Курсы және оқу семестрі: II- курс, IV- семестр Құрастырған: оқытушылар



жүктеу 0.67 Mb.
бет2/5
Дата21.04.2019
өлшемі0.67 Mb.
1   2   3   4   5

Суды фторлау.

Суды заласыздандыру-судағы ауру тудыратын микроағзаларды жою. Суды заласыздандыру үшін реагентті (химиялық) немесе реагентсіз (физикалық) және қосарланған әдістер қолданылады. Химиялық әдіске хлорлау, озондау, сутегінің асқын тотығын пайдалану, ауыр металдардың иондарымен өңдеу, (әсіресе күміспен немесе мыспен өңдеу), йодпен және т.б. препараттармен өңдеу жатады. Физикалық әдіске ультракүлгін сәуле, ультрадыбыс, жоғарғы және төменгі температурамен суды заласыздандыру жатады.

Су көздерін қорғау шаралары

Сумен қамтамасыз ететін су көздеріне санитарлық бақылау, санитарлық күзет аймақтары ұйымдастырылады. Санитарлық күзет аймағына сумен қамтамасыз ететін су көздері мен су өткізгіш имараттардың айналасындағы аймақ жатады және ол 3 белдеуден тұрады.



4. Иллюстрациялы материалдар: слайдтар.

5. Әдебиет:

Қазақ тілінде:

Негізгі:

1. Кенесариев У.И., Балмахаева Р.М., Жоламанов М.Е., Алимова Н.Е. Тамақтану гигиенасы. Алматы, 2007., 144 б.

2. Неменко Б.А., Оспанова Г.К. Балалар мен жасөспірімдер гигиенасы. Алматы, 1997. – 29 б.

3. Неменко Б.А. Коммуналдық гигиена. Алматы. 2004. – 277 б.

4. Гигиена: Жоғарғы оқу орындарына арналған оқулық / У.И.Кенесариев және т.б. – Алматы: 2010ж. – 656 б.

5. Торгаутов, Б.К. Жалпы гигиена: оқулық. –Шымкент: «Нұрдана –LTD», 2011. -432 бет.

6. Бектұрғанов Р.С. Жалпы гигиена пәнінен тәжірибелік сабақтарға арналған нұсқаулық. - Шымкент, 2010.

Қосымша:

1. Габелев А. Неке гигиенасы: монография. –Алматы, 1992.

2. Кучма В.Р. Гигиена детей и подростков : Учебник-М.: Медицина, 2001-384с.

3. Беляков В.Д. Жук Е.Г: Военная гигиена и эпидемиология -М. Медицина, 1988.

4.Трушкина Л.Ю Гигиена и экология человека: учебное пособие.4- е изд М: Проспект,2006

5.Крымская И.Г.Гигиена и основы экологии человека : учебное пособие Ростов на Дону

6.Шарманов Т.Ш.Йодный дефицит в Казахстане: состояние проблемы и пути решение : Астана, 2008

7.Барановский А.Ю.Болезни нарушение питания. Лечение и профилактика: Наука и техника , 2007



Орыс тілінде:

Негізгі:

1. Гигиена / Под ред.акад.РАМН Г.И.Румянцева. – М.: ГЭОТАР МЕДИЦИНА, 2000-608с.

2. Пивоваров Ю.П., Королик В.В., и др. Гигиена и основы экологии человекав., 4-е исп. и доп.- Ростов- на Дону «Феникс», 2008-415с.

3. Гончарук Е.И. и др. Общая гигина: пропедевтика гигиены. – 2-е изд., перераб. И доп.- К.: Вища шк., 1999-652с.



Қосымша:

1.Голубев В.В.и др. Практикум по основам педиатрии и гигиены детей дошкольного возраста.- М.: Издательский центр «Академия».2000.-200с.

2.Коммунальная гигиена/ Под.ред. К.И.Акулова, К.А.Буштуевой.-М.: Медицина,2001-607с.

3.Королев А.А. Гигиена питания.- М-.: Издательский Центр «Академия».2006-528с.

4.Кучма В.Р. Гигиена детей и подростков: Учебник.-М.: Медицина.2001.-384с.

5.Неменко Б.А., Кенесариев У.И. Коммунальная гигиена- Алматы: НИЦ «Гылым», 2003.-464с.

6.Беляков В.Д., Жук Е.Г. Военная гигиена и эпидемиология.- М.: Медицина, 1988.

7.Рубина Е.А. Санитария и гигиена питания: Учебное пособие для студентов ВУЗов-М.:Издательский Центр «Академия»,2005.-288с.



Электронды ресурстар:

1.Бейсембаева З.И. Аурухана, стоматологиялық емхана және дәріхана мекемелерінің гигиенасы: оқу құралы. –Шымкент, 2010.

2. Жалпы гигиена Торғаутов Б.К – Шымкент :2009

3. Гигиена учебник для вузов /под. ред Г.И.Румянцева – 2-е изд М:2009

4. Мазаев В.Т.Коммунальная гигиена 1-2 часть: учебник ГЭОТАР – Медиа, 2009

5. Справочник диетолога ,,Равновесие,,2006

6. Кучма В.Р. Гигиена детей и подростков : учебник ГЭОТАР – Медиа, 2010

7 . Гигиена труда Н.Ф.Измерова ГЭОТАР – Медиа 2008



6. Қорытынды сұрақтар:

1. Судың физиологиялық және гигиеналық мәні неде?

2. Су көздеріне гигиеналық сипаттама беріңіз.

3. Ауыз суға қойылатын гигиеналық талаптарды қандай?

4. Судың эпидемиологиялық маңызы неде?

5. Суды ластаушы көздерді атаңыз

6. Суды тазартудың қандай әдістерін білесіз?

7. Су көздерін қорғау бойынша қандай шаралар жүргізіледі?


4.

1.Тақырыбы: Топырақтың гигиеналық маңызы. Топырақты санитарлық қорғау шаралары.

2.Мақсаты: студенттерге топырақтың санитарлық-гигиеналық және эпидемиологиялық маңызын таныстыру.

3.Дәріс тезистері:

Топырақ және топырақ түзуші факторлар.

Топырақ туралы ілімнің негізін қалаушы В.В. Докучаевтың анықтамасы бойынша, топырақ-түрлі топырақ түзуші факторлар әсерінен жер қыртысының жоғары қабатының түрі өзгеруі нәтижесінде пайда болған ерекше табиғи тарихи дене болып табылады.



Жұқпалы және паразиттік аурулардың таралуындағы топырақтың рөлі.

Топырақты лдастаушы көздер –нәжіс, зәр, қи, қоқыс, өліктер, ағынды сулар және басқалар болып табылады. Топыраққа түскен көптеген микроорганизмдер күн сәулесінің әсерінен тіршілігін жояды, сондықтан тіршілікке қабілетті қоздырғыштардың негізгі бөлігі топырақтың бетінде емес, 1 см –ден 10 см-ге дейінгі тереңдігінде болады.



Топырақтың өздігінен тазарту үрдістері және олардың қалдықтарын залалсыздандырудағы рөлі.

Топыраққа өздігінен тазарту қабілеті тән, оның барысында органикалық ластаушылар қарапайым бейорганикалық заттарға дейін ыдырайды (минералдау), көптеген патогенді микроорганизмдер өледі (залалсыздану), экозенді химиялық ластаушылардан біртіндеп тазарту үрдісі (детоксикация) жүреді,ал ыдырау өнімдерінен топырақтың құнарлылық қасиеттерін арттыратын жаңа органикалық заттар түзіледі (қарашіріктену-гумификация).



Елді мекендерді тазартудың гигеналық негіздері. Елді мекендерді қатты және сұйыққалдықтардан санитарлық тазартудың бір-біріне ұқсас кезеңдерден тұрады: қалдықтарды жинау, шығарып тастау, залалсыздандыру және өңдеп қайта пайдалану.

Қатты қалдықтардан тазарту. Қатты қалдықтарды (қоқысты) жинау және уақытша сақтау жоспарлы-аулалық және жоспарлы пәтерлік жүйелер бойынша жүзеге асырылады.



Сұйық қалдықтардан тазарту. Сұйық қалдықтарды жинау, сақтау, және жою үшін екі жүйе пайдаланады: тасып әкететін (ассенизациялық) және канализациялық (ағызып жіберетін).

Топырақты санитарлық- гигиеналық бақылау

Жақсы топырақ деп су мен ауаны жақсы өткізетін, сондай-ақ органикалық және минералдық заттармен ластанбаған жер қыртысын айтамыз. Сондықтан да гигиеналық тұрғыдан топырақтың ылғал ауа өтізгіштігінің маңызы зор.



Санитарлық-химиялық көрсеткіштер:

а) Н.И. Хлебниковтың санитарлық саны, топырақтағы гумус азотының органикалық ыдырамаған азотқа қатынасы. Санитарлық мөлшеріне байланысты топырақта санитарлық сипаттама беріледі: іс жүзінде таза топырақта 0,98 және одан жоғары, әлсіз ластанған -0,85-тен 0,98-ге дейін, ластанған -0,70-тен 0,85-ке дейін, қатты ластанған -0,70-тен төмен.

б) санитарлық –химиялық көрсеткіштерге топырақтағы аммиактың, нитриттердің және нитриттердің және нитраттардың болуы жатады. Санитарлық микробиологиялық көрсеткіштер:

а) жалпы микроблог саны- 1 г топырақтағы сапрофиттік бактериялардың жалпы саны. Анықтау үшін топырақ суспензиясын қоректік орталарға себу қолданылады, бірақ микроскопиялық анықтау әдісі нақты болып табылады.

б) ішек таяқшалары тобы бактерияларының жалпы санын анықтау.

в) арнайы эпидемиологиялық зерттеулерге топырақтағы патогенді микроорганизмдерді анықтау үшін талдауға алады.

Санитарлық гельминтологиялық көрсеткіштер.

Санитарлық энтомологиялық көрсеткіштер.

Топырақтың құрамындағы химиялық заттарды нормалау.

4. Иллюстрациялы материалдар: слайдтар.

5. Әдебиет:

Қазақ тілінде:

Негізгі:

1. Кенесариев У.И., Балмахаева Р.М., Жоламанов М.Е., Алимова Н.Е. Тамақтану гигиенасы. Алматы, 2007., 144 б.

2. Неменко Б.А., Оспанова Г.К. Балалар мен жасөспірімдер гигиенасы. Алматы, 1997. – 29 б.

3. Неменко Б.А. Коммуналдық гигиена. Алматы. 2004. – 277 б.

4. Гигиена: Жоғарғы оқу орындарына арналған оқулық / У.И.Кенесариев және т.б. – Алматы: 2010ж. – 656 б.

5. Торгаутов, Б.К. Жалпы гигиена: оқулық. –Шымкент: «Нұрдана –LTD», 2011. -432 бет.

6. Бектұрғанов Р.С. Жалпы гигиена пәнінен тәжірибелік сабақтарға арналған нұсқаулық. - Шымкент, 2010.

Қосымша:

1. Габелев А. Неке гигиенасы: монография. –Алматы, 1992.

2. Кучма В.Р. Гигиена детей и подростков : Учебник-М.: Медицина, 2001-384с.

3. Беляков В.Д. Жук Е.Г: Военная гигиена и эпидемиология -М. Медицина, 1988.

4.Трушкина Л.Ю Гигиена и экология человека: учебное пособие.4- е изд М: Проспект,2006

5.Крымская И.Г.Гигиена и основы экологии человека : учебное пособие Ростов на Дону

6.Шарманов Т.Ш.Йодный дефицит в Казахстане: состояние проблемы и пути решение : Астана, 2008

7.Барановский А.Ю.Болезни нарушение питания. Лечение и профилактика: Наука и техника , 2007



Орыс тілінде:

Негізгі:

1. Гигиена / Под ред.акад.РАМН Г.И.Румянцева. – М.: ГЭОТАР МЕДИЦИНА, 2000-608с.

2. Пивоваров Ю.П., Королик В.В., и др. Гигиена и основы экологии человекав., 4-е исп. и доп.- Ростов- на Дону «Феникс», 2008-415с.

3. Гончарук Е.И. и др. Общая гигина: пропедевтика гигиены. – 2-е изд., перераб. И доп.- К.: Вища шк., 1999-652с.



Қосымша:

1.Голубев В.В.и др. Практикум по основам педиатрии и гигиены детей дошкольного возраста.- М.: Издательский центр «Академия».2000.-200с.

2.Коммунальная гигиена/ Под.ред. К.И.Акулова, К.А.Буштуевой.-М.: Медицина,2001-607с.

3.Королев А.А. Гигиена питания.- М-.: Издательский Центр «Академия».2006-528с.

4.Кучма В.Р. Гигиена детей и подростков: Учебник.-М.: Медицина.2001.-384с.

5.Неменко Б.А., Кенесариев У.И. Коммунальная гигиена- Алматы: НИЦ «Гылым», 2003.-464с.

6.Беляков В.Д., Жук Е.Г. Военная гигиена и эпидемиология.- М.: Медицина, 1988.

7.Рубина Е.А. Санитария и гигиена питания: Учебное пособие для студентов ВУЗов-М.:Издательский Центр «Академия»,2005.-288с.



Электронды ресурстар:

1. Бейсембаева З.И. Аурухана, стоматологиялық емхана және дәріхана мекемелерінің гигиенасы: оқу құралы. –Шымкент, 2010.

2. Жалпы гигиена Торғаутов Б.К – Шымкент :2009

3. Гигиена учебник для вузов /под. ред Г.И.Румянцева – 2-е изд М:2009

4. Мазаев В.Т.Коммунальная гигиена 1-2 часть: учебник ГЭОТАР – Медиа, 2009

5. Справочник диетолога ,,Равновесие,,2006

6. Кучма В.Р. Гигиена детей и подростков : учебник ГЭОТАР – Медиа, 2010

7 . Гигиена труда Н.Ф.Измерова ГЭОТАР – Медиа 2008



6. Қорытынды сұрақтар:

    1. Топырақтың гигиеналық маңызын неде?

    2. Топырақтың сұйық қалдықтардан тазарту әдістерін атаңыз.

    3. Топырақтың санитарлық-химиялық көрсеткіштерін атаңыз?

    4. Топырақтың эпидемиологиялық мәні неде?

5

1.Тақырыбы: Елді мекендерді жоспарлау және құрылысының гигиеналық негіздері.

2.Мақсаты: студенттерге елді мекендерді жоспарлау және құрылсын салудың гигиеналық талаптарымен таныстыру.

3.Дәріс тезистері:

Елді мекенді жоспарлаудың маңызы. ХХ-ғасырдың бір ерекшелігі урбанизация үрдісінің жоғарылауы, яғни қалада халық санының өсуі болып табылады. Ол ескі қалалардың кеңейтілуі және жаңа қалалардың, жаңа өндірістік мекемелердің салынуымен, сонымен қатар табиғи қазыналардың игерілуімен байланысты Мұндай жағдайларда гигиенаның негізгі міндеті, тұрғындардың өміріне қолайлы жағдай жасау, ол бүтін экономикалық аудандар (аудандық жобалау) немесе жеке аймақтар (тұрғын аймақтарды) салу арқылы іске асырылады.

Жоспарлау сатылары. Елді мекенді жобалау және салудың барлық кезеңдерінде сақтық санитарлық бақылау жүргізіледі. Қалаларды жобалау 3 негізгі сатыдан тұрады; бірінші саты аудандық жоспарлаудың жобасы мен сызбасы негізінде қаланың бас жоспары құрылады; екінші саты- қаланың бас жоспары негізінде нақты жоспарлау жобасы өңделеді; үшінші саты – нақты жоспарлау жобасы құрылыс жобасы құрылады.

Типографиялық картада елді мекендер және нысандар, сонымен қатар жергілікті жердің рельефі бейнеленеді. Жергілікті жердің рельефінің ерекшелігі архитектуралық және санитарлық сұрақтарды шешуде маңызды рөл атқарады.

Жағдаяттық жоспар болашақта салынатын нысанға бөлінген жер учаскесі, оның маңайындағы территория бейнеленген карта. Ол, нысанды территорияда дұрыс орналастыруға және басқа нысандармен ара қатынасына баға беруге көмектеседі.

Типографиялық және жағдаяттық жоспарларды есепке ала отырып бас жоспар өңделеді, мерзімі 20 жыл. Бас жоспардың жалпы сипаттамасы қала түзуші базалар туралы, халық саны, жерді функциональды аймақтарға бөлу арқылы мәліметтері бар түсініктеме қағазда беріледі.



Функционалды аймақтар. Санитарлық қызмет бас жоспарда көрсетілген қала территориясының функционалдық аймақтарының дұрыстығына баға береді. СПиП «Градостроительство. Планировка и застройка городских и сельских поселений» құжаты бойынша қала территориясы селитебті, өндірістік және ландшафты –реакционды территорияларға бөлінеді.

Селитебті территорияда тұрғын үйлер, қоғамдық ғимараттар, ғылыми зерттеу институттары т.б. әр түрлі мекемелер, көшелер торабы, саябақтар, алаңдар орналасады. Сонымен қатар бұл аймақта санитарлық қорғау аймағын қажет етпейтін коммуналды және өндірістік нысандарды орналастыруға болады.

Өндірістік территорияда өндірістік өнеркәсіптерді және олармен байланысты нысандарды, тәжірибелік өндірістері бар ғылыми мекемелерді, коммуналды нысандарды орналастыруға болады.

Ландшафты –рекрециялық территория қалалық ормандар, бақтар, орман қорғау аймақтары, су қоймалары, ауыл шаруашылығына қолданған жерлерден тұрады.

Құрылыс жүйесі. Елді мекеннің құрылыс жүйесі жергілікті жердің табиғи климаттық жағдайларына байланысты.

Периметральді құрылыс дегеніміз – ғимараттарды көше бойымен, кварталдың төрт жағынд тұйық тік төрт бұрыш түзіп орналасуы. Бұл жүйенің кемшіліктері: кварталдың нашар желдетілуі және инсоляцияның төмендеуі.

Тізбекті құрылыс кезінде кварталдағы ғимараттар бір –біріне параллель орналасады, ғимараттың осьтік бағыты инсоляция және желдетілу жағдайларына байланысты болып келеді.

Топтық құрылыс дегеніміз квартал немесе шағын аудан территорияларында бірнеше топ үйлердің үйлесімділігі, бұл кезде топ ішінде орналасқан үйлер қорғалады.

Кейбір жағдайларда еркін құрылысты қолданады, бұл кезде инсоляцияны, аэрацияны, шудан қорғауды және архитектуралық әдемілікті ескере отырып ғимараттар бос орналасады. Бірақ қазіргі кезде қала салу тәжірибесінде құрылыстың комбинирленген түрі қолданылады.



Комбинирленген құрылыс- әртүрлі жүйелердің элементтерінің үйлесімділігі.

4.Иллюстрациялы материалдар: слайдтар.

5.Әдебиет:

Қазақ тілінде:

Негізгі:

1. Кенесариев У.И., Балмахаева Р.М., Жоламанов М.Е., Алимова Н.Е. Тамақтану гигиенасы. Алматы, 2007., 144 б.

2. Неменко Б.А., Оспанова Г.К. Балалар мен жасөспірімдер гигиенасы. Алматы, 1997. – 29 б.

3. Неменко Б.А. Коммуналдық гигиена. Алматы. 2004. – 277 б.

4. Гигиена: Жоғарғы оқу орындарына арналған оқулық / У.И.Кенесариев және т.б. – Алматы: 2010ж. – 656 б.

5. Торгаутов, Б.К. Жалпы гигиена: оқулық. –Шымкент: «Нұрдана –LTD», 2011. -432 бет.

6. Бектұрғанов Р.С. Жалпы гигиена пәнінен тәжірибелік сабақтарға арналған нұсқаулық. - Шымкент, 2010.

Қосымша:

1. Габелев А. Неке гигиенасы: монография. –Алматы, 1992.

2. Кучма В.Р. Гигиена детей и подростков : Учебник-М.: Медицина, 2001-384с.

3. Беляков В.Д. Жук Е.Г: Военная гигиена и эпидемиология -М. Медицина, 1988.

4.Трушкина Л.Ю Гигиена и экология человека: учебное пособие.4- е изд М: Проспект,2006

5.Крымская И.Г.Гигиена и основы экологии человека : учебное пособие Ростов на Дону

6.Шарманов Т.Ш.Йодный дефицит в Казахстане: состояние проблемы и пути решение : Астана, 2008

7.Барановский А.Ю.Болезни нарушение питания. Лечение и профилактика: Наука и техника , 2007


Орыс тілінде:

Негізгі:

1. Гигиена / Под ред.акад.РАМН Г.И.Румянцева. – М.: ГЭОТАР МЕДИЦИНА, 2000-608с.

2. Пивоваров Ю.П., Королик В.В., и др. Гигиена и основы экологии человекав., 4-е исп. и доп.- Ростов- на Дону «Феникс», 2008-415с.

3. Гончарук Е.И. и др. Общая гигина: пропедевтика гигиены. – 2-е изд., перераб. И доп.- К.: Вища шк., 1999-652с.



Қосымша:

1.Голубев В.В.и др. Практикум по основам педиатрии и гигиены детей дошкольного возраста.- М.: Издательский центр «Академия».2000.-200с.

2.Коммунальная гигиена/ Под.ред. К.И.Акулова, К.А.Буштуевой.-М.: Медицина,2001-607с.

3.Королев А.А. Гигиена питания.- М-.: Издательский Центр «Академия».2006-528с.

4.Кучма В.Р. Гигиена детей и подростков: Учебник.-М.: Медицина.2001.-384с.

5.Неменко Б.А., Кенесариев У.И. Коммунальная гигиена- Алматы: НИЦ «Гылым», 2003.-464с.

6.Беляков В.Д., Жук Е.Г. Военная гигиена и эпидемиология.- М.: Медицина, 1988.

7.Рубина Е.А. Санитария и гигиена питания: Учебное пособие для студентов ВУЗов-М.:Издательский Центр «Академия»,2005.-288с.



Электронды ресурстар:

1. Бейсембаева З.И. Аурухана, стоматологиялық емхана және дәріхана мекемелерінің гигиенасы: оқу құралы. –Шымкент, 2010.

2. Жалпы гигиена Торғаутов Б.К – Шымкент :2009

3. Гигиена учебник для вузов /под. ред Г.И.Румянцева – 2-е изд М:2009

4. Мазаев В.Т.Коммунальная гигиена 1-2 часть: учебник ГЭОТАР – Медиа, 2009

5. Справочник диетолога ,,Равновесие,,2006

6. Кучма В.Р. Гигиена детей и подростков : учебник ГЭОТАР – Медиа, 2010

7 . Гигиена труда Н.Ф.Измерова ГЭОТАР – Медиа 2008



6.Қорытынды сұрақтар:

  1. Елді мекенді жоспарлаудың гигиеналық маңызы неде?

  2. Жоспарлау сатыларын атаңыз.

  3. Функционалды аймақтар дегеніміз не?

  4. Елді мекендерді салуға қандай гигиеналық талаптар қойылады?

6



1.Тақырыбы: Тамақтану денсаулық факторы ретінде. Тиімді тамақтанудың заманауй аспектілері.

2.Мақсаты: денсаулық факторы ретінде тамақтанумен және және алиментарлы ауруларды алдын алумен таныстыру.

3.Дәріс тезистері:

Адам өмір сүру үрдісінде үнемі жұмыс істейді. Ол жер жыртады, егін егеді, өнім жинайды, ғылыми еңбектер жазады, оқу оқиды, үйлер мен заводтар салады, басқа да пайдалы мыңдаған істерді атқарады.

Сондықтан халықты тамақтандыру – аса маңызды әлеуметтік проблема болып отыр.

Дұрыс тамақтану үшін мынадай үш үрдісті сақтау қажет :

1.Тамақпен келіп түскен энергия мен адамның тіршілік ету кезінде жұмсайтын энергиясы тепе-тең болу қажет;

2.Ағзаға қажет қоректік заттар белгілі бір мөлшерде және арақатынасында болғаны жөн.

3.Тамақтану тәртібі сақталу шарт( тамақты белгілі бір уақытта ішу және тамақтанған кезде белгілі бір мөлшерде тамақ ішу).


Балалар мен жасөспірімдердің ақуыз, май, көмірсу мен энергияға деген тәуліктік қажеттілігі

Жасы

Ақуыздар г.

Майлар г.

Көмірсулар г.

Энергиялық құндылығы, ккал

1 жастан 3-ке дейін

4 жастан 6-ға дейін

7 жастан 10-ға дейін

11 жастан 13-ке

дейін (ұлдар)

11 жастан 13-ке

дейін (қыздар)

14 жастан 17-ге

дейін (ұлдар)

14 жастан 17-ге

дейін (қыздар)


53

68

79


93
85
100
90

53

68

79


93
85
100
90

212

272


315
370
240
400
360

1540

1970


2300
2700
2450
2900
2600


Балалардың кейбір минералды заттарға деген тәуліктік қажеттілігі, мг.

Жасы

Кальций

Фосфор

Магний

Темір

1 жастан 3-ке дейін

4 жастан 6-ға дейін

7 жастан 10-ға дейін

11 жастан 13-ке дейін (ұлдар)

11 жастан 13-ке дейін (қыздар)

14-жастан 17-ке дейін (ұлдар)

14 жастан 17-ке дейін (қыздар)


800

1200


1100

1200


1100

1200


1100

800

1450


1650

1800


1650

1800


1650

150

300


250

350


300

300


300

10

15

18



18

18

18



18


4-кесте. Негізгі азық-түліктегі минералды заттардың шамамен алынған мөлшері.

Элемент

Балық

Ет

Сүт

Нан тағамдары

Картоп

Көкөніс

Жеміс-жидек

Тәуліктік диетадағы мөлшері

Са

40

10

120

30

10

35

29

1380

Р

250

180

90

200

60

40

20

2335

Мg

30

25

13

80

23

20

15

540

Na

80

70

50

15 (ұнда) 400 (нанда)

30

20

25

4000-6000 (ас тұзын қосқанда) 760 (ас тұзын қоспағанда)

К

300

350

150

200

570

200

250

5460

Сl

160

60

110

25 (ұнда) 615 (нанда)

60

40

2

7000-10000 (ас тұзын қосқанда) 1500 ас тұзын қоспағанда

S

200

220

30

70

30

20

6

1140

Fe

1000

3000

70

4000

900

700

600

27000

Zn

1000

2500

400

1500

360

400

150

16200

I

70

10

4

15

10

10

5

210

F

700

40

18

40

17

20

10

860




Достарыңызбен бөлісу:
1   2   3   4   5


©kzref.org 2019
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет