Бағдарламасы Нысан пму ұс н 18. 2/06 Қазақстан Республикасының Білім және ғылым министрлігі



жүктеу 288.52 Kb.
Дата21.04.2019
өлшемі288.52 Kb.
түріБағдарламасы


Жұмыс бағдарламасы




Нысан

ПМУ ҰС Н 7.18.2/06







Қазақстан Республикасының Білім және ғылым министрлігі

С. Торайғыров атындағы Павлодар мемлекеттік университеті


Философия және мәдениеттану кафедрасы


ЖҰМЫС бАҒДАРЛАМАСЫ



Қазақ халқының рухани мәдениетінің тарихы пәнінің

050203 «Тарих»

мамандығының студенттеріне арналған

Павлодар



Мемлекеттік жалпыға міндетті мамандықтың білім стандарты мен типтік оқу жоспары негізінде әзірленген

пәннің жұмыс бағдарламасына бекіту парағы









Нысан

ПМУ ҰС Н 7.18.1/07


БЕКІТЕМІН

ОІ жөніндегі проректор ___________Н.Э.Пфейфер

200 _ж. «___»_____________


Құрастырушылар: т.г.к, доцент Жапекова Г.К

Философия және мәдениеттану кафедрасы


ЖҰМЫС БАҒДАРЛАМАСЫ
«Қазақ халқының рухани мәдениетінің тарихы» пәні бойынша

050203 «Тарих» мамандығының студенттеріне арналған


Жұмыс бағдарламасы 050203 «Тарих» мамандығы мемлекеттік жалпыға міндетті мамандық стандарты 3.08. 274-2006 және 050203 «Тарих» мамандығы типтік бағдарлама негізінде әзірленіп және 22 маусым 2006 ж. РОӘК бұйрығы бойынша бекітілген
Кафедра отырысында ұсынылған 200_ж. «___»_________________ №_____хаттама

Кафедра меңгерушісі ___________________ Ахметова Г.Ғ.

Факультеттің әдістемелік кеңесімен құпталған

___________200_ж. «_____»______________ №____хаттама

ӘК төрайымы _____________________ Мошна Н.И

КЕЛІСІЛДІ

Факультет деканы ____________ Акишев А.А. 200_ ж. «____»_____________



Жжәқб құпталды

ЖжӘҚБ бастығы __________ Варакута А.А. 200_ж. __»_____________



1. «Қазақ халқының рухащ мәдениетінің тарихы» атты жаңа жалпы курсты дайындау және енгізу, жалпы тарихи контекстте үлттық мәдениет мәселелерін терең зерттеу, пәнаралық интеграция, гуманизация бағытындағы тарихты оқытудың университетті" жүйесін жетілдірудің объективті пісіп жетілген қажеттіліктерінен туындады.

1.1 Пәннің мақсаты "Қазақ халқының рухани мәдениетінің тарихы" курсының мақсат студенттерге қазақ халқының рухани мәдениетінің қүндылыкты-мәнді мазмүны мен тарихилығын, бай мүралардың мағынасын, өркениеттік теор түрғысынан халықтардың мәдени дамуындағы заңдылықтар мен бағыттар, мәдени жетілу мен трансформацияның маңызын ашып көрсету.
1.2 Пәннің міндеттері - сақ-үйсін және ежелгі түркі дөуіріндегі тайпалардың өнері ме мифологиясының, ежелгі кезеңдегі рухани мөдениеттің, номадизмнің мөде аспектілерінің негізгі мазмүнын анықтау;

мүсылмандық фактордың рөлі мен маңыздылығын, исламдануды идеялық-қүлықтық және социомәдени аспектілерін айқындау;

қазақ фольклорының, жырау, ақын, билер, музыканттар шығармаларының, жазба әдебиет ескерткіштерінің мағынасын, халықтьщ діни өмірінің, ағартудың, дәстүрдің, менталитеттің, адамгершілік және эстетикалық идеалдардың мазмүнын ашу;

отарлау дәуірінің мәдениетін сипаттау; отарлау саясаты мен еуропалық білім беру жүйесінің ықпалындағы дүниетаным трансформациясымен байланысты рухани-мәдени процестер үрдісі мен қарама-қайшылықтарын, жалпы мүсылмандық жәдидизмнің ажырамас бөлігі ретіндегі қазақ ағартушылығының мәнін, батыс-шығыс өркениеттік диалог пен синтез проблемаларын анықтау.



1.3 Пәнді оқып білу барысында студенттер нені білу қажет:

- қазақ халқының материалдық мәдениетінің негізгі элементтерін

- қазақ халқының материалдық мәдениетін зерттеудің деректерін білу

- материалдық мәдениеттің негізгі шаруашылық типі және оның спецификасын

1.4 Пәнді оқып білу нәтижесінде студент не істей білу керек:

- халық ауыз творчествосында, музыкалық, әдеби, философиялық шығармаларда көрініс тапқан халықтың рухани мұрасын білу, қазақ мәдениетінің мәдени эволюция заңдарын, өзгешелігі мен мәнін түсіну;'

- тарихи-мәдени өткенді сараптай білу, тарихилық принципті қолдану;

- тарихты зерттеудің өркениеттік (мәдениеттанулық) тәсілінің формаларын;

- тәсілдерден басты айырмашылықтарын ажырата алу;

-баяндама жасауға және ауызша материалды дұрыс жеткізу;

семинарларға дайындық барысында қолда бар ғылыми әдебиеттердің деректерін сыни тұрғыдан қараи алу, деректер ретінде фольклор, көркем әдеби шығармаларды пайдалану және өңдеу.

1.5 Пререквизиттер:

Ежелгі және Ортағасырдағы Қазақстан тарихы, этнография және этнология, тарихи демография, дінтану, қазақ әдебиетінің тарихы.




Пәннің тақырыптық

жоспары




Нысан

ПМУ ҰС Н 7.18.2/10




2. ПӘННІҢ ТАҚЫРЫПТЫҚ ЖОСПАРЫ



р/с

Тақырып атауы

Сағат саны

Дәріс.

Тәжірибе

Зерт.

СОӨЖ

СӨЖ

1

2

3

4

5

6

7

1.

Кіріспе.

1

1




3

4

2.

Сақ-үйсін дәуірінің мәдениеті.

1

1




3

4

3.

Ежелгі түркі мәдениеті.

1

1




3

4

4.

Ислам ықпалымен рухани жаңғыру және оның мәдени-өркениеттік мазмұны. Исламның таралуының кезеңдері мен маңызы, сипаты мен ерекшеліктері.

1

1




3




5.

Ортағасырлардағы түркілердің рухани мәдениетінің гүлденуі.

1

1




3

4

6

Алтын Орданың мәдени қайта өрлеу кезеңіндегі Дешті-Қыпшақ, Түркістан және Жетісу түркілері.

1

1




3

4

7

Ортағасырлардағы қазақ дәстүрлерінің мазмұны (тарихи- мәдениеттанулық враптама).

1

1




3

4

8

Дәстүрлі қазақ қоғамындағы дін мен ағарту ерекшеліктері.

1

1




3

4

9

Ауыз әдебиеті және билер мен жыраулардың рухани мұрасы.

1

1




3

4

10

Дәстүрлі мәдениет пен діннің дағдарысы.

1

1




3

4

11

Отарлық кезеңдегі халықтың көркемдік-эстетикалық дамуы

1

1




3

4

12

Қазақ ағартушылығының рухани және әлеуметтік бастаулары және оның жалпымұсылмандық жәдидизммен байланыстылығы.

1

1




3

4

13

Қазақ ағартушылығының мазмұны.

1

1










14

ХІХ-ХХ ғғ. тоғысындағы қазақ интеллектуалды элитасының мұрасы.

1

2




4

4

15

ХХ ғасырдың басындағы қазақ халқының рухани қайта өрлеуі.

1

1










Барлығы:

15

15




30

60
3. ПӘННІҢ КУРСТЫҚ ТЕОРИЯЛЫҚ МАЗМҰНЫ

Дәріс1. Кіріспе.

«Қазақ халқының рухани мәдениетінің тарихы» курсы ежелгі дәуірден бастап ХХ ғ. басына дейінгі кезеңді қамтиды. Ұлттық мәдениет – бұл күрделі, көп құрамды құрылым, өзара байланысты және иерархиялық бағынышты құрылымдық элементтерден тұратын жүйе. Рухани мәдениет мазмұнына діни- философиялық идеялар мен көзқарастар, идеалдар мен ілімдер, космогониялық білімдер, культтер, дәстүрлер, ритуалдар, өнер жазу, көркем әдебиет және т.б сияқты компоненттер жатқызылады.



Дәріс 2. Сақ-үйсін дәуірінің мәдениеті.

Қазақстан территориясындағы этно - және мәденигенездің екі кайнар көзі көпғасырлы ежелгі ирандық және ежелгі (орта азиялық) түркілік арақатынас туралы түсінік. Архаикалық мәдениет ерекшеліктері: синкретизм, ұжымдық қисынға дейінгі ойлау сипаты және т.б. «Авеста» ежелгі Қазақстан тайпалары туралы. Сақ-үйсін дәуірінің мифологиясы, діні мен өнері. Ежелгі ирандық «нанымдардың, зороастризмнің, буддизмнің таралуы. Тілдер. «Аң стилің өнері. «Есік қорғаны» және ежелгі сақтар өнерінің әлемдік маңызы. Қола және ерте темір дөуірлеріндегі петроглифтер.


Дәріс 3. Ежелгі түркі мәдениеті.

Дәуірдің этнолингвистикалық сипаттамасы. Түркі тілдері. Руналық жазу. ҮІІІ ғ. Орхон жазбалары рухани мәдениеттің көрнекті ескерткіші ретінде. Ежелгі түркілік генеалогиялық аңыздар. Көшпелілік, оның этномәдени және архаикалық-психологиялық аспектілері. Көшпелілер мен отырықшы өркениеттер арақтынасының мәдени-тарихи алғышарттары және мәдени трансформация мәселесі. Қытайлық-конфуциалық өркениетпен қарым-қатынас. Орталық Азияның рухани мәдениетіндегі түркі-ирандық (соғдылық) синтездің көрінісі. Зороастризмнің, буддизмнің, христиандықтың, манихейліктің таралуы. Діни-миссионерлік бағыттағы (буддистік, манихейлік және т.б. жазбалар) ежелгі ұйғыр жазбаларының ескерткіштері. Қазақ халқының дүниетанымындағы, әдет-ғұрпындағы тәңіршіліктің көріністері.

.

Дәріс 4. Ислам ықпалымен рухани жаңғыру жэне оның мәдени-еркениеттік мазмұны.

Этикалық дінге (исламға) бет бұру зандылығы. Табиғи (тарихқа дейінгі) және этикалық діндер үғымы. Ұлттық-тайпалық политеистік культтен әлемдік монотеистік діни жүйелерге дейінгі діни сана сатылары. «Діннің, шариғат -«нәпсінің (табиғатты) жеңу және табиғат жаратушысы - Аллаға бағыну. Өркениеттік алға жылжу, "нағыз адамның " (К.Ясперс) дүниеге келуі. Өркениетгік сатының белгілері. Субөркениеттік модификациялар (субмәдениеттер), синтез және синкретизм туралы ұғымдар.

Тәңіршілдік пен ислам арасындағы ежелгі түркі тайпалары. Мұсылмандық құндылықтар жүйесі. Исламныц таралуының кезеидері мен маңызы, сипаты мен ерекшеліктері. Мұсылман өркениетінің жетістіктеріне Қазақстан түркілерін тартуда Араб Халифатының, Саманидтер мемлекетінің рөлі. Х-ХІІ ғасырлар - түркілердің жаппай исламдануының кезі. Сопылық бауырластықтардың қызметі. Рухани ұстаздар ("өулие", "баб"). Арыстан Баб, Ысқақ Баб, Әбдүжәлил Баб(Хорасан Ата). Исламның ұлы уағыздаушысы, ақын - сопы Қожа Ахмет Яссауи тұлғасы. Түркілердің ислам әлеміне интеграциялануының қорытындылары.
Дәріс 5. Орта ғасырлардағы түркілердің рухани мәдениетінің гүлденуі.

Түркілер Халифаттың білім мен ғылым жүйесінде. Қарахандық мәдени ренессанс. Түркі-ислам тарихындағы ұлы ғалымдар, ойшылдар мен ақындар. Түркі-ислам синтезінің жүзеге асуында "Шығыстың Аристотелі" - Әбу Насыр әл-Фарабидің түлғасы. Дүниетанымы: теоцентризм, универсализм. Қазіргі замандағы фарабитану жетістіктері. Махмұд Қашғаридың "Диуани лүғат ат түркі" - түркі мәдениетінің энциклопедиясы ретінде. Түркілердің тілі, рухани өмірі, діні, фольклоры туралы мәліметтер. Сырдария мен Жетісу қалаларынан шыққан мүсылмандық Шығыстың ғалымдары. Жазу, әдебиет. Араб тілінің таралуы және оның сакральды мәртебесі. Медреселер мен мектептер. Қүран мен Хадистер: олардың түркі өлеміне тигізген рухани әсері. Фарси тілінің түркілердің мәдени өміріне ықпалы. Жаңатүркілік әліпбидің (араб графикасында) пайда болуы. Ұлттық және жалпымұсылмандық мәдени компоненттердің өзіндік ерекшеліктерін сақтау, орнықтыру және үндестіру проблемалары.

Әдебиет және суфизм. Қарахандық әдеби дәстүр. Жүсіп Баласағүни. "Қүдатғу Білік" шығармасының көркемдік-эстетикалық және идеялық-философиялық негіздері. Ахмед Иугінеки және оның "Хибат ул хақайық" туындысы. Түркі-мұсылмандар дінінің сипаттамасы. Мистицизм мен теологияның гүлденуі. Суфизмнің түркілік мектебі жөне оның тарихи миссиясы. Суфизмнің дамуына және Орталық Азия халықтарын діни ағартуда

Дәріс 6. Алтын Орданың мәдени қайта өрлеу кезеңіндегі Дешті-Қыпшақ, Түркістан және Жетісу түркілері.

Монғол жаулаушылығынң мәдени салдарыларының қайшылықтары Шыңғыс хан империясындағы діндер күресі. Ислам рөлінің біртіндеп өсуі Алтын Ордадағы рухани және этномәдени жағдай. Дешті Қыпшақтағы мәдени қайта өрлеу процесстері. Қыпшақтық исламның монғол ақсүйектеріне әсері. Берке ханның мұсылмандық ағартуды, суфизмді жақтауы, мемлекеттік және қоғамдық өміргі шариғат ережелерін енгізуі. Өзбек Мұхаммед хан тұсындағы Қазақстан даласындағы исламның толықтай және түпкілікті жеңісі. Қалалалар мен мұсылмандық архитектураның дамуы- мәдени қайта өрлеудің маңызды көрсеткіштері.

Алтын Орда - жоғары дамыған полимәдениетті еуразиялық мемлекет Шыығс авторлары постмонғолдық кезеңдегі Қазақстан тұрғындарының рухани өмірі, діні және мәдениеті туралы.

Дәріс 7. Ортағасырлардағы қазақ дәстүрлерінің мазмұны (тарихи-мәдениеттанулық сараптама).

Көшпелі қазақ өміріндегі мәні зор құндылықтар. Рухани байлықтардың «басымдылығы (руханият). Ақсүйектік жөне батырлық дәстүрлер. Көшпелілердің халық философиясы. Қазақ мөдениетінің жан-жақтылығы және интеллектуалдылығы.

Ұлттық эстетикалық сана. ұлттық әдеби шығарма, музыкалық-әндік мәдениет, халықтық қолданбалы өнер эстетикасы. Сөйлеу өнері ("Өнер алды –қызыл тіл). Шешендік өнер дәстүрі. Қазақ тілінің қалыптасу кезеңдері, ерекшеліктері, көркемдік-бейнелілігі, афористілігі(өткірлігі). Поэзияның көпқызметтілігі және оның музыкамен байланысы. Дәстүрлі музыканың рөлі мен ерекшеліктері, қазақтардың "музыкадағы" философиясы.

Қазақ санасының тарихшылдығы. Ұлттық ғұламалар мен батырларды пір тұту, ата-бабасын жеті ұрпақтан білу ("жеті ата") және туыстық байланысты -ажырату. Генеалогиялық дәстүр, аңыздар мен шежірелер.

Халықтық білімдер, салт-дәстүр және әдет-ғұрыптар. Қазақтардьщ дәстүрлі түрғын үйі - киіз үй - дүние мен социум рәмізі (модель) ретінде. Дағдылы қүқық. Этикет. Тиым салулар (табу). Үйлену кезіндегі салт-жоралғылардың мәні. Ханды сайлау салты. Халықтық мейрамдар, ойындар.

Дәріс 8. Дәстүрлі қазақ қоғамындағы дін мен ағарту ерекшеліктері.

Ислам-қазақ дәстүріндегі орталық, жүйеқұраушы элемент. Мәдениет жүйесіңдегі исламның экзистенционалдық, гносеологиялық, идеал туғызушы, өркениетті, ретке келтіруші, бақылаушы, біріктіруші, қорғаушы қызметтері. Қазақ исламының мінездемесі. Суннизм, ханафиттік мазхаб, суфизмнің әсері. Алтын Орда дәуірінің діни жетістіктерімен сабақтастық.

Исламдағы "бес парыз" және оны қазақтардың орындауы. "Бата" беру. Бөбекке азан шақырып ат қою. Мұсылмандық жеке есімдердің таралуы. Сүндетке отырғызу рәсімі. Неке қию. Полигамия және оның мазмұны. Мұсылмандық жерлеу рәсімі. Мұсылмандық сәулет өнері (мешіт, мазарлар). Мұсылмандық кітаби мәдениеттің әсері. Ұлттық-мұсылмандық діни дәстүр.

Дәріс 9. Ауыз әдебиеті және билер мен жыраулардың рухани мұрасы.

Қазақтардың халық ауыз шығармашылығы. Фольклор жанрлары. Ертегілер мен аңыздар. Мақал-мәтелдер. Салт-дәстүр жырлары - беташар, жар-жар, сыңсу, өсиет, қоштасу, естірту, жоқтау, бесік жыры т.б. Батырлар жыры. Казақ эпостарының тарихшылдығы. Лироэпостық жырлар. Діни және шығыстық сюжеттегі дастандар мен поэмалар (киссалар). Араб-парсы классикалық әдебиетінің бай мұраларын қазақтардың меңгеруі. Қазақтардың этно-мәдениетіндегі ақын жыраулардың рөлі. Көшпелілердің шешендік өнері.



Дәріс 10 Дәстүрлі мәдениет пен діннің дағдарысы.

Ислам өркениетінің құлдырауы және көшпеліліктің дағдарысы - тоқырау мен европалықтардан жеңілудің алғышарты ретінде. Дәстүрлі білім беру мен діннің дамуындағы қайшылықтар. Идеялық және рухани бастамалардың әлсіреуіне байланысты қазақ дәстүрінің жүйе ретінде ыдырауы. XIX ғ. білім беру және теологиялық оқыту жағдайы. Діни білімнің жағымды жақтары. Дәстүрлі білімнің жағымсыз жақтары. Дін басылары, ақсүйектердің (қожа мен төрелер) моральдық кері кетуі, олардың жаңа дәуірдің "шақыруларына" жауап бере алмауы.



Дәріс 11. Отарлық кезеңдегі халықтың көркемдік-эстетикалық дамуы.

Әдеби-ақындық мұра. Дәстүрлі бағыттағы ақындар мен ойшылдар ("зар заман", "кітаби" ақындар, айтыскерлер және т.б.) Философиялық, әлеуметтік-тұрмыстық, тарихи және діни тақырыптарға ақындардың ауызша суырып салушылығы(импровизация), ұлттық эпостарды орындау.

Діни және тарихи-патриоттық тақырыптардағы поэмалар және жырлар

Қисса-дастандар мен шығыс хикаяларын орындаушылар мен таратушылар. Орынбор, Уфа, Троицк, Астрахань, Орал, Қазан, Санк-Петербург типографияларында қазақ қисса-дастандарының басылып шығуы. Тарихи жырлар. Музыкалық-әндік мәдениеттің гүлденуі.

Дәстүрлі музыканың дамуы. Өнердің дамуындағы жа.іа бағыттар. Абайдың, Ахмет Байтүрсыновтың, Жүсіпбек Аймауытовтың, Шәкәрім Қүдайбердіұлының музыкалық мұрасы.
Дәріс 12. Қазақ ағартушылығының рухани және әлеуметтік бастаулары және оның жалпымұсылмандық жәдидизммен байланыстылығы.

Шығыс ағартушылығының(жәдидизм) мәні. Қазақстандағы мұсылмандық-түркілік жәдидизмнің ұлттық түрі. Ұлы Абай және "Алаш" интеллектуалды қозғалысы. Түркия, Египет, Қырым, Еділ-Орал аймақтарындағы рухани орталықтардың рөлі. Исмаил Гаспралы жөне оның ой-пікірлерінің Қазақстанға әсері. Жаңаәдістік (жәдидтік) мектептер - оқу саласындағы реформаның мәні мен маңызы. Жәдидизм кезендері - мәдени-ағартушылық (1905 жылдан дейін) және саяси (1905 жылдан кейін). Жәдидизмнің қайшылықтары. Шығыс ойшылдарының өз жобаларын діни негіздеуге жөне синтез идеясын жасауға тырысуы. Түркі халықтарының жаңа интеллектуалды элитасы - мұсылмандық реформаторлықтың көрнекті өкілдері.



Дәріс 13. Қазақ ағартушылығының мазмұны.

Демократиялық бағыттағы алғашқы оқымыстылар, реформатор-ағартушылар. Ш.Уәлиханов - жаңа қазақ мәдениетінің көрнекті өкілі ғалым-шығыстанушы. Ы.Алтынсариннің көзқарастары. Ағартушылық қызметі- Мұса Шорманов шығыстық-батыстық синтездің философиясын ұстанған қазақтың алғашқы қайраткерлерінің бірі. Оның үлы Садуақас Шорманов. Жәңгір хан ~ билеуші реформатор. 1841 ж. Бөкей ордасында алғашқы мұсылмандық-еуропалық мектептің ашылуы. Өзге де прогрессивті бастамалары, Жөңгірдің және оның ұрпақтарының мәдениетке қосқан үлесі. Дәуір және Абайдың идеялық-адамгершіліктік ізденістері. Абай және қазақ халқының рухани мұрасы. Қазіргі кезеңдегі Абайтану мәселелері. Абай Құнанбайұлының дүниетанымының қайнар көзі. Данышпан Құнанбай қажының әкелік рөлі. Жаңа, оқымысты қазақ идеалы (ежелгі ұлттық-сопылық "жауанмард" концепциясын шығармашылық қайта ойлау негізінде дамыту). Абай өлеңдері. "Ғақлия" ("Қара сездері").

Абайдың жаңашылдығы. Абай мектебі - оның ұрпақтары, туысқандары, достары және шәкірттері. Поэзиядағы - шығыс тақырыбы, орыс әдебиетінің аудармалары.
Дәріс 14. ХІХ-ХХ ғғ. тоғысындағы қазақ интеллектуалды элитасыны мұрасы.'

Ұлттық интеллигенцияның қалыптасу жолы, оның дүниетанымы мен және идеалдары. XX ғ. басындағы Қазақстандағы ағартушылықтың таралу жолдары. «Алаш» бағдарламасындағы мәдени-ағартушылық мәселе. XX ғ. басьндағы жәдидизмнің саясаттануы. Империядағы «мұсылмандық қозғалы және оған қазақтардың қатысуы.

Тәуелсіз Қазақстанның рухани жандануының қазіргі замандық процесстерінде ХІХғ. аяғы - XX ғғ.басындағы қазақ және шығыс ойшылдары мен зиялыларының өркениеттік сұхбат туралы, исламның ұлттық-түркілік ерекшеліктері мен дінді терең талдау жөніндегі идеяларының маңыздылығы. Жаңа қазақ элитасы өкілдерінің көркемдік және ғылыми мұрасы.

Дәріс 15. ХХ ғасырдың басындағы қазақ халқының рухани қайта өрлеуі.

Рухани жанданудың, тілдің, мәдениеттің, дін мен ұлттық тұтастық мәселлелерінің баспасөз беттеріндегі орны. Мұсылмандық баспасөз дәуірі. Ағартушылық, жаңаәдістік мектептер, ұлттық сана-сезіи мәселелерінің арқылы халықтың прогрессивті ұлттық сана-сезімнің мәселелерінің көтерілуі, әйел жағдайы, татар, орыс мәдениеті және т.б жөнінде. Газет арқылы халықтың прогрессивті ұлттық сана-сезімінің қалыптасуы.



4. ПӘННІҢ ТӘЖІРИБЕЛІК БӨЛІМІНІҢ МАЗМҰНЫ

ТАҚЫРЫП 1. Скиф- сақ тайпаларының дүниетанымы және мәдени дәстүрлері.

  1. «Авеста» ежелгі Қазақстан тайпалары туралы.

  2. Сақ-үйсін дәуірінің мифологиясы, діні мен өнері.

  3. Ежелгі ирандық «нанымдардың, зороастризмнің, буддизмнің таралуы.

ТАҚЫРЫП 2. Ежелгі қағанаттар халқының өзіндік мәдениеті мен идеологиясының бейнесін ашудағы руникалық жазба ескеркіштерідің рөлі.

  1. Орхон жазбалары рухани мәдениеттің көрнекті ескерткіші ретінде.

  2. Қытайлық-конфуциалық өркениетпен қарым-қатынас.

  3. Қазақ халқының дүниетанымындағы, әдет-ғұрпындағы тәңіршіліктің көріністері.

ТАҚЫРЫП 3. Түркілердің исламдануындағы рухани-мәдени алғышарттары.

  1. Түркітілдес тайпаларыдң исламға бет бұруы: рухани салдарлары.

  2. Яссауи – түркі дәстүріндегі мұсылмандық мистицизмнің /суфизмнің / негізін салушы.

  3. Жүсіп Баласағұни поэмасы түркі- мұсылмандық әдебиет дәстүріінң негізін салушы.

ТАҚЫРЫП 4. Түркі оқымыстыларының Шығыстың ортағасырлық ғылымына қосқан үлесі.

1. Әл-Фарабидің ортағасырлық ғылымға қосқан үлесі.

2. Махмұд Қашқаридің мұралары және Қаранид мемлекетіндегі этномәдени өзіндік ерекшеліктері мәселлері.

3. Қазақтардың рухани мәдениетіндегі тәңіршілдік пен шамандықтың сарқыншақтары.

3. Көшпелі ауылдың мәдениеті материалдық тұрғыда.

ТАҚЫРЫП 5. Алтын Орда дәуіріндегі түркілердің ағартушылық пен әдебиеттің дамуы.

1.Мұхаммед Хайдар Дулати шығармасындағы түркі- мұсылмандық тарихшылдық пен рухани дәстүрлердің көрінісі.

2. Ортағасырлық қазақтардың рухани мәдениеті мен ағартушылығын оқытудағы Қадырғали Жалайырдың «Жәми ат тауарих» шығармасының маңызы.

3. Шығыс классикасы және қазақ мәдениеті.



ТАҚЫРЫП 6. Фольклор.

1. Қазақ батырлық эпостары/ идеялары және образдары., тарихшылдық/.

2. Қазақ ертегілері.

3. Мақал-мәтелдері мен жаңылтпаштар және олардың рухани маңызы.



ТАҚЫРЫП 7. Дәстүрлі қазақ қоғамындағы шариғаттың рухани негіздері.

1.Қазақ көшпелі қоғамындағы рухани идеалдардың үлгісіндегі салт- дәстүрлер мен әдет-ғұрыптар.

2.Шариғат бойынша әйел, ер адамдар қоғамдағы орыны.

3.Шариғат мұсылмандық парыз бен міндет негіздері.



ТАҚЫРЫП 8. Ақын-жыраулар шығармашылығы.

1.Қазақ билері.

2.ХІХ ғасырдағы әдебиеттегі дәстүрлердің қалыптасуына мұсылмандық ағартушылықтың қосқан үлесі.

3. Қазақстандағы мұсылмандық мектептер /мектеп, медреселер/.

4. Көрнекті суырып-салма ақындар мен музыканттардың шығармашылығындағы дәстүрлер мен жаңашылдықтар.

5. Қазақ шешендік өнері.



ТАҚЫРЫП 9. ХІХ ғасырдағы қазақ қоғамындағы дағдарыс.

1. ХІХ ғ. қазақ қоғамындағы рухани дағдарыс Абай өлеңдері мен прозаларында.

2.Шәкәрімнің рухани-теософиялық көзқарастары.

3. ХХ ғасыр басындағы қазақ баспасөз беттеріндегі мәдени қайта өркендеу мәселлері.

4. ХҮІІІ-ХХ ғғ. басындағы қазақтардың дәстүрлі білім алуы.
ТАҚЫРЫП 10. ХҮІІІ-ХХ ғғ. басындағы қазақ халқының халық ауыз әдебиеті.


  1. Зар-заман мектебінің өкілдері.

  2. Әдебиет.

  3. Ән-күй өнері.

ТАҚЫРЫП 11. Қазақ ағартушылары мен ақындары.

  1. Абай Құнанбаев- ақын, ойшыл және ағартушы.

  2. Ы.Алтынсариннің қазақ даласындағы білімнің дамуына қосқан үлесі.

  3. Ш. Уәлиханов қазақ халқының рухани мәдениетін зерттеуші.

ТАҚЫРЫП 12. Қазақ халық композиторлары.

1. Ақан сері Қорамсаұлының өмірі мен шығармашылығы.

2. Біржан сал Қожағұлының шығармаларынң тақырыбы.

3.Қазақстанда қиссалар мен дастандардың таралуы.



ТАҚЫРЫП 13. ХХ ғ. басындағы орыс-қазақ мектептері.

  1. Қазақстандағы жаңа әдістік мектептер.

  2. Патша өкіметінңі оқыту жүйесіндегі орыстандыру саясаты.

  3. Қазақ зиялыларының қазақ тілді оқулықтарды дайындаудағы өзіндік үлесі.

ТАҚЫРЫП 14. Қазақстандағы мерзімді баспасөз.

  1. Қазақ зиялыларынң қазақ баспасөзін ұйымдастырудағы қызметіттері.

  2. «Қазақ» мерзімдік басылымы.

  3. Қазақ халқының салт-дәстүр мәдениеті туралы мәлімет берген қазақ мерзімді басылымдары.



5. СТУДЕНТТІҢ ӨЗДІК ЖҰМЫСЫНЫҢ МАЗМҰНЫ


р/с

СӨЖ түрі

Есеп беру формасы

Бақылау түрі

Сағат көлемі

1

Дәріс сабақтарына дайындық

Жұмыс дәптері

Сабаққа қатысу

15 с

2

Тәжірибелік сабақтарға дайындық.

есеп

сұрау



15с

3

Қосымша тақырытарды оқу.

баяндама

Коллоквиум

25с

4

Бақылау шараларына дайындық

конспект

Тест


5 с




Барлығы







60


6. Өздінен меңгеруге арналған тақырыптар тізімі

1. Исламның ұлы уағыздаушысы, ақын-сопы Қожа ахмет Яссауи тұлғасы.

[1], б. 45-67, [4] б.4-90

2.Ахмед Игуники және оның «Хибат ул хақайық» туындысы.

[2], б. 45-67 [9] б.5-19

3. Қалллар мен мұсылмандық архитектураның дамуы-мәдени қайта өрлеудің маңызды көрсеткіштері.

[3] б. 4-59[ 5] б. 4-299

4. Алтын Орда – жоғары дамыған полимәдениетті еуразиялық мемлекет.10], б. 45-67 [12] б.5-19

5. ХІҮ-ХҮ ғғ. І жартысындағы түркі тілі мен классикалық түркітілдес әдебиеттің дамуындағы жаңа сатысы.

[12], б. 55-67 [14] б.5-45

6. Құтбтың және оның «Хұсрау мен Шырын» поэмасы.

[1], б. 25-56 [5] б.23-85

7.Көшпелілердің халық философиясы..

[9], б. 25-112 [2] б.23-85

8. Қазақтардың космогониялық және экологиялық білімдері.

[11], б. 46-60 [20] б.33-95

9. Мұсылмандық жеке есімдердің таралуы.

[11], б. 5-16 [14] б.3-45



Әдебиеттер тізімі:

Негізгі:

  1. Аль-Фараби. Избранные трактаты. Пер. с араб. Алматы, 1994.

  2. Баласагуни Юсуф. Благодатное знание. Л. 1990.

  3. Қожа Ахмет Йассауи. Диуани Хикмет(Ақыл кітабы). А., 1993.

  4. Махмүд Қашғари. Түркі тілдерінің сөздігі. 1,2-т., А.,1996.

  5. Дулати. Тарихи Рашиди. Алматы.1999.

  6. Абай(Ибраіим) Қүнанбаев. Екі томдық шығармалар жинағы. Алматы, 1986

  7. Бартольд В.В. Сочинения в 9-ти томах. Т.6. Работы по истории ислама и Арабского Халифата. М.,1966.

  8. Валиханов Ч.Ч. Избранные сочинения в 5-ти томах. Алма-Ата,1984-1985.

  9. Ақсауыт.Батырлар жыры.1 том. А.1977.

  10. Бес ғасыр жырлайды.1 том. А.1984.

  11. История Казахстана в арабских источниках. Т.І. Алматы.,2005.

  12. Қазақстан тарихы туралы түркі деректемелері. I том. Алматы., 2005.

Қосымша:

  1. Адамбаев Б. Казахское народное ораторское искусство. Алматы, 1997.

  2. Акишев А.К. Искусство и мифология саков. Алма-Ата, 1984.

  3. Абуов А.П. Мировоззрение Ходжа Ахмета Ясави.Алматы,1997.

  4. Акатаев С. Мировоззренческий синкретизм казахов. Алматы,1994.

  5. Айқап. Алматы, 1995.

  6. Аязбекова С.Ш. Картина мира этноса: Коркуд Ата и философия музыки казахов. Алматы, 1999.

  7. Әдеби мүра. Алматы, 1970.

  8. Әуезов М.О.Әдебиет тарихы. А., 1991.

  9. Байтүрсынов А. Шығармалары. Алматы, 1989.

  10. Батырлық дастандар.А. 1995.

  11. Базарбаев М. Казахская поэзия: художественные искания. Алматы, 1995

  12. Бенингсен А. Ламарсье-Келкежей. Пресса и национальные движения среди мусульман России до 1920 г. Алма-Ата, 1991

  13. Бердібай Р. Эпос - ел қазынасы. Алматы,1995.

  14. Бүлүтай М. Ата-баба діні. Түркілер неге мүсылман болды? Алматы, 2000.

  15. Бүхар жырау Қалқаманүлы. Шығармалары. Алматы, 1992.

  16. Взаимодействие кочевых культур и древних цивилизаций. Алма-Ата, 1989.

  17. Галиев А.А. Традиционное мировоззрение казахов. Алматы,1997.

  18. Жаксылыков А.Ж. Образы, мотивы и идеи с религиозной содержательностью в произведениях казахской литературы. Алматы,1999.

  19. Жүмабаев М. Шығармалары. Алматы, 1989.

  20. Иман шарт. Алматы, 1990.

  21. Қазақ газеті. Алматы, 1998.

  22. Қазақ әдебиетінің тарихы. 3-том. Алматы, 2000.

  23. Нүртазина Н.Д.Қазақ мәдениеті және ислам. Алматы, 2002..

  24. Нысанбаев А. Сарсенбаева 3. О традиционной этике казахов.Алматы.1997.

  25. Нурланова К.Ш. Эстетика художественной культуры казахского народа.Алма-Ата,1987.

  26. Орынбеков М.С. Верования древнего Казахстана. Алматы,1997.

  27. Садвокасова З.Т. Из истории духовной экспансии царизма в Казахстане (II половина XIX- начало XX вв.). Алматы, 2000.

  28. Сейдимбек А. Мир казахов. Алматы, 2001

  29. Сегизбаев О.А. Казахская философия ХУ- нач.ХХ века. Алматы, 1996

  30. Султангалиева А. Ислам в Казахстане: история, этничность и общество.Алматы,1998.

  31. Толеубаев А.Т. Реликты доисламских верований в семейной обрядности казахов. А-Ата, 1991

  32. Шаханова Н. Мир традиционной культуры казахов. Алматы, 1998.



Мамандықтың жұмыс бабындағы оқу жоспарынан үзінді көшірме




Нысан

ПМУ ҰС Н 7.18.1/10





050203 «Тарих», мамандығының оқу жұмыс жоспарынан көшірме




«Қазақ халқының рухани мәдениетінің тарихы» пәні бойынша







Оқу түрі

Бақылау түрі

Сағат бойынша студенттің

жұмысының көлемі



Курс және семестр бойынша сағаттарды бөлінуі

емтихан

сынақ

Кж

Кж

РГР

Бақ жұм

Барлығы

дәр

тәж.

зертх.

сөж

дәр

тәж.

зертх.

сөжж

Жалпы

Ауд

СӨЖ

1.


Күндізгі

ЖОБ

негізінде


5

















90


30


60



7 семестр




15

15




60














Пәннің жұмыс бағдарламасын Нысан

келісу парағы ПМУ ҰС Н 7.18.1/11




ПӘННІҢ ЖҰМЫС БАҒДАРЛАМАСЫН КЕЛІСІМ ПАРАҒЫ

«Қазақ халқының рухани мәдениетінің тарихы»



2009-2010 оқу жылы



Шығарушы кафедра

Каф. меңгеру-

шісінің

аты-жөні

Қолы

Келісілген күні

1

2

3

4

Философия және мәдениеттану


ф.ғ.к., доцент. Ахметова Г.Г.









Каталог: arm -> upload -> umk
umk -> Жұмыс бағдарламасы қазақстан тарихының тарихнамасы пәні бойынша 050203-Тарих мамандығының студенттеріне арналған
umk -> Программа дисциплины Форма для студентов ф со пгу 18. 2/07
umk -> Жұмыс бағдарламасы шет елдер тарихының тарихнамасы пәні бойынша 050203-Тарих мамандығының студенттеріне арналған Павлодар
umk -> АќША, несие, банктер
umk -> Жұмыс оқу бағдарламасының титулдық парағы
umk -> Web-технологияныњ ±ѓымдары
umk -> Программа дисциплины для студентов
umk -> Ф со пгу 18. 2/05 Қазақстан Республикасының Білім және ғылым министрлігі
umk -> Јдістемелік нўсќаулыќ


Достарыңызбен бөлісу:


©kzref.org 2019
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет