Ќазаќстан Республикасыныњ бiлiм жєне ѓылым министрлiгi


Ақпаратты енгізу құралдары. Пернетақта және графикалық манипулятор.Қолданылуы,жұмыс істеу принципі, мүмкіндіктері



жүктеу 0.76 Mb.
бет4/5
Дата12.09.2017
өлшемі0.76 Mb.
1   2   3   4   5

3.2. Ақпаратты енгізу құралдары. Пернетақта және графикалық манипулятор.Қолданылуы,жұмыс істеу принципі, мүмкіндіктері ДЭЕМ пернелік тақтасы немесе пернелігі, кез келген ЭЕМ пернелігі тәрізді бір тақтада орналасқан пернелер жиынтығынан тұрады. Әрбір адам пернелік арқылы комьютерге символдық информация енгізіп, солардан оны басқару командаларын да құрастыра алады. Бұл күнде IBM комьютерлері пернелілігінің екі түрлі стандарты бар: 84 және 101 пернелік (ЭЕМ шығарылатын фирмалардың жасауына қарай бұдан аздап өзгешелік болуы мүмкін). Бірақ екі стандарттың да пернелерінің қызметі бірдей, рек олардың орналасуында және кейбір пернелерінің екі-екіден болуында ғана аздап айырма бар.
Бақылаусұрақтары:


  1. Модемнің қызметі және жылдамдығы қанша?

  2. Сыртқықұрылғылардыңтүрлері?

  3. Переферийнды құрылғыларға не жатады?

  4. Байланыс және телекоммуникация құрылғылары не үшін арналған?

  5. Ақпаратты енгізу құралдары туралы түсінік?


Дәріс №11.Компьютерлер үшін бағадарлама түрлері
Программалар — бұйрықтардың жалғасуының тәртіпке келтірілуі.

Программалық (бағдарламалық)жабдықтама —

ЭЕМ-нің автоматты түрде жұмыс істеуін  қамтамасыз ететін бағдарламалар мен нұсқаулар жиынтығы.





Аппараттық қамтамасыз ету

(HARDWARE)

Бағдарламалық қамтамасыз ету

(SOFTWARE)






Компьютердегі барлық құрылғылар;

Операциялық жүйе;

Сервистік бағдарлама;

Қолданбалы бағдарлама;


Қызмет  ету  қасиеттері  бойынша  программалық  жабдықтаманың  келесі  түрлерін  ажыратады:



  1. Жүйелік программалық жасақтама;

  2. Қолданбалық программалық жасақтама.





Жүйелікпрограммалықжасақтама (Системноепрограммноеобеспечение; systemsoftware) — компьютердіпайдаланументехникалыққызмететуге, есептеужұмыстарынұйымдастыруменқолданбалыпрограммаларәзірлеудіавтоматтандыруғаарналғанпрограммалықжасақтама.


Қолданбалы программалық жасақтама - әртүрлі мәселелік аумақтардағы қолданбалы есептерді шешуді жасақтайтын жеке қолданбалы программалар мен қолданбалы программалар дестелерінен (ҚПД) тұратын программалық жасақтама бөлігі. 

Желілік  программалық  жабдықтама  желілік  есептеуіш  жүйелердегі  жалпы  ресурстарды:  магниттік  дискілердегі  желілік  жинақтауышарды,  принтерлерді,  сканерлерді,  жіберілетін  хабарламаларды  және  т.б.  басқаруға    арналған. Жүйелік программалық жасақтаманың тағы да бір түрі –сервистік программалық құралдар.

Сервистік программалық құралдар бір жағынан ОЖ құрамына кірмейді, екінші жағынан компьютерді басқарудың қызметші функцияларын жүзеге асыруға арналған.

Сервистік программалық құралдар  – ОЖ функционалдық мүмкіндіктерін кеңейтетін және толықтыратын қосымша құралдар.


Cурет 10.1 – Жүйелік жабдықтама түрлері

Мұндай құралдарға келесілер жатады:



  •  қызметші программалар;

  •  мәліметтерді архивтеу құралдары;

  • антивирустық программалар;

Жүйелік программалар ЭЕМ-ның ақпараттық жабдықтар жұмысын басқарып, жұмыс істеп отырған адамды қолданбалы программалармен байланыстырады.

Базалық деңгей – базалық аппараттық құрылғылармен байланысуға жауап береді. Ереже бойынша, базалық программлар базалық саймандар құрамына кіреді және тұрақты жадыда сақталады.



Операциялық жүйе – компьютер құрылғыларының үздіксіз жұмыс істеуін ұйымдастырушы және түрлі командаларды орындауы арқылы пайдаланышының машина жұмысын басқаруына жеңілдік келтіруші жүйелік программалар.

Оның негізгі қызметі:

  • программалардың бір – бірімен және сыртқы құрылғылармен өзара әрекетін ұйымдастыру,

  • оперативті жадты бөлу,

  • компьютердің жұмыс істеу кезінде қате жіберілу сияқты түрлі оқиғаларды анықтау,

  • монитор мен принтердің жұмыс істеу режимдерін орнату,

  • пайдаланушының программасын іске қосып, оны орындау т.б.


Бақылау сұрақтары:


  1. Компьютерлік қамтамасыздандырудың түрлері мен сипаттамасы?

  2. Сервистікпрограммалыққұралдар ерекшеліктері?

  3. Қолданбалы және жүйелік бағдарламалардың айырмашылығы неде?

  4. Операциялық жүйенің негізгі қызметтері?


Дәріс №12. Тақырыбы: Операциондық жүйе (ОЖ) түсінігі, оның жұмыс мақсаты.
Операциондық жүйе (ОЖ, ағылшын тілінде – operating system) – компьютер жұмысын басқаратын және қондырғы (hardware), қолданбалы бағдарламалық қамсыздандыру (application software) мен компьютерді қолданушы(user) арасында делдал болып табылатын негізгі жүйелік бағдарламалық қамсыздандыру.

Операциондық желі жұмысының негізгі мақсаттары келесілер.

1.Қолданушы бағдарламаларын орындауда ыңғайлылықты, нәтижелілікті, сенімділікті, қауіпсіздікті қамтамасыз ету.Қолданушыға ең бастысы – оның бағдарламасының жұмыс істеп тұруы, оған қажет дұрыс нәтиже беруі, өзін болжалғандай ұстауы, шалыспауы, сыртқы шабуылдарға ұшырамауы. Бағдарламаларды осылай орындауға есептегіш ортаны операциондық желі қамтамасыз етеді.

2.Компьютерді қолданудаыңғайлылықты, нәтижелілікті, сенімділікті, қауіпсіздікті қамтамасыз ету.Операциондық желі компьютер және оның ресурстарын қолданудың максималды пайдалылығын және эффективтігін қамтамасыз етеді, үзулерді өңдейді, компьютерді жаңылулардан, тоқтап қалудан, хакерлік шабуылдардан қорғайды.ОЖ-нің бұл қызметі қолданушыға аса байқалмауы мүмкін, бірақ ол үнемі жүріп отырады.

3.Компьютерге қосылған желілік, диск және басқа сыртқы құрылғыларды қолдануда ыңғайлылықты, нәтижелілікті, сенімділікті, қауіпсіздікті қамтамасыз ету.Операциондық жүйенің онсыз компьютерді қолдану мүмкін болмайтын , ерекше функциясы – оның сыртқы құрылғылармен жұмысы. Мысалы, ОЖ қатқыл диске түскен кез-келген сұрауды өңдеп, сол арқылы сәйкес драйвер мен бақылағышты (контроллер) іске қосады.Компьютердің USB-слотына сұғылған кез-келген «флэшка» операциондық желімен танылып, өз логикалық атына ие болады да, шығарылып алынбайынша компьютердің файлдық жүйесінің бөлігіне айналады.

4.Заманауи ОЖ функцияларының ішінде мәліметтерді қорғау, сенімділік пен қауіпсіздікді қамтамасыз етудің аса маңыздылығын ерекше айтып өткен жөн. Компьютер мен операциондық жүйе өз мақсаты етіп компьютер жұмысын бұзу , қолданушының компьютерде сақталған конфиденциалды деректерін «бұзу», құпия сөз, логиндерді ұрлау, компьютерді жарнама немесе вирус және т.б. таратушы «робот» ретінде қолдануды қоятын хакерлер мен олардың бағдарламаларының шабуылы үнемі мүмкін және іс жүзінде болып тұратын желілік ортада жұмыс істейтіндігін ескерген жөн.Осыған байланысты Microsoft фирмасы 2002 жылы мақсаты бағдарламалық қамсыздандырудың, әсіресе операциондық жүйелердің сенімділігі мен қауіпсіздігін жоғарылату болып табылатын сенімді және қауіпсіз есептеулер бойынша (trustworthy computing initiative) жариялады.

Компьютерлік жүйе компоненттері.

Компьютерлік жүйе келесі компоненттерден тұрады:

1.Негізгі бөліктері компьютер командаларын (нұсқауларын) орындайтын орталық процессор (Central Processor Unit - CPU), бағдарламалар мен мәліметтерді сақтайтын жады (memory), компьютерге ақпаратты енгізуді және қолданушы-адам немесе басқа бағдарламаларға айқын қалыпта бағдарлама жұмысының нәтижесін шығаруды қамтамасыз ететін енгізу-шығару құрылғылары немесе , басқаша сыртқы құрылғылар (input-output devices I/O devices) болып табылатын компьютер аппаратурасы (hardware).Жиі программистік слэнгте аппаратураны «темір» деп те атайды.

2.Операциондық жүйе (operating system) – компьютер аппаратурасын түрлі бағдарламалар мен қолданушылардың пайдалануын басқаратын жүйелік бағдарламалық қамсыздандыру.

3.Қолданбалы бағдарламалық қамсыздандыру (applications software) – түрлі класты мәселелерді шешуге арналған бағдарламалар. Оларға бағдарламалау тілдерінен, мысалы С++, машиналық кодқа трансляцияны қамтамасыз ететін компиляторлар, деректер базасын басқару жүйелері (ДББЖ), графикалық кітапханалар, ойындық бағдарламалар, кеңселік бағдарламалар жатады.

4.Қолданушылар (users) – адамдар және басқа компьютерлер.Әр қолданушы өз жұмысының барысында есептегіш жүйенің бөлігіне айналады,өйткені жұмыс процессінде белгілі қатаң ережелерді сақтауы қажет.Желідегі басқа компьютерлер сервер рөлін атқарып, файлдарды сақтауға немесе үлкен бағдарламаларды орындауға арналған берілген компьютерге қатысты қолданушылар (клиент) рөлін ойнайды.

Операционды жүйенің негізгі құрауыштары

Ядро – аппаратурамен ерекше привилигияланған тәртіпте орындалатын кез-келген операциондық жүйенің төменгі деңгейлі негізі. Ядро жадыға бір рет жүктеліп, тұрақты мекен-жайда орналасады.



Қорларды басқару жүйе асты(resource allocator) – компьютердің есептеуіш қорларын – оперативті және сыртқы жады, процессор және т.б. басқаратын операционды жүйе бөлігі.

Басқарушы бағдарлама (control program, supervisor) – енгізу-шығару құрылғыларының жұмыс істеуін және басқа бағдарламалардың орындалуын басқаратын ОЖ жүйеасты.

Үлестірілген жүйелер (distributed systems) сымды немесе сымсыз желіге біріккен бірнеше компьютерден тұратын жүйелер.Шындығында, қазіргі барлық компьютерлік жүйелер сондай.Барлық операциялық жүйелер үлестірілген жұмыс тәртібін, желілік өзара әрекеттесу құралдарын, желі арқылы жоғарыжылдамдықты сенімді ақпарат жіберуді қолдау керек.

Реал уақыт жүйелері (real time systems) түрлі техникалық, әскери және басқа объектілерді реал уақыт тәртібінде басқаруға арналған есептеу жүйелері. Аппаратура мен бағдарламалық қамсыздандыруға, соның ішінде ОЖ-ге де қойылатын негізгі талабымен сипатталады: жүйе жауабы уақытының асуын болдырмауы. Реал уақыт ОЖ-не қатал шектеулер қойылады – мысалы, жүйе жұмысының негізгі циклында үзулер болмау керек.

Кластерлер үшін операционды жүйе жалпы мүмкіндіктерінен басқа кластер конфигурерлену, оған енетін компьютерлерді (процессорларды) басқару, кластер компьютерлері арасындағы мәселелерді шешуді параллелдеу құралдарын ұсынуы керек.Мұндай ОЖ мысалдары болып Microsoft фирмасының Windows 2003 for clusters, Windows 2008 High-Performance Computing (HPC) ОЖ табылады.


Бақылау сұрақтары:


  1. Операциялық жүйе дегеніміз не?

  2. Операциондық желі жұмысының негізгі мақсаттары

  3. Компьютерлік жүйе компоненттері.

  4. Қолданбалы бағдарламалық қамсыздандыру (applications software) қандай мақсатта қолданылады?



Дәріс №13-14. Тақырыбы: Әртүрлі классты компьютерлік жүйелерге арналған ОЖ ерекшеліктері.Қазіргі кездегі ОЖ. Бұлтты есептеулерге арналған ОЖ.
Дербес компьютерлерге арналған ОЖ ерекшеліктері

Дербес компьютерлер,ереже бойынша тек бір қолданушыға арналған.Дегенмен де,дербес компьютерлерге арналған ОЖ мультибағдарламалау режимін қарастыру қажет,себебі қолданушыларға бірнеше жұмысты бір уақытта орындаған тиімдірек әрі уйреншікті – мысалы қандай да бір текстті редакторда тере отырып,электронды поштадан хат қабылдау мүмкіншілігі,және де принтерде сол кезде қандай да бір құжаттарды шығарып отыру. Сонымен қатар,локальді желіде жұмыс істей отырып басқа да желідегі компьютерлерге кіру мүмкіндігі бар.Яғни,ОЖ дербес компьютерлер үшін уақыт бөлу режимімен қамтамасыз етілуі тиіс.

Дербес компьютерлер енгізу және шығару құрылғыларының түрлі жиынымен қамсыздандырылған,олармен жұмысты операциялы жүйе драйверлер арқылы орындайды.Драйверлер – төмен деңгейлі осы құрылғыларды басқаруға арналған жүйелік бағдарламалар жиыны. Қолданушы үшін барлық драйверлер бір операциялы жүйеде кірістірілгені абзал. Дегенмен де жағдай шиеленісуі мүмкін,себебі құрылғы драйверлерін ОЖ жасаушысы емес, ағылшын құрастырушысы фирмасы - Original Equipment Manufacturer (OEM)жасап шығарады. Сондықтан жаңа драйверлерді ОЖге құрғанда қандай да бір ақаулар тууы мүмкін. Практика жүзінде ОЖ кем дегенде екі-үш жыл эксплуатациядан өтуі қажет – дегенмен де қазіргі кездегі ОЖ түсініктірек бола бастады,және оларда драйверлер жиыны көбее түсуде.

13.1 Параллельді компьютерлі жүйелер және олардың ОЖ ерекшеліктері.

Параллельді компьютерлі жүйелер– әртүрлі бірнеше мультипроцессорлі жүйелерден тұратын жүйелер. Классикалық мысалдар: шетел компьютерлерінен - CRAY, өзіміздікінен – "Эльбрус"; қазіргі заманға сай – СКИФ сериялы компьютерлер. Қазіргі кезде мультипроцессорлы жұмыс станциялары шығарылып жатыр - мысалы, үстел компьютерін сатып алсаңыз, оның құрамынан екі немесе төрт процессор бірге ала аласыз.Әрине,ОЖ соған қатысты бұндай жүйенің реконфигурациясын қамтамасыз етуі қажет.

Параллерь компьютерлер арасында мынадай терең байланысқан (tightly coupled)жүйелер бар,олар ортақ жады арқылы қатынасады.

Көпядролы (multi-core) компьютерлер– компьютерлі жүйелер, нядролардың өзара байланысқан,бір кристалда орналасқан және екінші деңгейлі ассоциативті жадыны бөлетін ортак жадыдағы жүйелер.

Параллель компьютерліжүйе артықшылықтары:



  1. Жақсартылған өнімділік(throughput);

  2. Үнемділік;

  3. Жоғарғы сенімділік;

  4. Graceful degradation

  5. Қателіктерге төзімділік (fail-soft system)

Симметриялы және асимметриялымультипроцессорлыжүйелер

Симметриялы мультипроцессорлы жүйе - symmetric multiprocessing (SMP)бұл көпроцессорлы компьютерді жүйеОЖ бір ғана копиясын қолданатын процессорлар. Операциялы жүйе кез келген процессорда қолданылуы мүмкін.Соны да қарастыруымызға болады. Бұл жүйеде кез келген бос процессорға кез келген тапсырма берілуі мүмкін.

Асимметриялы мультипроцессорлы жүйе (asymmetric multiprocessing) – көппроцессорлы компьютерлі жүйемұнда процессорлар өз функциялары бойынша бөлінген.Әр процессорғаспецификалық тапсырма беріледі; главныйор (master processor) астындағы процессорлардың (slave processors) жұмысын қадағалайды. Мұндай жүйеде ОЖ, ереже бойынша,анықталған бір орталық процессорда жұмыс істейді. Бұл архитектура үлкен жүйелерге арналған.


Сур. 12.1.-SMP-архитектуралы компьютерлердің ұйымдасу схемасы


13.2 Тармақталған компьютерлік жүйелер және оның ОЖ ерекшеліктері

Бұл жүйеде (distributed system) есептеу бірнеше физикалық құрылғылар арасында болады,олар бір бірімен желі арқылы байланысады.

Бос байланысқан жүйе (loosely coupled system)– тармақталған компьютерлік жүйе,әр процессордың локалды жадысы бар, ал түрлі процессорлар бір брімен байланыс линиясы арқылы байланысады,олар жоғары ылдамдықты шиналар, телефон линиялары, Wi-Fi, EVDO, Wi-Max және т.с.с.Веб-сервер (Web server)– компьютер және бағдарламалық жасақтама, к Web-беттер арқылы клиенттерге кіруге мүмкіндік береді,ол компьютер-серверде орналасқан. Мысалы: Web-сервер Apache.

Прокси-сервер – компьютер және бағдарламалық жасақтама,, локальді желінің бір бөлігі және локальді желі бойынша Интернетке компьютерлердің эффективті қайтымын қамтамасыз етеді. Proxy-сервер негізінен ОЖге кірістірілген.

Серверлі бэк-энд (Server back-end)гсерверлі компьютерлердің локальді желілеріне кірістірілген топ,сервердің орнвна қолданылады,үлкен қауіпсіздікті қамтамасыз етеді және үлкен ресурстармен қамсздандырады


13.4 Кластерлі есептеуішжүйелер және олардың ОЖ

Компьютерлі кластерлер ғылыми есептеулер үшін өте танымал. Кластерлердегі компьютерлер, ереже бойынша,жылдам локальді желі бойынша байланысқан. Кластеризация екі немесе одан да көп жүйелерге жалпы жадыны қолдануға мүмкіндік береді.Компьютерлі кластерлер түрі:



  • асимметриялы кластеризация (asymmetric clustering);

  • cимметриялы кластеризация (symmetric clustering).

Softreal-timeжүйелердің бір түрі,мұнда уақыттық шектеулерді бұзу басқарылып отырған обьектінің жұмысын құртпайды.Мысалы – рейстерді жоспралау жүйесі жүзеге асатын коммерциялы авиалиниялардағы жоспарлау жүйесі .Қандай да бір уақыт кемшілігі боған сәтте ең жаңымсыз жағдай дегенде,кейбір пассажирлеге біраз уақыт күтуге тура келеді,дегенмен де ешандай фаталды жағдайлар да орын алмайды

Қалта компьютерлері (handhelds) және олардың ОЖ. Қалта мобильді компьютерлері (КПК), немесе Personal Digital Assistants (PDA), және мобильді телефондары жатады. Дегенмен де қазіргі кездегі коммуникация құрылғылары (мысалы, Wi-Fi) және де дербес компьютерлермен байланысы бар компьютерлер қалта мобильді телефондарында да қолдануды кейінненбері қолдануды жүзеге асырып,үлкен қолданыс аясын қамтамасыз етіп отыр.



Сур. 12.2. - ОЖ мүмкіндіктерін және концепциясын дамыту
Қазіргі кезде барлық үлкен компаниялар (Microsoft, IBM, HP, Dell, Oracle және т. с.с.) бұлтты есептеулер жүйесін құрастыруда;осы корпоративті жүйелердің интеграциясына тенденция құрылуда.

Параллель компьютерліжелілер бір брірмен тыс байланысқан болуы мүмкін (VLIW, көпядролы және т.б.) және аз байланысты немесе тармақталған болуы параллельді жүйелердің ерекшелігі мынада –жоғарылатылған өнімділік, жоғары сапа, қателерге деген тұрақтылық пен шыдамдылық.

Клиент-серверлі жүйелерде клиенттерфайл-серверлермен қамсыздандырылады, мәлметтер базасы, веб-серверлер, прокси-серверлер, электронды пошта серверлері, бэк-эндтер (пулалар, фермалар) серверлері.

Кластерлі есептеуіш жүйелер ғылыми есептеулер үшін қолданылады және бөлінуі жағынан симметриялы, асимметриялы, кластерлер,қысымды реттеуіштері бар кластерлерге және жоғары жылдамдықты кластерлер болып бөлінеді.

ОЖ дамуы түрлі компьютерлердің дамуына (mainframe, миникомпьютеров, ПК, настольных и карманных компьютеров) аналогты толқын арқылы (витками) өтеді, резидентті біртапсырмалы мониторлардан – уақытты бөлу қолдауына дейін және де желідегі жұмыстардың көп тармақтылығына байланысты.

Интеграцияланған есептеуіш орталар дәстүрлі,веб ориентациялы және кірістірілген болып үшке бөлінеді.

Мәтінді бұлтты есептеу үшін клиенттерге рұқсат алу деректердің өңдеуінің орталығының веб-сервисам арқылы веб және браузер, ПО және деректердің сақталған- инсталляцияранын назарымен клиенттің компьютерінде қамсыздандырады. Олар есептеудің ең танымал қалыбымен осы уақытты болып табылады. Міне – бұл бұлттан клиенттен толық тәуелділікі. Ең көп таратылатын орта және осы бұлтты есептеулер үшін - Microsoft Windows Azure қолданылады.


Бақылау сұрақтары


  1. Дербес компьютерлер үшін негізгі ОЖ мүмкіндіктері мен ерекшеліктері.

  2. Дербес компьютерер үшін қандай сыртқы құрылғылар қолданылады?

  3. Double bootable system жәнеboot loader дегеніміз не?

  4. Мультипроцессорлыжүйе деген не?

  5. Жақын байланысқан компьютерлі жүйе деген не?

  6. Көп ядролы компьютерлер қалай ұйымдасқан?

  7. Параллель компютерлі жүйелердің ерекшеліктері?


Дәріс №15.Операциялық жүйелердің түрлері
Операциялықжүйе (Операционнаясистема; operating system) — компьютердіңбарлықбастыәрекеттерін (пернелертақтасын, экранды, диск-жетектердіпайдалануды), сондай-аққатароперациялықжүйеніңбасқаруыменіскеқосылатынбасқапрограммалардыңжұмысынбасқаратын, көбінесетұрақтысақтауышқұрылғыдатұратын, машиналықкодтажазылған программа.

70-ж. ортасынанбастап UNIX ОЖ-ніқолданукомпьютерлердіңәртүрлітиптерінежеңілтүрдекөшебастады. 80 жылдардакоммуникациялықтехнологияларғалокальдықжелілерүшіннегізгістандарттар:



  1. ы — Ethernet

  1. Token Ring

80ж. аяғында — FDDI қабылданды.

БұлтөменгідеңгейдегіжелілікОЖүйлесімділігін, сондай-ақжелілікадаптердрайверлеріменОЖинтерфейсінстандарттаудықамтамасызетті. 90ж. басындабарлықОЖ-ларәртектіклиенттержәнесерверлерменжұмыстықолдайалатынқабілетібаржелілікОЖайналды. Текқанакоммуникациялықесептерді (CiscoSystemsкомпаниясының IOSжүйесі) орындауғаарналғанмамандандырылғанжелілікОЖ-лерпайдаболды.. СоңғыонжылдықтарішіндекорпоративтікжелілікОЖ-лергеерекшекөңілбөлінді, оларүшінмасштабтаудыңжоғарғыдәрежесі, желілікжұмыстықолдау, қауіпсіздіктіңдамығанқұралдары, гетерогендікорталықтажұмысістеумүмкіндігі, орталықтанәкімшілікетужәнебасқаруқұралдарыныңболуысипатты.

Windows NT 32 разрядты, алғашында 1993 жылы одан саң 1998 жылы жарыққа шыққан бірінші версиясы болып табылады. Бұл жүйе жоғары сенімді және тұрақты болып тек жұмыс жасауға арналған болатын. Сол себептен Windows NT-де түрлі қателіктер өте аз кездеседі. Бұның себебі NT OS/2 сияқты өзінің барлық программаларын басқаруын қадағалап отырады. Windows 3.1. 95/98/МЕ жүелерінде әрбір іске қосылған программа өзін басты санап және жедел жадтағы кез келген орынға ие болу үшін күресті, сол себептен операциялық жүйенің қызметі нашарлады.

WindowsNT/2000 операциялық жүйесі NT бұл жағдайды кеңінен қарастырып әрбір программаға өзіне лайықты жедел жадтан орын береді. Бұл орындарда арнайы адрестер арқылы орнылысты. Бұдан бастап NT Windows 98 қарағанда компьютер ресурстарына кез келген программалардың мүмкіндігін шектеді. Бірақ NT - мен жұмыс жасаудан көптеген программалар бас тартты.

NT артықшылығы жүйелік режимде жұмыс жасауда ғана, басқаша айтқанда кез келген компьютерлермен байланыс жасауда белгілі болады.

1998 жылдың аяғында Microsoft корпорациясы 1999 жылы шығуға болжаған Windows NT 5.0. версиясы жаңа атпен, яғни, Windows 2000 шығады деп жариялады. Бірақ оның тек қана аты өзгеріп қоймай бұл операциялық жүйе тек бірлескен саудада емес, сонымен қатар үйдің дербескомпьютері болуы тиіс еді.

Windows 2000 операциялық жүйесі Windows NT 5.0 түрінде көрсетеді, бұл Window NT 4.0 жүйенің қасиетін алған.Бұл толығымен 32-разрядты көпесепті жүйе болып табылады. Сервистердің дамыған жүйесі: файл-сервис, принт-сервис, деректердің қорғалуы және тұрақтылығы, деректреді архивтеу, хабарлама алмасу қызметі, түрлі деректер қоры.

80-ші жылдардың ортасында UNIX операциялық жүйесі мини-компьютерлерде және инженерлі жұмыс станцияларында қолданылды.

UNIX дербес жүйе. UNIX жүйесі С жоғарғы деңгейдегі тілге жазылғаннан кейін, жаңа машинаға көшіру мәселесі жеңіл процесс бола бастады. Жүйені көшіруде алдымен С тілінен жаңа машина үшін компилятор жазу қажет болды. Содан кейін жаңа машинаның еңгізу-шығару құрылғысы үшін, яғни терминалдар, принтерлер және дискілер үшін құрылғылар драйверін жазу қажет болды.

UNIX операциялық жүйесі PDP – 11 машинадан ауыстырылған алғашқы компьютер –Interdate 8/32 мини-компьютері болыды. Мұнда, UNIX жүйесінда бүтін сандар 16-разрядты, адресі 16- битті, және негізгі айнымалыларды сақтау үшін үш регистр болды деген тұжырым пайда болды. Бірақ бұл тұжырымның біреуіде ақиқатты болғанжақ. UNIX жүйені ақиқатты етіп жасау үшін біраз еңбектену керек болды.

UNIX жүйесінде желімен жұмыс істеудің барлық жұмыстары екі машинаны қосудан басталды. Interdate – кейін UNIX жүйесі VAX-қа ауыстырылды, ал содан кейін басқа компьютерлерге ауыстырылды.

1984 жылы АҚШ басшылары AT&T корпарациясын бөлгеннен кейін компания қаржылық инвестицияны компьютерлік өндіріске заңды салуды жүзеге асырды. Ұзамай осыдан кейін AT&T компаниясы UNIX жүйесінің бірінші коммерциялық вариантын нарыққа шығарды. Оның нарыққа шығуы аса сәтті болмады, сондықтан бір жылдан кейін ол жаңа версиясына ауыстырылды. UNIX жүйесінің негізгісі – процесстер болып табылады. UNIX процесстері классикалық процесстерге ұқсайды. Әр процесс бір программаны жүктейді және басқарудың бір ағымын алады. Басқа сөзбен айиқанда процессте бір командалар счетчигі бар.



UNIX міндеті. UNIX операциялық жүйесі бірнеше процесстерді қолдайтын және бірнеше пайдаланушыларды бір уақытта қолду үшін өндірілген интерактивті жүйе болып табылады. Көп жағдайда программистердің көпшілігі бір жүйені құруда белсіп қызмет етеді, сондықтан UNIX операциялық жүйеде жалпы ақпаратпен бірігіп пайдалануды және программистердің бірігіп жұмыс жасауға мүмкіндік береді.

UNIX утилиттері. Пайдаланушы UNIX интерфейсі тек қабықшадан ғана емес, сонымен бірге стандартты қамтамасыз ету программалардан, яғни утилиттерден тұрады. Жалпы айтқанда бұл программаларды келесідей алты санатқа (категорияға) бөлуге болады:Файлдар мен каталограрды басқару командалары;

Фильтрлер;

Программаларды өндіру тәсілдері;

Мәтіндік процессорлар;

Жүйелік басқару;

LUNIX операциялық жүйесі 1991 жылы құрылып және 1994 жылы Линус Торвальдспен шығарылған Ол басқа операциялық жүйелерден барлық мүмкіндіктерімен ерекшеленеді. LUNIX жазылған ғана операциялық жүйе қызығушымен құрылған (Торвальдс оны дипломдық жұмыс ретінде жазған). Сонымен қатар ол, осы сияқт әлемнің әртүрлі мемлекеттерінің қызығушыларымен күн сайын дамып, толығып және қолдау тауып отарады. Сонымен қатар LUNIX біздің жазылған еркін таралатын операциялық жүйе.


«Еркін таралу» статусы операциялық жүйенің тек бір ғана қасиеті бар, мысалы ашық архитектура. LUNIX ядросы басқа Windows дан айырмашылығы, «шығу мәтіндері» түрінде таралады және өзгертулер үшін ашық, сол себепті оны әрбір білімді программист оны компьютерге жеңіл және тез қоса алады. Осылайша LUNIX орындалады. Әлемнің милиондаған программистері өздерінің ескертулері мен қасымшаларын, Линус Торвальд басқаруындағы «Мозговой центр» деп аталатын орталыққа жіберіледі және олардың ішіндегіең қызықтылары ядроның негізгі версиясына автоматты қосылады.
Осы уақытта LUNIX операциялық жүйесі UNIX-пен бігіге бастады, сондықтан оған UNIX – тің программалық қамтамасыздандырулар ауыстырылғаннан кейін LUNIX жүйенің пайдалылығы үлкейді. Сонымен бірге операциялық жүйе LUNIX ОЖ дамуына және кеңейюіне бірнеше адамдар үлесін қосты.

LUNIX операциялық жүйесі 1991 жылы құрылып және 1994 жылы Линус Торвальдспен шығарылған Ол басқа операциялық жүйелерден барлық мүмкіндіктерімен ерекшеленеді. LUNIX жазылған ғана операциялық жүйе қызығушымен құрылған (Торвальдс оны дипломдық жұмыс ретінде жазған). Сонымен қатар ол, осы сияқт әлемнің әртүрлі мемлекеттерінің қызығушыларымен күн сайын дамып, толығып және қолдау тауып отарады. Сонымен қатар LUNIX біздің жазылған еркін таралатын операциялық жүйе.


«Еркін таралу» статусы операциялық жүйенің тек бір ғана қасиеті бар, мысалы ашық архитектура. LUNIX ядросы басқа Windows дан айырмашылығы, «шығу мәтіндері» түрінде таралады және өзгертулер үшін ашық, сол себепті оны әрбір білімді программист оны компьютерге жеңіл және тез қоса алады. Осылайша LUNIX орындалады. Әлемнің милиондаған программистері өздерінің ескертулері мен қасымшаларын, Линус Торвальд басқаруындағы «Мозговой центр» деп аталатын орталыққа жіберіледі және олардың ішіндегіең қызықтылары ядроның негізгі версиясына автоматты қосылады.
Осы уақытта LUNIX операциялық жүйесі UNIX-пен бігіге бастады, сондықтан оған UNIX – тің программалық қамтамасыздандырулар ауыстырылғаннан кейін LUNIX жүйенің пайдалылығы үлкейді. Сонымен бірге операциялық жүйе LUNIX ОЖ дамуына және кеңейюіне бірнеше адамдар үлесін қосты.

1996 жылы жарыққа 2.0 версиясы шықты. LUNIX жүйесінің бұл версиясы С тілінің – 470000 жолынан, және ассемблер мәтінінің –8000 жолынан тұрды. 2.0 версиясынан кейін қосымша выпусктар шыға бастады.



Арнайы LUNIX үшін пайдаланушының екі әртүрлі графикалық интерфейсі жазылды: GNOME және KDE. LUNIX жүйесі тегін үлестірігленге қарамастан, ұзындығы бойынша Microsoft корпорациясының Windows 2000 операциялық жүйесі үшін лицензиясынан жоғары болды. Пайдаланушылар екілік файлдарды, мәтіндерді еркін көшіреді, үлестіреді. LUNIX және UNIX жүйелерінің ішкі құрламдың деректері, программалары, алгоритмдеріөте ұқсас болды. Мысалы, 80% пайызы LUNIX-тің 150 жүйелік шақырулары POSIX, BSD жүеге ұқсан болды. Сонымен UNIX жүйесін жазудың үлкен бөлігі LUNIX-ке де қолданылады.
Бақылау сұрақтары:

  1. Қазіргі кезде қандай операциялық жүйелер қолданылады?

  2. LUNIX жүйесінің UNIX-операциялық жүйесінен айырмашылығы неде?

  3. WindowsNT/2000 операциялық жүйесі ерекшелітері?

  4. Локальдық желілер үшін негізгі стандарттары қандай?

4)Семинар (практикалық) немесе зертханалық сабақтарды өткізу жоспары

Каталог: ebook -> umkd
umkd -> Ќазаќстан республикасыныњ білім жєне ѓылым министірлігі
umkd -> Ќазаќстан Республикасы Білім жєне ѓылым министрлігі
umkd -> Бағдарламасы «Мектептегі атыс дайындығы»
umkd -> Семей мемлекеттік педагогикалыќ институты
umkd -> «Кәсіптік қазақ тілі» ПӘнінің ОҚУ-Әдістемелік кешені
umkd -> Ќазаќстан республикасыныѕ білім жјне єылым министірлігі
umkd -> Ќазаќстан республикасы
umkd -> «Инженерлік-технологиялыќ факультеттіњ»
umkd -> Ќазаќстан республикасыныњ білім жєне ѓылым министрлігі
umkd -> «Таңдап алған спорт түрінің техникалық, тактикалық және дене дайындығы» пәні бойынша


Достарыңызбен бөлісу:
1   2   3   4   5


©kzref.org 2019
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет