«Бекітемін» Жаратылыстану және математика факультетінің деканы Медешова А. Б. “ ” 2010ж «Жаратылыстану және математика» факультеті Физика, математика және информатика кафедрасы «5В011000 физика»



жүктеу 0.62 Mb.
бет3/5
Дата21.04.2019
өлшемі0.62 Mb.
1   2   3   4   5

Өздік бақылау сұрақтары: Қаныққан және қанықпаған бу; Қаныққан будың қысымының температуралық тәуелділігін негіздеу әдістері; Қаныққан будың қысымының температуралық тәуелділігінтура тәуелділіктен ауытқу себептері.
8 дәріс

Тақырып: І –ші және ІІ –ші реттік фазалық алмасулар

Мақсаты: Бінеше текті фазалық алмасулар жүзеге асатын гетерогендік жүйелерінің тепе –теңдік шартын оқып үйрену. Екінші текті фазалық алмасуларды термодинамикалық негіздеу.

Тірек сөздер: Гомогендік, гетерогендік жүйелер. Фаза, компонет, фазалық алмасулар. Алмасулар температурасы.

Дәрістің негізгі сұрақтары : Бірінші текті фазалық алмасулар; Алмасу температурасы, гетерогендік жүйенің тепе -теңдігі ; Фазалардың ГИББС ережесі; Компонеттік гетерогендік жүйенің химиялық потенциялдары тепе – теңдік шарттағы потенциялдары; ГИББС теңдеуін қорыту; Бірінші текті фазалық алмасулардағы жылу сыйымдылығы; Бірінші текті фазалық алмасулардың мысалдары – заттың бір күйден екінші күйге алмасуы; Алмасу жылуы көлемнің өзгерісі; Екінші текті фазалық алмасулар; Алмасу температурасы; Екінші текті фазалық алмасулар кезіндегі энтроптың тұрақтылығы; Жылулық эффектілердің болмауының салдары; Екінші текті фазалық алмасулар кезіндегі жылу сыйымдылықтың өзгеруі; Алмасу нүктесіндегі жылу сыйымдылықтың секіруінің қисықтың еңкеюі мен байланысы; Эренфест теңдеуі; Екінші текті фазалық алмасулардың мысалдары; Ферромагнитизм, аса өткізгіштік; Аса аққыштық; Кюрей нүктесі;

Өздік бақылау сұрақтары: Гомогенді, гетерогенді жүйелер; Бірінші текті фазалық алмасулар.

9 дәріс

Тақырып: Броундық қозғалыс.

Мақсаты: Молекулалық – кинетикалық теория негізінде броундық қозғалысты теориялық негіздеу.

Тірек сөздер: Броун – хаостық қозғалыс. Флуктуация. Қалқып тұрған бөлшек.

Дәрістің негізгі сұрақтары: Броундық қозғалыстың ашылуы; Алғашқы зерттеулер; Броундық қозғалыстың сұйықтың, газдың тегінен, температурадан оның бөлшектерінен тәуелділігі; Құбылысты МКТ негізінде түсіндіру; Флуктуацияның ролі; Броундық қозғалысты түсіндіруде және оның теориясын жасаудағы Эйнштейннің және Смолоховскийдіңі ролі; Броундық бөлшектердің ығысу формуласын әсер ететінтепе –теңдік күшті және сәйкес күшін ескеру арқылы қорыту; Броундық бөлшектердің орташа кинетикалық энергиясы; Броундық бөлшектердің жиынтығы үшін және бір бөлшек үшін орташа ығысудың мәні; Перреннің Броундық қозғалысын бақылау;

Өздік бақылау сұрақтары: Броундық қозғалысты анықтау және оның қозғалу қасиеті; Броундық бөлшектің орташа кинетикалық энергиясы; Броундық бөлшектің ығысу формуласын қорыту.
10 дәріс

Тақырып: Диффузия

Мақсаты: Газдардағы, сұйықтардағы және қатты денелердегі диффузиялық механизмдік талдау. Әр түрлі орташалардағы диффузия құбылысының өтуін салыстыру.

Тірек сөздер: Дифффузия, өздік дифффузия, стационарлық және стационарлық емес дифффузия сипаттамалық энергия, орташа секіріп өту уақыты.

Дәрістің негізгі сұрақтары: Дифффузия – тасымалдау құбылысы; - Газдардағы, қатты денелердегі дифффузия; Консентрация градиенті; Дифффузия коэффициенті; Сұйық молекулаларының активизация энергиясы; Стационалдық және стационалдық емес дифффузия; Стационалдық дифффузия; Коэффициенттерді есептеу; Сұйық молекулаларының орташа секіріп өту уақыты; Коэффициенттің физикалық мәні; Шотки және Френкель түріндегі ақаулар. Олардың қатты денелердегі үдерістердегі ролі; Қатты денелердегі дифффузияның температурадан тәуелділігінің экспоненттік сипаты; Қатты денелердегі дифффузияны жүзеге асырудың тәсілдері. Атомның вркрнцияға орын ауыстыру энергиясы қатты денелердегі дифффузияның активизация энергиясы;

Өздік бақылау сұрақтары: Газдардағы дифффузия; Сұйықтағы дифффузия; Қатты денелердегі дифффузия.

11 дәріс

Тақырып: Жылу өткізгіштік.

Мақсаты: МКТ негізінде стационарлық және стационарлық емес жылу өткізгіштікті оқып үйрену.

Тірек сөздер: Жылу өткізгіштік. Тасымалдау. Градиент, коэффициенттер теңдеуі.

Дәрістің негізгі сұрақтары мен мазмұны: Жылу өткізгіштік. Тасымалдау құбылысы; Жылу өткізгіштік. шарты; Жылудың стационарлық ағыны; Температуралардың градиенті; Сызықтық шарт. Жылу ағынының бағыты; Фулие теңдеуі; Жылу өткізгіштік.коэффициенті ; Стационарлық емес өткізгіштік температуралардың теңдеуі; Жылу өткізгіштік үдерісіндегі диффузияның ролі; Температуралардың теңесу заңы; Температуралардың диффузиялық коэффициенті; Температура өткізгіштігі; Жылу өткізгіштік коэффициенті; Өлшем бірліктері; Жылу өткізгіштік уақытының тұрақтысы; Қатты денелер мен сұйықтың жылу өткізгіштігің ерекшеліктері;

Өздік бақылау сұрақтары: Жылу өткізгіштік тасымалдау құбылысы. Стационалдық жылу өткізгіштік. Стационалдық емес жылу өткізгіштік Диффузия үдерістерінің коэффициенті.

12 Дәріс



Тақырыбы: Тұтқырлық.
13 дәріс

Тақырып: Сирететін газдардағы физикалық құбылыс.

Мақсаты: Ғылыми және практикалық маңызы бар құбылыстарды үйрену.

Тірек сөздер: молекулалық ағыс, вакуум. Вакуум дәрежесі.

Дәрістің негізгі сұрақтары мен мазмұны: Төменгі, орташа, жоғарғы вакуум; Ультра сиретілген газдар; Қысым – вакуумнің қасиеті; Аз қысымдағы жылу өткізгіштік; Дьюар ыдыстары; Эффузия. Вакуумдегі диффузия; Газдардың изотермиялық эффузиясы; Қоспалардың ажырауы; Өте күшті сиретілген газдағы үйкеліс; Стационарлық емес диффузия;

Өздік бақылау сұрақтары: Вакуум ұғымы. Вакуумнің жылу өткізгіштігі. Вакуумдағы диффузия. Вакуумдегі үйкеліс.
14 дәріс

Тақырып: Кристалдар. Кристалдық тор.

Мақсаты: Қатты денелер жөніндегі білімді ұлғайту.

Тірек сөздер: Кристалл. Термодинамикалық жүйе. өзара әсерлесу, геометрия, симметрия.

Дәрістің негізгі сұрақтары мен мазмұны: Қатты дененің термодинамикалық күйі; Атомдардың өзара әсерлесу күші, табиғаты қашықтықтан тәуелділігі; Заттың энергиясының минимумы – термодинамикалық жүйенің орнықтылығы шарты; Кристалл ішілік күштер; Ван – дер – Вальс күштері; Кристалдың формасы – оның жақтарының арасындағы бұрыштың функциясы; Кристалл тордың геометриясы; Кристалдардың симметриясы; Симметрияның операциясы, симметрия осі; Симметрия жазықтығы; Симметрия центрі; Тасымалдау векторы; Нақты кристалдар;

Өздік бақылау сұрақтары: Кристалл – термодинамикалық жүйе; Кристалдардың геометриясы; Кристалдардың симметриясы.
15 Дәріс

Тақырыбы: Қатты дененің деформациясы

6. Практикалық сабақтардың мазмұны жоспары:




Тақырыбы

Мазмұны

Апта

Әдебиет

1.

Макрожүйелерді зерттеудің әдістері.

Макрожүйелерді зерттеудің әдістері. Моделдік мағлұматтарды пайдалану. Феноменологиялық теориялар.

1

[12], [13]

2.

Физикалық эксперимент.

Ғылыми және оқу физикалық эксперимент.

1

[12], [13]

3.

Жылудың табиғат жөніндегі мағлұматтардың дамуы.

Жылудың табиғат жөніндегі мағлұматтардың дамуы. Термометрді ойлап табу.

2

[12], [13]

4.

Физикалық шамаларды өлшеу.

Физикалық шамаларды өлшеу. Қателіктерді бағалау.

2

[12], [13]

5.

Сұйық гелий

Сұйық гелий

3

[12], [13]

6.

Температураны өлшеу.

Температураны өлшеу. Жылу баланысының теңдеуі.

3

[12], [13]

7.

Термометрлік шамалар.

Термометрлік шамалар.

4

[12], [13]

8.

Жылу мөлшері.

Жылу мөлшері. Жылу сыйымдылығы.

4

[12], [13]

9.

Капиллярлық құбылыстар

Капиллярлық құбылыстар

5

[12], [13]

10.

Беттік керілу коэфицентін тәжірибе жөнінде анықтау.

Беттік керілу коэфицентін тәжірибе жөнінде анықтау.

5

[12], [13]

11.

Энтропия.

Энтропия. Ықтималдылық. Ретсіздік.

6

[12], [13]

12.

Булану және қайнау. Конденсация.

Булану және қайнау. Конденсация.

6

[12], [13]

13.

Келтірілген параметрлердегі күй теңдеуі.

Келтірілген параметрлердегі күй теңдеуі.

7

[12], [13]

14.

Меншікті балқу жылуы.

Меншікті балқу жылуы.

7

[12], [13]

15.

Энтропия

Энтропия

8

[12], [13]

16.

Меншікті кристалдану жылуы және салқындау кезіндегі энтропияның өзгерісі.

Меншікті кристалдану жылуы және салқындау кезіндегі энтропияның өзгерісі.

8

[12], [13]

17.

Максвел таралулары.

Максвел таралулары.

9

[12], [13]

18.

Молекулалардың жылдамдық бойынша таралу заңын тәжірибе жүзінде дәлелдеу.

Молекулалардың жылдамдық бойынша таралу заңын тәжірибе жүзінде дәлелдеу.

9

[12], [13]

19.

Термиялық диффузия.

Термиялық диффузия.

10

[12], [13]

20.

Ауаның ішкі үйкеліс коэффициентін және молекуланың еркін жолының орташа ұзындығын анықтау

Ауаның ішкі үйкеліс коэффициентін және молекуланың еркін жолының орташа ұзындығын анықтау

10

[12], [13]

21.

Газдардың жылу өткізгіштік коэфициенті

Газдардың жылу өткізгіштік коэфициенті

11

[12], [13]

22.

Жылу өткізгіштік коэфициентін анықтау.

Жылу өткізгіштік коэфициентін анықтау.

11

[12], [13]

23.

Молекулалардың кинетикалық теориясының пайда болу теориясы.

Молекулалардың кинетикалық теориясының пайда болу теориясы.

12

[12], [13]

24.

Сұйықтардың және газдардың тұтқырлық коэфициентін анықтау.

Сұйықтардың және газдардың тұтқырлық коэфициентін анықтау.

12

[12], [13]

25.

Аз қозғалыс кезіндегі газдың ағысы

Аз қозғалыс кезіндегі газдың ағысы

13

[12], [13]

26.

Вакуумдық техниканың физикалық негіздері

Вакуумдық техниканың физикалық негіздері

13

[12], [13]

27.

Кристалдар ақауы

Кристалдар ақауы

14

[12], [13]

28.

Қатты денелер деформациясы

Қатты денелер деформациясы

14

[12], [13]

29.

Қатты дененің жылулық қасиеттері.

Қатты дененің жылулық қасиеттері.

14

[12], [13]

30.

Жылусыйымдылық.

Жылусыйымдылық. Жылусыйымдылықтар қатынасы.

15

[12], [13]

7.Пәнді оқыту жөніндегі әдістемелік нұсқаулар.

Физика курсын жақсымеңгеру үшін және жоғарғы оқу орнында оқуға әзірлену үшін ең алдымен сабақтың әдістемесін жасап алу керек. Жетістіктің негізгі шарты – жүйелі түрде оқу. Кез келген кітапты оқи беру пайдасыз, оны конспектілеу қажет. Яғни өзіңе керегін, яғни өзіңнің түсінгеніңді жазып алу керек. Кітапты тұтас көшіруге болмайды. Ал түсінбей қалған нәрселеріңді келесі сабақта мұғалімнен сұрап алып, қайта қосымша конспектілеу керек. Егер кітаптың белгілі бір тарауы түсініксіз болып қалса да, бұл сіздің қабілетіңіздің көрсеткіші емес, бұл тек өзіңізге және басқа адамдарға сұрақ қоя білмегеніңізден. Орта мектептің көлемінде де «неге?», «не үшін?», «қайдан?» деген сұрақтарсыз оқуға мүмкін еместігі белгілі.

Курста кездесетін қорытындыларды өз беттерімен жасау қажет (белгілі бір уақыт өткеннен кейін, конспектіге қарамай немесе оқулыққа қарамай жасауға тиісті.)

Сіз физикалық және грамматикалық дұрыс анықтама беріп үйренгеннен кейін, физикалық заңдарды жазып және олардың, қайда және қалай қолданылатындығын түсіндіріңіз, өздігіңізден зертханалық жұмыстарды істеп, жоғарыда көрсетілген сұрақтарға жауап беріп, қорытынды жасап және есептер шығаруын үйренуіңіз керек. Бұл жағдайда, берілген тарауды оқып үйрену, аяқталған деп есептеуге болады.

Қорытындыларды, анықтамаларды және тұжырымдамаларды жаттап алуға үйренбеу керек. Олардың мәнін түсіну қажет.

Қажетті жағдайда, түсінілген және бекітілген оқу материалы жадымызға енеді. Оқу материалын меңгеру үшін әртүрлі оқулықтарды пайдалану тиімді. Ал, емтиханға әзірленген кезде, студенттің өзінің конспектісі жеткілікті. Практикалық сабақтар төрт компоненттен тұрады: дәріханадағы жұмыс, үй жұмысы, жеке жұмыс және бақылау жұмысы. Барлық компоненттерде де есеп шығарылуы тиісті.

Есеп шығару дегеніміз – берілген кестелік шамалар арқылы, белгісіз шаманы анықтау.

Салыстырмалы түрде есепті жеңіл шығару үшін, есепті шығарудың стандартты ретін ұстауларын қажет етеді:



  1. Есепті мұқият оқып шығып, оның математикалық шарттарын жазып алу керек. Сонымен бірге бірдей шамаларды ұқсас әріптермен белгілеу керек. (Бір шаманың әр түрлі мәндерін индекстері әр түрлі бір әріппенен белгілейді, ал бірдей индекстермен бірдей объектіге (күйге) қатысты әріптерді белгілейді.

  2. Барлық берілген шамаларды бір өлшем бірліктер жүйесіне көшіру қажет. Бұл жағдайда нәтижені есептеу керек емес. Себебі, әрбір жауапқа әрекеттердің бөлігін қойған кезде, басы артық болуы мүмкін, есептің шартында және жауабында физикалық шамаларды олардың аттарымен жазу керек. Әрекеттерді орындаған кезде, барлық шамалар өлшемділіктеріменен қойылады.

  3. Қажет тұрғызулармен суреттерді жасаңыздар.

  4. Есептің шартын ойлаңыздар. Есепте қандай процестер жүзеге асады және олар қандай заңдылықтарға бағынады. Есепті шығару жолының мысалын көрсетіңдер. Бұл жағдайда белгісіз шама – сізді алға жетелейді, ал белгілі – есепті шығарудың белгілі тәсілін ойыңызға түсіреді.

  5. Анықталатын шама енетін сәйкесті өрнек қажетті жағдайда, кітапты немесе конспектіні пайдалану арқылы өтілген материалдардан таңдап алынады. Таңдап алу, шығармашылық процесс. Есепті шығарудың ең тиімді жолын таңдап алуымыз керек. Бұған студенттерді үйретуге болмайды. Себебі есептерді шығарудың жолдары, есептердің өздерінен бірнеше есе артық. Бірақ бұған жеткілікті түрде есептердің санын шығару процесінде және кездесетін барлық сұрақтарды анықтаған кезде, үйренуге болады (есеп негізделген теорияны түсіндірген жағдайда, ал теория меңгерілмеген жағдайда, мұндай есептерді шығару ерте.) Таңдап алынған қатынастың түрлерін жазып алыңыздар.

  6. Сіздің есепте берілген нақты процесске қатысты таңдап алынған қатынасты берілген және іздеп отырылған шамалардың белгіленулерін мүмкіндігінше пайдаланып жазыңыздар. Қатынасты қарапайым түрге келтіріңіздер.

  7. Алынған теңдеуді қарастырыңыздар. Егер онда бір белгісіз шама болса, оны табыңыздар, сонда сіз есептің әріптік жауабын шығарып аласыңдар, яғни іздеп отырылған шаманы берілген және кестелік шамалар арқылы шаманы өрнектеу арқылы.

Егер, есепте белгісіз шамалар бірнешеу болса, онда заңды анықтаманы жалпы түрде немесе жалпы формуланы тағы да таңдап алып, жазу қажет. Одан басқа белгісіз шаманы табуға болады (Берілген есепте, мұндай жазу болмаған жағдайда) 6 пункттағы әрекеттерді қайталаңыздар және алынған теңдеулердің жүйесін қарастырыңыздар.

Егер, белгісіз физикалық шамалардың саны теңдеулердің санынан артық болса, толық теңдеулер жүйесін алғанға дейін қайталау керек, яғни белгісіз шамалардың саны теңдеулердің санына тең болғанша.

8. Ізделініп отырған шамаға қатысты теңдеулердің толық жүйесін белгілі бір алгебралық тәсілмен шығару қажет.

Есепті шығарудың осындай деңгейінің қажеттілігі өте үлкен. Себебі, осы жерде жіберілген қате есептің дұрыс шығармауына әкеп соқтырады. Сонымен бірге, бұл жерде математикалық білімді тек қана дұрыс қолдану қажеттілігін ойламау қажет.

9. Кей жағдайда, теңдеулер жүйесін құрастырудың орнына, әрбір белгісіз шаманы тауып, ізделініп отырған шаманың теңдеуіне қойған оңай болады. Сөйтіп, бұл теңдеуде, жаңа белгісіз шамалар пайда болуы мүмкін. Оларды, бұрынғы әдістермен іздейді. Ақырында теңдеуде, белгісіз шама қалмайды. Пайда болған бір белгісіз бар теңдеуді шешу арқылы есептің таңбамен берілген жауабы шығарылады. Жауапта кейбір берілген шамалар қатыспауы мүмкін. Себебі, есепті басы артық берілгендер болады.

10. Таңбалық жауапқа берілген және кестелік шамалардың сан мәндерін және өлшемділіктерін қойыңыздар. Егер соның нәтижесінде дұрыс емес өлшемділік шықса, ол жіберілген қателікті тура көрсетеді. Ал, дұрыс өлшемділік есептің дұрыс шығарылғандығының дәлелі емес. Есептеулерді логарифмдік сызғышты пайдаланып шығарады және оның дәлдігімен, яғни үш мәнді цифрмен шектеледі. Мүмкіндігінше, аралық шамаларды есептеудің қажеті жоқ. Мысалы, таңбалы жауапты әрекет көбейту мен бөлумен шектелетін болса, онда бірден жауап есептелінеді.

Жуық шамаларды төрт мәнді цифрға дейін дөңгелектейді немесе мәнді цифрлардың санына дейін, яғни ең аз берілген жуық шамадан бірге артық цифрға дейін соңғы жағдайда, сандық жауапты ең аз дәл берілген шаманың мәндік цифрының шамасына дейін дөңгелектейді. «Дәл» берілген шамаларды, негізінен жеткілікті дәлдікпен, яғни төрт мәнді цифрға дейін шамалар ретінде қарастырады.

Көптеген есептерде, үш мәнді цифрлармен алынған жауапты жеткілікті дәл деп есептеуге болады. (Егерде ол дұрыс болса).

Есепті былайша өрнектеген ыңғайлы: дәптерді сол жағында баған бойынша, есептің математикалық шарты және бірліктерді бір жүйеге келтіру жазылады. Оң жағынан, тізбектің суретін сызылады. Оның оң жағына, жалпы формулалар (заңдар, анықтамалар) үшін орын қалдырылады. Себебі, солардың негізі арқылы есеп шығарылады. Есепті шығаруды, ізделініп отырған шамадан басталатын және оның таңбалық жауаппен аяқталатын тізбек түрінде жазуға болады. Басқа жағдайларда, есепті шығару толық теңдеулер жүйесін құрайды және одан таңбалық жауап алынады.

Есептер әр түрлі болады: қиын, жеңіл. Есептің күрделілігі – қиындығы, ондағы әрекеттердің санының артуына байланысты. Ал, санның артуы берілген есепте пайдаланылатын теориялық мағлұматтардың аймағының кеңейуімен байланысты. Бірақта осыған қарамастан есептің шығарылу әдісі бұрынғысынша қалады.

Есепті өз беттеріңізбен шығарыңыздар. Шығару барысында кітапқа немесе конспектіге үңілуге болады. Есепті шығару барысында, математикалық қателіктер жіберуге болмайды.
Практикалық (семинарлық, студиялық) сабақтарға әдістемелік нұсқаулар

- тақырып

- мақсаты

– негізгі сұрақтар



- әдістемелік нұсқаулар

- пайдаланатын әдебиет


Студенттің өзіндік жұмыстарының тақырыптары:

СОӨЖ сабақтарға әдістемелік нұсқаулар

- тақырып

- мақсаты

- өткізу түрі

- тапсырмалар, сұрақтар

- әдістемелік нұсқаулар



- пайдаланатын әдебиет
ОЖСӨЖ мазмұны: Политроптық процестер тақырыбы бойынша есептер шығару.

Әдебиеттер: [11], [12], [13]

ОЖСӨЖ мазмұны: Жылулық құбылыстар, балқу, кристалдану, булану конденсация. Осы процестердің сипаттамалары.

Әдебиеттер: [2], [3], [4], [5],[6]

ОЖСӨЖ мазмұны: Эксперименттік есептерді құрастыру. Қателіктерді ескеріп, есептеулер жургізу.

Әдебиеттер: [9], [10], [11]

ОЖСӨЖ мазмұны: Нақты газдар үшін теңдеудің крезистік параметрлерін, крезистік коэфициентін есептеу.

Әдебиеттер: [12], [13]

Каталог: dmdocuments
dmdocuments -> Халыќаралыќ экономика курсы бойынша баѓдарлама
dmdocuments -> Бқму-да оқу үрдісінде ақпараттық және білім беру технологияларын пайдалану
dmdocuments -> Орта ғасырлардағы Қазақстан тарихы
dmdocuments -> Барлығы – 180 сағат
dmdocuments -> Барлығы – 135 сағат
dmdocuments -> Жаратылыстану-математика факультеті деканы
dmdocuments -> Семинар 30 сағат Оқытушының жетекшілігімен студенттің өзіндік жұмысы (ожсөЖ) 60 сағат СӨЖ 60 сағат
dmdocuments -> Тақырып: Ауыл шаруашылығы тарихы
dmdocuments -> Бастапқы әскери мамандығы бойынша Оқу әдестімілік комплекстік пәні бойынша арналған Атыс дайындығы
dmdocuments -> Бастапқы әскери мамандығы бойынша Оқу әдестімілік комплекстік пәні бойынша арналған Атыс дайындығы


Достарыңызбен бөлісу:
1   2   3   4   5


©kzref.org 2019
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет