Әож 687 салтанатты дастарханды жобалау ерекшеліктері



жүктеу 41.87 Kb.
Дата16.01.2019
өлшемі41.87 Kb.

ӘОЖ 687
САЛТАНАТТЫ ДАСТАРХАНДЫ ЖОБАЛАУ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ
Мукаева А.М., Жакипов Ж.Т.

М.Х. Дулати атындағы ТарМУ, Тараз
Дастархан мен майлық есте қалардай уақыттан қолдануда. Үстелге дастархан төселген суреттерді ежелгі әлем елдерінің бейнелерінде көресіз. Кез келген, кедей, бай қыздардың жасауында ас үй үстелінің киімі – дастархан, майлық, сүлгі (жасалады) апарылады, кейбірлері өз қолдарыменде тоқиды. Майлық тарихы қызықты. Орыс сөздігінде майлықты кішкене дастархан бөлігі және ерінге арналған орамал деп білгенді. Майлық сонау Ежелгі Грециядан әйгілі: оны фиго ағашының жапырақтарыннан жасалған, құлдары жапырақпен қожайындары тамақтанғаннан кейін ауыздарын сүрткен. Орамды майлықтарды Ежелгі Римде қолданған. Ортағасырлардағы дәуірде майлық Европада кеңінен таралды.

Негізінде, үстелді безендіру ереже бойынша қазіргі кездегіден мүлдем ерекшеленеді. Әрлеудің-мәдениеті өзі тарих. Алғашқы адамдар үстелді безендіру керек екенін білгенде жоқ. Олар үшін бұл түйсік. Біз бірінші мәдениетті ыдыс орналастырудағы ежелгі Египеттегі храмдарымен құмыраларға шалудан алдық. Ежелгі Египетте енді үстел мәдениетті туындағанда, сол уақытта Ежелгі Греция мен Римде үстелдің әрлеуі көркейген [1].

Гректер тағамды жатып ішкен аяқты кішкене үстел, оның үстінде тағам салынған тәрелкелер. Айтпақшы, бұл үстелді «трапеза» деген, тағамды орнатушы деген мағынада. Жатып ішетін ерекше жеңілдіргетек ерлердің құқығы болған, әйелдер отыр тамақтанған. Бай, лауазымды адамдардың ыдыстары шыны мен саздан жасалған. Қасықтар сирек болған, сол себепті негізінде қолмен немесе нан түйірлерімен жеген.Ежелгі Римде тағамды жатып ішкен. Тоғыз адамнан бірігіп, алтын жалатылғаныдыстан тамақтанған ауқатты, лауазымды риімдіктер. Ал қарапайым адамдар негізінде саздан жасалған ыдыстан тамақтанған [2].

Ортағасырларда варварлық Европа үстел безендірудің ережелерін білмегенде. Европалықтарда тіпті тәркеде болмаған, олар тамақты шұңғыл ағаш ыдыстан жеген. Үстелді безендіру мәнері ұлы Карл(744-814ж) атымен VIII-IХ ғасырда жасалды. Ежелгі Грецияда үстелді безендіру мәнері барлықжағдайлардын асып түсті. Әрленген бөлмеге кілем төселіп, ұлы Карлды әншілермен бишілер көңілін көтерді. Үстелді қадағалайтын адам болған. Уәзірлердің ыдыстары негізі алтыннан жасалып, тағамды пышақпен жеген. Хан, Патшаларына ғана қасықпен тамақтанған.ХVIII-ХIХ ғасырда үстелді кең мол етіп безендірген. Ең аса керемет безендірілген үстел Елизаветта Петровнада патшайымда болған. Қымбат қонақтарға 450шыны ішімдік қойылып, асқұрамдары 3000-дай қолданған. Мақтанарлықтай нәрсеміз бар. Уақыт өте неше түрлі ыдыстар пайда бола бастады: көже, қуырмаш салатын ыдыстар. Сирек және өте бай үйлерде. Қытайдан шығарылатын фарфорлы ыдыстар пайда бола бастады. Қытай фарфорының тегіс және әдемілігі Европалықтарға соншалық унады, олар кейінмен оның сырыл біруге көптеген күн жұмсады. Европада фарфор «ақ алтын» болған. Бірақ бұл тек Қытайға қатысты. Ал Европада жасалған фарфорлар сұранысқа ие бола алмады және сапасы жағынанда Қытайларға жете алмайды. Каолинсіз фарфор мөлтір тұнық болып қалған. Қытайдың фарфорына уқсайтындай етіп жасау үшін, европалықтар құрамына қоспалар қосқан. Мысалы: теңіз улу тас. Мұндай улутастарды итальяндықдар «порчелло» деп атаған. Европалық фарфорды «порцеллином» деп ұзақ уақыт атаған. Ал бірінші Ресей Петербург фарфор заводдар осы «Порцеллиновой мануфактурой» деп аталған [ 4].



Алғашқы фарфорлы мануфактура 1710 жылы Европадағы Мейсенде шықты. Бірақ мұндай фарфорлар тез және жақын уақытта мануфактуралар Европаның көптеген елдерінде тарағанды. Алғашқы фарфорлы ыдыстар топтамалары Хiғасырдың басында пайда болды. Бұл үстелді бірдей ыдыстармен әрлеуге мүмкіндік берді. Сонымен бірге Қытайдан ыдыстардың кейбір пішіндері келгенді. Мысалы: шоколадқа арналған шыны. Ол қытайша әдемі және европаша ыңғайлы болған. Бұл шынының негізі болып қытай ыдыс аяғы «шың» жүгінгенді. Ал тәжірибелі европалықтар буған тұтқа қосты. Осылайша қытайлық фарфор европасына бастады. Кейінірек ол жоғарғы дәрежелі әрбір салтанат кейіндегі алынбас бір бөлігі болды. Қазір үстелді әрлеу мейрамхананың дизайнерлеріні байланысты. Ең тықты әйгілі қазіргі сән авангард және жапон эклектика[ 6].

Дастархан- бұл үстелдің әшекей. Үстелдің үстіне дастархан төсегенде, ол тек әдемілік белгісі ғана емес, сонымен қоса ыдыстың тарсылын, ас құралдарының сылдырын, үстелдің үсті кірлеуіне жол бермейді.



Қазіргі заманғы барокко-шерулі және салтанатты сән. Сәнді түрлендірулі және бастысы аса керемет тоқыма бүрмелері болып табылады. Рубиндік шарап бейнесі және алтын түстің жаккард және тафтада сәй кестенуі ауқатты байлықтың өтіміні көрсетіледі. Жаккардтың қапсырмалануының арқасында тігілген бұйым екі жақты жер береді. Оны дизайнерлер арнайы үлгі ерекшеліктерімен айқындайды. Екі жақты немесе екі бетті маталар-бұл мезгілдің сәнді шыңы. Мұндай әсерді беруші қызықты үлгілер дизайнерлерге өте унайды, олардан бір бұйым бірақ әр түрлі көрінетін жасайды. «Барокко» топтамасындағы бұйымдар жетерліктей әдемі және жанжақты. Мысалы: диванға арналған төсенішті дастархан ретінде қолдануға да болады, қызыл бет бейнені матадаға алтындай сары түсті гүлдер. Жастыққа арналған қап бахрамадан бір беті жаккардқа араласқан, ал екінші бетінен-біреуі алтын түсті тафта. Осындай бейнемен, сіз екі түрлі жастықты біреуден аласыз. Бұл интерьерде жақсы мүмкіндік. Бөлек назаруы бай бөлігіне тиесілі: бахрама, қант, бүрмелер және алтын түсті тоқыма бау. Алтынмен жабылған. Біздің дизайнерлер мұны сурет шектеулерде, сандықмаларда және мүсіндерде қосымша әшекей ретінде сәндейді.
Әдебиет


  1. Журналы «Швейная промышленность», «Текстильная промышленность», Издательский дом «Медиа - Принт», 2004.-85 б.

  2. www. mail.ru hht\ industriakz\.ru

  3. Тьялве Э. Краткий курс промышленного дизайна. пер с англ. -М.: Машиностроение, 1984.- 341 с

  4. Минервина Г.Б. Дизайн. под ред. М.: Архитектура-С, 2004.- 541 с.

  5. Рунге В.Ф., Сеньковский В.В. Основы теории и методологии дизайна: оқу құралы.- М.: МЗ ПРЕСС, 2005.-368 б.

  6. Быков З.Н. и др. Художественное конструирование. Проектирование и моделирование промышленных изделий: учеб. -М.: Высшая школа, 1986.-286 б.

  7. Андросова Э.М. Основы художественного проектирования костюма: Учебное пособие. - Челябинск: Издательский дом «Медиа - Принт», 2004.-184 б.

Каталог: rus -> all.doc -> Konferencia -> Dulaty2012 III-tom
Dulaty2012 III-tom -> Әож 33. 1: 637. 146. ҚҰРҒАҚ компоненттер негізінде ұлттық сусын
Dulaty2012 III-tom -> Автономды күн энергетикалық қондырғысы және оның күнге бағыттау құрылғысы
Dulaty2012 III-tom -> Әож 531 08 (07) Қызмет көрсетудегі өлшеу қҰралдарының маңызы
Dulaty2012 III-tom -> Атырау өҢіріндегі еділбай қойларының Өнімділік-биологиялық ерекшеліктері ирзагалиев Қ. С., Сұлтанов С.Қ. Атырау мұнай және газ институты, Атырау
Dulaty2012 III-tom -> Жел энергетикалық қондырғылардың параметрлерін анықтау Есімбаев О. Ж., Садыков Б. Н., Дауренбекова С. К
Dulaty2012 III-tom -> Әож 677+621. 318. 44. Орау тікиіршіктерінің орам сапасына әсер ететін параметрлері
Dulaty2012 III-tom -> Ш., Жампоз Ө. М. М. Х. Дулати атындағы ТарМУ, Тараз
Dulaty2012 III-tom -> Әож 626. 032. 27 Гидроциклонды сифондарды Ауылшаруашылығында пайдалану
Dulaty2012 III-tom -> Генетикалық модификацияланған өнімдердің адамғА Әсері
Dulaty2012 III-tom -> Жамбыл облысында қант қызылшасын өсірудің Қазіргі кездегі жағдайы және келешектегі мүмкіндіктері мұсабеков Қ.Қ., Ратова А. Б


Достарыңызбен бөлісу:


©kzref.org 2019
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет