Ќазаќстан Республикасыныњ бiлiм жєне ѓылым министрлiгi



жүктеу 0.76 Mb.
бет2/5
Дата12.09.2017
өлшемі0.76 Mb.
1   2   3   4   5

Бақылау сұрақтары:


  1. Суперкомпьютерлер (super-computers) туралы түсінік?

  2. RISC (Reduced Instruction Set Computers –командалар жүйесі жеңілдетілген компьютерлер) және CISC (Complicated Instruction Set Computers–командалар жүйесі қиындатылған компьютерлерден) айырмашылығы неде?

  3. Hybrid processor computers (гибридті процессорлы компьютерлер) ерекшеліктері неде?

Дәріс №5. Компьютердегі ақпараттың ұсынылу амалдары
Информацияларды кодтау (таңбалау). Қандайда бір алфавитті пайдаланып информация жазуды кодтау деп атайды.

Бір ғана информацияны әртүрлі жолда жазуға болады. Бір белгі тобынан екінші белгі тобына көшіру жолын кода деп атайды.

Информациялардыңсақталу, қабылдану, берілужәнеөңделужолдарыинформациялардыңжазылу (кодталу) түрінекөптәуелдіболады.

Информациялардыңкодалануы (кейдеонышифрлаудептеатайды) оныңкерікодталуына (декодталуына-декодирование) қолайлыболатындайетіліпжазылуықажет. Кодталғанда қанша аз алфавит пайдаланса, кері кодтау сонша жеңіл болады. Практика жүзінде информацияларды кодтау үшін Морзе алфавиті немесе екілік алфавит пайдаланылады.

Мысалы, баяғыдажасалғантелеграфаппаратынпайдаланғанда, қосқыштыөшіріпжәнежағыпотыруарқылыинформацияберілген. Информацияны пайдаланушының қағазында қосқышты басып тұру уақытына байланысты сызықша және нүкте жазылып отырған. Ондай хабарларды беруге төмендегі Морзе әріпі пайдаланылған.

A .-               F ..-.           L .-..           Q --.-              V …-

B -…         G --.             M --            R .-.                W.--

C -.-.         H ….          N -.             S…                 X -..-

D -..           I ..              O ---           T -                  Y -.--

E .              J .----          P .--.            U ..-                Z --..

K -.-              0 -----        1 .----          2 ..---              3 --

4 ….-             5 …..         6-….           7 --…              8 ---..

9 ----.

       Екілік алфавитте 0 және 1 белгілері пайдаланылған, оларды ондық алфавиттен ажырату үшін екілік код деп атаған. Ағылшын тілінде екілік белгі, Binary digit сөзінен қысқартылып, бит деп аталған. Бұдан кейін ол екілік белгінің бірін (0 немесе 1-ді) бит деп атайтын боламыз.



       Информацияларды бұлайша екі белгімен белгілеу оларды сақтауға, беруге, өңдеуге арналған құрылғылардың конструкциясын жеңілдетеді. Екілік сандар алфавитінің қарапайымдылығы оның есептеу техникасында кең тарауына себеп болды. 0 және 1 мәндері ЭЕМ-дерде «магниттелген-1, өшірілген-0», «заряды бар-1, заряды жоқ-0», «іске қосылған-1, өшірілген-0» сияқты және басқа да физикалық құрылғыны қарапайым етіп қана қоймай, орнықтылық және экономдық қасиетке де ие.

Екілік алфавит көмегімен кез келген алфавиттің символдары кодтар түрінде таңбаланады, яғни бұл кез келген тілде жазылған мәлімет екілік кодтар түрінде бейнеленеді. Екілік алфавит өте қажет екені белгілі болды, ендеше символ түріндегі информацияларды олар арқылы қалай жазуға болады? 0 және 1 белгілері арқылы төрт символды ғана белгілеуге болады, олар: 00, 01, 10, 11- бұл өте аз. Тек орыс тілін кодтауға арнайы белгілерден (?, ! және т.б.) өзге 33 символ қажет болады. Кез келген мәтіндік информацияларды кодтау үшін жоқ дегенде 200-ден астам символ қажет. Сондықтан символдарды кодтау үшін 8 биттің комбинацияларын қолдану (0 мен 1 тұратын 8 белгі) қабылданған. 8 биттен тұратын кодты байт деп атайды.

       0 мен 1-ден тұратын 8 бит, яғни 1 байт арқылы 256 символды кодтауға болады: 00000000, 00000001, 00000010, ..., 11111111.

       Енді бұл арқылы орыс әріптерін ғана кодтап қоймай, латын, қазақ әріптерін де, цифрларды да, тіпті арнайы белгілерді де (графиктік, псевдографиктік) кодтауға болады. Кодталатын символдардың тобын кодтау кестесі деп атайды.

       ASСII коды. Есептеу техникаларында көп пайдалынылып жүрген код ASСII {American Standart Code For Information Interchange- америкалық информация алмасудың стандартты коды} коды болып табылады, ол арқылы кодтау кестесі 1-суретте көрсетілген.

Кодталған кесте 16 жатық және 16 тік жолдан тұрады. Кестедегі символдың орны оналтылық код арқылы кодталған. Кесте екі бөліктен тұрады: стандартты және альтернативті.

          Стандартты бөлікте 128 (0-ден 127-ге дейін кодтар) цифрлар, латын алфавитінің әріптері, компьютер жұмысын басқаратын арнайы символдар орналасқан.

          Альтернативті бөлікте 128 символ орналасқан (128-ден 255-ке дейін), бұларда ұлттық әріптер (орыстың, қазақтың, жапонның және т.б.), псевдографикалық және кейбір арнайы символдар орналасқан. Ондық, екілік, оналтылық жүйедегі сәйкестік сандар кестесі  көрсетілген.



Ондық

Оналтылық

Екілік

0

0

0000

1

1

0001

2

2

0010

3

3

0011

4

4

0100

5

5

0101

6

6

0110

7

7

0111

8

8

1000

9

9

1001

10

A

1010

11

B

1011

12

C

1100

13

D

1101

14

E

1110

15

F

1111

Сәйкестік сандар кестесі

   Мысалы, «Парта» сөзін кодтап көрейік. Ол үшін ASСII кестесінен әр әріпке сәйкес кодтар табамыз: П-F8, А-08, P-09, T-29, A-08. сонымен ПАРТА сөзі бұл кодта былай болады: F8080929087.

       ЕндібұлсөздіASII-діпайдаланыпекіліккодтажазайық: F8-11111000, 08-00001000, 09-00001001, 29-00101001. Бұлардытізбектепжазсақ: 11111000 00001000 00001001 00101001 11111000 шығады.

       Мәтіндік информацияларды ASСII кестесін пайдаланып. Ол үшін: Мәтіндік әр символдың кодын кестеден табыңыз. Оның коды оналтылық жүйедегі екі саннан тұрады, оның біріншісі символ орналасқан жатық жол, ал екіншісі тік жол нөмірлері. Әрбір табылған оналтылық жүйедегі санды оған сәйкес екілік жүйедегі  санмен алмастырыңыз.

         Бұлпроцестікерісіншедеатқаруғаболады, яғниекіліккодыбойыншамәтіндегісимволдардыанықтауғаболады. Мысалы: 010000110100111101001101010100000101010101000100010101010010 кодыбойыншамәтіндіанықтауқажет. Олүшінсолданоңғақарайкодтытөт-төрттенбөліпшығамыз:

0100   0011   0100   1111   0100   1101   0101   0000   0101   0101   0100   0100   0101   0101   0010.

       Кестеденолардыңоналтылықжүйедегібаламасынанықтасақ, COMPUTERсөзішығады.

       Информациямәселеніңақиқаттықжағдайынтолықашатынболса, оныңдәлболғаны. Дәлдігіжоқинформацияонытүсінбеушіліккежәнеоғанбайланыстыдұрысемесшешімқабылдауғаәкеліпсоғады. Егеринформацияонытүсінугежәнебелгілібіршешімқабылдауғажеткіліктіболса, ондаоныңтолықболғаны. Информацияныңбағалылығыоныңберілужолдарында, кейбіринформациясіздіқуандырады, кейбіреуіренжітеді, кейбіреуіндетекфактілербаяндалады. Тіпті, хабардыңберілуырғағына, адамныңмимикасына, қолсілтеуретінеқарайинформацияәртүрлібағағаиеболады. Егер информация толық, обьективті, пайдалы, дәл болса, ол сонша бағалы болады. Ең қажетті мәселенің бірі – информацияларды сандық бағалау, яғни өлшеу мәселесі. Мысалы, ғылыми жаңалықтарда берілген информацияларды, қоғамдық өсу теориясындағы информациялар көлемін өлшеу өте қиын.

         Ал техникалық аспект жағынан өлшеуге болады. Мысалы, алдыңғы информация жадтан қанша орын алады, келесі информацияға қанша орын қажет болады,- міне, бұлардағы информацияларды бағалауға болады. Техникада информация деп онда сақталатын, берілетін, өңделетін белгілер (таңба) тізбегін айтады. Олай болса берілетін информацияны ол арқылы берілетін символдар санымен есептеуге болады.

       Демек, информациякөлемідепхабардыңұзындығын, яғнихабардапайдаланылғансимволдарсанынайтадыекен.

       Есептеуіштехникалардакезкелгенхабардыңсимволдарыекіліккодтажазылатыныбізгемәлім. Ендеше, сақталатын, берілетін, өңделетінинформациякөлеміондағыекілікбелгілерсанынатең. Мұндағыеңкішіөлшем 1 бит, яғнибірекілікбелге. Оданүлкенірекөлшем 1 байт, ол 8 биткетең.

Инфармацияныңөлшембірлігі. Олар:

1 байт=8 бит;

1 Кбайт=1024 байт1000 байт;

1 Мбайт=1024 Кбайт1000 миллион байт;

1 Гбайт=1024 Кбайт1000 миллиард байт;



Бақылаусұрақтары:

1. Логикалыққұрылғыдегенне?

2. Аргументіn=3, n=6 болатынлогикалыққұрылғыүшіножәне 1 типтібинарлықкомбинациянықалайалуғаболады?

3. 79 санынекіліксанаужүйесінекөшірумысалынкелтір.

4. НЕМЕСЕлогикалықопрециясыныңқабылеттілігінкөрсет.

5. ЖӘНЕ- ЕМЕС логикалық операцияларының қасиеттері.

6. НЕМЕСЕ- ЕМЕС логикалық операцияларының қасиеттері.

7. ЖӘНЕ логикалық операцияның қасиеттері.

8. ЕМЕС логикалық операцияның қасиеттері.

Дәріс №6. Компьютердің функционалды құрылғылары
ЭЕМнегізгіекіқызметатқарады:1) ақпараттыөңдеужәнесақтау;

2) сыртқыобъекттерменақпараталмасу.

БұлқызметтерЭЕМ-ніңекікомпонентіарқылыорындалады: бағдарламалыққамтамасызетужәнеаппараттыққамтамасызету. Аппараттыққамтамасызетукелесібөліктердентұрады:


  • жүйелікблок;

  • ақпараттыенгізуқұрылғылары (пернетақта);

  • ақпараттышығаруқұрылғылары (монитор).

  • жүйелік блок, пернетақта және монитор дербес компьютерді құрайды.


Монитор Жүйелік блок

Колонкалар Тышқан

Пернетақта
Сурет 2.1 – Дербес компьютер құрылысы
5.1. Ақпаратты енгізу құралдары. Пернетақта және графикалық манипулятор.Қолданылуы, жұмыс істеу принципі, мүмкіндіктері ДЭЕМ пернелік тақтасы немесе пернелігі, кез келген ЭЕМ пернелігі тәрізді бір тақтада орналасқан пернелер жиынтығынан тұрады. Әрбір адам пернелік арқылы комьютерге символдық информация енгізіп, солардан оны басқару командаларын да құрастыра алады. Бұл күнде IBM комьютерлері пернелілігінің екі түрлі стандарты бар: 84 және 101 пернелік (ЭЕМ шығарылатын фирмалардың жасауына қарай бұдан аздап өзгешелік болуы мүмкін). Бірақ екі стандарттың да пернелерінің қызметі бірдей, рек олардың орналасуында және кейбір пернелерінің екі-екіден болуында ғана аздап айырма бар. Ақпаратты енгізу құрылғысы пернетақта. PC тәріздес ДЭЕМ пернелігі стандартты пернелер жиынтығынан тұрады, олар белгілі бір тәртіппен орналасып, мынадай топтарға жіктеледі: - алфавиттік-цифрлық және таңбалық пернелер: латын әріптері және олармен бірге орналасқан орыс, қазақ әріптері, цифрлар, тыныс белгілері, арифметикалық, логикалық және де басқа символдар, "бос орын" белгісі; - функционалдық пернелер: F1 - F12; - әртүрлі қызмет атқаратын пернелер: Enter, Tab, Ctrl, Alt, Esc, Shift, Num Lock, Scroll Lock, Pause (Break), PrtSc және "*", "+", "-", "/" тәрізді пернелер; - түзету үшін қолданылатын басқару пернелері:Insert, Delete, Home,End, PgUp, PgDn, Back Space және бағыттауыштілсызық пернелер - , ®, -, ?. Терілген символдар "ұ" таңбасы, яғни курсор тұрған екпінді нүктесіне енгізіледі.

Курсор (сілтемебелгі) - жыпылықтаптұратынтіксызықшатәріздібірсимволдыңорнынкөрсетіптұратынтаңба. Алфавиттікәрбірпернелатынныңнеқазақтың (орыстың) бірәрпәненгізеалады. ЛатынәріптеріQWERTстандарты (екіншіқатардыңсолжақшетіндеорналасқанпернелертізбегі) бойынша, алқазақ, орысәріптерібаспамашинкасындағыдайболыпорналасқан. Цифрлікпернелерқазақәріптеріменбіргежоғарғықатардатұр, сандаренгізудіоңайлатумақсатындаолароңжақшеттетағықайталанған.


3.3. Ақпараттыбейнелеуқұралдары.

Видеомонитор.Құрылымы, жұмысістеупринципі,оныңтехникалықмінездемесіМонитордегеніміз - Дербесэлектрондықесептеуішмашинаға (ДЭЕМ) міндеттітүрдеқажетқұрылғыболыптабылады. Олкомпьютордыңжеделжадындаөңделіпжатқанинфармацияныэкрандакөругекөптегенмүмкіндіктертугызады.

Ақпараттыбейнелеуқұрылғысымонитортүрлері. Дисплейді адамға информация беріп отыратын компьютердің тілі деп қарауға болады. Дисплей электронды-сәулелік трубкадан, оны қоректендіруші (питание) блоктан және сәулені бағыттап отыратын электрондық блоктан тұрады. Дисплей символдық болса, онда экранда символдық информация, ал графиктік болса, онда символдық информациялардан өзге мониторда график және сурет орналастыруға болады. Монитор түрлі түсті (-сурет) немесе монохромды (қара-ақ түсті) болуы мүмкін. Монитор экранында кез келген көрініс (кескін) түрлі түсті нүктелер (егер монитор түрлі түсті болса) тобынан немесе сұр нүктелертобынан (егер монитор монохромды болса) тұрады. Ол нүктелерді әдетте пикселдер деп атайды. Түрлі түсті мониторда әр пиксел қызыл, жасыл немесе көк түстердің бірімен боялған кішкентай үш нүктеден тұрады. Тік және жатық жолға орналасқан пикселдер саны монитордың мүмкіндігін көрсетеді. Монитор экранына орналасқан пикселдер саны қанша көп болса, монитордың шешуші мүмкіндігі сонша жоғары болады. Монитордың экранының диaгoнaлі 9" (23 cм) – 42" (106 cм). Көп таралғаны – 14", 15", 17" және 21". Бірінші түрлі түсті монитор 1982 жылы жасалды, оны СGА-640x200 пикселді монитор деп атады. Ал 1984 жылы ЕGА-640х350 пикселді монитор пайда болды. Қазіргі компьютерлерде VGА-640x480 немесе SVGА (800x600 ден 1248- 1024 дейін) мониторлары орналастырылған.



ҚМДЖ.Қолданылуы, жұмысістеупринципі,техникалықсипаттамасы

Магниттідискілериілгішжәнеқаттыболыпбөлінеді. Иілгішмагниттідискілербіркомпьютерденекіншікомпьютерлергеинформациялардытасымалдауғаарналған. Диаметрі 5,25 дюиммагниттікдискілерқазіргіуақытта 1,2 Мб –қадейінинформациясақтайалады. Мұндайдискілердіңайналужылдамдығы 300-360 айн/минДиаметрі 3,5 дюиммагниттікдискініңкөлемі 1,44 Мб.пайдаланатынинформациялардыүнемісақтауғаарналған, оларғаоперациялықжүйепрограммалары, жиіпайдаланатынпрограммаларпакеті, әртүрліредакторларжатады. Қазіргівинчестерлердіңайналужылдамдығы 3600-ден 7200-гедейінайн/мин. Бұлбетіжұқаметаллпленкаменжабылған (мысалы, кобальт) әйнекдиск. Информацияныңсиымдылығы 800 Мб-9 Гб. Кез-келгендискалғашындажұмысқадайынболмайды. Оныжұмысқадайындауүшінформаттауқажет. Принтер.Қолданылуы,жұмысістеупринципі,техникалықсипаттамасы. Принтерақпараттықағазғабасыпшығаратынқұрылғы. Олдисплейгенешығарылсасоныңбәрінқағазғабасыпшығаруғамүмкіндікбереді. Принтергемәтіндік, кестелік, графикалықақпараттардышығаруғаболады. Принтергеақпараттыңкескінінқалауымызбойынша-аққаранемесетүрлітүстешығаруғаболады. Принтердіңүштүріболады: матрицалық, сиябүріккішжәнелазерлік. Сиябүріккіш(струйный) принтердіңматрицалықпринтерденайырмашылығы – текбасубасиегініңқұрылымындағана. Бұлпринтерлердеқаражәнетүрлітүстісұйықсияныкішкенетесіктерарқылыбүркутәсіліқолданылады. Мұндаәрбірсимволдыңматрицасықағаздабөлекнүктелерденбағаннансоңбағанболыпқалыптасады. Сиякішкенекартриждесақталады, оныоңайауыстырыпотыруғаболады. Түрлітүстікескіндісалғанда, принтерлдыменкескіндібіртүспенбояйдыда, соданкейіноныңүстінебасқатүстердісалады. Бояулар араласып, қағазға әдемі түрлі түсті сурет шығады.








Сурет – 3.7. Сия бүріккіш (струйный) принтерлер түрлері.


Матрицалық (инелі) принтер - басу сапасы және конструкциясы бойынша ең қарапайымы принтер болып табылады. Жұмыс кезінде принтердің қағаз бойы жылжып келе жатқан бастиегіндегі инелері шығып, бояйтын таспа арқылы қағаз бетіне із қалдырады. Мұндай принтердің жұмыс принципі- металл инелерден тұратын басу головкасы басылатын жолдың бойымен қозғалуға негізделген. Инелер қажетті мезетте лента арқылы қағазды соғу нәтижесінде бейне алынады. Әрбір бейне жеке нүктелерден құралады. Боялған лента катушкаға оралған немесе арнайы қорабқа салынған болуы мүмкін. Матрицалық принтерлер арзандау, басу сапасы жоғары емес. Басу жылдамдығы орташа есеппен 1бет -1 минутта басылады. Матрицалық принтерлер түрлі-түсті емес, тек ақ және қара түсті болады.

Сурет - 3.8. Матрицалық принтер


Лазерлік принтердің басу сапасы мен жылдамдығы өте жоғары. Басу жылдамдығы орташа есеппен 1 минутта -4 беттен 15 бетке дейін басып шығара алады. Мұнда қағаз ионизацияланады, яғни электр өрісінің әсерімен арнайы жасалған ұнтақ (порошок-тонер) қағазға тартылады да, қатты қызып, оған жабысады.

CD-ROM ақпаратты енгізу құрылғысы. Қолданылуы,жұмыс істеу принципі,техникалық мүмкіндіктері CD- ROM ( Compact Disk Read Only Memory) – сиымдылығы 3 Гбайтқа дейін. Информацияны ӛте жоғары сенімділікпен сақтайды. (сақтау мерзімі 30- 50 жылға дейін). Дискінің диаметрі 5,25 және 3,25 дюим. Дайындау процесі бірнеше кезеңнен тұрады.



Сурет - 3.9. Лазерлік принтерлер түрлері.
Алдымен информация мастер дискіге дайындалады, тираждау матрицасын дайындайды. Жазу мен оқу принципі оптикалық. Магниттік дискінің жолдары концентрлік шеңберлерден тұратын болса, CD-ROM дискінің сыртқы шетінен ішіне қарай бағытталған спираль түріндегі бір ғана физикалық жолы бар. Компакт дискіден информацияны оқу лазерлік сәуленің кӛмегімен жүзеге асады.
Бақылау сұрақтары:

1. Перифериялық құралдарға не жатады?

2. Енгізу құрылғыларының түрлері мен жұмыс істеу принциптері.

3. Шығару құрылғыларының түрлері мен жұмыс істеу принциптері.

4. Сканер деген не және оның түрлері мен қызметі?

5. Монитордың түрлері мен қасиеттері.

6. CD-ROM ақпаратты енгізу құрылғысының түрлері мен жұмыс істеу принциптері.

7. Лазерлік принтерлер түрлері мен қасиеттері.

8. Матрицалық принтерлер түрлері мен қасиеттері.

9. Сия бүріккіш принтерлер түрлері мен қасиеттері.


Дәріс №7. Компьютерлік жады құрылымы
Жедел жад. Жүйелік жад көбінесе жедел жад немесе ерікті қатынасты жад (Random Access Memory) деп аталады. Бұл онда процессор өңдеу кезінде пайдаланылатын барлық бағдарламалар мен деректер жазылатын негізгі жад. Жедел жадта деректерді сақтау үшін оны үздіксіз деректермен қоректендіріп отыру керек. Компьютерді ажыратқанда- жедел жадтағының бәрі өшеді, ал компьютерді қосқанда – барлық бағдарламалар мен деректерді процессордың өңдеуі үшін жедел жадқа қайта жүктейді. Бастапқы жүктеу бағдарламалары процессорға тұрақты жадтайтын құрылғы- ІЖҚ(Read Only Memory - ROM) деп аталатын, ішіндегісі компьютерді әдеттегідей ажыратқанда өшпейтін арнайы типті жадтан жүктеледі. Бұл жадта операциялық жүйені және басқа бағдарламаларды дискіжетектердің бірінен жедел жадқа жүктеуге мүмкіндік беретін командалар жазылған. Кейінгі жаңа операциялық жүйелер бірнеше бағдарламаларды қатар орындауға мүмкіндік береді және әрбір бағдарлама жадтың өзіне бөлініп, арнайы бөлігіне жүктеледі.

Жалпы айтқанда, жүйе жадының көлемі неғұрлым үлкен болса, соғұрлым көп бағдарламаны қатар орындауға болады. Қазіргі компьютерде жад модульдері екі: (SIMM Single Inline Memory Module- жадтың біріктірме жеке модулі) немесе DIMM (Dual Inline Memory Module – жадтың құрамдас қосарлы модулі) типтерінің біріне жатады. Типтік 20 компьютерде қанша жедел жад болуы керек туралы тұжырымдар үздіксіз өзгеріп отырады. 80-жылдардың ортасында 1 Мбайт жадтың өрісі өте зор болып саналса, 90- жылдардың барысында 8 тіпті 16 Мбайт көлемі жеткілікті болып саналады. Бүгінгі таңда типтік деп көлемі 32-64 Мбайт ЖЖҚ саналады, бірақ өте жақын уақытта бұл көлем әуелі жалпылай қолданылатын модельдерде де 2-4 есе өседі. Жедел жад компьютерде модульдер деп аталатын стандарты тақталарда орналасады. Жедел жадтың модульдерін аналық тақшадағы сәйкес ажыратпаларға қондырады. Жедел жадтың модульдерінің негізгі сипаттамалары жад көлемі (4, 8,16,32Мбайт) және қатынау уақыты (әдетте 50-70- наносекунд – секундтың миллиардтық үлесі).

Сыртқы жад ДК-нің сыртқы құрылғыларына жатады және қашан болса да, қандай да болса міндеттерді шешуге қажнт болуы мүмкін кез-келген ақпаратты ұзық уақыт сақтау үшін қолданылады. Атап айтқанда, сыртқы жадта компьютердің барлық программалық жасауы сақталады. Сыртқы жад есте сақтайтын құрылғылардың әр алуан түрлерінен тұрады, бірақ неғұрлым кең тараған, негізінде кез-келген компьютерде болатын түрлері- қатқыл (ҚМДЖ немесе НДД) және иілгіш (ИМДЖ) магниттік дискілерде, магниттік таспаларда (стримерлер), оптикалық дисклерде (CD- ROM - Compact Disk Read Only Memory-тек оқитын ғана жады бар компакт-диск) және магнитті - оптикалық дискілердегі жинақтауыштар болып табылады.

Бұл жинақтауыштардың қызметі – ақпараттың үлкен көлемін сақтау, сақтаулы ақпаратты сұрау бойынша жедел жадтайтын құрылғыға жазу және басып шығарып беру. ҚМДЖ (НДД) мен ИМДЖ бір-бірінен конструкциясы, сақтайтын ақпарат көлемі бойынша, ақпаратты іздеу, жазу және есепке алу құрылғылары да әр түрлі болады. Ішкі жадта деретер мен программалар байттар немесе байттар тобы түрінде ұяшықтарда орналасады. Оларға ұяшық адресі бойынша шығуға болады.

Сыртқы жад құрылғысы мүлдем басқа. Мұнда сақталатын ақпарат көлемі үлкен болғандықтан, байттық әдіс қолайсыз. Біріншіден, көлемі тым үлкен. Екіншіден, пайдаланушылар үшн қиындық тудыратындығынан. Процессормен жұмыс істейтін ішкі жадтан айырмашылығы – адамның сыртқы жад құрылғысымен тікелей (ақпаратты жазу және сақтау кезінде) жұмыс істеуіне тура келеді. Байттық әдіс жағдайында пайдаланушының үнемі құрылғының типін, ондағы ақпараттың берілу схемасын тексеріп, байттың ішіндегісінің дерек немесе программа екендігін, егер дерек болса, онда ол оның қандай түрі және т.с.с. анықтап отыру қажет болады. Бұл проблемаларды шешу үшін сақтау құрылғыларының түріне, тасушының типіне, оның көлеміне, жазу және есепке алу жылдамдығына қатыссыз ақпарат сақтаудың арнайы пішіні ойлап табылды. Ақпарат тасушыға аты бар белгілі үлестер түрінде жазылады. Мұндай құрылым файлдық, ал үлестер файлдар деп аталады.

Файлдармен орындалатын күрделі айла-шарғыны операциялық жүйенің функционалды бөлігі болып табылатын файлдық жүйе жасайды. Файлдармен 21 орындалатын операциялардан басқа, файлдық жүйенің міндеті- файлдарды сақтауды ұйымдастыру және оларға жылдам шығуды қамтамасыз ету. Файлдарды орналастырудың үш варианты мүмкін: бірдеңгейлік, көпдеңгейлік, кестелік. Бірдеңгейлік схема жағдайында файлдар бірінен кейін бірі сызықты орналасады. Файлдарды іздеу, аты бойынша барлық файлдарды ретімен қарап шығу арқылы жүргізіледі.

Кестелік сақтау жағдайында жолдар мен бағандар нөмірлері олардың қиылысқанжеріндегі файлдың координаттары болып табылады. Көпдеңгейлік жүйеде файлды іздеу толық аты‖ деп аталатын файлдардың аты бойынша жүргізіледі. Қатқыл магнитті дискідегі жинақтауыштар немесе винчестер – бұл дискілер жиыны бар (екі жақ бетіне де ақпарат жазылатын, жылтыратып тегістелген ферромагнитті қабаты бар мүлтіксіз жазық бірнеше пластина), жетекпен бірге жинақталған (сәцкес электронды басқару схемасымен оқу-жазу миханизмінің үйлесуі) жадтайтын құрылғы.


Каталог: ebook -> umkd
umkd -> Ќазаќстан республикасыныњ білім жєне ѓылым министірлігі
umkd -> Ќазаќстан Республикасы Білім жєне ѓылым министрлігі
umkd -> Бағдарламасы «Мектептегі атыс дайындығы»
umkd -> Семей мемлекеттік педагогикалыќ институты
umkd -> «Кәсіптік қазақ тілі» ПӘнінің ОҚУ-Әдістемелік кешені
umkd -> Ќазаќстан республикасыныѕ білім жјне єылым министірлігі
umkd -> Ќазаќстан республикасы
umkd -> «Инженерлік-технологиялыќ факультеттіњ»
umkd -> Ќазаќстан республикасыныњ білім жєне ѓылым министрлігі
umkd -> «Таңдап алған спорт түрінің техникалық, тактикалық және дене дайындығы» пәні бойынша


Достарыңызбен бөлісу:
1   2   3   4   5


©kzref.org 2019
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет