Ә. Әбдіхалықов, Қ. Әбдіхалықова микроэкономика пәнінен практикум



жүктеу 1.58 Mb.
бет3/10
Дата21.04.2019
өлшемі1.58 Mb.
түріПрактикум
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10

Баға

P S1 S S2

P2

P1

S1 S S2

0 Q1 Q2

ұсыныс көлемі

Сурет 2.2

Ұсыныстың бағадан тыс факторлары:



  • Экономикалық ресурстардың бағасының өзгеруі

  • Басқа тауарлардың бағасының өзгеруі

  • Тауар шығарушыларынң саны

  • Өндіріс технологиясының өзгеруі

  • Салық және субсидия

  • Тұтынушының күтуі

Ұсыныс пен сұраныстың тепе-теңдігі ұсыныс пен сұраныс қисықтарының қиылысуы нәтижесінде пайда болады.
2. Негізгі ұғымдарға сәйкес келетін жауаптарды табыңыздар
А) Тапшылық

Ә) Тепе-теңдік нүктесі

Б) Сұраныстың өзгеруі

В) Бағадан тыс факторлар

Г) Қалыпты тауарлар

Ғ) Сұраныс шамасының өзгеруі

Д) Сұраныс заңы

Е) Ұсыныс заңы

Ж) Сұраныс

З) Сұраныс қисығы

И) Ұсыныс қисығы

К) Әсіре молшылық

Л) Алмастырғыш тауарлар

М) Нашар игіліктер (тауарлар)

Н) Толықтырғыш тауарлар

1. Тұтынушылардың ақшалай қаражатымен қамтамасыз етілген қандай да бір тауарға қажеттілік

2. Тауар бағасы неғұрлым жоғары болса, соғұрлым өндірілетін және ұсынылатын тауар көлемі көп болады (басқа факторлар тұрақты болғанда).

3. Сұраныс қисығының жылжуына ықпал жасаушылар

4. Тауар өндірушілердің немесе сатушылардың қандай да бір бағамен белгілі бір уақыт аралығында өткізуге даярлап қойылған тауарлар көлемін көрсетеді

5. Нүктелері белгілі уақыт аралығында қандай бағамен және қанша көлемде тұтынушылардың белгілі бір тауарды сатып ала алатынын көрсетеді

6. Тауар бағасы неғұрлым төмен болса, оған деген сұраныс көлемі соғұрлым аз болады және керісінше

7. Тұтынушының табысы өскен сайын оған деген сұраныс та өсе түсетін тауарлар

8. Тұтынушының табысы өскен сайын оған деген сұраныс кеми түсетін тауарлар

9. Біреуінің бағасы төмендесе екіншісіне сұраныс өсе түсетін тауарлар

10. Біреуінің баға өссе екіншісіне сұраныс өсе түсетін тауарлар

11. Сұраныс пен ұсыныс қисықтарының қиылысуы

12. Сұраныс қисығының оңға немесе солға жылжуы

13. Сұраныс қисығының бойындағы нүктенің осы қисықтың бойыммен жылжи өзгеруі

14. Сұраныс шамасының ұсыныс шамасынан асып кеткендегі туындайтын жағдай

15. Сұраныс шамасының ұсыныс шамасынан кем болғандағы туындайтын жағдай


3. Дұрыс/дұрыс емес

№№

Тұжырым

Иә/жоқ

1

Ұсыныс заңын тұжырымдаған А. Курно




2

Сұраныс көлемі неғұрлым жоғары болған сайын баға төмендей түседі




3

Баға неғұрлым жоғары болған сайын ұсыныс көлемі соғұрлым аз болады




4

Сұраныс пен ұсыныс қисықтарының қиылысу нүктесі тепе-тең баға деп аталады




5

Тапшылық дегеніміз сұраныс көлемінің ұсыныс көлемінен көп болып кету жағдайы




6

Біреуің бағасының өсу екіншісіне деген сұраынысты арттыратын болса мұнадай тауарлар толықтырғыш деп аталады




7

Табыс өскен сайын сұраныс арта түсетін тауарлар нашар тауарлар




8

Тұтынушылардың табысының өзгеруі бағадан тыс фактор болып есептеледі




9

Ұсыныс қисығының жылжуы ұсыныстың өгерісін білдереді




10

Сұраныс қисығының жылжуы сұраныс шамасының өзгерісін білдіреді




11

Сұраныстың шамасы ұсыныстың шамасынан асып кетсе әсере молшылық пайда болады




12

Баға төмендеген сайын сұраныс көлемі өсетінін сұраныс қисығы көрсетеді




13

Тауардың бағасы мен оған деген сұраныс шамасының арасында тура тәуелділік болады




14

Сұраныс қисығы оң көлбеу болып келеді




15

Алмастырғыш тауардың бағасының өзгеруі бағалық фактор




16

Толықтырғыш тауардың бағасының өзгеруі бағалық фактор





4. Жауаптың дұрыс нұсқасын табыңыздар
1. Төмендегі тауарлар мен қызметтердің бағалары төмендеді. Қандай тауарға немесе қызметке сұраныс мөлшері ұлғая түсуі мүмкін?

А) сіріңке;

В) нан;

С) шаштараз;



D) алтын;

Е) тұз.
2. Қазіргі нақты баға тепе-тең бағадан төмен делік. Бұл жағдайда:

А) тапшылық болады;

В) ұсыныс артықшылығы байқалады;

С) ұсыныс өзгереді;

D) сұраныс өзгереді;

Е) жағдай өзгеріссіз қалады.
3. Сұраныс пен ұсыныс функциялары берліген. QD = 44 – P (сұраныс функциясы), QS = 5Р – 4 (ұсыныс функциясы). Тепе – тең бағаны және көлемді табыңыздар.

А) 6 және 24;

В) 8 және 24;

С) 8 және 36;

D) 6 және 36;

Е) 5 және 35.


4. Сұраныс өзгерісі мен сұраныс көлемінің өзгерісі арасындағы айырмашылығы:

А) сұраныс өзгерісі сұраныс көлемі өзгерісінің қосындысынан тұрады;

В) сұраныс белгілі тауарды анықтайтын бағадан басқа факторлар өзгерген кезде өзгереді;

С) сұраныс көлемі бағадан тыс факторлардың өзгеруі нәтижесінде өзгереді;

D) сұраныс көлемінің өзгерісі – бұл сұраныс қисығының жылжуы;

Е) А) және С) жауаптары дұрыс.


5. Сұраныс заңын қалыптастырған:

А) А. Курно;

В) А. Смит;

С) Д. Рикардо;

D) К. Маркс;

Е) В. Ленин.


6. Қантқа деген сұраныс функциясы былайша берілген:

QD = 300 – P, мұндағы QD – бір күн ішіндегі қантқа деген сұраныс шамасы (кг), ал P – теңгемен берілген қанттың бағасы. Ұсыныс функциясы мынадай теңдеумен өрнектеледі: QS = 150 + 2P, мұндағы Qs – қанттың бір күнгі ұсыныс шамасы (кг). Қантқа деген тепе-тең көлемді және тепе-тең бағаны табыңыздар.

А) 50 және 300 сәйкесінше;

В) 60 және 250 сәйкесінше;

С) 40 және 270 сәйкесінше;

D) 20 және 90 сәйкесінше;

Е) дұрыс жауап жоқ.
7. Ұсыныс заңы

A) тауар бағасының мен сұраныс көлемінің арасында кері тәуелділік болады

B) сатылған тауардың бағасы мен ұсыныс көлемінің арасындағы тікелей тәуелділік

C) ұсыныс көлемі бағаға тәуелді болмайды

D) тауар бағасы көтерілгенде тауарға ұсынысы азаяды

E) дұрыс жауап с) және d)


8. Ұсыныс артықшылығы:

А) бағаны көтереді;

В) бағаны төмендетеді;

С) бағаға әсер етпейді;

D) сатып алушыларды тауарды сатып алуға ынталандырады;

Е) сұранысты арттырады.


9. Тұтынушылар табысының өсуі нәтижесінде (басқа шарттар бірдей болған жағдайда):

А) сұраныс мөлшері өседі;

В) сұраныс азаяды;

С) сұраныс мөлшері азаяды;

D) сұраныс өседі;

Е) ұсыныс мөлшері азаяды.


10. Ұсыныс қисығының солға қарай орның ауыстырудың себебі:

А) белгіленген тауарды өндіру үшін пайдаланатын ресурстарға бағаның төмендеуі;

В) еңбек өндірістілігін арттыратын жаңа технологияларының еңгізілуі;

С) салықтардың өсуі;

D) басқа тауарларға бағалардың өсуі;

Е) ұсыныстың өсуі.


11. Аталған мысалдарының қайсысында “сұраныс көлемінің өзгерісі” байқалады:

А) халық табысы өседі, нәтижесінде зергерлік бұйымдардың сату көлемі өседі;

В) “Toyota” бағасының өсу салдарынан “Chevrolet” моделінің сату көлемі өседі;

С) шаштараз қызмет көрсетудің бағасын көтерді, осыған байланысты оның клиенттерінің саны қысқарады;

D) барлық аталғанның бәрі “сұраныс көлемінің өзгерісі” болып табылады;

Е) тұтынушы күтімінің нәтижесінде.


12. Сұраныс бағасы дегеніміз:

А) сатып алушылар белгілі тауарға төлеуге дайын ең төменгі баға;

B) сатып алушылар белгілі тауар санына төлеуге келісетін ең жоғары баға;

C) сатушылар нарықта тауарларын сататын ең төменгі баға;

D) сатушы өз тауарын сататын ең төменгі баға;

Е) сатушы өз тауарын сатуға келісетін ең жоғары баға.


13. Өндірушілердің тауардың белгілі бір көлемін сатуға келісу бағасы мен осы тауарды нақты сатқаннан түсетін ақшалардың айырмашылығы:

А) өндірушінің артықшылығы;

В) сұраныс заңы;

С) ұсыныс функциясы;

D) ұсыныс заңы;

Е) сұраныс функциясы.


14. Ұсынылатын тауар көлемі мен оның бағасы арасындағы ұсыныс көлеміне әсер ететін басқа факторлары тұрақты болып сақталғандағы тәуелділігі.

A) өндіріс анықшылдығы

B) сұраныс заңы

C) ұсыныс функциясы

D) ұсыныс заңы

E) сұраныс функциясы


15. Келесі тәуелділікпен байланысқан тауарларды ата: біреуінің бағасының өсуі екіншіге деген сұранысты арттырады

A) өзара толықтырғыш тауарлар;

B) өзарақатыссыз тауарлар;

C) қауіпті тауарлар;

D) өзара ауыстырғыш тауарлар (субституттар);

E) нашар тауарлар.


16. Тауар бағасынан өзге факторлардың әсерінен ұсыныс қисығын өзгеруі:

A) сұраныстың өзгеруі;

В) ұсыныстың өзгеруі;

С) ұсыныс көлемінің өзгеруі;

D) ұсыныс шамасының өзгеруі;

Е) сұраныс шамасының өзгеруі.


17. Сұраныс қисығының қозғалысы мынадай кезде болады:

А) тауарға мода болса;

В) халықтың санына байланысты;

С) тауардың санына байланысты;

D) халықтың табысына байланысты;

Е) тұтынушылардың күтуіне байланысты.


5. Есептер мен жаттығулар
Төмендегі 2.1-кестедегі өзгерістер сұраныс пен ұсынысқа қалай әсер етеді?

Олардың әсер етуін сұраныс пен ұсыныс қисықтары арқылы сипатта (өзгеріс енгізілетін бағанға белгі қой).


Кесте 2.1


Өзгерістер (басқа шарттар тұрақты)

Сұраныс қисығы қозғалады

Сұраныс қисығының бойымен қозғалады

Ұсыныс қисығы қозғалады

Ұсыныс қисығы бойымен қозғалады

1. Бәсекелес тауардың бағасының өзгеруі













2. Жаңа технологияның енгізілуі













3. Тауардың сәнінің өзгеруі













4. Тұтыну табысының өзгеруі













5. Шикізат бағкасының өзгеруі














2. Салқын сусындарға деген сұраныс функциясы келесі түрде берілген:

QD = 600 – 4P;

QD - сұраныс көлемі;

Р – тауардың бағасы.
3. Егер ұсыныс функциясы мынадай QS = 200 + 4P болса, онда сұраныс пен ұсыныстың теңдестік көлемі мен теңдестік бағасы қандай болады?

Нанға деген ұсыныс функциясы келесі түрде берілген:

QS = 200 + 3P,

мұнда, QS – ұсыныс көлемі;

Р – нанның бағасы.

Егер сұраныс функциясы горизонталь түзу болса және оның көлемі 320-ға тең болса, онда тепе-теңдік баға қандай болады?



4. Тауарға деген сұраныс функциясы Qd = 9 - P, ұсыныс функциясы QS = -2 + 2P. Осы тауардың бір бірлігі үшін 2 а.б. мөлшерінде салық салынған деп ұйғаралық. Салық мөлшерін ескере отырп сатушы мен сатып алушының тепе-тең бағасын анықтаңыздар.

5. «Х» тауарына деген сәйкесінше сұраныс және ұсыныс функциялары берілген: Qdx = 12 - P; QSx = -3 + P. Үкімет тарапынан бір бұйым үшін сатушы алатын 3 а.б. мөлшерінде дотацию қаралған. Дотацияны ескере отырып сатушы мен сатып алушының тепе-тең бағасын анықтаңыздар.

6. елдің тауарға деген сұранысының функциясы берілген: Qd=10-P, ал ұсыныс функциясы мынаған тең: QS = - 5+2P. Осы тауардың бір бірлігі үшін сатушы төлейтін 3 а.б. мөлшерінде салық салынған деп ұйғаралық. Салық салынуға байланысты туындайтын таза ұтылыстың (жоғалтудың) шамасын табыңыздар.
6. Шығарылуы келтірілген есептер
1. Үш тұтынушының белгілі бір затқа деген сұраныстары келесі функциялар түрінде берілген:

Q1 = 6 – 3P1 ; Q2 = 6 – 2P2 ; Q3 = 6 – 1,5P3.

Төмендегі тапсырмаларды орындаңдар:


  1. жеке сұраныстар қисығын тұрғызыңдар;

  2. нарықтық сұраныс қисығын тұрғызыңдар.

Жауабы:


Баға

Сұраныс көлемі




Q=6-3P1

Q=6-2P2

Q=6-1,5P3

0,5

4,5

5

5,25

1

3

4

4,5

1,5

1,5

3

3,75

2

0

2

3


2. Қостанай қаласындағы сүтке деген сұраныс кестесі төмендегідей:

Баға, 1л/теңге

Сұраныс көлемі, 1ай/л

30

10000

40

9000

50

8000

80

7000

100

6000

Осы қаладағы ұсыныс кестесі:



Баға, 1л/теңге

Сұраныс ұсыныс, 1ай/л

30

4000

40

6000

50

8000

80

10000

100

12000




  1. сүтке деген сұраныс және ұсыныс қисығын сызыңдар;

  2. сүттің тепе-теңдік бағасы қандай?

  3. Сүтке деген сұраныс көлемінің азаюы тепе-теңдік бағасына қалай әсер етеді?


Жауабы: Р*= 50, QD = QS = 8000 л.
3. Елдің тауарға деген сұраныс функциясы мен ұсыныс функциялары берілген: Qd=8-P, QS= -7+ 2P. Тұтынушы мен сатушының артылып қалу мөлшерін табыңыздар.
Шығарылуы

Алдымен тепе-тең баға мен тепе-тең көлемді табамыз.

Рт.т. = 5

Qт.т. = 3



8 - 5

S тұтынушы = -------- 3 = 4,5 (үшбұрыштың ауданы)


7. Бақылау сұрақтар мен тапсырмалар
1. Сұраныс деген не?

2. Ұсыныс дегеніміз не?

3. Сұраныс заңы нені білдіреді?

4. Ұсыныс қисығы дегеніміз не?

5. Нарықтық тепе-теңдік қандай жағдайда пайда болады?.

6. Нарықтағы нақты бағаның теп-тең бағамен сәйкес келмеген жағдайларын қарастырыңыздар


Ұсынылатын әдебиеттер
1. Құдайбергенова Г. Микроэкономика, Көкшетау, 15-28 беттер, 2005 жыл

2. Молдахметова А.Б. Өтебаев М.Ө. Микроэкономика, «Фолиант» Астана, 2007, 36-51 беттер

3. Фишер С., Дорнбуш Р., Шмалензи Р. Экономика. М.: Дело, 1997, стр. 41-55

4. Мамыров Н.К., Кулекеев Ж.А., Султанбекова Т.К. Микроэкономика, Алматы.: Экономика. КазГАУ 1997, стр. с.186-190

5. Гимранова Г.И. Такирова Г.А. Микроэкономика. УМК, Караганда 2005, стр.16-30

6. Тарасевич Л.С., Гребенников П. И. Микроэкономика, М. Юрайт, 2003, стр.53-66




3. СҰРАНЫС ПЕН ҰСЫНЫСТЫҢ ИКЕМДІЛІК ТЕОРИЯСЫ
1. Қысқаша теориялық материалдар
Сұраныстың икемді, икемсіздігін икемділік коэфиценті арқылы анықтайды. Ол мынадай формуламен өрнектеледі.

eр= (1)



  1. Егер сұраныс баға бойынша икемді болса, онда ер>1

  2. Егер сұраныс баға бойынша икемсіз болса, онда ер<1

  3. Егер ер=1 болса, онда осы тауарға деген сұраныстың икемділігі бірлік икемділік деп аталады.

Кейбір тауарларға деген сұраныс мүлдем икемсіз болады. Мұндай жағдайда сұраныс қисығы ордината осіне параллель. Ал сұраныс мүлдем икемді болса сұраныс қисығы абсцисса осіне парааллель.

Төменде жоғады айтылғандар кесте күйдінде көрсетілген

Кесте 1


Бағаның өзгерісі

Сұраныс көлемінің өзгерісі

Икемділік коэффициентінің шарты

Сұраныстың икемділігі

Болмашы ғана өзгеруі

Елеулі өзгерісі

1-ден артық

Икемді

Елеулі өзгерісі

Сұраныс көлемінің болмашы өзгерісі

1-ден кіші

Икемсіз

Бағаның өзгеруі сұраныс көлемінің пайыздық мөлшерде бағаның өзгерісіндей өзгерісті туындататын болса.

1-ге тең

Бірлік икемділік


2. Сұраныстың табыс бойынша және жанама икемділігі. Ұсыныстың икемділігі
Сұраныстың табыс бойынша икемділігі мынадай формуламен өрнектеледі.

er= (2)

Ұсыныстың икемділігі мынадай формуламен өрнектеледі.

eg= (3)

Екі тауардың арасында олардың бағаларының өзгеруіне байланысты белгілі бір байланыс болуы, яғни қандай да бір тауардың бағасының өзгеруі, екінші бір тауарға деген сұраныстың өзгеруіне ықпал жасауы мүмкін. Мұндай жағдайда екі тауар арасындағы байланыстың икемділігі туралы сөз болады және бұл икемділік мынадай формуламен өрнектеледі.

eab= (4)

1. Егер еab>0 болса, онда а және b тауарлары бірін-бірі алмастырғыш тауарлар.

2. Егер еab<0 болса, онда а және b тауарлары бірін-бірі толықтырғыш тауарлар.

3. Егер еab=0 болса, онда а және b тауарлары бір-біріне қаттысыз.
2. Негізгі ұғымдарға сәйкес келетін жауаптарды табыңыздар
А) Сұраныс икемді

Ә) Сұраныстың жанама икемділігі

Б) тауарлар алмастырғыш

В) Сұраныстың бағаға байланысты икемділігі

Г) Сұраныстың табысқа байланысты икемділгі

Ғ) Бірлік икемділік

Д) Тауарлар бір- біріне қатыссыз

Е) Сұранысыс мүлдем икемсіз

Ж) Жанама икемділік

З) тауарлар толықтырғыш

И) Сұраныс әбден икемді

К) Сұраныс икемсіз


1. Мынадай формаула арқылы анықталады:

2. Мынадай формаула арқылы аңықталады:



3) Бағаның болмашы ғана өзгеруі сұраныстың шамасын елеулі түрде өзгертсе

4) Бағаның елеулі түрде өзгерісі сұраныс шамасының болмашы ғана өзгеруін туындатса

5) Мынадай формаула арқылы аңықталады:



6) Егер бағаның өзгеруі мен осыған байланысты туындайтын сұраныстың өзгеруі бірдей болатын болса

7) Икемділік коэффициенті нөлге тең

8) Тауар бағасының өзгеруі сұранысқа әсер етпесе

9) Икемділік коэффициенті нөлден үлкен

10) Икемділік коэффициенті нөлден кіші

11) Сұраныс қисығы абцисса өсіне параллель болса

12) Бір тауардың бағасының өзгеруі екінші тауарға деген сұранысқа ықпал жасайтын жағдай





Достарыңызбен бөлісу:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10


©kzref.org 2019
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет