім мекемелердің қаржысы

д) қорғаныс мекемелердің қаржысы

81. Мемлекеттік кәсіпорындары қаржылық қорлары келесідей жолдармен пайда болады:

а) бюджеттен қаржыландыру

б) жеке меншік қаражаттарынан

в) кооператив мүшелерінің салымдары

г) жеке құрылтайшылар

д) бірлескен қоғамдық ұйымдар жарналары

82. Қандай кәсіпорындар өзіндік табыстар арқылы және бюджттік қорларды пайдалана отырып қаржыландырады:

а) қазыналық кәсіпорындар

б) кооперативтер

в) бірлескен кәсіпорындар

г) жуапкершілігі шектеулі серіктестіктер

д) аралас кәсіпорындар

83. Кооперативтер қаржылық қорларының пайда болу қосымша көздері:

а) кооператив мүшелерінің салымдары

б) жеке меншік қаражаттарынан

в) бюджеттен қаржыландыру

г) жеке құрылтайшылар

д) бірлескен қоғамдық ұйымдар жарналары

84. Біріккен кәсіпорындардың мүліктері келесідей жолдармен құрылады:

а) келісім-шартта бекітілген салымдары есебінен

б) бюджеттен қаржыландыру

в) смета бойынша өзіндік табыс

г) мүшелер жарналары

д) банк несиелері

85. Коммерциялық қызметтің мақсаты:

а) пайда табу

б) өндірісті көбейту

в) ресурстарды алу

г) өндірісті диверсификациялау

д) тұрақтылық

86. Кәсіпорынның қаржысын ұйымдастырудың қандай принціптері қажетті негізгі және айналым құралдарын берілуін анықтайды:

а) коммерциялық есеп

б) нақтылық

в) жоспарлық

г) мерзімділік

д) үзіліссіздік

87. Коммерциялық ұйымдардың қаржысын ұйымдастыру принціптерін атаңыз:

а) коммерциялық есебі, меншіктің барлық түрлерінің тендігі, қаржылық резервтің бар болуы, жоспарлау

б) коммерциялық есебі, жоспарлау, меншіктің барлық түрлерінің теңдігі, жариялық

в) коммерциялық есебі, меншіктің барлық түрлерінің теңдігі, қаржылық резервтің бар болуы, мерзімділік

г) коммерциялық есебі, жоспарлау, қаржылық резервтің бар болуы, дәйектілік

д) коммерциялық есебі, жоспарлау, бөлінбеушілігі, меншіктің барлық түрлерінің теңдігі, резервтің бар болуы

88. Қандай қор ақшалай көріністе кәсіпорынның мүлік көлемін бейнелейді:

а) жарғылық

б) жөндеу

в) валюталық

г) резервтік

д) жинақтылық

89. Қандай пайда бөлу көздері арқылы өндірістік қорлар кеңейеді немесе жаңа жеке кәсіпорындарды ашады:

а) құрылтайшылар салымы,акция, шетел инвестициялар қаржысы

б) құрылтайшылар салымы, акцияны сату, мемлекеттік бюджеттен

в) құрылтайшылар салымы, қосылған құн салығы, мемлекеттік бюджет

г) құрылтайшылар салымы,кеден баж салығы, акцияларды сату

д) құрылтайшылар салымы, сауда жеңілдіктері, акциздер

90.Қандай мемлекеттік мекемелерде қаржылық ұйымдастыруды қабылданған нормативтерге сай жүргізіледі:

а) коммерциялық емес мемлекеттік кәсіпорындар

б) материалдық үйедегі коммерциялық кәсіпорындар

в) материалдық емес жүйедегі коммерциялық кәсіпорындар

г) өнеркәсіптегі коммерциялық кәсіпорындар

д) ауыл шаруашылық саласындағы коммерциялық кәсіпорындар

91. Қандай коммерциялық емес ұйымдарды қаржыландыру толық мемлекеттік бюджеттен жүргізіледі:

а) мемлекеттік басқару, қоғам қауіпсіздік, қорғаныс мекемесі

б) мемлекеттік басқару, қоғам қауіпсіздігін сақтау, мәдениет мекемесі

в) ) мемлекеттік басқару, қоғам қауіпсіздік, білім мекемесі

г) ) мемлекеттік басқару, қоғам қауіпсіздік, денсаулық сақтау мекемесі

д) мәдениет, денсаулық сақтау, білім мекемесі

92. Қандай кәсіпорындар мүлігі шаруашылық басқару негізінде бекітіледі:

а) акционерлік қоғам

б) кооперативтік қоғам

в) мемлекеттік кәсіпорындар

г) жеке кәсіпорындар

д) біріккен кәсіпорындар

93. Қандай мекемелерді қаржыландыру орталықтандырылған жүйемен ерекшеленеді:

а) коммерциялық емес қызметтегі мемлекеттік мекеме

б) коммерциялық қызметтегі мемлекеттік мекеме

в) сақтандыру қызметіндегі мемлекеттік мекеме

г) банк қызметендегі мемлекеттік мекеме

д) біріккен кәсіпорындар

94. Салықты төлегеннен кейінгі кәдуілгі қызметтен алынған табыс төтенше ахуалдардан болған зиянға түзетілген:

а) таза табыс

б) түсім


в) баланстық табыс

г) өзіндік құн

д) мерзімдік шығындар

95. Тұтыну қорлары мен жинақ қорларына қандай пайда бөлінеді:

а) салық сатынатын пайда

б) таза табыс

в) қызмет көрсетуден түскен пайда

г) баланстық пайда

д) өткізілген өнімнен түскен пайда

96. Өткізілген өнімнен түскен табыспен оның өзіндік құнының арасындағы айырмашылықты көрсетінің:

а) жалпы табыс

б) баланстық пайда

в) кезең шығыстары

г) негізгі қызметтен түскен пайда

д) таза табыс

97. Әкімшілік шығындар, өнімді өткізу шығындары және арендалық төлемдер келесіге жатады:

а) кезең шығыстары

б) өзіндік құн

в) таза табыс

г) өнім өткізуден табыс

д) баланстық пайда

98. Құйылымдар шығындарын теңестірудегі мемлекеттің шаралары:

а) қызметке құқықтық шектеу, зиянды әсерлерді бөлістіру

б) жалпы қоғам пайда алатын санитарлы-профилактикалық шаралар

в) өндірушілерді субсидиялау

г) сұранысты үлкейту

д) ұсынысты көбейту

99. Құйылымдар шығындарын теңестірудегі мемлекеттің шаралары:

а) арнайы салықтарды енгізу

б) қажеттілікті толықтыру

в) өндірушілерді субсидиялау

г) сұранысты үлкейту

д) ұсынысты көбейту

100. Құйылымдар пайдасын реттеудегі мемлекеттің шаралары:

а) өндірушілерді субсидиялау

б) жағымсыз әсерлерге байланысты заңды шектеулер

в) заңды талаптарды жағымсыз әсерлермен байланыстыру

г) арнайы салықтарды енгізу

д) қатаң нормалары мен стандарттарды енгізу

101. Қоғамдық тауарлар мен қызметтердің қағидалары:

а) бөлінбейді

б) бөлінеді

в) жалпы

г) өз бетінше

д) маусымды

102. Қоғамдық тауарлар мен қызметтерге келесілер жатады:

а) көшені көгалдандыру, жарықпен қамтамасыз ету

б) қоғамдық тыныштық сақтау, көлік

в) мемлекет басқару, көлік

г) көшені көгалдандыру, көлік

д) жарықпен қамтамасыз ету, көлік

103. Жалпы ішкі өнімнің өсуі мен салыстырғандағы мемлекеттік шығындар көлемінің өзыңқы қарқынымен өсетінін анықтайтын заң:

а) өспелі мемлекеттік белсенділік заңы

б) кемімелі мемлекеттік белсенділік заңы

в) кемімелі пайда заңы

г) салыстырмалы артықшылар заңы

д) абсолюттік арықшылар заңы

104. Мемлекетпен қайтарымсыз түрде кәсіпорын шығындарын жабу төменгі бюджеттерді баланстау үшін бөлінетін ақша қорлары:

а) дотация

б) субсидия

в) субвенция

г) кредит

д) роялти

105. Әлеуметтік бағдарламаларды жүзеге асыру үшін бөлінетін және мақсатқа пайдаланбағанда қайтаруды талап ететін мемлекеттік қаржылық көмек қалай аталады:

а) субвенция

б) дотация

в) субсидия

г) кредит

д) роялти

106. Бюджеттен және арнайы қорлардың белгілі бір шаралары үлестік негізде қаржыландыруға ақшалай және натуралды бөлінетін қайтарымды ақша:

а) субсидия

б) субвенция

в) дотация

г) кредит

д) роялти

107. Бюджеттен қайтарымсыз және еш төлеуді қажет етпейтін қаражаттарды бюджеттен белгіленген қателіктерді қаржыландыру мақсатында қараттарды қайта бөлістіру барысында қайтарымсыз және өтеусіз беруді қандай қаржы деп атайды:

а) трансферттер

б) субсидия

в) субвенция

г) дотация

д) кредит

108. Қандай қорлар арқылы мемлекеттік резерв пайда болады:

а) мемлекетік бюджет

б) жергілікті бюджет

в) мемлекеттік несие

г) мемлекеттік тапсырыс

д) бюджеттік емес қор

109. Қайтарымсыз мемлекеттік ақшалай қорларды бөлістіру:

а) қаржыландыру

б) несиелеу

в) санкция

г) қайта бөлу

д) диферсификациялау

110. Қайтармалы мемлекеттік ақшалай қорларды бөлістіру:

а) несиелеу

б) санкция

в) қаржыландыру

г) қайта бөлу

д) диферсификациялау

111. Мемлекеттің меншігіне түсетін жиынтық құралдар пайда болатын экономикалық қатынастар жүйесі дегеніміз не:

а) мемлекеттік кіріс

б) мемлекеттік шығын

в) мемлекеттік меншік

г) мемлекеттік қазына

д) мемлекеттік кодекс

112. Арнаулы мақсатты аударымдар мен басқа көздер есебінен жеке нысаналы шараларды қаржыландыруға арналған қорлар:

а) бюджеттік емес қорлар

б) жергілікті қорлар

в) республикалық қорлар

г) салалық қорлар

д) өндірістік қорлар

113. Мемлекеттік кешенді бағдарламаларға, қорғанысқа, құқық тәртіпке, шекара күзетіне, мемлекет басқаруға қандай бюджет есебінен қаржыландырылады:

а) республикалық

б) жергілікті

в) аймақтық

г) салалық

д) өндірістік

114. Мемлекеттік қаржыны бөлістіру функциясының бөлімшелері көрсетіңіз:

а) орналастыру, қайта бөлістіру, тұрақтандыру

б) орналастыру, бақылау, тұрақтандыру

в) қайта бөлістіру, тұрақтандыру

г) орналастыру, демеу, тұрақтандыру

д) қайта бөлістіру, ұйымдастыру, қайта бөлістіру

115. Мемлекеттік шығындарды экономикаға, әлеуметтік шараларға, құрылымғы, қорғанысқа және басқаруға деп бөлінуі қандай сыныптамаға жатады:

а) мақсатына қарай

б) салалық қасиеті бойынша

в) территориалық қасиеттеріне қарай

г) дәрежесіне қарай

д) қаржыландыру сипаты бойынша

116. Мемлекеттік шығындарды құрылысына, өнеркәсіпке, ауылшаруашылық, көлікке, сауда байланысына қарай қандай сыныптамаға жатады:

а) салалық қасиеті бойынша

б) мақсатына қарай

в) территориалық қасиеттеріне қарай

г) дәрежесіне қарай

д) қаржыландыру сипаты бойынша

117. Әлеуметтік мәдени шараларға мемлекеттік басқару органдарын дамытуға, қорғанысқа арналған шығындар қандай әдіспен шығарылады:

а) бюджеттік сметалық қаржыландыру

б) жекеменшік қаражаттар есебінен

в) банк кредит есебінен

г) халықаралық кредит есебінен

д) жеңілдетілген кредит есебінен

118. Салықтың қызмет етуі әрқашанда немен байланысты:

а) мемлекетпен

б) кооперативпен

в) бюджеттік ұйыммен

г) жеке кәсіпкермен

д) акционерлік қоғаммен

119. Мәжбүрлі сипат, қоғамдық-құқықтық сипат, қайтарымсыз сипат белгілері неге жатады:

а) салыққа

б) субсидияға

в) субвенцияға

г) дотацияға

д) трансфертке

120. Орталықтандырылған сипат, эквивалентсіз сипат, қайта бөлістіру сипат белгілері неге жатады:

а) салыққа

б) субсидияға

в) субвенцияға

г) дотацияға

д) трансфертке

121. Салықтың функцияларын атаңыз:

а) фискалды, реттеуші, қайта бөлістіруші

б) қайта бөлістіруші, бақылау, фискалды

в) фискалды, басқару, реттеуші

г) реттеуші, тұрақтандырушы, қайта бөлістіруші

д) қайта бөлістіруші, алғашқы бөлу, басқару

122. Мемлекетпен алынатын салықтардың, алымдардың және баждардың оларды қалыптастыру принціптері мен әдістері жиынтығы және салық бақылаудың ұйымдастыру не деп аталады:

а) салық жүйесі

б) салық саясаты

в) салық ставкасы

г) салық базасы

д) салық өсімі

123. Жиналған төлемдердің пайдалану бағытына байланысты салық бөлінеді:

а) жалпы және арнайы

б) тікілей және жанама

в) орталық және жергілікті

г) нақты және жеке

д) прогрессивті және регрессивті

124. Салықты төлеу міндеті заңымен жүктелген заңды және жеке тұлғаны қалай атайды?

а) салық субъектісі

б) салық объектісі

в) салық жеңілдіктері

г) салық салушы база

д) салық ставкасы

125. Салық салынатын зат, нәрсе (табыс, мүлік, тауарлар) қалай атайды?

а) салық объектісі

б) салық субъектісі

в) салық жеңілдіктері

г) салық салушы база

д) салық ставкасы

126.Фискалдық мәні, мемлекттің бар болуымен матералдық негізі, мәжбүрлі сипат, қоғамдық-құқықтық сипат белгілері қандай категорияға тән:

а) салыққа

б) субсидияға

в) субвенцияға

г) дотацияға

д) трансфертке

127. Салыну дәрежесі бойынша салық бөлінеді:

а) прогрессивті, регрессивті, пропорционалды

б) жалпы және арнайы

в) тікілей және жанама

г) орталық және жергілікті

д) нақты және жеке

128. Салық салу объектісінің сандық бағасы:

а) салық салу базасы

б) салық объектісі

в) салық субъектісі

г) салық жеңілдіктері

д) салық ставкасы

129. Мемлекеттік қажеттіліктерді қанағаттандыру үшін ұлттық өнім мен ұлттық табысты бөлістіру қандай экономикалық категорияға жатады:

а) мемлекеттік бюджет

б) мемлекеттік несие

в) мемлекеттік тапсырыс

г) мемлекеттік резерв

д) мемлекеттік салық

130.Мемлекеттік қаржылық жоспары қалай аталады:

а) мемлекеттік бюджет

б) мемлекеттік несие

в) мемлекеттік тапсырыс

г) мемлекеттік резерв

д) мемлекеттік салық

131. Бюджет дефицитінің негізгі себебі:

а) бюджеттік пайданың бюджеттік шығындардан аз болуы

б) бюджеттік табыстың бюджеттік шығынан асуы

в) салық түсімдерінің бюджеттік шығындарынан көп болуы

г) бюджеттік шығынмен табыстың теңдігі

д) салықтық емес түсімін бюджеттік шығынан көп болуы

132. Мемлекеттік табыстың қай бөлігі мемлекеттік бюджетте көрсетіледі:

а) орталықтандырылған

б) орталықтандырылмаған

в) минималды

г) максималды

д) реттеуші

133. Мемлекеттік бюджет шығындарының табыстан асуын қалай аталады?

а) бюджет дефициті

б) бюджет профициті

в) бюджет балансы

г) бюджет қызметі

д) бюджет құрылымы

134. Мемлекеттік бюджеттің табыстарының шығындардан асуын қалай аталады?

а) бюджет профициті

б) бюджет дефициті

в) бюджет баласы

г) бюджет қызметі

д) бюджет құрылымы

135. Ағымдағы қаржылық жылдың қалған уақытында ай сайын бюджеттің барлық баптары бойынша мемлекеттік шығындардың пропорционалды төмендеуін қалай атайды:

а) секвестор

б) дифицит

в) профицит

г) қызметі

д) балансы

136. Қазіргі кезеңдегі реформалар денгейіндегі қандай басқарудың үлкен өкілеттілігін беріп отырады:

а) жергілікті орган

б) орталық орган

в) салалық орган

г) ішкі салылық орган

д) жоғарғы орган

137. Қандай іс шаралар бойынша ең көбі жергілікті бюджетке жүктемеленіп отырады:

а) халықты қамтамасыздандыру

б) экономиканы дамыту

в) ғылыми-техниканы дамыту

г) мемлекетті басқаруды

д) қорғанысты қамтамасыз ету

138. Білім және денсаулықты сақтау міндеті қандй органға жатады:

а) жергілікті

б) орталық

в) салалық

г) ішкі салалық

д) жоғарғы

139. Жоғарғы бюджетке беру үшін жергілікті бюдеттерден қаражаттарды алуға жұмсалынатын шығыстарды үлес салмағы жоғары түсімнің көбі не деп аталады:

а) ресми трансферт

б) ресми салық

в) ресми баж

г) ресми алым

д) ресми төлем

140. Салықтық және салықтық емес түсімдер нені құрайды:

а) мемлекетік бюджет табыстары

б) мемлекеттік бюджет шығыстары

в) мемлекеттік бюджет тапшылығы

г) мемлекеттік бюджет артықшылығы

д) мемлекеттік бюджетсеквесторі

141. Аймақтық денгейде меншіктік кіріс көздерінде жетіспеушілгін жалпы мемлекет түсімдер есебінен жабу қалай аталады:

а) бюджетті реттеу

б) бюджетті жоспарлау

в) бюджетті болжамдау

г) бюджетті ынталандыру

д) бюджетті бақылау

142. Дамыған нарықтық экономикада ұлттық табысты бюджет арқылы қайта бөлу теориясы қалай аталады:

а) фискалдық федерализм

б) реттеуші федерализм

в) басқарушы федерализм

г) бақылаушы федерализм

д) қайта бөлістіруші федерализм

143.Жергілікті бюджеттік кірістің негізгі көздеріне жатады:

а) салықтық және трансферттік

б) амортизациялық аударым және салықтық

в) акциялар және трансферттік

г) бағдарлама және трансферттік

д) банк несие және трансферттік

144. Орталықтандырылған ақшалай жоспарлаудың нәтижесі қалай аталады:

а) мемлекеттік бюджет

б) мемлекеттік аудит

в) мемлекеттік бақылау

г) мемлекеттік несие

д) мемлекеттік салық

145. Бюджеттің табыстық және шығыстық бөлімдерінің тепе-теңдік ара қатынастары нені көрсетіді:

а) бюджет балансы

б) бюджет тапшылығы

в) бюджет артықшылығы

г) бюджет пропорционалдылығы

д) бюджет тәуекелділігі

146. Бюджет табыстарының шығыстарынан асып кетуі нені көрсетіді:

а) бюджет артықшылығы

б) бюджет балансы

в) бюджет тапшылығы

г) бюджет пропорционалдылығы

д) бюджет тәуекелділігі

147. Бюджет шығыстарының табыстардан асып кетуі нені көрсетіді:

а) бюджет тапшылығы

б) бюджет балансы

в) бюджет артықшылығы

г) бюджет пропорционалдылығы

д) бюджет тәуекелділігі

148. Қаржының құлдырауын бюджеттің қандай жағдайын сипаттайды:

а) мәнді және тұрақты тапшылығын

б) мәнді және артықшылық тапшылығын

в) мәнді және тапшылығын

г) мәнді және тәуелсізді тапшылығын

д) мәнді және пропорционалды тапшылығын

149. Бюджет тапшылығының мүмкіндігі:

а) елдің ЖІӨ көлемінен 2-3%

б) елдің ЖІӨ көлемінен 5-6%

в) елдің ЖІӨ көлемінен 4-8%

г) елдің ЖІӨ көлемінен 3-4%

д) елдің ЖІӨ көлемінен 1-1.5%

150.Қазіргі кезеңде реформа ауыртпалығының салмағы шаруашылық жүргізудің қандай денгейіне ауысып отырады:

а) аймақтық денгейі

б) орталық денгейі

в) жоғарғы денгейі

г) салалық денгейі

д) ішкі денгейі

151. Мемлекеттің қатаң белгілі мақсаттарға пайдаланатын, заң жүзінде бекітілген көздері бар ақша ресурстардың жиынтығы:

а) бюджеттен тыс қорлар

б) өндірістік қорлар

в) сақтандыру қорлар

г) негізгі қорлар

д) айналмалы қорлары

152. Бюджеттен тыс қорлар қандай қажеттіліктерді қаржыландыру үшін мемлекет тарапынан құрылады:

а) қоғамдық

б) жеке


в) кәсіпорындардың

г) акционерлік қоғамдардың

д) қазынашылық кәсіпорындардың

153. Мақсаттық арналымы бойынша бюджеттен тыс қорлар бөлінеді:

а) экономикалық және әлеуметтік

б) тұрақты және уақытша

в) мемлекеттік және аймақтық

г) орталықтандырылған және орталықтандырылмаған

д) салалық және салааралық

154. 1999 жылдан бастап Қазақстанда бюджеттет тыс қорлар бойынша қандай өзгеріс жүзеге асырылды:

а) республикалық бюджетке шоғырландырылды

б) жергілікі бюджетке шоғырландырылды

в) халыққа тартылды

г) кәсіпорындарға шоғырландырылды

д) қоғамдық ұйымдарда шоғырландырылды

155. 1999жылдан бастап қандай бюджеттен тыс қор сақталында:

а) “Жаңа астана” қоры

б) “Мемлекетік әлеуметтік сақтандыру” қоры

в) “Мемлекеттік жинақтаушы сақтандыру” қоры

г) “Медициналық сақнадыру” қоры

д) “ Тұрақтандыру” қоры

156. Қазақстан Республикасының Ұлттық қордың функциялары:

а) жинақтаушы және тұрақтандырушы

б) бөлістіруші және жинақтаушы

в) қайта бөлістіруші және жинақтаушы

г) бақылаушы және жинақтаушы

д) бақылаушы және тұрақтандырушы

157. Қазақстан Республикасының Ұлттық қорының операциялар жөніндегі есебі мен есептемесі қандай валютамен жүргізіледі:

а) теңгемен

б) маркамен

в) доллармен

г) рубльмен

д) иенамен

158. Қазақстан Республикасының Ұлттық қорын сенімгерлік басқаруды қандай орган:

а) Ұлттық банк

б) Қаржы министрлігі

в) Парламент

г) Президент

д) Сенаттар


  1. Сақтық өтемді жүзеге асыру бойынша бөлінетін нысандар:

а) жинақтаушы және жинақтаушы емес

б) жеке және мүлікті

в) ерікті және міндетті

г) матералдық және матералдық емес

д) өндірістік және өндірістік емес

160. Бөлу, өтемділік, тәуекелділік, жинақтылық, бақылаушылық ненің қызметтері болып табылады:

а) сақтандыру

б) несиелендіру

в) субсидиялау

г) қаржыландыру

д) секвесторлеу

161. Мемлекеттік қаржылық реттеудің қандай түріне қаржыландыру (субвенциялар, субсидиялар, трансферттер) жатады:

а) бюджеттік

б) салықтық

в) мемлекеттік несиелік

г) кедендік тарифтік

д) валюталық қаржылық

162. Ұлттық өндірістің нақтылы көлемімен жұмыстылықты өзгерту, инфляцияны бақылау және экономикалық өсуді тездету үшін мемлекеттің шығыстары мен салықтардың сандық айла шарғы жасау болып табылады:

а) дискредициялық фискалдық саясат

б) әлеуметтік фискалдық саясат

в) таңдамалы фискалдық саясат

г) жалпы фискалдық саясат

д) стратегиялық фискалдық саясат

163. Мемлекет шығындарын азайту, салықтардың көбеюі қандай фискалдық саясаттың бағыттары болып табылады:

а) тежеуші фискалдық саясат

б) ынталандыру фискалдық саясат

в) өсіруші фискалдық саясат

г) теңестіруші фискалдық саясат

д) қолдаушы фискалдық саясат

164. Қандай шығындар мемлекеттік бюджет есебінен кәсіпұйымдар қаржыларының, шаруашылық субъектісінің табыстарының және қоғамдық қаржылары есебінен қаржыландырылады:

а) спорт және денешынықтыру

б) қорғаныс

в) денсаулық

г) музей


д) ғылыми-техникалық

165. Қаржылық реттеудің салықтық, бюджеттік, мемлекеттік-кредиттік, ішкі шаруашылық, кеден-тарифтік, валюталық-қаржылық қандай сыныптамасы болып табылады:

а) түрлері бойынша

б) формасы бойынша

в) типі бойынша

г) тәсілдері бойынша

д) көздері бойынша

166. Санкциялар, табыстарды, мүлікті, активтерді мазмүндамалауда, аванс төлемдері мемлекет қаржылық реттеудің қандай түрлеріне жатады:

а) салықтық

б) бюджеттік

в) мемлекеттік несиелік

г) кедендік тарифтік

д) валюталық қаржылық

167. Коммерциялық және шаруашылық есеп қаражаттарды нормалау әдістері, қаржы қорларына аударылатын аударымдардың нормативтері мемлекет қаржылық реттеудің қандай түріне жатады:

а) ішкі шаруашылық

б) бюджеттік

в) салықтық

г) валюта-қаржы

д) несиелеу

168.Артық сұраным және инфляциямен қандай фискалдық саясат шарттастырылады:

а) тежеуші фискалдық саясат

б) ынталандырушы фискалдық саясат

в) өсіруші фискалдық саясат

г) теңестіруші фискалдық саясат

д) қолдаушы фискалдық саясат

169. Салықтардың төмендеуін қамтитын дискрециялық саясат қай фазада қолданылады:

а) құлдырау

б) өрлеу


в) депрессия

г) стагнация

д) тұрақтандыру

170. Қандай фискалдық саясат бюджеттік артығына жетуге бағдарланады:

а) тежеуші

б) өрлеу


в) депрессия

г) стагнация

д) тұрақтандыру

171. Мемлекеттік қаржылық реттеу нысандар мен әдістері реттеудің қандай әдістеріне жатады:

а) жанама

б) тікелей

в) ауыспалы

г) арнайы

д) өзгармелі

172. Қаржылық реттеудің қандай түрі кәсіпорындармен халықтың экономикалық белсенділігін ынталығын қамтамасыз етуге арналған:

а) салықтық

б) бюджеттік

в) бағалау

г) валюталық

д) ақшалық

173. Теңестірілген бюджеттік мултипликаторы қандай мөлшерде болады:

а) 1

б) 2


в) 10

г) 1,5


д) 3

174. Мемлекеттерді қаржы процестерінде аз араласқан қажет ететін нарықтық өз реттеуге негізделген фискалдық саясатты атаңыз:

а) дискредициялық емес қаржылық саясат

б) дискредициялық қаржылық саясат

в) дәстүрлі қаржылық саясат

г) әлеуметтік қаржылық саясат

д) экономикалық қаржылық саясат

175. Бағалы қағаздар нарығын бастапқы және қайталамаға бөлу немен байланысты:

а) айналымға түсу уақыты мен әдісіне байланысты

б) эмиссиянер сипатына және әдісіне байланысты

в) табыстылық денгейіне және әдісіне байланысты

г) әрекеттеу мерзіміне қарай және әдісіне байланысты

д) салалық сипаттамасына және әдісіне байланысты

176. Бағалы қағаздар қандай нарығы ұйымдастырылған және ұйымдастырылмаған болып бөлінеді:

а) қайталама

б) бастапқы

в) аймақтық

г) салалық

д) ішкі салалық

177.Бағалы қағаздарды шығарылған кезде анықталған оның құнның ақшалай бағасы қалай аталады?

а) номиналды құн

б) делдалдық құн

в) нарықтық құн

г) салыстырмалы құн

д) абьсолюттік құн

178. Мемлекеттік емес бағалы қағаздар қандай нарыққа жатады:

а) бастапқы

б) қайталама

в) аймақтық

г) салалық

д) ішкі салалық

179. Қор биржасы бағалы қағаздардың қандай нарығына жатады:

а) қайталама

б) бастапқы

в) аймақтық

г) салалық

д) ішкі салалық

180. Жарғылық капиталды қалыптастыру және қарыз қаражатын тарту мақсатымен бағалы қағаздарды шығару және орналастыру қалай аталады?

а) бағалы қағаздар эмиссиясы

б) бағалы қағаздар нарығы

в) бағалы қағаздар субъектісі

г) бағалы қағаздар объектісі

д) бағалы қағаздар қоры

181. Иелендірушіге мүліктік құқықтар және белгі бір сомаларын алуға құқық беретін ақшалай немесе тауарлай құжат дегеніміз не:

а) бағалы қағаздар

б) қызметтер

в) өнімдер

г) құрал-жабдықтар

д) шикізаттар

182. Бағалы қағаздар эмиссиясы қандай нарықта жүзеге асырылады:

а) бастапқы

б) қайталама

в) аймақтық

г) салалық

д) ішкі салалық

183. Өз қаражаттырын бағалы қағаздарды салуды жүзеге асыратын жеке және заңды тұлғалар не деп аталады:

а) инвестор

б) эмитеттер

в) брокер

г) дилер


д) андеррайтер

184. Заңдарға сәйкес эмиссиялық бағалы қағаздарды шығаруды жүзеге асыратын заңды тұлғаларды не деп атайды:

а) эмитеттер

б) инвестор

в) брокер

г) дилер


д) андеррайтер

185. Клиенттердің тапсырмасы бойынша сандық есебінен мүдделерін көздеп бағалы қағаздармен мәмілелер жасайтын кәсіби қатысушы қалай аталады:

а) брокер

б) инвестор

в) эмитеттер

г) дилер


д) андеррайтер

186. Брокерлік-диллерлік қызметті жүзеге асыруға лицензиясы бар және эмитентке бағалы қағаздарды шығару жөнінде қызмет көрсететін кәсіби қатысушыларды қалай атайды:

а) андеррайтер

б) инвестор

в) эмитеттер

г) дилер


д) брокер

187.Төлем балансының жай-күйі ең алдымен қандай баланстың жай-күйімен анықталады:

а) сауда балансы

б) инвестиция балансы

в) ақша балансы

г) салық балансы

д) шығындар балансы

188. Сыртқы экономикалық қызметтердің мемлекеттік реттеудің экономикалық әдістеріне қандай әдістер:

а) лицензия мен квоталар

б) кеден баждар, валюта бағамы

в) дүниежүзілік бағам, кеден баждары

г) облигациялар бағамы, кеден баждары

д) салықтар, сыртқы кредиттер пайыздар

189. Қандай валютаның жүйесі валюталардың сұраным мен ұсынымы незігінде жүзеге асырылады:

а) икемді бағам

б) тіркелген бағам

в) тұрақты бағам

г) бакітілген бағам

д) қатаң бағам

190. Ақша жүйесінің дағдарысы жай-күйі не деп аталады:

а) инфляция

б) жұмыссыздық

в) өрлеу

г) девальвация

д) ревальвация

191. Ақшаға жатпайтын және ақшалай монетарлық факторлар инфляцияның қандай факторларына жатады:

а) ішкі

б) сыртқы



в) жанама

г) тікелей

д) жасырын

192. Дүниежүзілік құрылымдық дағдарыстар, валютаны жасырын экспортқа шығару инфляцияның қандай факторларына жатады:

а) сыртқы

б) ішкі


в) жанама

г) тікелей

д) жасырын

193. Нарықтық экономикада қаржы инфляциялық тендецияларға қандай әсер етеді:

а) күшейте түседі

б) төмендетеді түседі

в) әсер етпейді

г) тұрақтандырады

д) теңдестіреді

194. Мемлекет шығыстарының өсуі баға белгілеуге қандай әсер етеді:

а) тікелей көтерілуіне әкеледі

б) тікелей төмендеуіне әкеледі

в) жанама көтерілуіне әкеледі

г) жанама төмендеуіне әкеледі

д) ешқандай әсер етпейді

195. Табысқа салынатын салықтың көбеюі инфляцияға қалай әсер етеді:

а) бағаны көтереді

б) бағаны төмендетеді

в) бағаны тұрақтандырады

г) әсер етпейді

д) бағаны күрт төмендетеді

196. Инфляция мемлекет шығыстарына қалай әсер етеді:

а) өсуін жандандырады

б) өсуін тоқтатады

в) өсуін бәсеңдетеді

г) төмендетуін жандандырады

д) төмендеуін тоқтатады

197. Инфляция қаржы ресурстарына қалай әсер етеді:

а) құнсыздандырады

б) құнын өсіреді

в) құнын тұрақтандырады

г) құнын құрылымын жақсартады

д) ешқандай әсер етпейді

198. Инфляция нәтижесінде салық түсімдері бойынша қандай талап туындайды:

а) арттыру қажеттілігі

б) төмендеу қажеттілігі

в) тұрақтандыру қажеттілігі

г) түрлерін қысқарту қажеттілігі

д) реформалау қажеттілігі

199. Инфляциялық процесс мемлекеттің берешегі пролемаларына қандай әсер етеді:

а) щиеленістіреді

б) жеңілдетеді

в) шешеді

г) тұрақтандырады

д) азайтады

200. Қаржы мен инфляцияның байланысы қандай сипатта:

а) өзара тәуелділік

б) бір жақтылық тәуелділік

в) жанама тәуелділік

г) керісінше тәуелділік

д) пропорционалды тәуелділік

201. Инфляция мемлекеттің борыштық жағдайына қалай әсер етеді:

а) өсуіне ұрындырады

б) төмендеуіне әкеледі

в) тұрақтандыруға әкеледі

г) күрт төмендетеді

д) әсер етпейді

202. Ұзақ мерзімді инвестицияларға деген экономикалық ынтаға инфляция қалай әсер етеді:

а) түседі

б) көтереді

в) тұрақтандырады

г) күрт көтерілуіне

д) әсер етпейді

203. Баға жылына қандай мөлшерде өскені инфляцияның баяу түріне тән:

а) 10%

б) 100%


в) жүздеген

г) 50%


д) 150%

204. Баға жылына қандай мөлшерде өршімелі инфляцияның түріне тән:

а)жүздеген

б) 10%


в) 100%

г) 90%


д) 50%

205. Мемлекеттің шығындарын азайту, несие пайызын арттыру, салықты өсіру, ақша массасын шектеу қандай саясатқа жатады:

а) дефляциялық саясат

б) кірістер саясат

в) баға саясат

г) әлеуметтік саясат

д) инвестициялық саясат

206.Дефляциялық саясат экономикаға қалай әсер етеді:

а) өсуін тежейді

б) өсуін ынталандырады

в) тұрақтандырады

г) өсу қарқыны көтереді

д) өсуін тоқтатады

207. Қандай саясат бағамен жалақыға оларды толықтай матау немесе өсушегін белгілеу жолымен параллелді бақылау жүргізіледі қажет етеді:

а) кірістер саясаты

б) дефляциялық саясаты

в) баға саясаты

г) әлеуметтік саясаты

д) инвестициялық саясаты

208. Кірістер саясатын жүзеге асыру қандай жағдайға әкелу мүмкін:

а) әлеуметтік қайшылықтарды қоздыру

б) әлеуметтік қайшылықтарды бәсеңдету

в) экономикалық өсуін ынталандыру

г) бюджет түсімдерін көтеру

д) инвестициялық белсенділікті көтеру

209. Инфляция қарсы саясат қандай әдістерді кіріктіреді:

а) ақшалай ұсынымды шектеуді

б) ақшалай сұранымды шектеуді

в) ақшалай ұсынымды көтеру

г) ақшалай сұранымды көтеру

д) ақшалай ұсынымды тұрақтандыру

210. Қандай көрсеткіш 2004 жылдан бастап инфляция бойынша мақсатты көрсеткіш ретінде белгіленеді:

а) базалық инфляция индексі

б) жоспарлы инфляция индексі

в) нақты инфляция индексі

г) тұрақты инфляция индексі



д) мерзімді инфляция индексі


Каталог: ebook -> umm
umm -> «Ежелгі дәуір әдебиеті» пәніне арналған оқу-әдістемелік материалдар 2013 жылғы №3 басылым 5В011700 «Қазақ тілі мен әдебиеті», 5В012100- Қазақ тілінде
umm -> Пән бойынша дәрістердің конспектісі №1 Дәріс Тақырыбы: Кіріспе Дәріс мазмұны
umm -> Пән бойынша глоссарий анимизм
umm -> Шұжық және консерві өндірісі
umm -> Қазақстан республикасы білім және ғылым министрлігі семей қаласының ШӘКӘрім атындағы мемлекеттік униврситеті
umm -> Пәннің ОҚУ-Әдістемелік кешені
umm -> Ќазаќстан республикасы
umm -> Адам құқықтары туылу кезінен пайда болатын тұлғаның ажырағысыз құқықтары мен бостандықтары. Адам құқықтары жаратылыс жэне кез келген өзге құқықтың негізгі түсінігі болып табылады
umm -> Қазақстанда құқықтық мемлекет құру азаматтардың құқықтары мен бостандықтарын қорғаумен байланысты арнайы институттарды одан әрі жетілдіруді талап етеді
umm -> Ќазаќстан республикасы білім жјне єылым министрлігі


Достарыңызбен бөлісу:
1   ...   6   7   8   9   10   11   12   13   14


©kzref.org 2019
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет