Жаратылыстану -математикалық



жүктеу 1.13 Mb.
бет2/5
Дата21.04.2019
өлшемі1.13 Mb.
1   2   3   4   5

Әдебиеттер тізімі
Негізгі әдебиеттер


  1. Аханбаев К. Жалпы және анорганикалық химия. А.: «Санат» 1999 ж.

  2. Ахметов Н.С. Общая и неорганическая химия. М.: «ВШ» 1998 г.

  3. Бірімжанов Б., Нұрахметов Н. Жалпы химия. А.: «Ана тілі»1992 ж.

  4. Глинка Н.А. Общая химия. Л.: «Химия» 1982 ж.

  5. Глинка Н.Л. Задачи и упражнения по общей химии. Л.: «Химия» 1988

  6. Некрасов Б.В. Основы общей химии. Т. 1-3М.: «Химия» 1970

  7. Николаев Л.А. Общая и неорганическая химия. М.: «Просвещение»1983 г.

  8. Карапетьянц М.Х., Дракин С.И. Общая и неорганическая химия. М.: «Химия» 1981 г.

  9. Фролов В.В. Химия. М.: «ВШ» 1975 г.

  10. Ділманов Б. Жалпы және анорганикалық химия практикумы. А.: «Мектеп» 1972 ж

  11. Увалиева Л.Л, Ергазиева Р.И., Нұғманова И.Н., Дүсіпова Л.З. Бейорганикалық химия. Практикум. А.: «Білім» 1997 ж.

  12. Бабич Л.В.. Практикум по неорганической химии. М.: 1971 г, 1991 г.

  13. Рапан Р. Неорганическая химия. Химия металлов. М.: «Химия» 1995 г.

  14. Суворов Л.В., Никольский А.Б. Общая химия. М.: «Химия» 1995 г.

  15. Захаров Л.Н. Начало техники лабораторных работ. Л.: «химия» 1981 г.



Қосымша әдебиеттер


  1. Дж. Кемпбелл. Современная общая химия. Т. 1-3. «Мир» 1978 г.

  2. Химия и периодическая таблица. Под ред. А.А.Сменкина. М.: «Мир»1982 г.

  3. Соркин Н.А., Кумок В.Н. Химия координационных соединений. М.: «ВШ» 1975 г.

  4. Глинка Ф.Б., Ключников Н.Г. Химия комплексных соединений. М.: 1972 г.

  5. Практикум по общей химии под ред. Б.М. Соколовской и О.С. Зайцевой.

  6. Справочник по химии Т. 1-5



3. ПӘН БОЙЫНША ТАПСЫРМАЛАРДЫ ОРЫНДАУ ЖӘНЕ ТАПСЫРУ КЕСТЕСІ
Пән бойынша тапсырмаларды орындау және тапсыру кестесі




Жұмыс түрі

Тапсырманың мақсаты мен мазмұны


Ұсынылатын әдебиеттер

Орындау мерзімі және тапсыру уақыты (аптасы)

Балл

Бақылау түрі

1

Реферат

Тақырып бойынша негізгі баяндама

Семинар тақырыбына байланысты

6 апта

14 апта


5% (үй тапсырмасы түрінде беріледі)

Реферат және баяндама

2

Үй тапсырмасы

Баяндама жасау

Семинар тақырыбына байланысты

Практикалық сабақ бойынша берілген

0,4 (үй тапсырмасы түрінде беріледі)

Семинарда жауап беруі

3

Бақылау жұмысы

Талдау және танымдық қабілеттерін арттыру

Семинар тақырыбына байланысты

3 апта

6 апта


9 апта

12 апта


4%


Тапсырмалардың орындалуын, сұрақтарға жауап беру, есептер мен жаттығуларды орындау

4

Коллоквиум

Білімді тексеру

Семинар және дәріс тақырыбына байланысты

7 пта

15 апта


5%

Жазба жұмысын тексеру

5

Емтихан

Білімді кешенді тексер







Тест





4. ПӘННІҢ ОҚУ-ӘДІСТЕМЕЛІК ҚАМТЫЛУ КАРТАСЫ

Пәннің әдебиеттермен қамтамасыз етілу картасы


Кафедра Химия тьютор Ниязбекова Ақтоты Болатқызы

(аты-жөні)

Пән Бейорганикалық химияның теориялық негіздері

(пән атауы)

Кредит саны: 3






Әдебиет атауы


Барлығы


Ескерту


кітапханада


кафедрада


Студент

тердің қамтылу пайызы (%)



Электр

онды түрі




1

2

3

4

5

6

7




Ахметов Н.С. Общая и неорганическая химия. Учеб. М.: Высш.шк., 1981

10

-

90







2


Ахметов Н.С. Общая и неорганическая химия. Учеб. 3-е изд., перераб. и доп. М.: Высш.шк., 1998

25

-

100







3

Ахметов Н.С. Общая и неорганическая химия. Учеб. 5-е изд., испр. М.: Высш.шк., 2003

17

-

100







4


Балезин С.А. и др. Неорганическая химия. Учеб. 3-е изд. М.: Просвещ., 1976

30

1

100







5

Глинка Н.Л. Общая химия. Учеб. 27-е изд., стереотип. Под ред В.А. Рабиновича. Л.: Химия, 1988

73

-

100







6


Глинка Н.Л. Общая химия. Учеб. 30-е изд., испр. М.: Интеграл-Пресс, 2003

6

-

50







7

Гузей. Л.С. и др. Общая химия. Учеб. М.: МГУ, 1999


26

-

100







8

Князев Д.А., Смаргин С. Н. Неорганическая химия. Учеб. М.: Высш.шк., 1990

25

-

100







9

Коровин Н.В. Общая химия. Учеб. М.: Высш.шк., 1998

30

1

100







10

Коровин Н.В. Общая химия. Изд.- 2-е, испр. и доп. М.: Высш. шк., 2000

35


-

100







11

Кульман А.Г. Общая химия. Изд. 2-е, перераб. Учеб. М.: Колос, 1968

109


-

100







12

Некрасов Б.В. Учебник общей химии. В 3-х т. М.:Химия, 1970

45


3

100







13

Николаев Л.А. Неорганическая химия. Учеб. 2-е изд., перераб. М.: Просвещ., 1982

23


-

100







14

Николаев Л.А. Общая и неорганическая химия. Учеб. М.: Просвещ., 1974

15


-

100







15

Общая химия. Биофизическая химия. Химия биогенных элементов. Учеб. Под ред Ю.А.Ершова. – 2-е изд., испр. и доп. М.: Высш.шк., 2000


4

-

35







16

Павлов Н.Н. Общая и неорганическая химия, Учеб. – 2 –е изд., перераб. и доп. М.: Дрофа, 2002

5


1

50







17

Спицын В.И., Мартыненко Л.И. Неорганическая химия. Учеб. М.: МГУ, 1991

101


1

100







18

Угай Я.А. Общая химия. Учеб. 2-е изд., перераб. и доп.

М.: Высш.шк., 1984



3


-

100







19

Угай Я.А. Общая и неорганическая химия. Учеб. М.: Высш.шк., 1997

16


-

100







20

Хомченко Г.П., Цитович И.К. Неорганическая химия. 2-е изд. Учеб.

М.: Высш. шк., 1987



30


-

100








21



Бірімжанов Б. А. Нұрахметов Н. И. Жалпы химия. Алматы : Ана тілі, 1991

40


-

100







22

Ахметов Н.С. Неорганическая химия. Изд. 2-е, перераб. и доп. Учеб. М.: Высш.шк., 1975

27


-

100








23

Ахметов Н.С. Общая и неорганическая химия. Учеб. М.: Высш.шк., 1981

25


-

100







24

Балезин С.А. и др. Неорганическая химия. Учеб. 3-е изд. М.: Просвещ., 1976

30


1

100







25

Глинка Н.Л. Общая химия. Учеб. 27-е изд., стереотип. Под ред В.А. Рабиновича. Л.: Химия, 1988

73


-

100







26

Глинка Н.Л. Общая химия. Учеб. 30-е изд., испр. М.: Интеграл-Пресс, 2003

6

-

50







27

ГузейЛ.С. и др. Общая химия. Учеб. М.: МГУ, 1999

26


-

100







28

Князев Д.А., Смаргин С. Н. Неорганическая химия. Учеб. М.: Высш.шк., 1990

25


-

100







29

Коровин Н.В. Общая химия. Учеб. М.: Высш.шк., 1998

30

-

100







30

Коровин Н.В. Общая химия. Изд.- 2-е, испр. и доп. М.: Высш. шк., 2000

35

-

100







31

Кульман А.Г. Общая химия. Изд. 2-е, перераб. Учеб. М.: Колос, 1968

109


-

100







32

Некрасов Б.В. Учебник общей химии. В 3-х т. М.:Химия, 1970

45


-

100







33

Николаев Л.А. Неорганическая химия. Учеб. 2-е изд., перераб М.: Просвещ., 1982.

23


-

100







34

Николаев Л.А. Общая и неорганическая химия. Учеб. М.: Просвещ., 1974

15


-

100







35

Общая химия. Биофизическая химия. Химия биогенных элементов. Учеб. Под ред Ю.А.Ершова. – 2-е изд., испр. и доп. М.: Высш.шк., 2000

4


-

35







36

Павлов Н.Н. Общая и неорганическая химия, Учеб. – 2 –е изд., перераб. и доп. М.: Дрофа, 2002

5

-

50







37

Спицын В.И., Мартыненко Л.И. Неорганическая химия. Учеб. М.: МГУ, 1991

101


-

100







38

Угай Я.А. Общая химия. Учеб. 2-е изд., перераб. и доп. М.: Высш.шк., 1984

13


-

100






39

Угай Я.А. Общая и неорганическая химия. Учеб. М.: Высш.шк., 1997

16


-

100







40

Хомченко Г.П., Цитович И.К. Неорганическая химия. 2-е изд. Учеб. М.: Высш. шк., 1987

30


-

100







41

Аханбаев К. «Жалпы және анорганикалық химия». Алматы, «Санат», 1999

15


-

100


-

-

42

Б.Бірімжанов., Н.Нұрахметов «Жалпы химия». Алматы, «Ана тілі», 1992

10

-

100

-

-

43

Глинка Г.Л. «Задачи и упражнения по общей химии». Ленинград «Химия», 1988

20

8

100

-

-


44

Ділманов Б. «Жалпы және неорганикалық химия практикумы». Алматы, «Мектеп», 1972

12

3

100

-

-

45


Ниязбекова А.Б., Даулеткалиева С.С. «Бейорганикалық химиядан сарамандық жұмыстар». І бөлім, Орал 2004

5

2

50

-

-

46

Шоқыбаев Ж. «Анорганикалық және аналитикалық химия». Алматы, «Қайнар», 1992

20

-

100

-

-


5. ПӘН БОЙЫНША ДӘРІСТЕРДІҢ КОНСПЕКТІСІ

1 апта.


Кредит сағат 1.
Тақырып: Кіріспе.

Дәрістің мазмұны: Жаратылыс ғылымдарының арасында химияның орны.


Бізді қоршап тұрған және біздің санамыздан тыс өз бетінше өмір сүретін дүние - толып жатқан заттар мен құбылыстар материяға жатады.

Материя объективтік шындық ретінде зат және өріс түрінде өмір сүреді. Зат дегеніміз белгілі химиялық құрамы бар, тиісті физиқалық және химиялық қасиеттермен сипатталатын материяның жеке бір түрі.

Материялық ортаға – физиқалық өріске – электрлік, магниттік, электромагниттік, гравитациялық өрістер, ішкі ядролық күштер жатады.

Зат пен өріс өзара байланысты және белгілі бір жағдайда бір—біріне ауысып отырады.

Материя қозғалысының бірөбіріне айналуы кезінде – табиғаттың негізгі заңы ө материя мен оның қозғалысының мәңгілігі сақталады. Материяның қай түрі және қандай қозғлысы болсын жоқтан пайда болмайды және жоққа айналмйды. Материяны бақылау, тәжерибе жасау, теориялық зерттеу арқылы тануға болады.

Әдебиет:



  1. К.Аханбаев «Жалпы және анорганикалық химия» А.: Санат 1999 ж.

  2. Б.Бірімжанов., Н.Нұрахметов «Жалпы химия» А.: «Ана тілі»1991 ж.

  3. Ж.Шоқыбаев «Бейорганикалық және аналитикалық химия»

А.: «Білім» 2003
ОЖСӨЖ: Оқытылып жатқан тақырып бойынша конспект құру.

СӨЖ: Үй тапсырмасы – тақырыппен танысу және сарамандық

сабаққа арналған сұрақтарды оқып білу.

Кредит сағат 2.

Тақырып: Химия пәні.

Дәрістің мазмұны: Химия тарихынан. Заттардың физикалық және химиялық өзгерістері.


Химия пәні материя қозғалысының химиялық түрін зерттейді. Химиялық процестер кезінде молекулардың құрамындағы бөлшектердің өзара қосылуы, айырылуы, алмасу, орын басуы нәтижесінде бастапқы заттардың сапасы өзгеріп жаңа сапалы заттар түзіледі және олардың қасиеттері де басқаша болады.

Химия – заттардың құрамн, құрылысын, олардың бір түрден екінші түрге айналуын және осы айналу кезінде байалатын құбылыстарды зерттейтін ғылым. Қазіргі кезде химиялық синтез әдісін пайдалы қазбалармен бірге кездесетін қосалқы газдардан органиқалық және анорганиқалық химия өнімдерін өндіреді. әсіресе химия өнеркәсібінде технологиялық процестерді жақсарту және жаңа технологиялық әдістерді іске қосу, өнімдердің шығымын, сапасын арттырумен бірге қоршаған ортаны қорғауға да зор пайдасын тигізіп отыр. Қазіргі кезде химиялық әдістерді пайдаланып өнеркәсіпке қажетті аса таза заттар алу өндірістік мөлшерде жүзеге асырылуда.

Соңғы кезде зор қөніл бөлініп отырған қоршаған ортаны қорғау мәселесінде химияның алатын орны ерекше. өндірістік суларды тазарту ауа және с тазалығын сақтау және бақылау, қалдықсыз жұмыс істейтін өндірісті жүзеге асыруда химия ғылымы мен өнеркәсібінің маңызы зор.

Химия ғылымы күрделі даму кезендерін өткерді. Химиялық білімдер өндірістің қажеттерін қанағаттандыру мақсатында дамыды.тіпті біздің жыл санауымыздан бұрын ежелгі Мысыр елінде темір, мыс, күміс, алтын, өндірумен, сабын жасау, шыны, спирт өндірумен шұғылданған, маталарды бояуды білген.4 ғасырда өмір сүрген грек философы Демокрит барлық заттар бөлінбейтін бөлшектер - атомдардан тұрады деген пікір айтқан, барлық бұл пікір тәжірибеге негізделмеген жалпы жорамал еді.

Бірақ материяның атомдардан тұратындағы туралы демокриттің болжамы көп уақыт ұмыт болып қалды да, оның орнына Аристотельдің (384 -322 б.ж.с) элементтер теориясы қабылданып, ол шіркеудің қолдауының арқасында 17 ғасырдай өмір сүрді. Бұл теорияның негізгі мәні жоғар бір күштің әсерінен бір элементті басқа бір элементке айналдыруға болады деп есептеді№ осы теорияның негізнде әрекет еткен орта ғасырлық химия – алхимия деп аталады.

Алхимиктердің теріс бағытын көптеген ғалымдар 17-18 ғасырларда қатты сынады.

Ғылыми химия М.В. Лмоносовтың (1711-1765) еңбектерінен басталады. Ол зат массаының сақталу заңын ашып (1748ж), атом молекулалық ілімнің негізін салды. Зат массасының сақталу заңын француз химигі Л.Лавуазье ашып, металдар тотыққанда металл мен ауаның (оттегі) қосылатынын тәжірибе жүзінде дәлелдеді. Сөйтіп, М.В.Ломоносов пен Л.Лавуазьенің еңбектері флогистон теориясын жоққа шығарады.

Орысың ұлы галымы Д.И.Менделеевтің еңбектерінің химия ғылымын дамытудағы маңызы орасан зор. Ол 1869 жылы аса маңызды табиғат заңы – периодтық заңды ашып, химиялық элементтердің ғылыми жүйесін жасады. өзінің «химия негіздері» еңбегінде ол бірінші рет химияны периодтық заң негізінде баяндады.

Орыстың аса көрнекті ғалымы А.М. Бутрелов 1861 жылы органиқалық қосылыстардың химиялық құрылыс теориясын жасады, бұл теория есепсіз көп органиқалық қосылыстарды белгілі бір жүйеге келтіруге және органиқалық химияның жедел дамуына жағдай жасады. А.М. бутлеров орыс химиктерінің ғылыми мектебінің негізін салды. Бұл мектептен Н.Д. Зелинский, В.В. Марковников, С.В. Лебедев сияқты аса ірі ғалымдар шықты.

Әдебиет:



  1. К.Аханбаев «Жалпы және анорганикалық химия» А.: Санат 1999 ж.

  2. Б.Бірімжанов., Н.Нұрахметов «Жалпы химия» А.: «Ана тілі»1991 ж.

  3. Ж.Шоқыбаев «Бейорганикалық және аналитикалық химия»

А.: «Білім» 2003
ОЖСӨЖ: Оқытылып жатқан тақырып бойынша конспект құру.

СӨЖ: Үй тапсырмасы – тақырыппен танысу және сарамандық сабаққа арналған сұрақтарды оқып білу.


Кредит сағат 3-4

Тақырып: Химиялық лабораторияда жұмыс істеу ережелері. Химиялық ыдыс және жабдық.

Лабораториялық сабақтың мазмұны: Қауіпсіздік ережелерімен және химиялық ыдыстармен танысу.

ОЖСӨЖ: Оқытылып жатқан тақырып бойынша конспект құру.

СӨЖ: Үй тапсырмасы – тақырыппен танысу және сарамандық сабаққа арналған сұрақтарды оқып білу.

2 апта.

Кредит сағат 1-2


Тақырып: Атом-молекулалық ілім. Химияның негізгі түсініктері мен заңдары.

Дәрістің мазмұны: Атом және молекула. Жай зат, молекула; аллотропия.

Стехиометриялық заңдар және газ заңдар.
Стехиометрия - әрекеттесетін заттардың арасындағы массалық және көлемдік қатынастарды қарастыратын химияның бір бөлімі. «Стехиометрлік мөлшер» деген үғым химиялық реакцияның тендеулері мен олардың арасында жүретін реакция тендеулері бойынша әр түрлі есептеулер және оған заттардың түрлері мен химиялық реакиялардың тендеулерін құрастыру да жатады.

Стехиометрияның негізгін стехиометрлік заңдар құрайды. Бұларға заттар массасының сақталу заңы, құрам тұрақтылық заңы, эквиваленттер заңы, еселік қатынас заңы, көлемдік қатынас заңы, Авагадро заңы жатады. Бұл заңдар заттардың томдар мен молекулалардан тұратынын және атомө молекулалық ілімнің дұрыс екенін дәлелдесе, ал атом молекулалық ілім стехиометрлік заңдардың мәндерін толық түсіндірп берді. Жоғарыдағы айтылған сипаттарына байланысты аса ірі табиғат заңы – Д.И. Менделеевтің периодтық заңы стехиомтрлік заңдарға жатпайды.

Стехиометрлік заңдардың ішінде зат массасының сақталу заңы барлық қосылыстардың арасындағы реакцияларға, ал басқалары тек молекулалық құрылысы бар химиялық қосылыстарға қолданылады.

Атмо- молекулалаық ілімнің негізгі қағидалары.

Атом- молекулалық ілімнің ғылыми негізі 18 ғасырдың ортасы мен 19 ғасырдың басы аралығында жасалады. Орыстың ұлы ғалымы М.В.Ломоносов өзінің 1741 жылы шыққан «Математиқалық химия» деген еңбегінде атом – молекулалық ілімнің негізгі қағидаларын былай тұжырымдады:


  • Барлық заттар корпускалалардан (молекулалардан) тұрады.

  • Корпускулалар (молекулалар) элементтерден (атомдардан) тұрады.

  • Бөлшектер – молекулалар мен атомдар үнемі қозғалыста болады.

  • Жай заттардың молекулалары бірдей атомдардан, күрделі заттың молекулалары бірдей атомдан, күрделі заттың молекулалары әр түрлі атомдардан тұрады.

Молекула дегеніміз осы заттың химиялық қасиеттерін сақтап тұратын ең кіші бөлшегі. Молекуланың өзі атомдардан тұрады.

Атом элементтің химиялық қасиеттерін сақтап тұратын ең кіші бөлшегі.

Атом - оң зарядталған атом ядросынан және теріс зарядталған электрондардан тұратын электрнейтрал бөлшек.

Әдебиет:


  1. К.Аханбаев «Жалпы және анорганикалық химия» А.: Санат 1999 ж.

  2. Б.Бірімжанов., Н.Нұрахметов «Жалпы химия» А.: «Ана тілі»1991 ж.

  3. Ж.Шоқыбаев «Бейорганикалық және аналитикалық химия»

А.: «Білім» 2003
ОЖСӨЖ: Оқытылып жатқан тақырып бойынша конспект құру.

СӨЖ: Үй тапсырмасы – тақырыппен танысу және сарамандық сабаққа арналған сұрақтарды оқып білу.

Кредит сағат 3-4
Тақырып: Заттарды тазарту әдістері.

Лабораториялық сабақтың мазмұны: Таза заттардың әртүрлі әдістер арқылы алынуы. Таза заттардың ерекше қасиеттерін дәлелдеу.

Әдебиет:

1. К.Аханбаев «Жалпы және анорганикалық химия» А.: Санат 1999 ж.

2. Б.Бірімжанов., Н.Нұрахметов «Жалпы химия» А.: «Ана тілі»1991 ж.

3. Ж.Шоқыбаев «Бейорганикалық және аналитикалық химия»

А.: «Білім» 2003

4. А.Б. Ниязбекова, С.С. Даулеткалиева «Бейорганикалық химиядан сарамандық

жұмыстар» Орал 2004.

5. Б. Ділманов Жалпы және анорганикалық химия практикумы. А. «Мектеп», 1972

6. Л.В.Бабич., С.А.Балезин «Практикум по неорганической химии»

М.: «Просвещение» 1978 г.


ОЖСӨЖ: Оқытылып жатқан тақырып бойынша конспект құру.

СӨЖ: Химиялық ыдыстардың суретін салу.


3 апта:

Кредит сағат 1-2

Тақырып: Бейорганикалық химияның негізгі кластары. Кешендік қосылыстар.

Дәрістің мазмұны: Бейорганикалық қосылыстардың кластары. Құрылыстары, қасиетері, алынуы. Кешендік қосылыстар.

Барлық анорганиқалық күрделі заттар өздерінің құрылысы мен жалпы ұқсас қасиеттеріне қарай төрт негізгі кластарға бөлінеді, бұлар: оксидтер, негіздер, қышқылдар, тұздар деп аталады. Оксидтер дегеніміз екі элементтер тұратын оның бірі оттегі болатын күрделі заттар. Оксидтердің атауы Халықаралық атау бойынша элементтердің оттегімен қосылыстарын оксидтер деп атайды. Егер оксид түзетін элемент әр түрлі валенттілік көрсететін болса, онда оксид түзетін элементтің атынан кейін жақша ішінде рим саны арқылы валенттілігі көрсетіледі. Мысалы, ҒеО – темір (!!) оксиді.

Оксидтер класының өкілдері табиғатта кең тараған. Барлық оксидтер тұз түзбейтін және тұз түзетін болып екі топқа бөлінеді. Тұз түзбейтін оксидтер көп емес. Оларға СО, SiO, N2O, NO, SO жатады. Тұз түзбейтін оксидтер сумен әрекеттесіп қышқыл да, негіз де түзбейді. Түз түзетін оксидтер қышқылдармен немесе негіздерен әрекеттесіп сәйкес тұздар түзеді және олар негіздік, қышқылдық, амфотерлік болып үш топқа бөлінеді.

Негіздер дегеніміз металл катионымен бір немесе бірнеше гидрооксид аниондарынан тұратын күрделі заттар.гидрооксид ионы әр уақытта бір валентті, сондықтан негіз құрамындағы оның саны металл катионнының валенттілігіне байланысты.Суға қатынасы жағынан негіздер ерімейтін және еритін болып екі топқа бөлінеді.

Негіздерің атауы Халаықаралық атау бойынша негіздерің аттары олардың кұрамына кіретін металл атынан және «гидрооксиді» деген сөзден тұрады,калий гидрооксиды КОН.

Қышқылдар дегеніміз - құрамында бір немесе бірнеше сутегі катиондары және қышқыл қалдығы анионынан тұратын күрделі заттар.

Қышқылдардың құрамындағы сутегінің саны олардың негізділігін көрсетеді HNO3 бір негізді H2SO4 екі негізді қышқылдар.

Қышқылдар құрамында оттегі элементінің болуы, я болмауына қарай оттексіз және оттекті қышқылдар болып екі топқа бөлінеді. НСІ – оттексіз, H2SO4 – оттегі бар қышқыл.

Тұздар дегеніміз – құрамы металл катиондарынан және қышқыл қалдықтарының аниондарынан тұратын күрделі заттар. Тұздар кұрамына және соған сәйкес қасиеттеріне қарай орта, қышқылдық және негіздік болып бөлінеді. Орта тұздар тек металл катиондары мен қышқыл кқалдықтары аниондарынан тұрады – ИаСІ, қышқыл тұздардың құрамында металл катионадарымен байланыскан қышқыл қалдығында алмаспаған сутегі катиондары бар ИаНСО3 , негіздік тұздарда қышқыл қалдығымен байланысқан негіз қалдығының құрамында қышқыл қалдығына алмаспай қалған гидрооксид иондары болады, (СиОН)24. Орта тұздардың атауы қышқыл түзуші элементтің латын тіліндегі атына «ид», «ит», «ат» деген жұрнақтар жалгау арқыл немесе құрамын көрсететін жүйелік атынан тұрады. КІ- калий сульфиді.


Әдебиет:
1. К.Аханбаев «Жалпы және анорганикалық химия» А.: Санат 1999 ж.

2.Б.Бірімжанов., Н.Нұрахметов «Жалпы химия» А.: «Ана тілі»1991 ж.

3. Ж.Шоқыбаев «Бейорганикалық және аналитикалық химия»

А.: «Білім» 2003

ОЖСӨЖ: Оқытылып жатқан тақырып бойынша конспект құру.

СӨЖ: Үй тапсырмасы – тақырыппен танысу және сарамандық сабаққа арналған сұрақтарды оқып білу.


Кредит 3-4

Тақырып: Негізгі стехиометриялық заңдар және газ заңдары.

Лабораториялық сабақтың мазмұны: Элементтердің эквиваленттерін ангықтау. Газдың тығыздығы бойынша молекулалық массасын табу.

Әдебиет:


1. К.Аханбаев «Жалпы және анорганикалық химия» А.: Санат 1999 ж.

2. Б.Бірімжанов., Н.Нұрахметов «Жалпы химия» А.: «Ана тілі»1991 ж.

3. Ж.Шоқыбаев «Бейорганикалық және аналитикалық химия»

А.: «Білім» 2003

4. А.Б. Ниязбекова, С.С. Даулеткалиева «Бейорганикалық химиядан сарамандық

жұмыстар» Орал 2004.

5. Б. Ділманов Жалпы және анорганикалық химия практикумы. А. «Мектеп», 1972

6. Л.В.Бабич., С.А.Балезин «Практикум по неорганической химии»

М.: «Просвещение» 1978 г.
ОЖСӨЖ: Оқытылып жатқан тақырып бойынша конспект құру.

СӨЖ: Қосымша есептер шығару..


4 апта

Кредит 1-2

Тақырып: Атомның құрылысы.

Дәрістің мазмұны: Атом құрылысы туралы негізгі мәліметтер.


19 ғасырдың аяғы мен 20 ғаырдың бас кезінде ашылған химия мен физиканың жаңалықтары атом бөлінбейді деген пікірдіжоққа шығарып, атом оң және теріс зарядталған бөлшектерден тұратын күрделі түзіліс екенін дәлелдеді.

1879 жылы ағылшын ғалымы Крукс катод сәулелрін ашты.ішіндегі ауасы сиретілген шыны түтіктің екі басына құйып орнатылған электродтар арқылы жоғары кернеулі ток жібергенде катод пластинкасынан бір сәулелер шығаратыны байқалды. Ол сәулелер түскен заттарн жылытып, жолына қойылған зырылдауықтарды қозғайды, яғни олардың белгілі бір массасы мен кинетиқалық энергиясы болды. Электр өрісінде катод сәулелері оң зарядталған пластинкаға қарай тартылады. Катод сәулелері катодтың материалына да, түтіктің ішіндегі газдың табиғатына да байланысты емес. Бұл айтылғандардан катод сәулелерінің бөлшектері теріс зарядты және кез келген элементтің атомдарының құрамды бөлшегі екенін көреміз. Бұл теріс зарядты бөлшектер атомдардын электр тогы әсер еткен кезде бөлініп шығады. Катод сәулелерінің ашылуы атомдар құрылысының күрделі екендігін көрсететін ең алғашқы дәлелдердің бірі еді.


Әдебиет:

  1. .К.Аханбаев «Жалпы және анорганикалық химия» А.: Санат 1999 ж.

  2. Б.Бірімжанов., Н.Нұрахметов «Жалпы химия» А.: «Ана тілі»1991 ж.

  3. Ж.Шоқыбаев «Бейорганикалық және аналитикалық химия»

А.: «Білім» 2003
ОЖСӨЖ: Оқытылып жатқан тақырып бойынша конспект құру.

СӨЖ: Үй тапсырмасы – тақырыппен танысу және сарамандық сабаққа арналған сұрақтарды оқып білу.


Кредит сағат 3-4

Тақырып: Атомның құрылысы

Лабораториялық сабақтың мазмұны: Атом құрылысы. Томсон және Резерфорд тәжірибесі. Химияда атом құрылысы теориясының мазмұны.

Әдебиет:



  1. К.Аханбаев «Жалпы және анорганикалық химия» А.: Санат 1999 ж.

  2. Б.Бірімжанов., Н.Нұрахметов «Жалпы химия» А.: «Ана тілі»1991 ж.

  3. Ж.Шоқыбаев «Бейорганикалық және аналитикалық химия»

А.: «Білім» 2003
ОЖСӨЖ: Оқытылып жатқан тақырып бойынша конспект құру.

СӨЖ: Үй тапсырмасы – тақырыппен танысу және сарамандық сабаққа арналған сұрақтарды оқып білу. Жеке тапсырманы орындау.


5 апта

Кредит сағат 1-2

Тақырып: Де- Бройль теориясы. Гейзенбергтың ықтималдық принципі.

Шреденгер теңдеуі. Квант сандары.

Дәрістің мазмұны: Де-Бройль теориясы. Гейзенбергтың ықтималдық принципі. Сутегі атомының квантты- механикалық моделі. Энергетикалық деңгейлерді толтыру ережелері.
Өте ұсақ бөлшектердің - молекулалардың, атомдардың, электрондардың т.б. құрылыстарын, қозғалу заңдылықтарын кванттық механика зандары толық түсіндіреді.

Қазіргі кезде заттардың құрылысы туралы кванттық теория бойынша микробөлшектер бір мезгілде әрі материялық бөлшектің, әрі толқынның қасиеттерін көрсете алады.

1924 жылы француз ғалымы Луи де Бройль корпускулалық толқындық табиғат фотондарға ғана емес, кез келген материялық бөлшектердің бойынша да болады деп айтты. 1927 жылы К.Д. Девиссон мен Л.Х. Джермер электрондардың дифракциясын зерттеу кезінде олардың әрі материалық бөлшектің, әрі толқынның қасиеттерін көрсететіні анықталып, Луи де Бройль идеясының дұрыстығы дәлелденді. 1927 жылы неміс ғалымы В. Гейзенберг мынадай принцип ұсынды: микробөлшектің орны мен жылдамдығын бір мезгілде анықтауға болмайды.

Толқындық қасиеті бар электрон ядро маңайында өте шапшаң қозғалып теріс зарядтардың тығыздықтары әр түрлі болатын электрон бұлтын түзеді. Электрон бұлты – атомдағы электронның квантық механика тұрғысынан қарағандағы моделі.

Әр элементтің атомы өзіне тән ядро зарядымен және саны соған тең электрондармен сипатталады, ал ол электрондар энергетиқалық денғейлер мен денғейшелерде. БАс квант саны Электронның мумкін болатын ядродан ара қашықтығын, яғни электрон бұлтының орташа көлемін және электронның энергиясын анықтайды. Орбиталь квант саны бас квант санына тәуелді болады және ол электрондардың пішіндерін анықтайды, сондай – ақ электронның энергиясының бас квант санының мәніне сәйкес келетін орта энергиядан айырмашылығын көрсетеді. Магнит квант саны электрон бұлттары немесе орбитальдар кеңістікте белгілі бір бағытта орналасады. Спин квант саны электрон орбиталінің күйін, яғни оның энергия қорын, пішіні және кеңістікте орналасу бағытын анықтайтыны айтылады.

Паули принципі: Бір атомда бірдей кванттық күйде болатын электрондар болмайды немесе кез келген атомда төрт квант сандарының мәндері бірдей екі электрон болмайды.

Гунд ережесі: Осы деңгейшеде электрондар спин сандарының қосындысы максимал болатындай орналасады немесе әрбір электрон мүмкін дігінше жеке ұяшыққа орналасуға тырысады.

Кличковскийдің ережесі:



  • Элемент атомның электрондары оның энергетиқалық деңгейлері мен деңгейшелерінде бас және қосымша квант сандары қосындысының өсуі ретімен орналасады.

  • Егер екі деңгейше үшін бас және қосымша квант сандарының қосындысы бірдей болса, онда электрон алдымен орбиталінің мәні кіші бас квант санынң мәні улкен деңгейшеде, одан соң бас квант санының мәні улкен орбиталдің мәні кіші деңгейшеде орналасады.

Әдебиет:

  1. К.Аханбаев «Жалпы және анорганикалық химия» А.: Санат 1999 ж.

  2. Б.Бірімжанов., Н.Нұрахметов «Жалпы химия» А.: «Ана тілі»1991 ж.

  3. Ж.Шоқыбаев «Бейорганикалық және аналитикалық химия»

А.: «Білім» 2003
ОЖСӨЖ: Оқытылып жатқан тақырып бойынша конспект құру.

СӨЖ: Үй тапсырмасы – тақырыппен танысу және сарамандық сабаққа арналған сұрақтарды оқып білу. Жеке тапсырманы орындау.


Кредит сағат 3-4


Тақырып: Де-Бройль теориясы. Гейзенбергтың ықтималдық принципі.

Практикалық сабақтың мазмұны: Де-Бройль теориясы. Гейзенбергтың ықтималдық

принципі. Сутегі атомының квантты- механикалық моделі.

Энергетикалық деңгейлерді толтыру ережелері. (Семинар)

Әдебиет:

1. К.Аханбаев «Жалпы және анорганикалық химия» А.: Санат 1999 ж.

2. Б.Бірімжанов., Н.Нұрахметов «Жалпы химия» А.: «Ана тілі»1991 ж.

3. Ж.Шоқыбаев «Бейорганикалық және аналитикалық химия»

А.: «Білім» 2003

4. А.Б. Ниязбекова, С.С. Даулеткалиева «Бейорганикалық химиядан сарамандық

жұмыстар» Орал 2004.

5. Б. Ділманов Жалпы және анорганикалық химия практикумы. А. «Мектеп», 1972

6. Л.В.Бабич., С.А.Балезин «Практикум по неорганической химии»

М.: «Просвещение» 1978 г.

7. Н.Л.Глинка «Задачи и упражнения по общей химии»

Л.: «Химия» 1986 г.


ОЖСӨЖ: Оқытылып жатқан тақырып бойынша конспект құру.

СӨЖ: Қосымша есептер шығару.


6 апта

Кредит сағат 1-2


Тақырып: Д.И.Менделеевтің периодтық заңы. Периодтық жұенің құрылысы

Дәрістің мазмұны. Периодтық заңның ашылу тарихы және оның маңызы. Д.И.Менделеевтің периодтық жүйесінің құрылысы. Атом құрылысына негізделген Менделеевтің периодтық заңының оқылуы.

Орыстың ұлы ғалымы Д.И.Менделеев (1834-1907) ашкан периодтық заңы химияның негізгі заңдарының біріне жатады.1869 жылы периодтық занды ашкан: Жай заттардың қасиеттері, сондай-ақ олардың қосылыстарының формалары мен қасиеттері элементтердің атомдық массаларының мөлшеріне периодты түрде тәуелді болады. Нағыз металдық қасиет бірте-бірте өзгеріп нағыз бейметалдық қасиетке ауысатын элементтер қатарын период деп атады. Осы периодтарды бірінің астына бірін орналастырудың нәтижесінде жасалған кестені Д И Менделеев элементтерінің периодтық жүйесі деп атады.периодтық жүйе әрбір эелементті жеке қараумен бірге барлық элементтердің арасындағы терең ішкі байланыстарын көрсетеді.

Әдебиет:



  1. К.Аханбаев «Жалпы және анорганикалық химия» А.: Санат 1999 ж.

  2. Б.Бірімжанов., Н.Нұрахметов «Жалпы химия» А.: «Ана тілі»1991 ж.

  3. Ж.Шоқыбаев «Бейорганикалық және аналитикалық химия»

А.: «Білім» 2003
ОЖСӨЖ: Оқытылып жатқан тақырып бойынша конспект құру.

СӨЖ: Үй тапсырмасы – тақырыппен танысу және сарамандық сабаққа арналған сұрақтарды оқып білу. Жеке тапсырманы орындау.


Кредит сағат 3-4
Тақырып: Д.И.Менделеевтің периодтық заңы.

Дәрістің мазмұны. Периодтық заңның ашылу тарихы және оның маңызы. Д.И.Менделеевтің периодтық жүйесінің құрылысы. Атом құрылысына негізделген Менделеевтің периодтық заңының оқылуы. (Семинар).

Әдебиет:

1. К.Аханбаев «Жалпы және анорганикалық химия» А.: Санат 1999 ж.

2. Б.Бірімжанов., Н.Нұрахметов «Жалпы химия» А.: «Ана тілі»1991 ж.

3. Ж.Шоқыбаев «Бейорганикалық және аналитикалық химия»

А.: «Білім» 2003

4. А.Б. Ниязбекова, С.С. Даулеткалиева «Бейорганикалық химиядан сарамандық

жұмыстар» Орал 2004.

5. Б. Ділманов Жалпы және анорганикалық химия практикумы. А. «Мектеп», 1972

6. Л.В.Бабич., С.А.Балезин «Практикум по неорганической химии»

М.: «Просвещение» 1978 г.

7. Н.Л.Глинка «Задачи и упражнения по общей химии»

Л.: «Химия» 1986 г.

ОЖСӨЖ: Оқытылып жатқан тақырып бойынша конспект құру.

СӨЖ: Үй тапсырмасы – тақырыппен танысу және сарамандық сабаққа арналған сұрақтарды оқып білу. Қосымша есептер шығару.

7 апта

Кредит 1-2



Тақырып: Химиялық байланыстың табиғаты.

Дәрістің мазмұны: Химиялық байланыс. Валенттік байланыс және молекулярлы орбиталь әдістері.


Ғылымға негізделген химиялық байланыстың ең алғашқы теориясын швед химигі Берцелиус (1812) ұсынды.берцилиустың электро-химиялық теориясы бойынша бір элементтер атомдарының оң полюсі басымырақ болады да, олар бірін –бірі тартып химиялық қосылыстар түзеді деп есептеледі.А М Бутлеровтың теориясы: молекуладағы атомдар өздерінің валенттіліктеріне сәйкес бір-бірімен белгілі ретпен қосылады. 1916 Коссель бір элементтің электрон беруі, екінші элементтің осы электронды қосып алуынан түзілген иондардың арасындағы тартылыстың нәтижесінде химиялық байланыс түзіледі деген теориясын ұсынды. Сол жылы Льюис әрекеттесетін атомдардың дара электрондарын ортақтастырудың нәтижесінде түзілген екі атомға да бірдей ортақ қос электрондар арқылы химиялық байланыс түзіледі деген теориясын усынды.

Химиялық байланыстар атомдардың әрекеттесуі нәтижесінде пайда болған екі атомдық немесе көп атмодық тұрақты жүйелерде түзіледі. Химиялық байланыстар түзілген кезде энергия бөлінетіндіктен, ол байланыстарлы үзу үшін энергия жұмсалады. Оны байланысты үзу энергиясы деп атайды. Энергияның ең аз мөлшеріне сәйкес келетін ядролардың орташа ара қашықтығын химиялық байланыстың ұзындығы деп атайды.

Валенттік байланыс теориясы молекуладағы атомдардың арасындағы химиялық байланыс бір немесе бірнеше жұп электрондар арқылы түзіледі деп үйретеді.молекуладағы әрбір атмоға тиісті ортақ жұп электрондардың саны оның валенттік байланысның санын көрсетеді.

Молекулалық орбитальдар теориясы бойынша молекула өзінің құрамына кіретін ядролар мен электрондардан тұратын тұтас жүйе деп есептеледі және әрбір электрон басқа барлық ядролар мен электрондар өріінде қозғалып жүреді деп түсіндіріледі.


Әдебиет:

  1. К.Аханбаев «Жалпы және анорганикалық химия» А.: Санат 1999 ж.

  2. Б.Бірімжанов., Н.Нұрахметов «Жалпы химия» А.: «Ана тілі»1991 ж.

  3. Ж.Шоқыбаев «Бейорганикалық және аналитикалық химия»

А.: «Білім» 2003
СОӨЖ: Оқытылып жатқан тақырып бойынша конспект құру. Жеке жұмыстардың

қорғалуы..

СӨЖ: Үй тапсырмасы – тақырыппен танысу және сарамандық сабаққа арналған сұрақтарды оқып білу. Жеке тапсырманы орындау.

Кредит 3-4

Тақырып: Химиялық байланыстың табиғаты.

Лабораториялық сабақтың мазмұны: Химиялық байланыс. Валенттік байланыс және молекулярлы орбиталь әдістері. Коваленттік байланыстың сипаттамасы.( Семинар).

Әдебиет:

1. К.Аханбаев «Жалпы және анорганикалық химия» А.: Санат 1999 ж.

2. Б.Бірімжанов., Н.Нұрахметов «Жалпы химия» А.: «Ана тілі»1991 ж.

3. Ж.Шоқыбаев «Бейорганикалық және аналитикалық химия»

А.: «Білім» 2003

4. А.Б. Ниязбекова, С.С. Даулеткалиева «Бейорганикалық химиядан сарамандық

жұмыстар» Орал 2004.

5. Б. Ділманов Жалпы және анорганикалық химия практикумы. А. «Мектеп», 1972


ОЖСӨЖ: Колликвиум 1-ші аралық бақылау қойылады.

СӨЖ: Үй тапсырмасы – тақырыппен танысу және сарамандық сабаққа арналған сұрақтарды оқып білу. Қосымша есептер шығару.


8 апта

Кредит 1-2

Тақырып: Химиялық байланыс түрлері.

Дәрістің мазмұны: Иондық байланыстың электростатикалық теориясы. Молекула аралық байланыс. Сутектік байланыс. Металдық байланыс.

Иондық байланыс оң және теріс зарядталған иондардың бірін-бірі электрстатистиқалық күшпен тартудың нәтижесінде түзіледі. Әрбір ионды күш өрісі еністікте жан-жаққа біркелкі тараған шар деп қарастыруға болады. Иондық қосылыстар электр тогын қатты күйде нашар балқығанда, суда ерігінде жақсы өткізеді. Иондық қосылыстардағы байланыстар мықты болғандықтан, жоғары температурада балқиды.

Молекулалар - өз бетінше өмір сүре алатын электр нейтрал бөлшектер. Бірақ жеке молеуланың химиялық тұрақтылығы жүйедегі молекулалардың арақашықтығы өте үлкен болған жағдайда ғана байқайды. Жүйедегі молекулалар бір-біріне бір немесе бірнеше нанометр жақындағанда олар бірін-бірі тартып молекулааралық әрекеттесу басталады.молекулааралық байланыстарға сутектік, донорлы-акцепторлы байланыстар жатады.

Сутек байланыстар молекулааралық байланысқа да, молекула ішіндегі байланыска да жатуы мүмкін. Молекулааралық сутектік байланыс көбінесе кұрамына сутегі бар полюсті молекулалар әрекеттескенде түзіледі. Сутегі электр терістігі басым элементтермен әрекеттесіп полюсті молекулалар түзеді.Бір молекуладағы оң зарядты сутегінің екінші молекуладағы теріс зарядты элементке тартылуы нәтижесінде түзілген байланысты сутектік байланыс дейді.

Әдебиет:



  1. К.Аханбаев «Жалпы және анорганикалық химия» А.: Санат 1999 ж.

  2. Б.Бірімжанов., Н.Нұрахметов «Жалпы химия» А.: «Ана тілі»1991 ж.

  3. Ж.Шоқыбаев «Бейорганикалық және аналитикалық химия»

Кредит сағат 3-4

Тақырып:Химиялық байланыс түрлері.

Дәрістің мазмұны: Иондық байланыстың электростатикалық теориясы. Молекула аралық байланыс. Сутектік байланыс. Металдық байланыс.(Семинар).

Әдебиет:

1. К.Аханбаев «Жалпы және анорганикалық химия» А.: Санат 1999 ж.

2. Б.Бірімжанов., Н.Нұрахметов «Жалпы химия» А.: «Ана тілі»1991 ж.

3. Ж.Шоқыбаев «Бейорганикалық және аналитикалық химия»

А.: «Білім» 2003

4. А.Б. Ниязбекова, С.С. Даулеткалиева «Бейорганикалық химиядан сарамандық

жұмыстар» Орал 2004.

5. Б. Ділманов Жалпы және анорганикалық химия практикумы. А. «Мектеп», 1972

6. Л.В.Бабич., С.А.Балезин «Практикум по неорганической химии»

М.: «Просвещение» 1978 г.


ОЖСӨЖ: Оқытылып жатқан тақырып бойынша конспект құру.

СӨЖ: Үй тапсырмасы – тақырыппен танысу және сарамандық сабаққа арналған сұрақтарды оқып білу. Жеке тапсырманы орындау. Қосымша есептер шығару.


9 апта


Кредит сағат 1-2
Тақырып: Тотығу-тотықсыздану реакциялары. (1).
Дәрістің мазмұны: Тотығу-тотықсыздану реакцияларының теориясы, олардың жіктелуі. Тотығу-тотықсыздану реакцияларының өтілуіне ортаның әсері. Негізгі тотықтырғыштар мен тотықсыздандырғыштар. Тотығу-тотықсыздану реакцияларды құру әдістері. Тотығу-тотықсыздану потенциалдары. «Семинар).

Көптеген химиялық реакциялардың жүруі кезінде оларға катысатын заттардың кұрамындағы элементтердің тотығу дәрежелері өзгермейді.реакция кезіндегі электрондарын беретін бөлшекті тотықсыздандырғыш дейді, ал электрондарды қосып алатын бөлшекті тотықтырғыш деп атайды. Тотығу – тотықсыздану реакциясы кезінде тотықсыздандырғыш тотығады, ал тотықтырғыш тотықсызданады. Тотықсыздандырғыштың берген электрондардың жалпы саны тотықтырғыштың қосып алған электрондарының жалпы санына тең.

Әдебиет:

1. К.Аханбаев «Жалпы және анорганикалық химия» А.: Санат 1999 ж.

2. Б.Бірімжанов., Н.Нұрахметов «Жалпы химия» А.: «Ана тілі»1991 ж.

3. Ж.Шоқыбаев «Бейорганикалық және аналитикалық химия»

А.: «Білім» 2003

4. А.Б. Ниязбекова, С.С. Даулеткалиева «Бейорганикалық химиядан сарамандық

жұмыстар» Орал 2004.

5. Б. Ділманов Жалпы және анорганикалық химия практикумы. А. «Мектеп», 1972

6. Л.В.Бабич., С.А.Балезин «Практикум по неорганической химии»

М.: «Просвещение» 1978 г.


ОЖСӨЖ: Оқытылып жатқан тақырып бойынша конспект құру.Жеке жұмыстардың қорғалуы.

СӨЖ: Үй тапсырмасы – тақырыппен танысу және сарамандық сабаққа арналған сұрақтарды оқып білу. Жеке тапсырманы орындау.

Кредит 3-4

Тақырып: Тотығу-тотықсыздану реакциялары.

Лабораториялық сабақтың мазмұны: Тотығу-тотықсыздану реакцияларының теориясы, олардың жіктелуі. Тотығу-тотықсыздану реакцияларының өтілуіне ортаның әсері. Негізгі тотықтырғыштар мен тотықсыздандырғыштар. Тотығу-тотықсыздану реакцияларды құру әдістері.

Әдебиет:



  1. К.Аханбаев «Жалпы және анорганикалық химия» А.: Санат 1999 ж.

  2. Б.Бірімжанов., Н.Нұрахметов «Жалпы химия» А.: «Ана тілі»1991 ж.

  3. Ж.Шоқыбаев «Бейорганикалық және аналитикалық химия»

А.: «Білім» 2003

ОЖСӨЖ: Оқытылып жатқан тақырып бойынша конспект құру.Жеке жұмыстардың қорғалуы.

СӨЖ: Үй тапсырмасы – тақырыппен танысу және сарамандық сабаққа арналған сұрақтарды оқып білу. Жеке тапсырманы орындау.

10 апта


Кредит 1-2

Тақырып: Электролиз.Коррозия.

Дәрістің мазмұны: Электродтық потенциал. Гальваникалық элемент. Нерснст теңдеуі. Электролиз. Коррозия процесі.

Электрохимия - тотығу –тотықсыздану реакцияларының нәтижесінде электр тотыгың, пайда болуын және электр тогының әсерінен тотыгу-тотықсыздану реакцияларының жүру заңдылықтарын зерттейтін химияның бір бөлімі.

Метал мен ерітіндінің арасында пайда болған потенциалдар айырмасын металдың электродтық потенциалы деп атайды. Металдардың электрондық потенциалдары қалай түзілетінімен танысқаннан кейін тотығу – тотықсыздану реакцияларының энергияларын электр энергиясына айналдыратын гальваниқалық элементтердің жұмыс істеу принципін түсіну қиын емес. Гальваниқалық элементтерде тотығу процессі бір электродта, тотықсыздану процесі екінші электродта өтеді.

Электролиттің балқымасы немесе ерітіндісі арқылы электр тогы өткенде жеке электродтарда жүретін тотығу – тотықсыздану реакциясын электролиз деп атайды. Электролиз кезінде гальваниқалық элементтегі сияқты анодта тотығу, катодта тотықсыздану процесі жүреді.

Фарадей заңдары:


  • Электродта бөлінген заттың массасы электролит арқылы өткен ток мөлшеріне тура пропорционал.

  • Электродта кезкелген заттың 1 эквиваленттік массасын бөлу ушін электролит арқылы бірдей ток мөлшері, яғни 96500 кулон электр мөлшері өтуі керек.

Коррозия деп металдардың өзін қоршаған ортамен химиялық немесе электрохимиялық жолмен әрекеттесуі нәтижесінде бүлінуін айтады. Коррозия гетерогендік тотығу-тотықсыздану реакциясына жатады.
Әдебиет:

  1. К.Аханбаев «Жалпы және анорганикалық химия» А.: Санат 1999 ж.

  2. Б.Бірімжанов., Н.Нұрахметов «Жалпы химия» А.: «Ана тілі»1991 ж.

  3. Ж.Шоқыбаев «Бейорганикалық және аналитикалық химия»

    1. А.: «Білім» 2003

ОЖСӨЖ: Оқытылып жатқан тақырып бойынша конспект құру. Жеке жұмыстардың қорғалуы.

СӨЖ: Үй тапсырмасы – тақырыппен танысу және сарамандық сабаққа арналған сұрақтарды оқып білу. Жеке тапсырманы орындау.


Кредит 3-4

Тақырып: Тотығу-тотықсыздану реакциялары.

Дәрістің мазмұны: Электродтық потенциал. Гальваникалық элемент. Нерснст теңдеуі. Электролиз. Коррозия процесі. Коррозияның түрлері. Электролиз процесінің механизмі. Ерітінділердің және құймалардың электролиз процесі. (Семинар).

Әдебиет:

1. К.Аханбаев «Жалпы және анорганикалық химия» А.: Санат 1999 ж.

2. Б.Бірімжанов., Н.Нұрахметов «Жалпы химия» А.: «Ана тілі»1991 ж.

3. Ж.Шоқыбаев «Бейорганикалық және аналитикалық химия»

А.: «Білім» 2003

4. А.Б. Ниязбекова, С.С. Даулеткалиева «Бейорганикалық химиядан сарамандық

жұмыстар» Орал 2004.

5. Б. Ділманов Жалпы және анорганикалық химия практикумы. А. «Мектеп», 1972

6. Л.В.Бабич., С.А.Балезин «Практикум по неорганической химии»

М.: «Просвещение» 1978 г.

ОЖСӨЖ: Оқытылып жатқан тақырып бойынша конспект құру. Жеке жұмыстардың қорғалуы.

СӨЖ: Үй тапсырмасы – тақырыппен танысу және сарамандық сабаққа арналған сұрақтарды оқып білу. Жеке тапсырманы орындау.Қосымша есептер шығару.

11 апта


Кредит 1-2

Тақырып:Химиялық кинетиканың негіздері. Химиялық тепе-теңдік.

Дәрістің мазмұны: Химиялық реакцияның жылдамдығы. Химиялық тепе-теңдік. Катализ.
Химиялық реакциялардың жүру заңдылықтарын зерттеу химиянын негізгі мәселесі. Бір заттар басқа бір заттарға айналу кезінде оларды құрайтын атомдардың электрондық орбитальдары қайтадан топтасатындықтан ескі байланыстар узіліп жаңа байланыстар түзіліп отырады. Химиялық заттар алу үшін реакцияның жүру механизмін және жылдамдығын білу керек.

Реакциясының жүру механизмін, жылдамдығын және сол жылдамдыққа әрекеттесетін заттардың концентрацияларының, температураның, қысымның,катализатордың әсерлерін зерттейтін химияның бөлімін химиялық кинетика дейді.

Гомогендік реакцияның жылдамдығы деп белгілі бір уақытта жүретін көлемде әрекеттесетін заттардың мөлшерінің өзгеруін айтады.химиялық реакциялардың жүру жылдамдықтарын арттыру әддістерінің біріне катализ жатады. Катализ деп арнаулы заттардың әсерінен химиялық реакциялар жылдамдығының арту құбылысын айтады. Реакцияға қатысатын заттар мен катализатор бірдей агрегаттық күйде болатын каталитиқалық реакцияларды гомогендік катализ, ал қатысатын затар және катализатор әр түрлі агрегаттық күйде болатын каталитиқалық реакцияларды гетерогендік катализ дейді.

Тура реакцияның жылдамдағы кері реакцияның жылдамдығына тең болатын қайтымды реакцияның күйін химиялық тепе-тендік дейді.


Әдебиет:

  1. К.Аханбаев «Жалпы және анорганикалық химия» А.: Санат 1999 ж.

  2. Б.Бірімжанов., Н.Нұрахметов «Жалпы химия» А.: «Ана тілі»1991 ж.

  3. Ж.Шоқыбаев «Бейорганикалық және аналитикалық химия»

А.: «Білім» 2003
СОӨЖ: Оқытылып жатқан тақырып бойынша конспект құру.

СӨЖ: Үй тапсырмасы – тақырыппен танысу және сарамандық сабаққа арналған сұрақтарды оқып білу. Жеке тапсырманы орындау.


Кредит 3-4

Тақырып:Химиялық кинетиканың негіздері. Химиялық тепе-теңдік.

Лабораториялық сабақтың мазмұны: Химиялық реакцияның жылдамдығы. Химиялық реакцияның жылдамдығына әсер етуші факторлар. Химиялық тепе-теңдік. Катализ.

Әдебиет:

1. К.Аханбаев «Жалпы және анорганикалық химия» А.: Санат 1999 ж.

2. Б.Бірімжанов., Н.Нұрахметов «Жалпы химия» А.: «Ана тілі»1991 ж.

3. Ж.Шоқыбаев «Бейорганикалық және аналитикалық химия»

А.: «Білім» 2003

4. А.Б. Ниязбекова, С.С. Даулеткалиева «Бейорганикалық химиядан сарамандық

жұмыстар» Орал 2004.

5. Б. Ділманов Жалпы және анорганикалық химия практикумы. А. «Мектеп», 1972

6. Л.В.Бабич., С.А.Балезин «Практикум по неорганической химии»

М.: «Просвещение» 1978 г.
ОЖСӨЖ: Оқытылып жатқан тақырып бойынша конспект құру.

СӨЖ: Үй тапсырмасы – тақырыппен танысу және сарамандық сабаққа арналған сұрақтарды оқып білу. Жеке тапсырманы орындау. Қосымша есептер шығару.

12 апта

Кредит 1-2



Тақырып. Химиялық термодинамиканың негіздері.

Дәрістің мазмұны. Энтальпия және ішкі энергия. Термохимиялық өлшемдер.


Реакцилардың жылу эффектілерін сан жағынан зерттейтін ғылымның бір бөлімін термохимия деп атайды.

Реакцияның жылу (энтальпиясы) – реакцияның қандай жолмен жүруіне байланысты емес, тек реакцияға қатысатын бастапқы заттардың және реакция нәтижесінде түзілетін заттардың түріне және күйіне ғана байланысты.

Реакцияның жылу энтальпиясы оның нәтижесінде түзілген заттардың түзілу жылуларының қосындысынан рекцияға қатысатын заттардың түзілу жылуларының қосындысын алып тастағанға тең.
Әдебиет:


  1. К.Аханбаев «Жалпы және анорганикалық химия» А.: Санат 1999 ж.

  2. Б.Бірімжанов., Н.Нұрахметов «Жалпы химия» А.: «Ана тілі»1991 ж.

  3. Ж.Шоқыбаев «Бейорганикалық және аналитикалық химия»

ОЖСӨЖ: Оқытылып жатқан тақырып бойынша конспект құру.

СӨЖ: Үй тапсырмасы – тақырыппен танысу және сарамандық сабаққа арналған сұрақтарды оқып білу. Жеке тапсырманы орындау.
Кредит 3-4

Тақырып. Химиялық термодинамиканың негіздері.(1)

Лабораториялық сабақтың мазмұны. Энтальпия және ішкі энергия. Термохимиялық өлшемдер.

Әдебиет:

1. К.Аханбаев «Жалпы және анорганикалық химия» А.: Санат 1999 ж.

2. Б.Бірімжанов., Н.Нұрахметов «Жалпы химия» А.: «Ана тілі»1991 ж.

3. Ж.Шоқыбаев «Бейорганикалық және аналитикалық химия»

А.: «Білім» 2003

4. А.Б. Ниязбекова, С.С. Даулеткалиева «Бейорганикалық химиядан сарамандық

жұмыстар» Орал 2004.

5. Б. Ділманов Жалпы және анорганикалық химия практикумы. А. «Мектеп», 1972

6. Л.В.Бабич., С.А.Балезин «Практикум по неорганической химии»

М.: «Просвещение» 1978 г.
ОЖСӨЖ: Оқытылып жатқан тақырып бойынша конспект құру.

СӨЖ: Үй тапсырмасы – тақырыппен танысу және сарамандық сабаққа арналған сұрақтарды оқып білу. Жеке тапсырманы орындау. Қосымша есептер шығару.


13 апта

Кредит 1-2

Тақырып: Химиялық термодинамиканың негіздері. (2)

Дәрістің мазмұны: Энтропия және Гиббс энергиясы. Термодинамиканың бірінші және екінші заңдары.


1 заң Энергияның әр түрлі пішіндері бір біріне тек эквивалентті мөлшерде ауысады.

2 заң Жылу өздігінен салқын денеден жылы денеге ауыспайды.

Энтропия жәнеГиббс энергиясы термодинамиқалық функциялары.
Әдебиет:


  1. К.Аханбаев «Жалпы және анорганикалық химия» А.: Санат 1999 ж.

  2. Б.Бірімжанов., Н.Нұрахметов «Жалпы химия» А.: «Ана тілі»1991 ж.

  3. Ж.Шоқыбаев «Бейорганикалық және аналитикалық химия»

ОЖСӨЖ: Оқытылып жатқан тақырып бойынша конспект құру.

СӨЖ: Үй тапсырмасы – тақырыппен танысу және сарамандық сабаққа арналған сұрақтарды оқып білу. Жеке тапсырманы орындау.
Кредит 3-4

Тақырып: Химиялық термодинамиканың негіздері. (2)

Дәрістің мазмұны: Энтропия және Гиббс энергиясы. Термодинамиканың бірінші және екінші заңдары. (Семинар).

Әдебиет:

1. К.Аханбаев «Жалпы және анорганикалық химия» А.: Санат 1999 ж.

2. Б.Бірімжанов., Н.Нұрахметов «Жалпы химия» А.: «Ана тілі»1991 ж.

3. Ж.Шоқыбаев «Бейорганикалық және аналитикалық химия»

А.: «Білім» 2003

4. А.Б. Ниязбекова, С.С. Даулеткалиева «Бейорганикалық химиядан сарамандық

жұмыстар» Орал 2004.

5. Б. Ділманов Жалпы және анорганикалық химия практикумы. А. «Мектеп», 1972

6. Л.В.Бабич., С.А.Балезин «Практикум по неорганической химии»

М.: «Просвещение» 1978 г.
ОЖСӨЖ: Оқытылып жатқан тақырып бойынша конспект құру.

СӨЖ: Үй тапсырмасы – тақырыппен танысу және сарамандық сабаққа арналған сұрақтарды оқып білу. Жеке тапсырманы орындау. Қосымша есептер шығару.


14 апта

Кредит сағат 1-2

Тақырып: Ерітінділер туралы түсінік. Коллоидтар.

Дәрістің мазмұны: Ерітінділердің түзілу себептері. Шынайы ерітінділер туралы түсінік. Коллоидты жүйелер және олардың қасиеттері. Дисперстік жүйелер және олардың жіктелуі. Ерітінділердің жалпы физикалық қасиеттері.


Бір немесе бірнеше заттардың ұсақ бөлшектерінің екінші бір заттың ұсақ бөлшектерінің арасында таралуын дисперстік жүйенің түзілуі дейді, ал соған сәйкес екі немесе одан да кқп заттардын тұратын жүйені дисперстік жүйе дейді. Агрегаттық күйі дисперстік жүйенің күйіндей болатын затты дисперстік орта, ал сол ортада таралатын затты дисперстік фаза деп атайды. Дисперстік фазалра мен дисперстік ортаның агрегаттық күйлеріне байланысты дисперстік жүйенің 9 түрі болады. Бұл жүйелер дисперстік ортаның агрегаттық күйіне сәйкес 3 түрлі агрегаттық күйде – газ, сұйық, қатты күйлеріне болады.

Дисперстік ортада таралған дисперстік фазалардың мөлшерлеріне байланысты дисперстік жүйелер үш топқа бөлінеді. Дисперстік ортада таралған бөлшектерінің радиустары 10 -5 - - 10 -7 м болатын дисперстік жүйелерді жүзгіндер, радиустары 10 -7 -- 10-9 - ға дейін болатындарын шын ерітінділер немесе ерітінділер гетерогенді дисперстік жүйелерге жатады және тұрақсыз болады. Жүзгіңдер суспензиялар және эмульсиялар болып бөлінеді. Қатты заттың бөлшектері сұйықта таралуынан суспензия түзіледі, мысалы оған лай суды келтіруге болады. Сұйық бөлшектерінің сұйықта таралуынан эмульсия тұзіледі.


Әдебиет:

  1. К.Аханбаев «Жалпы және анорганикалық химия» А.: Санат 1999 ж.

  2. Б.Бірімжанов., Н.Нұрахметов «Жалпы химия» А.: «Ана тілі»1991 ж.

  3. Ж.Шоқыбаев «Бейорганикалық және аналитикалық химия»

ОСЖӨЖ: Оқытылып жатқан тақырып бойынша конспект құру.

СӨЖ: Үй тапсырмасы – тақырыппен танысу және сарамандық сабаққа арналған сұрақтарды оқып білу. Жеке тапсырманы орындау.
Кредит сағат 3-4

Тақырып: Ерітінділердің құрамын көрсету тәсілдері.

Лабораториялық сабақтың мазмұны. Шынайы ерітінділердің концентрациясын белгілеу тәсілдері және олардың дайындалуы.

Әдебиет:

1. К.Аханбаев «Жалпы және анорганикалық химия» А.: Санат 1999 ж.

2. Б.Бірімжанов., Н.Нұрахметов «Жалпы химия» А.: «Ана тілі»1991 ж.

3. Ж.Шоқыбаев «Бейорганикалық және аналитикалық химия»

А.: «Білім» 2003

4. А.Б. Ниязбекова, С.С. Даулеткалиева «Бейорганикалық химиядан сарамандық

жұмыстар» Орал 2004.

5. Б. Ділманов Жалпы және анорганикалық химия практикумы. А. «Мектеп», 1972

6. Л.В.Бабич., С.А.Балезин «Практикум по неорганической химии»

М.: «Просвещение» 1978 г.
ОЖСӨЖ: Оқытылып жатқан тақырып бойынша конспект құру.

СӨЖ: Үй тапсырмасы – тақырыппен танысу және сарамандық сабаққа арналған сұрақтарды оқып білу. Жеке тапсырманы орындау. Қосымша есептер шығару.


15 апта

Кредит сағат 1-2

Тақырып: Электролиттер ерітінділері.

Дәрістің мазмұны: Электролит ерітінділер және электролиттік диссиоциацияның теориясы. Күшті және әлсіз электролиттер.Судың иондық көбейтіндісі. Сутектік көрсеткіш. Гидролиз.

Ерітіндідегі еріген заттың бөлшектерінің түріне қарай заттар электролит және электролит емес болып екі топқа бөлінеді№ электролиттер еріген кезде иондарға дейін бөлшектенеді және олардың балқымалары немесе ерітінділері электр тоғын өткізеді. Электролиттерге негіздер, қышқылдар, тұздар жатады. Электролит молекулаларының иондарға ыдырау процесін электролиттік диссоциациядейді. Оң зарядталған иондар – катиондар, тері - аниондар.еріткенде иондарға толық ыдырайтын заттарды күшті электролиттер, ал иондарға толық ыдырамайтын заттарды орташа немесе әлсіз электролиттер дейді. Электролиттердің иондарға ыдырау қабілетін сандық жағынан диссоциялану константасы анықтайды. Электролиттің диссоциациялану дәрежесі дегеніміз иондарға ыдыраған молекулар санының жалпы ерітілген молекуларлар санына қатысы. Сутектік көрсеткіш деп сутек иондары концентрациясының теріс таңбамен алынған ондық логарифмін айтады. Тұздардың гидролизі деп тұз иондары мен су иондары әрекеттескенде әлсіз электролит түзілуі нәтижесінде ерітіндегі сутегі және гидрооксид иондары өзгеру арқылы жүретін реакцияны айтады. Гидролиз константасы тепе – тендік күйдегі гидролиз нәтижесінде түзілген заттар (бөлшектер) концентрациялары көбейтіндісінің оған қатысқан тұз иондары концентрацияларының көбейтіндісің, яғни гидролиздің тепе-тендік константасы мен судың концентрациясының көбейтіндісін айтады.
Әдебиет:


  1. Аханбаев «Жалпы және анорганикалық химия» А.: Санат 1999 ж.

  2. Б.Бірімжанов., Н.Нұрахметов «Жалпы химия» А.: «Ана тілі»1991 ж.

  3. Ж.Шоқыбаев «Бейорганикалық және аналитикалық химия»

ОЖСӨЖ: Оқытылып жатқан тақырып бойынша конспект құру.

СӨЖ: Үй тапсырмасы – тақырыппен танысу және сарамандық сабаққа арналған сұрақтарды оқып білу. Жеке тапсырманы орындау.
Кредит сағат 3-4

Тақырып: Электролиттер ерітінділері. Гидролиз.

Лабораториялық сабақтың мазмұны: Электролит ерітінділер және электролиттік диссиоциацияның теориясы. Күшті және әлсіз электролиттер.Судың иондық көбейтіндісі. Сутектік көрсеткіш. Гидролиз.
Әдебиет:

1. К.Аханбаев «Жалпы және анорганикалық химия» А.: Санат 1999 ж.

2. Б.Бірімжанов., Н.Нұрахметов «Жалпы химия» А.: «Ана тілі»1991 ж.

3. Ж.Шоқыбаев «Бейорганикалық және аналитикалық химия»

А.: «Білім» 2003

4. А.Б. Ниязбекова, С.С. Даулеткалиева «Бейорганикалық химиядан сарамандық

жұмыстар» Орал 2004.

5. Б. Ділманов Жалпы және анорганикалық химия практикумы. А. «Мектеп», 1972

6. Л.В.Бабич., С.А.Балезин «Практикум по неорганической химии»

М.: «Просвещение» 1978 г.

ОЖСӨЖ: Коллоквиум 2 –ші аралық бақылау қойылады.

СӨЖ: Емтиханға дайындық.



Каталог: dmdocuments
dmdocuments -> Халыќаралыќ экономика курсы бойынша баѓдарлама
dmdocuments -> Бқму-да оқу үрдісінде ақпараттық және білім беру технологияларын пайдалану
dmdocuments -> Орта ғасырлардағы Қазақстан тарихы
dmdocuments -> Барлығы – 180 сағат
dmdocuments -> Барлығы – 135 сағат
dmdocuments -> Жаратылыстану-математика факультеті деканы
dmdocuments -> Семинар 30 сағат Оқытушының жетекшілігімен студенттің өзіндік жұмысы (ожсөЖ) 60 сағат СӨЖ 60 сағат
dmdocuments -> Тақырып: Ауыл шаруашылығы тарихы
dmdocuments -> Бастапқы әскери мамандығы бойынша Оқу әдестімілік комплекстік пәні бойынша арналған Атыс дайындығы
dmdocuments -> Бастапқы әскери мамандығы бойынша Оқу әдестімілік комплекстік пәні бойынша арналған Атыс дайындығы


Достарыңызбен бөлісу:
1   2   3   4   5


©kzref.org 2019
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет