Ә. Әбдіхалықов, Қ. Әбдіхалықова микроэкономика пәнінен практикум


Жауаптың дұрыс нұсқасын табыңыздар



жүктеу 1.58 Mb.
бет6/10
Дата21.04.2019
өлшемі1.58 Mb.
түріПрактикум
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10

4. Жауаптың дұрыс нұсқасын табыңыздар
1. Өндірістік функция деп мынаны айтамыз:

А) өнім көлемі мен өндіріс факторларының арасындағы байланысты;

В) өндіріс факторларының белгілі бір құрамын пайдаланғанда өндірілетін өнімнің ең жоғары көлемі;

С) жоғарыда айтылғандардың бәрі дұрыс.


2. Өндіріс факторлары дегеніміз:

А) өндірістік процесте қолданылатын шикізаттар, құрал-жабдықтар және еңбек күштері;

В) өндірісте алынатын дайын өнім көлемі;

С) А және В пункттері;

D) жоғарыда айтылғандардың бәрі дұрыс.
3. Өндірістік функцияның жалпы қасиеттері бойынша:

А) өндіріс факторларының Т есе өсуі өндірілетін өнім көлемін де осы шамаға өсіреді;

В) қолданылатын өндіріс факторларының көлемінің артуы өндіріс факторларын төмендетпейді;

С) тек қана бір фактордың санын арттыру нәтижесінде өнім көлемін өсіргенімен оның шекті тиімділігі кемиді;

D) өндіріс факторлары бірін-бірі алмастырады және толықтыра да алады;

Е) В, С және D пункттері дұрыс.

4. Қысқа мерзімді кезең дегеніміз:

А) негізгі өндірістік қорлардың көлемдері тұрақты болатын уақыт аралығы;

B) өндірісте қолданылатын материалдар мен шикі заттардың құны тұрақты болатын уақыт аралығы;

C) негізгі өндірістік қорлардың көлемдері айнымалы болатын уақыт аралығы;

D) жоғарыда айтылған тұжырымдардың ешқайсысы да дұрыс емес.

5. Ұзақ мерзімді кезеңде өндірістік процесте қолданылатын:

А) факторлардың бәрі де тұрақты болады;

B) факторлардың бәрін де өзгертуге болады;

C) еңбек факторларын ғана өзгертуге болады;

D) жоғарыда айтылғандардың бәрі дұрыс.

6. Өндірістік процесте қолданылатын еңбек күштері айнымалы деп, ал қалған факторлар тұрақты деп жорамалдасақ, онда еңбектің орташа өнімділігі былай анықталады:

А) APL = Y / K;

B) APL = Y / L;

C) APL = dY / dL;

D) APL = ∆Y / ∆K.

7. Капиталдың орташа өнімі дегеніміз:

А) өндірістегі басқа факторлар тұрақты болып, тек қана капитал айнымалы болған жағдайдағы осы фактордың біреуінің шығаратын өнімі;

B) өндірістегі басты өндірістік қорларды тиімді пайдалану немесе қор қайырымы деп аталады;

C) жоғарыда айтылғандардың бәрі дұрыс.
8. Қысқа мерзім аралығында капитал тұрақты, ал еңбек айнымалы десек, онда еңбектің шекті өнімі деп:

А) әрбір қосымша жалданылатын еңбек күшінің өндіретін қосымша өнімін атаймыз;

B) еңбек күшінің орташа өнімін атаймыз;

C) жалдаған еңбек күштерінің жалпы өнімін атаймыз;

D) еңбек күшін 1%-ке арттырғанда алынатын қосымша өнімді атаймыз.
Төмендегі деректер 9-11 тест сұрақтарына арналған.

Қарастырып отырған фирмада еңбек айнымалы, ал қалған факторлар – тұрақты делік. Төмендегі кестеде осы фирманың өнімдері мен жұмысшыларының арасындағы байланыс бейнеленген:




Өнім көлемі (дана)

0

40

90

126

150

165

180

Жұмысшылар саны (адам)

0

1

2

3

4

5

6

9. Шекті өнім қай жұмысшыны жалдағанда төмендей бастайды:

А) 6-жұмысшыны;

B) 4-жұмысшыны;

C) 3-жұмысшыны

D) 2-жұмысшыны;

Е) 1-жұмысшыны.

10. 6-жұмысшының шекті өнімі:

А) 180 дана болады;

B) 30 дана болады;

C) 15 дана болады;

D) шамасы теріс сан болады;

Е) берілген деректерге сүйеніп анықтау қиын.

11. Неше жұмысшы жалдағанда орташа өнім ең жоғары мәніне тең болады:

А) 6 жұмысшы;

B) 5 жұмысшы;

C) 4 жұмысшы;

D) 3 жұмысшы;

Е) 2 жұмысшы.

12. Егер өндірістік процесте өлшем капитал мен өлшем еңбек қолданылса, онда жоғарыдағы функцияны пайдаланып өндірілетін өнім көлемінің ең жоғары мөлшері қандай болатынын тап:

А) 15;

В) 20;


С) 10;

D) 100;


13. Капиталды еңбек күшімен алмастырудың немесе алмастырудың шекті нормасы (VRTS);

А) Өндірістік процесте еңбек пен капиталды пайдаланудың тиімділігін көрсетеді;

В) Өндірістік процестегі технологияның деңгейін анықтайды;

С) Өндірістік процесте өнім көлемін өзгертпей бір еңбек кұшінен бас тартқанда, оның орнына неше капитал пайдалануға болатынын көрсететін шама;

D)Жоғарыда айтылғандардың бәрі дұрыс емес;

14. Графикте екі изокванта берілген, бұлар белгілі бір өнім көлемін өндірудің түрлі тәсілін көрсетеді. Қай изоквантада MRTS-тің шамасы көп болады.

А) А изоквантасында;

В) В изоквантасында;

С) В изоквантасында қиылысу нүктесіне дейін;

D) Деректер жеткіліксіз;

15. Жалақы мөлшерлемесі теңге, ал капиталдың бір өлшемінің бағасы теңге деп жорамалдайық. Осы факторлардың белгілі бір құрылымын пайдаланғанда: MP = , MP = десек,онда фирма өндірісті тиімді пайдалану үшін:

А) Еңбек күшін капиталдан гөрі көбірек пайдаланады;

В) Капиталды еңбек күшінен гөрі көп пайдаланады;

С)Екеуін де бірдей мөлшерде пайдаланады;

D) Дұрыс жауап беруге деректер жеткіліксіз;

16. Келесі графикте изокванта берілген, ол төмендегі айтылғандардың қайсысын сипаттайды:

А) Факторлар бірін-бірі толық ауыстыра алады;

В) Факторлар бірін-бірі толықтырады;

С) Факторлардың бірін-бірі ауыстыруы бір нүктеде ғана орындалады;

17. Берілген фирмада еңбектің орташа өнімділігі әрдайым оның шекті өнімділігінен жоғары болады деп жорамалдайық. Егер фирма өндіріс процесінде қосымша жұмыс күшін қолданады десек, оның 1 сағатта шығаратын өнім көлемі қалай өзгереді?

А) өседі;

В) кемиді;

С) жауап беруге болатын деректер жеткіліксіз;

D) жоғарыда айтылғандардың бәрі дұрыс емес;

18. Фирмадағы жұмысшылар санының 5%-ке көбейіп өнім көлемін 6 процентке өсіреді. Осы мәліметке сүйеніп, төмендегі тұжырымдардың қайсысын мақұлдауға болады:

А) шекті өнім орташа өнімнен көп;

В) орташа өнім шекті өнімнен көп;

С) еңбек факторының икемділігі 1-ден көп;

D) орташа және шекті өнімдер туралы қорытынды жасауға деректер жеткіліксіз;

E) A және C пункттері дұрыс.

19. Фирмада қолданылатын капиталды 100-ден 160 өлшемге дейін өсіргенде, өнім көлемі 50-ден 70 өлшемге дейін көбейді. Егер фирма қолданылатын капиталды тағы 3%-ке өсірсе, онда өнім көлемі қаншаға көбейеді:

А) 1; B) 2; C) 3; D) 4

20. Қарастырып отырған фирмадағы өндірістік процесс келесі функция арқылы бейнеленген:

Ү = 0,7 L.

Онда осы фирмада:

А) еңбектің орташа өнімі шекті өнімінен гөрі тезірек өседі;

В) орташа және шекті өнімдер бір-біріне сәйкес түрде өседі;

С) шекті өнім өнімнен гөрі тезірек өседі;


5. Есептер мен жаттығулар
1. Төменде берілгендер бойынша фирманың орташа және шекті өнімдерін табыңыздар

Жұмысшылардың саны

Жиынтық өнім

1

30

2

70

3

100

4

120

5

130

Ауқымның теріс әсері нешінші жұмысшыдан басталады
2. Фирма құрал-жабдықты жалға алғаны үшін күніне 200 мың а.б., ал еңбек ақы үшін 100 мың а.б. төлеп тұрады. Өндіріс барысында фирманың пайдалатын еңбек пен капиталының шекті өнімдері сәйкесінше 0,5 және 1 тең.

Фирма пайданы барынша жоғарылату тұрғысынан алғанда осы факторлрадың ең тиімді үйлесімін қолданып тұр ма?


3. Фирманың өндірістік функциясы мынаған тең 2 = К1/4L3/4. Капиталдың бағасы 4 мың а.б., ал еңбектің бағасы 12 мың а.б.

300 мың бірлік өнім өндіру үшін фирмаға қанша көлемде капитал мен еңбек қажет?


6. Шығарылуы келтірілген есептер
1. Кәмпит өндіретін фирма ресурстардың түрлі үйлесімін пайдаланатын үш түрлі технологияның біреуін таңдайды. Бұл технологиялардың үйлесімдері 5.1 кестеде берілген.
Кесте 5.1

Өнім көлемі

Технологиялар

А

Б

В

L

K

L

K

L

K

1

9

2

6

4

4

6

2

19

3

10

8

8

10

3

29

4

14

12

12

14

4

41

5

18

16

16

19

5

59

6

24

22

20

25

6

85

7

33

29

24

32

7

120

8

45

38

29

40

(L – еңбек; К – капитал; барлық көрсеткіштер бір апта ішіндегі өнім бірлігілмен алынған)

Еңбектің бағасы 200 долл., ал капиталдың бағасы – 400 долл.

а) Әр өнім көлеміне сәйкес фирманың қандай технологияны таңдайтынын анықтаңыздар

б) әр өнім көлемінде шығынның қанша болтынын есептеп шығарыңыздар

в) Еңбектің бағасы 300 долл. өсті, ал капиталдың бағасы сол қалпы қалды деп ұйғаралық. Бағаның осы өзгерісі фирманың технология түрін таңдауына әсер ете ме?


Шығарылуы

1.а) и б) 5.2. кестені қараңыздар

в) и г) 5.3 кестені қараңыздар

Кесте 5.2



Өнім көлемі

Технологиялар жағдайындағы жалпы шығындар


А

Б

В

1

2600

2800

3200

2

5000

5200

5600

3

7400

7600

8000

4

10200

10000

10800

5

14200

13600

14000

6

19800

18200

17600

7

27200

24200

21800

Кесте 5.3




Өнім көлемі

Технологиялар жағдайындағы жалпы шығындар

А

Б

В

1

3500

3400

3600

2

6900

6200

6400

3

10300

9000

9200

4

14300

11800

12400

5

20100

16000

16000

6

28300

21500

20000

7

39200

28700

24700

2. Қысқа мерзімді кезеңде фирма еңбектің көлеміне әсер еткенімен капиталдың көлеміне ықпал жасай алмайды. 5.4 кестеде осы өздеріс көрсетілген.


Кесте 5.4


Еңбек шығындары (адам/апта)

Өнім көлемі (бірлік/апта)

MPL

APL

0

0







1

35







2

80







3

122







4

156







5

177







6

186






а) еңбектің шекті өнімін және еңбектің орташа өнімін анықтаңыздар (MPL) және (APL).

б) MPL и APL қисықтарын салыңыздар

в) еңбектің қандай деңгейінде MPL және APL қисықтары қилысады.

г) капиталдың шығындарының өзгерісі MPL қисығын өзгеріске ұшырата ма?
Шығарылуы

а) 5.5 кестені қараңыз

Кесте 5.5


Еңбек шығындары (адам/апта)

өнім көлемі (бірл./апта)

MPL

APL

0

0

0

-

1

35

35

35

2

80

45

40

3

122

42

40,6

4

156

34

39

5

177

21

35,4

6

180

3

30


7. Бақылау сұрақтар мен тапсырмалар
1.Өндіріс теориясы дегеніміз не?

2.Жалпы, орташа және шекті өнімдердің түсінігін сипатаңыз

3.Фирманың өндірістік функциясы дегеніміз?

4.Мерзімді кезеңдер нешеу және олардың әрқайсысына сипаттама беріңіздер,

5.Шекті өнімнің кему заңын түсіндіріңіздер

6. Қандай өндіріс факторларын білесіз?

7. Изоквана ұғымының мәнін түсіндіріңдер

8. Өндіріс факторларының үйелсімділігі дегенді қалай түсіндіресіз?



Ұсынылатын әдебиеттер
1. Құдайбергенова Г. Микроэкономика, Көкшетау, 2005 жыл, 68-82беттер

2. Молдахметова А.Б. Өтебаев М.Ө. Микроэкономика, «Фолиант» Астана, 2007, 87-104беттер

3. Фишер С., Дорнбуш Р., Шмалензи Р. Экономика. М.: Дело, 1997, с.135-152;

4. Макконнелл, Брю «Экономикс», Москва, Туран, 1996 г., с. 96-115;

5. Мамыров Н.К., Кулекеев Ж.А., Султанбекова Т.К. Микроэкономика, Алматы.: Экономика. КазГАУ 1997, с.212-218;

6. Гимранова Г.И. Такирова Г.А. Микроэкономика., Караганда 2005, с.89-104

7. Емцов М.Г., Лукин А.Ю. Микроэкономика М., МГУ, 1997 г. стр. 172-185
6. ӨНДІРІС ШЫҒЫНДАРЫ
1. Қысқаша теориялық материалдар
Өнім өндіретін фирмалардың барлығы , өнім өндіру және қызмет көрсету барысында қандай да бір шығындарға баруға мәжбір болады. Шығындарды өндіріс шығындары және айналыс шығындары деп екі түрге бөледі.

Өндіріс шығындары деп өнім өндіру барысымен тікелей байланысты шығындарды айтады

Айналыс шығындары дегеніміз өнім өткізуге байланысты шығындар.

Өнім өндіру барысында фирмалар өздеріне қажетті ресурстарды өзге фирмалармен сатып алумен қатар өздерінің қолда бар ресурстарында пайдалануы мүмкін. Осыған байланысты шығындар сыртқы және ішкі болып бөлінеді.

Сыртқы (айқын) шығындар деп фирманың өзге фирмалардан сатып алатын ресурстары мен қызметтеріне төлейтін төлемдерін немесе жұмсалымдарын айтады. Мұндай шығындар қатарына: шикізат, отын, жанар-жағармай, қосалқы бөлшіктер сол сияқты көліктерді пайдалану шығындары, жалға алынған мүліктерге төленетін төлемдер тағы басқалар жатады.

Сонымен қатар, өндіріс барысында фирма өзіне тиесілі ресурстарды пайдалануы да мүмкін. Мұндай жағдайда да фирма белгілі бір шығындарға баруға мәжбүр болады. Мұндай шығындар ішкі (айқын емес) шығындар деп аталады.

Қайтарылмайтын шығындар дегеніміз бір рет қана төленіп еш қандай жағдайда қайтарып алу мүмкіндігі болмайтын шығындар.

Тұрақты, айнымалы (өзгермелі) және жалпы шығында. Қысқа мерзімді кезеңде өндіріс тұрақты (FC) және айнымалы (VC) шығындар және жалпы шығындар (ТС) болып бөлінеді.

Тұрақты шығындар (FC) деп - қысқа мерзімді кезеңде өнім шығару көлемінің өзгеруіне тәуелді болмайтын шығындарды айтамыз. Оларға мыналар жатады: амортизациялық өтемдер, жал төлемі, тұрақты салықтар, сақтандыру төлемдері, фирма басшыларының жалақасы т.б.

Айнымалы шығындар (VC) деп - шығарылатын өнім көлемінің өзгеруімен бірге өзгеретін (яғни оған тәуелді) шығындарды айтамыз. Айнымалы шығындарға : шикізатқа кеткен шығындар, жұмысшылардың жалақысы, салықтар, энергия мен отын ресурстарына, траснпорттық қызметтерді төлеуге кететін шығындар және т.б. жатқызамыз.

Тұрақты шығындар мен айнымалы шығындардың қосындысы жалпы шығындарды құрайды, яғни: ТС = FC + VC



Орташа және шекті шығында. Өндірістік шығындарды талдағанда, жалпы шығындармен қатар орташа және шекті шығындарды да өте жиі қолданамыз.

Орташа шығындар фирманың бір өнім бірлігіне жіберген шығындарын көрсетеді.

Орташа тұрақты шығындар (AFC ) – тұрақты шығындардың өнім көлемінің қатынасына тең.

Орташа айнымалы шығындар (AVC) айнымалы шығындардың өнім көлеміне қатынасына тең.

Орташа жалпы шығындар (ATC) жалпы шығындардың өнім көлемінің қатынасына тең.

Бұл анықтамалар келесі теңдеу түрінде жазып көрсетуге болады:



TC VC FC

ATC = ------ ; AVC = ------ ; AFC = ------ .



Достарыңызбен бөлісу:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10


©kzref.org 2019
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет