Ә. Әбдіхалықов, Қ. Әбдіхалықова микроэкономика пәнінен практикум



жүктеу 1.58 Mb.
бет4/10
Дата21.04.2019
өлшемі1.58 Mb.
түріПрактикум
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10

3. Дұрыс/дұрыс емес (иә/жоқ)


№№

Тұжырым

Иә/Жоқ

1

Сұраныстың баға бойынша икемділігі дегенміз бағаның өзгеруінің осы тауарға деген сұраныс көлемінің өзгеруіне әсері




2

Біреуінің бағасының өсуі екінші тауарға деген сұранысты азайтса мұндай тауарлар алмастығыш тауарлар деп аталады




3

Жақсы тауар – табыс өскен кезде сұраныс азаятын тауарлар




4

Гиффен тауарлары - баға өскенде сұраныс көлемі өсетін тауарлар.




5

Жанама икемділік дегеніміз бір өнімнің бағасының өзгеруінің екінінші бір өнімге деген сұраныс шамасына әсер етуі




6

Баға 5% түсіп, осының салдарына сұраныс көлемі 8 пайызға өсетін болса сұраныс икемсіз болып есептеледі




7

Егер баға 10% көтерілсе, сұраныс шамасының осы пайызға төмендеуі бірлік икемдіілк деп аталады




8

Ұсыныс икемділігі - бағаның өзгеруінің осы тауардың ұсыныс көлемінің өзгеруіне әсері




9

Жақсы тауар – табыс өскен сайын сұраныс өсе түсетін тауарлар




10

Егер сұраныс көлемі тауар бағасына мүлде тәуелі болмаса сұраныс әбден икемді




11

Бір бірін толықтырғыш тауарлар - бір тауар бағасының өсуі екінші тауарға деген сұраныстың төмендеуіне әкелетін тауарлар




12

Икемді сұраныс – тауар бағасының болмашы өзгерісі тауарға деген сұраныстың елеулі өзгерісін тудыратын жағдай .




13

Сұраныс қисығы - белгілі уақыт ішінде сатушылар сатуға әр түрлі бағамен сатуға даярлап қойған тауар мен қызметін шамасын көрсететін қисық.




14

Ұсыныс қисығы - қандай бағамен белгілі уақыт ішінде сатып алушылар тауарды әр түрлі мөлшерде әр түрлі мөлшерде сатып алуға дайын екенін көрсетілген қисық.




15

Төлемге қабілетті сұраныс - сатып алушылардың қаражаттарымен қамтамасыз етілген қандай да бір тауарға деген қажеттілік




16

Егер сұраныс көлемі тауар бағасына мүлде тәуелді болмаса, бұл жағдайда сұраныс мүлдем икемсыз болып есептеледі.






4. Жауаптың дұрыс нұсқасын табыңыздар
1. Егер бағаға байланысты жанама икемділіктің коэффициенті нольден үлкен болса, тауарлар –

А) өзара алмастырғыш;

В) өзара толықтырғыш;

С) тәуелсіз;

D) қалыпты;

Е) Гиффен тауарлары.


1. Егер бағаның 10%-ға төмендеуі ұсыныс көлемінің 19%-ға төмендеуіне әкелсе, мұндай ұсыныс:

A) абсолютті икемсіз;

B) икемсіз;

C) икемді;

D) бірлік икемділігі;

E) абсолютті икемді.


2. Баға бойынша сұраныстың жанама икемділігінің коэффициентін анықтай отырып тауарлардың типтері туралы қорытынды жасаңыз.

Варинат


А тауарының бағасы, ақша бірлігі.

В тауарына сұраныс көлемі, дана.

44

740

22

620

А) бір – біріне қатыссыз;

В) бір – бірін алмастыратын;

С) бір – бірін толықтыратын;

D) анықтау мүмкін емес;

Е) қалыпты.


3. Егер тауардың бағасы 4,5 ақша бірлігінен 6 ақша бірлігіне дейін өссе, ал сұраныс көлемі 3000 бірліктен 300 бірлікке дейін төмендесе, онда сұраныстың икемділік сызығының коэффициенті нешеге тең?

А) 3,00;


В) 2,13;

С) 0,37;


D) 2,7;

Е) 1,5.
4. Егер икемсіз сұраныс тауарының бағасы 15 ақша бірлігінен 13 ақша бірлігіне дейін төмендесе, онда табыс:

А) азаяды;

В) өседі;

С) өзгеріссіз қалады;

D) азаю да, өсуі де мүмкін;

Е) нақты жауап беру мүмкін емес.
5. Икемсіз сұраныс кезінде:

A) бағаның 1%-ке өсуі, сұраныс шамасының 1%-тен кем төмендетеді;

B) бағаның 1%-ке өсуі, сұраныс шамасының 1%-тен артық төмендетеді;

C) бағаның кез – келген өзгеруі жалпы түсімнің өзгеруіне әкелмейді;

D) бағаның 1%-ке өсуі сұраныс шамасына әсер етпейді;

E) бағаның 1%-ке өсуі ұсыныс шамасына әсер етпейді.


6. Басқа жағдайлар өзгеріссіз болғанда еңбекке деген сұраныс икемділігі аз болады, егер осы еңбек түрінің өніміне деген сұраныс:

A) икемді болса;

B) икемсіз болса;

C) бірлік икемді болса;

D) абсолюттік икемді болса;

E) еңбекке сұраныс пен өнімге сұраныстың арасындағы байланыс жоқ болса.


7. Тауар барлық талаптарға сай және қалыпты болады, егер:

A) тұтынушының табысы өскен сайын оның тұтыныс көлемі ұлғайса;

В) тұтынушының деңсаулығына зиянды болмаса;

С) осы тауардың бағасы төмендеген сайын оның көлемі өссе;

D) баға өссе де, тауардың бұрынғы көлемі сатып алынса;

Е) түрі жақсы болса.


8. Сұраныстың бағалық икемділігі өседі:

А) күнде қажет ететін тауарларға, бағалы тауарларға қарағанда;

В) егер тұтынушылар тек қана өзіне көбірек пайда алу жағдайынды берілген тауарды қолданса;

С) өндірістік тауарлардың альтернативтік шығындары көп болса;

D) тауар тұтынушыға онша қажетті болмаса;

Е) альтернативтік шығындары аз болса.


9. Алмастыру тиімділігі кезінде мынадай тауарлардың өзара байланысы сипатталады:

А) макарондар және видеокассеталар;

В) фотоаппарат және оған пленка;

С) шай және кофе;

D) манто және second hand;

Е) компьютерлер және автомобильдер.


10. Ұсыныстың икемділік коэффициенті келесі қатынас арқылы есептеледі:

А) сұраныс көлемінің пайыздық өзгерісінің бағаның пайыздық өзгерісіне қатынасы;

В) бағаның пайыздық өзгерісінің сұраныс көлемінің пайыздық өзгерісіне қатынасы;

С) бағаның пайыздық өзгерісінің ұсыныс көлемінің пайыздық өзгерісіне қатынасы;

D) ұсыныс көлемінің пайыздық өзгерісінің бағаның пайыздық өзгерісіне қатынасы;

Е) ұсыныс көлемінің пайыздық өзгерісінің сұраныс көлемінің пайыздық өзгерісіне қатынасы.


11. Абсолюттік икемділік тауардың ұсынысы Х деп белгілейік. Егер осы тауарға сұраныс көбейсе, сонда бірқалыпты баға:

А) төмендейді, ал бірқалыпты саны көбейеді;

В) төмендейді және бірқалыпты саны төмендейді;

С) көбейеді, ал бірқалыпты саны төмендейді;

D) көбейеді, ал бірқалыпты саны сол қалспында қалады;

Е)көбейеді және бірқалыпты саны да көбейеді.


12. Абсолюттік икемсіз сұраныс қисығы көрсетеді:

А) тік сызық;

В) көлденең сызық;

С) қисық сызық;

D) тік сызықты теріс қиғашпен;

Е) қисық сызықты оң қиғашпен.


13. Сұраныс бағаның өзгеруіне икемді болса, онда бағаның төмендеуі:

A) жалпы табысты өсіреді;

B) жалпы табысты кемітеді;

C) жалпы табысты өзгертпейді.

D) анықтау мүмкін емес;

Е) шығынды өсіреді.

14. Алмат өз шығындарын әрдайым есептеп отырады. Х тауарының бағасы 2%-ке жоғарылағанда, Алмат бұл тауарды тұтынуды 1%-ке кемітті. Демек Алматтың осы тауарға деген сұранысы:

A) Икемсіз және Алматтың бұл тауарға жұмсаған шығыны өседі;

B) икемді және оның бұл тауарға жұмсаған шығыны азайды;

C) икемділік 1-ге тең болғанда, шығын өзгермейді;

D) икемсіз және шығыны азаяды.

Е) бәр сол күйі қалады.


15. Сұраныстың табыс бойынша икемділігі:

A) Баға 1%-ке өзгергенде табыстың қаншаға өзгеретіні көрсетеді;

B) Табыс 1%-ке өзгергенде тауарға деген сұраныс көлемінің неше %-ке өзгеретінін көрсетеді;

C). Баға 1%-ке өзгергенде берілген тауарға деген сұраныс көлемінің неше %–ке өзгеретінін көрсетеді,

D) Жоғарыда айтылғандардың бәрі де дұрыс.

Е) бәрі сол қалпы қалады.


16. Сұраныстың нүктелік бағалық икемділігі -0,5. Тауардың бастапқы бағасы 4 теңге, ал сұраныс көлемі 16 дана дейік. Егер баға тағы 2 теңгеге қымбаттаса, онда өнім көлемі қай шамаға өзгереді:

A) 12,1-ке кемиді;

B) 14,2-ке көбейеді;

C) 3,56 өнімге азаяды;

D) 4,14 өнімге көбейеді;

Е) 4-ке азаяды.


17. Алматы тұрғындарының салқын сусындарға деген сұраныс функциясы мынадай болса QD = 3 – 2P, онда баға P = 5 теңге болғандағы сұраныс икемділігін анықта:

A). -2;


B). 5;

C). 1;


D). 3;

Е) 7.
18. Тұтынушы табысы 1400 теңге болғанда, ол Х тауардың 560 мөлшерінде пайдаланатын, енді табысы 1100 теңгеге дейін азайғанда, оның сұранысы 430-ға дейін кеміді. Осы деркетерге сүйене отырып, сұраныстың табыстық икемділігін тап:

A). 1;

B). 1,09;



C). 0;

D). 20;


Е) -4.
5. Есептер мен жаттығулар
1. Төмендегі мәліметтерге сүйене отырып сұраныстың икемді икемсіздігін анықтаңыз:
Кесте 3.1


өнім бағасы, ақша бірлігі

1,05

1,15

сұраныс көлемі, мың дана

1000

900


2. Табыс 20 а.б. тең болғанда, тауарға сұраныс 5 ке тең, ал табыс 30 а.б. тең болғанда, сұраныс 8-ге тең. Тауар бағасы тұрақты. Тауар қандай категорияға (түрге) жатады?
3. Баға бойынша сұраныстың жанама икемділігін анықтаңыз. Тауар типтері бойынша қорытынды жасаңыз.
Кесте 3.2


Вариант

А тауарының бағасы, (а.б.)

В тауарына сұраныс көлемі,

дана


1)

17

23


540

620


2)

28

32


74

66


3)

7

21


830

990


4)

56

64


125

100


5)

110

120


4000

3800



4. Бидай нарғында ақ нанға сұранысының ұлғаюына байланысты бидай бағасы 1 тоннаға 10 а.б-нен 12 а.б-не дейін өсті. Осының нәтижесінде бидай ұсынысы 500-ден 550-ге дейін өсті. Сұраныс икемділігін анықтаңыз.

5. Төмендегі мәліметтерге сүйене отырып, ұсыныстың икемді икемсіздігін анықтаңыздар
Кесте 3.3


Өнім бағасы, ақша бірл.

7

10

Ұсыныс көлемі, мың дана

160

200


6. Төмендегі мәліметтерге сүйене отырып, ұсыныстың икемді икемсіздігін анықтаңыздар
Кесте 3.4


Өнім бағасы, а.бірл.

1,05

1,1

Ұсыныс көлемі, мың дана

100

125


6. Шығарылуы келтірілген есептер
3.5. кестеде жыл бойындағы оқулықтарға деген сұраныстың шамасы келтірілген

Кесте 3.5



Сұраныстың бағалық икемділігі

Сұраныс шамасы

(дана)


Бір оқулықтың бағасы (долл.)

Тұсім (долл.)




0

20







10

18







20

16







30

14







40

12







50

10







60

8







70

6







80

4







90

2







100

0



а) Сұраныстың бағалық икемділік коэффициентін тауып оны кестеге енгізіңіздер

ә) Бағаның қандай мәндерінде сұраныс икемді, икемсіз, және бірлік икемділік болатынын көрсетіңіздер

б) Бағаның әр түрлі мәніндегі түсімнің шамасын тауып кестеге енгізіңіздер

в) Сұраныстың бағалық икемділігі коэффициентігің қандай мәнінде түсім ең жоғары мәнге ие болады? Неліктен?

г) Оқулықтарға деген сұраныс қисығын салыңыздар.


Шығарылуы
1. а) Кестені қараңыздар .

Кесте 3.6




Сұраныстың бағалық икемділігі

Сұраныс шамасы

(дана)


Бір оқулықтың бағасы (долл.)

Тұсім (долл.)




0

20

0

19

10

18

180

5,67

20

16

320

3

30

14

420

1,86

40

12

480

1,22

50

10

500

0,82

60

8

480

0,54

70

6

420

0,33

80

4

320

0,18

90

2

180

0,05

100

0

0

ә) Бағаның 20 дан 10 долл. дейінгі аралығында сұраныс икемді, баға 10 долл. болғанда бірлік икемділік, және баға 10 нан 0 долл. дейінгі аралықта икемсіз.

б) 3.6 кестені қараңыздар

в) Баға түскен кезде түсім өседі, себебі сұраныс шамасының пайыздың өзгерісі бағаның өзгерісінен жоғары

г) 3.1 суретті қараңыз

20

0 100



Сурет 3.1 Оқулықтарға деген сұраныс қисығы
7. Бақылау сұрақтар мен тапсырмалар
1. Икемділік дегенді қалай түсінесіз?

2. Сұраныстың баға бойынша икемділігі дегеніміз не?.

3. Сұраныстың табысқа деген икемділігі қандай факторлар арқылы анықталады?

4. Сұраныстың жанама икемділігі туралы не білесіз?

5. Сұраныстың икемділі қандай факторларға байланысты болады?

6. Ұсыныстың икмеділігі туралы талдай жасаңыз



Ұсынылатын әдебиеттер
1. Құдайбергенова Г. Микроэкономика, Көкшетау, 2005 жыл, 29-36 беттер

2. Молдахметова А.Б. Өтебаев М.Ө. Микроэкономика, «Фолиант» Астана, 2007, 52-59 беттер

3. Фишер С., Дорнбуш Р., Шмалензи Р. Экономика. М.: Дело, 2001, с.74-93

4. Макконнелл, Брю «Экономикс», Москва, Туран, 1996 г., с. 56-87

5. Мамыров Н.К., Кулекеев Ж.А., Султанбекова Т.К. Микроэкономика, Алматы.: Экономика. КазГАУ 1997, с.192-195

6. Гимранова Г.И. Такирова Г.А. Микроэкономика. УМК, Караганда 2005, с.31-40


4. ТҰТЫНУШЫ ТАЛҒАМЫ ТЕОРИЯСЫ
1. Қысқаша теориялық материалдар
Пайдалылық дегеніміз тауардың немесе қызметтің қажеттілікті өтеу қабілеті. Басқаша айтқанда, пайдалылық дегеніміз тұтынушының қандай да бір тауар тұтынудан алған қанағаттану сезімі. Бірақ, пайдалылық ұғымы мен пайда ұғымын шатастыруға болмайды. Адам қандай да бір тауардан не қызметтен пайдалылық ала отырып, ешқандай пайда алмауы да мүмкін. Мысалы: адам темекі шеккенде одан пайдалылық алады, себебі, ол өзінің қажеттілігін өтейді. Бірақ, ол одан ешқандай пайда алмайды. Тағы бір айта кететін жәйт, пайдалылық әр адам үшін әртүрлі болып келуі мүмкін.

Шекті пайдалылықтың кему заңы. Тұтынушының талғамы өзгеріп, үлгірмейтін аз уақыт аралығында қандай да бір тауардан немесе қызметтен алатын пайдалылық осы өнімнің әрбір келесі данасын тұтынған сайын, одан түсетін пайдалылық кеми түседі. Осы құбылысты пайдалылықтың кему заңы деп атайды.

Қалыпты жағдайда тұтынушы тауарларды сатып алған кезде мынадай қағидаларды басшылыққа алады.



  1. Табысы орта деңгейдегі тұтынушы өзінің қолында бар ақшасына көбірек пайдалылықты сатып алуды қалайды. Басқаша сөзбен айтқанда, ол өзінің ақшасын жұмсай отырып, жиынтық пайдалылықты көбейтуді көздейді.

  2. Әрбір сатып алушы өзінің сатып алатын әр тауарынан өзінің қаншалықты пайдалылық алатынын біледі, сондықтан да ол осы принципті басшылыққа алады.

  3. Бюджеттік шектеулілік сатып алушының ақшасы шектеулі мөлшерде болады, сондықтан да тұтынушы әрбір тауарды немесе қызметті сатып алғанда осы шектеуден асып кетпеуге ұмтылады.

  4. Баға кез - келген тауардың немесе қызметтің бағасы болады, себебі бұл тауарды жасайтын ресурстар, шикізат табиғатта шектеулі. Демек, бұл ресурстардың құны бар деген сөз. Олай болса олардан жасалған заттар да құнды болып келеді. Демек тұтынушы өзінің ақшасына белгілі мөлшердегі тауарды ғана сатып ала алады, себебі әр затты сатып алған сайын оның ақша қоры азая түседі.

Пайдалылықты максималдаудың шарты немесе ережесі:

MUА MUВ

------- = ---------

РА РВ


MUА, MUВ – сәйкесінше А және В тауарларының шекті пайдалылығы

РА , РВ – сәйкесінше А және В тауарларының бағасы

Бюджет сызығы қандай да бір 2 тауарды тұтынушының белгілі бір мөлшерде өзінің қолында бар ақшасына сатып ала алатындай түрлі комбинацияларды көрсетеді. Бюджет сызығының теңдеуі былайша жазылады:

Рх х + Ру у = R

мұндағы Рх және Ру  - Х және У тауарларының бағасы

х,у – Х және У тауарларының саны, R – тұтынушының табысы.

Табыстың немесе бағаның өзгеруі бюджет сызығының өзгерісін тудырады.

Табыстың өзгеруі бюджет сызығының параллель көшуін тудырады. Егер табыс өсетін болса (баға сол күйде қалғанда), бюджет сызығы оңға қарай жылжиды, ал табыс азаятын болса, бюджет сызығы солға қарай жылжиды.

Бағаның өзгеруі. Егер тауардың біреуінің бағасы өзгеретін болса, онда бюджет сызығы бұрылады. Егер баға өсетін болса, бюджет сызығы координата өсінің басына қарай бұрылады. Баға кемитін болса бюджет сызығы сыртқа қарай, яғни координата сызығының ұшына қарай бұрылады. Ал бағасы өзгермеген тауардың саны сол қалпы қалады, яғни бюджет сызығының бағасы өзгермеген жағындағы ұшы өзгеріссіз қалады.

Егер табыс пен баға прапорционалды түрде өзгеретін болса, бюджет сызығының сол күйі қалады.

Айырмашылықсыздық (талғамсыздық) қисығы тұтынушыға 2 түрлі тауардың қандай мөлшерде сатып алса да пайдалылық әкелу тұрғысынан еш айырмашылық жоқтығын кқрсетеді, яғни мұндай жағдайда талғамсыздық қисығында жатқан нүкте пайдалылығы бірдей болатын екі тауар санының үйлесімін көрсетеді.




Достарыңызбен бөлісу:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10


©kzref.org 2019
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет