Қазіргі кезеңде бүкіл көлік және ауыл шаруашылығы техникасының қозғаушы күші механикалық энергия негізінен органикалық отынның қызуынан алынады



жүктеу 0.61 Mb.
бет4/5
Дата24.09.2017
өлшемі0.61 Mb.
1   2   3   4   5

6.3 Дизель

Дизельдің индикаторлық диаграммасында сығымдау политропасын салу бензин моторы үшін көрсетілген әдіспен жүргізіледі (6.2-тармақты мұқият қарап шығыңыз). Жұмыстық Vh көлемі εх арқылы 7 – 8 аралыққа бөлінеді. Мысалы, жылулық есептегі ε = 17 болса, εх мағынасы 17–16,5–16–15–13–11–8–4–1 болуы мүмкін. Әрі қарай сол әдіспен ОА, ОВ сызықтары белгіленіп, өзгермелі ОХ координаты және газ қысымы рх табылады.

Дизельде өтетін ұлғаю процесі 2 кезеңнен тұратындықтан ұлғаю политропасын салуда өзгешеліктер бар. Ең әуелі тұрақты қысым жағдайында өтетін көлем өзгеруі табылады

мұндағы ρ – бастапқы ұлғаю дәрежесі(5-кестені қараңыз).



Ескертпе: Z'Z сызығының ординатасы рz шамасына тең.

Ұлғаю политропасының қисық бөлігі жұмыстық көлемнің Vz Vв аралығында салынады. Оған кейінгі ұлғаю дәрежесінің δ анықталған шамасынан 1 дейін азаюы сай келеді. Сондықтан δ – 1 ауқымын аралық нүктелерге еркін түрде болу қажет. Мысалы, δ = 12 болса, оның ағымдағы шамасы δх : 12 – 11,5 – 11 –10 – 9 – 8 – 6 – 4 – 1 болуы мүмкін.



Онан кейін өзгермелі көлем координаты табылады.



ОВ – цилиндрдің толық көлеміне сәйкес сызық.

Координаттық нүктелерге сәйкес газ қысымы.





Ескертпе: 1) n1 және n2 шамасын сығымдау және ұлғаю процестерін есептеуден алу қажет (3-тарау);

2) рх шамасын есептеуді бір нүкте үшін ғана көрсету жеткілікті;

Есептеу нәтижелерін кестеге топтастырған ыңғайлы.
7-кесте – Дизельдің индикаторлық диаграммасының аралық нүктелерін есептеу


Нүкте №

Сығымдау политропасы

Ұлғаю политропасы



OX, мм



px, МПа



OX, мм



, МПа

1

ε










δ










2

...


...

...


10

1












1












6.4 Индикаторлық диаграмманы құру әдістемесі

Диаграмма тұрғызуды біркелкі шкаласы бар көлем координаты (абсцисса) өсінде μs масштабын ескере отырып, откамера көлеміне сәйкес нүкте (ОА сызығы) мен цилиндрдің толық көлеміне сәйкес нүктені (ОВ сызығы) белгілеуден бастайды. Қысым координаты (ордината) өсінде де біркелкі шкала орнатып, өлшем бірлігін көрсетеді. Қысым масштабы μр мөлшерін индикаторлық диаграмманың биіктігі (рz) оның табанынан (Vh) 1,5 – 2,0 есе үлкен болатындай қылып таңдайды. Әдетте, μр = 0,05 МПа/мм немесе μр = 0,1 МПа/мм.

Мұнан соң p – V координат жүйесінде 5-кестеге жинақталған белгілі pa, pb, pc, pz, pr шамаларын нүктелейді. Нүктелерді жатық сызықпен қоса отырып, диаграмма тұрғызады. Енгізу және аластау процестері шартты түрде тұрақты қысым жағдайында өтеді деп есептеп, ра және рr шамасына сәйкес түзу сызықпен бейнелейді. Сондай-ақ диаграммада бензин моторы үшін атмосфералық қысымды ро, ал дизель үшін үрмелеу қысымын рк көрсетеді.
7 Мотордың сыртқы жылдамдық сипаттамасын құру және талдау
7.1 Жалпы мәлімет

Мотордың негізгі көрсеткіштерінің (Ne, Me, Gот, ge және т.б.) айналым жиілігіне сай өзгеруін жылдамдық сипаттамасы деп атайды. Егер мұндай сипаттама бензин моторының дроссельдік қақпақшасы толық ашылған немесе дизельдің отын айдағышының реттегіш тетігі (рейка) шектегішке тірелген, яғни циклдік отын мөлшерінің максимум шамасына сәйкес (әр нүктеде) анықталса, ол мотордың сыртқы жылдамдық сипаттамасы (СЖС) болып табылады.



а) б)


а – бензин моторы; б – дизель

3-сурет – сыртқы жылдамдық сипаттамасы

СЖС – мотордың негізгі (паспорттық) сипаттамасы. Бұл сипаттама бойынша мотордың лайықталған (номинал) қуатын және өзге де маңызды көрсеткіштерін анықтайды.

СЖС диаграммасын сынақ негізінде немесе жылулық есеп нәтижелерінің негізіңде белгілі эмпирикалық өрнектерді қолдана отырып тұрғызуға болады. Курстық жобада соңғы әдіс «ВСХ ДВС» компьютерлік есептемелік бағдарлама түрінде берілген.


7.2 Сыртқы жылдамдық сипаттаманы компьютерде есептеу тәртібі

1-қадам. Бағдарлама іске қосылғаннан кейін пайдаланушы өзі туралы мәлімет енгізуі қажет

4-сурет – Пайдаланушы туралы мәлімет терезесі
2-қадам. Бағдарламаның негізгі терезесіне төмендегі өлшемдерді енгізу керек:

Ne – жылулық есепте анықталған мотордың тиімді қуаты;

ge жылулық есепте анықталған үлестік отын шығыны;

nном – мотордың техникалық сипаттамасында берілген лайықталған (номинал) режимнің айналым жиілігі;

nmin , 2, 3, 4, 5, 6, max – төмендегі ескертпе нұсқауға сәйкес қабылданатын айналым жиілігі (сипаттаманың аралық нүктелері).

Ескертпе: 1. Ең төменгі nmin айналым жиілігін бензин моторы үшін 800 – 1000 айн/мин, дизель үшін 600 – 800 айн/мин аралығында қабылдау қажет.

2. Аралық нүктелерді (n2 – n6) еркін түрде, n ном тұсында жиірек орналастыру қажет. Нүктелердегі n шамасын 100 дейін дөңгелеткен дұрыс (мысалы, n3 = 2567 немесе 2641 айн/мин емес, n3 = 2600 айн/мин болғаны ыңғайлы).

3. Дизельдің СЖС nmin – n ном аралағында есептейді, демек бағдарламаға дизель үшін nmax шамасын енгізу қажет емес!

4. Бензин моторы үшін nmax = (1,05 – 1,20) n ном.



5-сурет – Негізгі терезе (толтыру үлгісі)
3–қадам. Барлық мәлімет енгізілгеннен кейін, есептеу процесі атқарылып, нәтижесі кесте түрінде мониторда бейнеленеді.

6-сурет– Есептеу нәтижелерінің терезесі
Бұл кесте студенттің есебі ретінде HTML форматында сақталады.

7-сурет– Есеп нәтижелерін HTML форматында сақтау терезесі
Есептеу нәтижесі бойнша СЖС графигін салып, курстық жобаның сызба бөлігінде көрсету қажет.
7.3 Сыртқы жылдамдық сипатамасын талдау

Бұл сипаттаманы жалпы талдау Ne, Me, GОТ, ge көрсеткіштерінің айналым жиілігінде байланысты өзгеру себептерін түсіндіруге негізделген. Мысалы, мотордың жылдамдық режимі өскенде Ne өсімінің бірте-бірте бәсеңдеуін, Me шамасының төмендеуін, отын мөлшерін реттегіш тетіктің бір қалыпты жағдайында GOT мөлшерінің ұдайы ұлғаюын, gemin деңгейі қандай режимге сәйкес келетінін түсіндіре білу өте маңызды.

Курстық жобада міндетті түрде салыстырмалы талдау жүргізу қажет. Бұл үшін жобада есептелген және мотордың техникалық сипаттамасында көрсетілген Nemax және Memax шамаларын салыстырып, айырмашылығын түсіндіру керек. Сондай-ақ айналдырғыш моменттің астамдық коэффициеттерін де анықтап, зерделеу қажет.

Талданатын көрсеткіштерді кестеге (8-кесте) жинақтаған ыңғайлы.

Мотордың техникалық сипаттамасында nном режимі үшін Me шамасы көрсетілмегендіктен, оны сипаттамадағы Nе үшін анықтап, кестеге енгізу қажет, Нм


Онан кейін айналдырғыш моменттің астамдық коэффициентін 8-кестедегі мәліметтер бойынша 2 рет – техникалық сипаттама бойынша және курстық жобада анықталған СЖС бойынша төмендегі формуланың көмегімен есептейді.


8-кесте – Мотордың техникалық сипаттамасы және есеп бойынша анықталған негізгі көрсеткіштері


Негізгі өлшемдер

Техникалық сипаттама бойынша

Есеп бойынша

Тиімді қуат Nе (nном сәйкес), кВт

берілген

жылулық есептен

Айналдырғыш момент  (nном режиміне сәйкес), Н·м

анықтау қажет

Айналдырғыш момент максимум шамасы Ме мах, Н·м

берілген

СЖС графигі бойынша

Мемах шамасына сәйкес айналым жиілігі, айн/мин

берілген

Айналдырғыш моменттің астамдық коэффициенті К

анықтау қажет

Әрі қарай 8-кесте бойынша мотордың негізгі көрсеткіштерін салыстырмалы түрде талдау қажет. Ең әуелі техникалық сипаттамадағы және есептелген Ne, Me шамаларының айырмашылығын (немесе теңдігін) түсіндіру қажет. Бұл үшін тапсырмада берілген есептеу шартын, оның бұл көрсеткіштерге әсері қандай екенін ескерген жөн. К коэффициентінің өзгеруін мотордың динамикасы тұрғысынан зерделеу қажет.

Отын үнемділігінің көрсеткіші – nном режиміндегі үлестік отын шығынын көліктік ІЖМ озық үлгілеріне тән ge шамасымен салыстыру керек. Атамыш көрсеткіш бензин моторы үшін ge =220 – 230 г/(кВт∙сағ), дизель үшін ge = 200 – 210 г/(кВт∙сағ) деңгейінде.
8 Майлау жүйесін есептеу
8.1 Негізгі өлшемдер

Мотордың майлау жүйесі қосарланған тетіктердің үйкелісін азайтып, салқындауын қамтамасыз етеді. Көлік моторларында негізгі тетіктерге май қысыммен беріліп, ашық үйкеліс беттері шашырату әдісімен майланады.

Майлау жүйесін есептегенде белгілі бір уақыт ішінде айналымдағы май мөлшері, май радиаторының салқындату беті, май айдағыштың құрылымдық өлшемдері анықталады.

Айналымдағы май мөлшері қызған тетіктерден майлау жүйесіне түсетін жылу деңгейіне байланысты. Бұл жылу мөлшері, кДж/с





Qж – отын жанғанда бөлінуге тиіс жалпы жылу мөлшері (жылу балансын қараңыз).

Демек айналымдағы май мөлшері, м3





 – май нығыздығы,  = 900 кг/м3 деп алуға болады;

 – майдың орташа жылу сыйымдылығы,  = 2,1 кДж/(кг·К);

 – майдың мотор ішінде қызынуы,  = 10 – 15 К.

Майлау жүйесіндегі май қысымының қажетті деңгейі мен тұрақтылығын қамтамасыз ету үшін май айдағыштың жұмыс өнімділігін әдейі жоғарылатады, м3





ηайд – айдағыштың май түсіру коэффициенті, ηайд = 0,6 – 0,8.

Олай болса, май айдағышты айналдыруға қажет қуат, кВт





р – жүйедегі май қысымы (бензин моторында р = 0,3 – 0,5 МПа, дизельде p = 0,3 – 0,7 МПа);

ηма – айдағыштың механикалық ПӘК, ηма = 0,85 – 0,90.


8.2 Май суытқыш радиатор

Көлік моторларында мұндай радиатордың ауамен немесе сұйықпен салқындатылатын түрлері қолданылады. Жобада ауамен салқындатылатын радиатор есебі берілген.

Радиатордың негізгі өлшемі – Qм жылуын қоршаған ортаға сейілтетін салқындату бетінің тиімді ауданы, м2



Тм – радиатордағы майдың орташа температурасы, Тм=350 – 365 К;

Та – ауаның радиатор алдындағы орташа температурасы, Та = = 300 –315 К;

Км – майдан салқындатқыш ауаға жылу беру коэффициенті, Км = = 23 –72 Вт/(м2·К).
9 Салқындату жүйесін есептеу
9.1 Салқындату жүйесінің негізгі өлшемдері

Көлік моторларында басым түрде қолданылатын сұйықпен салқындату жүйесінің негізгі өлшемдеріне белгілі бір уақыт ішінде айналымдағы сұйық мөлшері, сұйық айдағыштың жұмыс өнімдігі мен қуаты жатады.

Айналымдағы сұйық мөлшері, м3

мұндағы Qсал – салқындату жүйесіне өтетін жылу (жылу балансын қараңыз);



ΔTc – сұйықтың радиаторға енетін және шығатын жеріндегі температура айырмашылығы, ΔTc = 8 – 14 К;

сc және ρc – салқындатқыш сұйықтың жылу сыйымдылығы мен нығыздығы. Қату температурасы төмен арнайы сұйық үшін сж = 4000 Дж/(кг·К), ρж 1070 кг/м3.

Айдағыштың жұмыс өнімділігі, м3





η – айдағыш коэффициенті, η = 0,8 – 0,9

Айдағыштың айналдыру қуаты, кВт





ηм — сұйық айдағыштың механикалық ПӘК, ηм = 0,7 – 0,9;

pа – сұйық айдағыштың қысымы, pа = 0,10 – 0,15 МПа.
9.2 Сұйық салқындатқыш радиатор

Жылу алмастыру құралы болып табылатын радиатордың негізгі өлшемдері – салқындату беті, 1 с ішінде радиатор арқылы өтетін сұйықтың және салқындатқыш ауаның массасы.

Радиатордың тиімді салқындату беті, м2



К радиатордың жылу шығару коэффициенті, К = 100 – 160 Вт/(м2·К);

Tс радиатордағы сұйықтың орташа температурасы, Tс = 358 – – 365 К;

Та – радиатор арқылы өтетін ауаның орташа температурасы, Та = = 323 – 328 К.

Радиатордан өтетін сұйық мөлшері, кг/с





Gайн, ρс – айналымдағы сұйықтың мөлшері мен нығыздығы.

Радиатор арқылы өтетін ауа мөлшері, кг/с





сa – ауаның жылу сыйымдылығы, сa = 1000 Дж/(кг·К);

ΔTa – радиатордан өткенде ауа температурасының ұлғаюы, ΔTa = = 20 – 30 К.

Әдебиеттер


1 Автокаталог. Модели 1999 г. – М. : За рулём, 1998. – 384 с.

2 Володин А. И. Локомотивные двигатели внутреннего сгорания. – 2-е изд., перераб. и доп. – М. : Транспорт, 1990. – 256 с.

3 Двигатели внутреннего сгорания : учебник в 3 кн. / под ред. В. Н. Луканина. – М. : Высшая школа, 1995. – 1478 с.

4 Ордабаев Е. К. Автомобиль моторының теориясы : окулық. – Астана : Арман-ПВ, 2009. – 126 б. – (Сер. «Кәсіптік білім»)

5 Расчет автомобильных и тракторных двигателей : учебное пособие для вузов / А. И. Колчин, В. П. Демидов – М. : Высшая школа, 2002. – 496 с.

6 Топлива, смазочные материалы, технические жидкости. Ассортимент и применение: справочник / под ред. В. М. Школьникова. – М. : Изд. центр «Техинформ», 1999. – 596 с.

7 Энергетические установки подвижного состава : учебник / В. А. Кручек, В. В. Грачёв, В. В. Крицкий. – М. : Издательский центр «Академия», 2006. – 352 с.

Каталог: arm -> upload -> umk
umk -> Жұмыс бағдарламасы қазақстан тарихының тарихнамасы пәні бойынша 050203-Тарих мамандығының студенттеріне арналған
umk -> Программа дисциплины Форма для студентов ф со пгу 18. 2/07
umk -> Жұмыс бағдарламасы шет елдер тарихының тарихнамасы пәні бойынша 050203-Тарих мамандығының студенттеріне арналған Павлодар
umk -> АќША, несие, банктер
umk -> Жұмыс оқу бағдарламасының титулдық парағы
umk -> Web-технологияныњ ±ѓымдары
umk -> Программа дисциплины для студентов
umk -> Ф со пгу 18. 2/05 Қазақстан Республикасының Білім және ғылым министрлігі
umk -> Јдістемелік нўсќаулыќ


Достарыңызбен бөлісу:
1   2   3   4   5


©kzref.org 2019
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет