Амин қышқылдар. Түрлері



Дата23.09.2022
өлшемі411.55 Kb.
#175678
түріҚұрамы
Байланысты:
amin-қyshқyldar-dәrumender

Амин қышқылдар. Түрлері.


Орындаған: Әсіл Ә. Әбілда Ш. Жақсылыкова С.
Амин қышқылдары дегеніміз - әр түрлі ақуыз молекулаларын түзетін мономерлі жеке заттар. Амин қышқылдары органикалық қышқылдар, яғни маңызды табиғи қосылыстар түрлерінің бірі болып табылады. Амин қышқылдары түссіз қатты заттар болып келеді. Көпшілігі суда жақсы ериді.
Табиғатта жүзге тарта амин қышқылдары бар екені белгілі болса, олардың тек жиырмадан астамы ғана ақуыз молекуласы құрамына кіреді.
Зат алмасуы барысында ағзадағы ыдыраған ақуыздардың орнын толтыру, ескірген жасушалардың орнына жаңа жас жасушалар түзу және т.б. жағдайлар үшін ағзаға әр уақытта тамақпен бірге жеткілікті мөлшерде ақуызды заттарды қабылдап отыруы қажет.

Ақуыздарды түзетін амин қышқылдарының жалпы құрылысын келесі формула түрінде көрсетуге болады:


Аминдік топ
Карбоксильдік
топ
Бұлардың молекуласында карбоксильдік және аминдік топ бар.

Амин қышқылдары

Амин қышқылдары


Ауыстырылатын (тирозин және т.б.)
Ауыстырылмай-тын (адамның және жануарлардың ағзаларында түзілмейтін)
20 амин қышқылының жалпы магистралі α-көміртегі деп аталатын көміртек атомы арқылы байланысқан карбоксил тобынан (COOH) және амин тобынан (NH2) тұрады (20 қарапайым амин қышқылы α-амин қышқылдары).
Ең кең таралған 20 амин қышқылын, яғни белок аминқышқылдарын екі топқа бөлуге болады: маңызды және маңызды емес. Қажет емес заттарды адам ағзасы синтездейді, бірақ қажетті заттар тағамнан алынуы керек және жасушалардың жұмыс істеуі үшін қажет.
Фенилаланин
Цистин
Триптофан
Тирозин
Треонин
Серин
Метионин
Глютамин
Лизин
Глицин (гликокол)
Лейцин
Аспарагин қышқылы
Изолейцин
Аспарагин
Гистидин
Аргинин
Валин
Аланин
Ауыстырылмайтын
Ауыстырылатын
Аминқышқылдары маңызды адамдар мен басқа жануарлар үшін олар 9: гистидин, изолейцин, лизин, метионин, фенилаланин, треонин, триптофан, және валин.
Аминқышқылдары маңызды емес 11: Аланин, аргинин, аспарагин, аспарагин қышқылы, цистеин, глутамин қышқылы, глутамин, глицин, пролин, серин және тирозин.
Табиғатта аминқышқылдардың 150-ден астам түрі бар. Олардың 20-сына жуығы ақуыздар түзілісінде аса маңызды қызмет атқаратын мономер блок-топшалар. Аминқышқылдары барлық ағзалардың зат алмасу процесіне қатысып, гормондар витаминдер мидиаторлар пуринді және пиримидинді азоттық негіздердің алқолоидтердің т. б. гормондар биосинтезінің негізгі қосылыстарын түзу қызметін атқарады.
Микроапалардың көпшілігі өздеріне керекті аминқышқылдарын синтездейді. Адам мен барлық жануарлар аминқышқышқылдарын өздері түзіле алмағандықтан оларды дайын түрінде ішіп-жейтін қорегіне алады. Қазіргі кезде адам және жануарлардың тамағына косылатын аминқышқылдары биотехнологиялық синтездеу әдісімен (химия және микробиология) игеріледі. Сонымен қатар олар өнеркәсіптік полиамидтер– бояулар мен дәрі-дәрмек шығаруда да үнемі пайдаланылатын өнім

Достарыңызбен бөлісу:




©kzref.org 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет