Ғылым және жоғАРҒы білім министрлігі



жүктеу 0.98 Mb.
бет6/6
Дата02.12.2017
өлшемі0.98 Mb.
1   2   3   4   5   6

17-кесте.

Малдың түрі

Шаруашылықта пайдалану мерзімі, жыл

Шағылысу жасы, ай

Тірілей салмағы, кг

Қшарлар

8-12

18-20

280-350

Бұқашықтар

8-12

18-20

350-400

Шошқалар ұрғашысы

5-7

9-11

100-145

Шошқалар еркегі

5-7

10-12

130-180

Ұрғашы тоқтылар

5-8

16-18

25-30

Еркек тоқтылар

5-8

16-18

35-45

Бие

18-20

36-40

350-400

Айғыр

18-20

36-40

450-500

Үй қояны

3-5

4-6

3,2-3,5

Түйе

18-25

48-60

300-500

14.3. Малдың құрсақтағы жетілу ұзақтығы, қашыру мерзімі, төлдеуі, оның шығымы, аналық жүктелуі еркек малға.

18-кесте.

Малдың түрі

Құрсақтағы жетілу уақыты, күн

Төлдегеннен кейін қашыру мерзімі

Бір еркек малға жүктелетін аналық бас

Бір бас аналық-

қа шаққанда төл шығымы (жылына)



Жылына қанша рет төлдейді

1

2

3

4

5

6

Жылқы

340

1,5-2 ай

35-40

0,80

1

Ірі қара

280

Бұзаулағаннан соң 60 күннен кейін

80-120

0,96

1

1

2

3

4

5

6

Қой

150

Қозы айырғасын, 60 күннен кейін

50-60

1,1-2,5

1-2

Шошқа

120

Торай бөлгесін, 21-күні

15-20

17-20

2,5

Түйе

390

1,5-2 ай

15-20

0,70

0

Қоян

30

2-14 күн

50-600

45-50

7-8

14.4. Мал сүтінің химиялық құрамы.

19-кесте.

Малдың түрі

Жалпы құрамы

Құрғақ затта, %

су

құрғақ зат

белок

қант

Май

күл

Сиыр

87,2

12,8

3,5

4,8

3,8

0,7

Қой

82,7

17,8

5,8

4,6

6,7

0,7

Ешкі

86,9

13,1

3,8

4,4

4,1

0,8

Бие

89,0

11,0

2,0

6,7

2,0

0,3

Түйе

88,2

11,8

3,6

5,0

2,5

0,7

Шошқа

82,6

17,4

5,5

4,0

7,0

0,9

14.5. Мал етінің химиялық құрамы.

 

 



 

20-кесте.

Малдың түрі

Жалпы құрамы

Құрғақ затта, %

100 г еттің энергетика-лық бағалануы, кДЖ

Су

Құрғақ зст

белок

май

күл

Ірі қара мал еті, орташа

69,4

30,6

19,5

9,7

1,4

700

Шошқа еті, семіз

46,8

53,2

12,8

39,4

1,0

1750

Құс еті, орташа

65,0

35,0

20,0

14,1

0,9

850

Қой еті, семіз

51,2

48,8

16,9

31,0

0,9

1520

Жылқы еті, орташа

70,5

29,5

18,0

10,5

1,0

850

Қоян еті, орташа

67,5

32,5

22,0

9,8

0,7

1210

Түйе еті, орташа

76,0

24,0

20,0

3,5

0,5

650

XV. Малды азықтандыру.

15.1. Ірі қараны азықтандыру. Сиырдың сүттілік дәрежесі оны азықтандыруына байланысты болады. Бір литр сүт түзілуі үшін желін тамырлары арқылы 500 л астам қан өтеді. Егер тәулігінде сиыр 10 л сүт берсе, оның желінінің тамырлары арқылы 5 000 л қан өтеді. Сондықтан қан мен қажетті қосындылар сүттің дұрыс түзүлуіне әсерін тигізеді; ол үшін малды толық рационмен, жеткілікті дәрежеде азықтандыру қажет.

 

 



21-кесте.

Сиырды азықтандырудың қалыпты мөлшері.

Салмағы, өнімділігі

Тәулігіне бір сиырға

Азық өлшемі, кг

Қорыты-латын протеин, г

Ас тұзы

Са, г

Р, г

Каротин, мг

Тірілей салмағы –400 кг, тәулігіне 10 кг сүт сауғанда, жылына 3000 кг сүт береді

10

1090

70

70

45

420

Бір сиырға орта есеппен жылына 3 центнер жем, 7 центнер пішен, 4 центнер сабан, 60 центнер сүрлеме, 40 центнер жасыл шөп, 5 центнер төсеніш қажет. Жалпы алғанда, 28,5 ц азық мөлшері, 2,6 ц қорытылатын протеин қажет.

22-кесте

Сиырдың рационы.

Азық-тар

Тәуліктік мөлшері

Олардың құрамында

Азық өлшемі, кг

Қорыты-латын протеин, г

Са, г

Р, г

Каро-тин , мг

1

2

3

4

5

6

7

Пішен

8

2,5

680

75

14

120

Арпа сабаны

15

1,8

50

20

4,5

250

Қызылша

2

1,8

150

6

6

8

Сүрлем

10

1,8

160

22

6

-

Жарма

2,5

2,5

230

3

15

50

1

2

3

4

5

6

7

Ас тұзы

0,08

-

-

-

-

 

Барлығы

-

10,4

1270

126

45,5

428

Азықтандыру рационын жасағанда, сиыр неғұрлым сүтті болса, құрамына түрлі қоректік азықтарды соғұрлым мол енгізеді. Бұзаулағаннан кейінгі 100 күн ішінде сиырдан жылдық сүтінің 40-50%, келесі 100 күнде 30-35%, ал соңғы 100 күнде 20-25% шығады. Содан кейін 60 күн суалтылып, сауылмайды да, келесі бұзауын туады.

15.2. Қойды азықтандыру. Тірілей салмағы 50 кг жүнді бағыттағы қой тұқымының саулығына жалғыз қозы емізетін болса, шамамен тәулігіне 1,5-2,0 кг азық өлшемі, ал егі қозы емзетіні – 1,8-2,3 кг азық өошемі қажет. Әр азық өлшемінде 110 г қорытылатын протеин болуға тиіс.

23-кесте.

Саулықты азықтандырудың қалыпты мөлшері.

Салмағы, өнімділігі

Тәулігіне бір аналыққа

Азық өлшемі, кг

Қорыты-латын протеин, г

Ас тұзы, г

Са, г

Р, г

Каро-тин, мг

Тірілей салмағы 50 кг, 5,0 кг жүн береді

2,0

220

20

9

6

20

 

 

 



 

24-кесте.

Саулықтың рационы.

Азықтар

Тәулік-тік мөлшері, кг

Олардың құрамында

Азық өлшемі, кг

Қорыты-латын протеин,г

Са, г

Р, г

Каро-тин, мг

Пішен

1,5

0,6

150

10

2

15

Сабан

0,5

0,05

15

0,2

0,03

4

Сүрлеме

4,0

0,6

40

4

0,24

-

Жарма

0,8

0,75

70

2

5,0

10

Ас тұзы

0,02

-

-

-

-

-

Барлығы

-

2,0

275

15,2

7,2

29

Жақсы азықтандырылған саулықтар жақсы күйлеп, ұрықтанып, тез жетілетін ірі қозылар туып, оларды сүтке қарық қылады. Сонымен қатар, олардың сүті жақсы жетіліп, мал жақсы өнім бере алады.

Жылына бір қойға орташа есеппен: 2,5 ц пішен, 0,5 ц жем, 1,0 ц сабан, 6,0 ц сүрлеме, 15 ц жасыл шөп дайындау керек. Жалпы салмағы 548 кг азық өлшемі, 53 кг қорытылатын протеин болады.



15.3. Жылқыны азықтандыру. Жылқының асқазан құрылысы күйіс қайыратын малдың асқазанынан өзгеше болады; айта келгенде, күрек тісі өткір, ірі азықты жақсы шайнап жейді және дайылымда қысқа шөптің өзін жақсы қырқады, шегі қысқа, қарны сиырдың қарнынан 10 есе кіші келеді.

 

 



 

25-кесте.

Сауын биені азықтандырудың қалыпты мөлшері.

Көрсеткіштер

Азық өлшемі, кг

Қорыты-латын протеин, г

Са, г

Р, г

Каро-тин, мг

Тірілей салмағы 500 кг, тәулігіне 10 л сүт береді

12

1200

90

52

250

Сауын биелеріне азық қалыпты мөлшермен беріліп, олардың жасына, тәулігіне қанша сүт беретіндігіне, қанша рет сауылатынына, салмағына, тұқымына байланысты. Бір саын маусымда биеден 2000-3000 л сүт сауып, сонша қымыз, ал тәулігіне 10-15 л алуға болады.

26-кесте.

Биенің рационы.

Азық-тар

Тәуліктік мөлшері, кг

Олардың құрамында

Азық өлшемі, кг

Қорыты-латын протеин, г

Са, г

Р, г

Каро-тин, мг

Пішен

8,0

3,2

440

56

16

200

Сұлы сабаны

2,0

0,6

34

7

2

4

Сұлы

3,0

3,0

240

14,5

10

40

Арпа

1,0

1,0

85

2

3,8

1

Бидай кебегі

7,0

5,0

600

14

50

19

Ас тұзы

0,04

-

-

-

-

 

Барлығы

-

12,8

1399

93,5

81,8

264

Биенің азығы мен суы таза, сапалы болуға тиіс. Өйткені сапасыз, ластанған азық биенің ас қорытылуын бұзып, іш тастауы мүмкін. Ал буаз биені суық сумен суаруға болмайды.

Жылқы организміндегі барлық тіршілік процестерінің барысы азықтандырылуына тікелей байланысты. Жылқының денсаулығы, тұқым тарату қабілеті, тіршілігінің ұзақтығы және өнімінің тұрақтылығы – оны қоректік заттармен қажетті мөлшерде қамтамасыз етілуіне байланысты нақты.

 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 
Каталог: Книги
Книги -> Таќырып: Деректану пјні
Книги -> Кәсіби өсудің жоғАРҒы мектебі
Книги -> Қазақстан республикасының білім және ғылым министрлігі
Книги -> Оразбек Нұсқабаев
Книги -> Мұхтар Әуезовтің «Абай», «Абай жолы» романдарының әдеби сында танылу және бағалану тарихы.
Книги -> Қазақстан республикасы
Книги -> Н. ТҰЯҚ баев т к. Арыстанов б. ӘБішев жалпы геология курсы
Книги -> А. Ж. Сейтембетова
Книги -> С. П. Наумов омыртқалылар зоологиясы
Книги -> М а 3 м ұ н ы қазақ тілі леқсикологиясына кіріспе қазақ лексикологиясының мақсаты мен зерттеу объекгісі лексика


Достарыңызбен бөлісу:
1   2   3   4   5   6


©kzref.org 2019
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет