Курсы және оқу семестрі: II- курс, IV- семестр Құрастырған: оқытушылар



жүктеу 0.67 Mb.
бет4/5
Дата21.04.2019
өлшемі0.67 Mb.
1   2   3   4   5

Орыс тілінде:

Негізгі:

1. Гигиена / Под ред.акад.РАМН Г.И.Румянцева. – М.: ГЭОТАР МЕДИЦИНА, 2000-608с.

2. Пивоваров Ю.П., Королик В.В., и др. Гигиена и основы экологии человекав., 4-е исп. и доп.- Ростов- на Дону «Феникс», 2008-415с.

3. Гончарук Е.И. и др. Общая гигина: пропедевтика гигиены. – 2-е изд., перераб. И доп.- К.: Вища шк., 1999-652с.



Қосымша:

1.Голубев В.В.и др. Практикум по основам педиатрии и гигиены детей дошкольного возраста.- М.: Издательский центр «Академия».2000.-200с.

2.Коммунальная гигиена/ Под.ред. К.И.Акулова, К.А.Буштуевой.-М.: Медицина,2001-607с.

3.Королев А.А. Гигиена питания.- М-.: Издательский Центр «Академия».2006-528с.

4.Кучма В.Р. Гигиена детей и подростков: Учебник.-М.: Медицина.2001.-384с.

5.Неменко Б.А., Кенесариев У.И. Коммунальная гигиена- Алматы: НИЦ «Гылым», 2003.-464с.

6.Беляков В.Д., Жук Е.Г. Военная гигиена и эпидемиология.- М.: Медицина, 1988.

7.Рубина Е.А. Санитария и гигиена питания: Учебное пособие для студентов ВУЗов-М.:Издательский Центр «Академия»,2005.-288с.



Электронды ресурстар:

1. Бейсембаева З.И. Аурухана, стоматологиялық емхана және дәріхана мекемелерінің гигиенасы: оқу құралы. –Шымкент, 2010.

2. Жалпы гигиена Торғаутов Б.К – Шымкент :2009

3. Гигиена учебник для вузов /под. ред Г.И.Румянцева – 2-е изд М:2009

4. Мазаев В.Т.Коммунальная гигиена 1-2 часть: учебник ГЭОТАР – Медиа, 2009

5. Справочник диетолога ,,Равновесие,,2006

6. Кучма В.Р. Гигиена детей и подростков : учебник ГЭОТАР – Медиа, 2010

7 . Гигиена труда Н.Ф.Измерова ГЭОТАР – Медиа 2008



6. Қорытынды сұрақтар:

1. Негізгі еңбек түрлеріне сипаттама беріңіз.

2. Еңбек гигиенасының зерттеу нысандарын атаңыз.

3. Еңбек гигиенасында қолданылатын негізгі әдістерді атаңыз.

4. Еңбек физиологиясы дегеніміз не?

5. Еңбек физиологиясының мақсатын атаңыз?


11

1.Тақырыбы: Өндіріс ортаның физикалық факторлары және олардың адам денсаулығына қолайсыз әсерінің алдын алу.

2.Мақсаты: студенттерді өндірістік ортаның физикалық, химиялық және биологиялық факторларымен таныстыру.

3.Дәріс тезистері:

Өндірістік зияндылықтар және кәсіптік аурулар туралы түсінік.

Адамды қоршаған өндіріс ортасы табиғи-климаттық және зиянды деп есептелетін кәсіби іс-әрекет факторларынан тұрады.

Белгілі бір жағдайда денсаулықтың жедел бұзылуы кейде өлімге душар ететін факторларды қауіпті факторлар деп, ал жұмысқа қабілеттілікке кері әсерін тигізетін немесе кәсіби аурушаңдыққа әкелетін факторлар зиянды факторлар деп аталады.

Биологиялық факторларға патогенді микроағзалар, биологиялық пестицидтер, споратүзетін сапрофитті микрофлора (мал шаруашылығы бөлмелерінде) т.б. жатады.

Өндірістік үрдіс факторлары - бұл өндірістік үрдіс технологиясына, қолданылатын жабдықтарга, қондырғыларға байланысты факторлар. Мысалы, антибиотиктер өндірісінде технологиялық үрдіс бірнеше кезеңдерден түрады. Басында ферментерлерде, содан кейін инокуляторларда түрақты температурада антибиотиктердің продуценттерін - микроскопиялық саңыраукүлақтарды, бактерияларды осіреді. Олар түзген антибиотиктер дақылдық (культуральная) сүйыққа өтеді, сүйықты ашық сүзгі-сыққышта (фильтр-пресстерде) мицелий мен балласт заттардан тазартады. Содан кейін, одан антибиотикті бөліп алады да әр түрлі еріткіштердің көмегімен немесе ион алмастыру әдісімен тазартады. Алынған өнім буландырып-кептіретін агрегаттарда кептіріледі, содан кейін стерильді флакондарга өлшеніп салынады немесе таблеткаланады.

Технологиялық үрдіс өндірістік болмелердің ауасына тірі микроагзалардың - антибиотик продуценттерінің (биологиялық фактор),

Жүмысшылардың терісі мен арнайы киімдері дақьтлдық сұйықпен (биологиялық + химиялық фактор) және антибиотиктердің нативті ерітіндісімен (химиялық фактор) ластануы мүмкін. Сонымен қатар, дайындық, кептіру және ферментация бөлімдерінде істейтін жұмысшылар ферментерлерден жэне кептіру агрегаттарынан бөлінетін артьіқ жылу әсеріне де (физикалық фактор) ұшырауы мүмкін.

Сонымен, мысалда келтірілгендей, өндірістік үрдіс факторларының табигаты химиялық, физикачық және биологиялық болуы мумкін. Олар барлық өндірістерде кездеседі, бірақ олардың қүрамы өндіріс сипатына байланысты болады.

Биологиялық факторлар тобына жұқпалы және паразиттік аурулардың қоздыргыштары (бактериялар, вирустар, микроскопия лық саңырауқұлақтар, қарапайымдылар, гельминттер), микроағзалар-продуценттер, микробтық препараттарда болатын тірі микроағзалар мен споралар кіреді.

Өндірістік шу.

Шу- тәртіпсіз орын ауыстыратын әртүрлі күштегі және жиіліктегі жағымсыз, керексіз дыбыстар.

Өндірістік діріл

Мынандай мамандықтарда адамдарға өндірістік діріл әсер етеді: дірілдейтін құралдармен жұмыс істейтіндер – асфальт бұзатындар, пневматикалық құралдармен: бұрғылау, қол бұрғы (дрель), пневматикалық немесе булы балғалармен жұмыс істейтіндер, әр түрлі көлік жүргізушілер, трактор, комбайн және бульдозер жүргізушілері.



4. Иллюстрациялы материалдар: слайдтар.

5. Әдебиет:

Қазақ тілінде:

Негізгі:

1. Кенесариев У.И., Балмахаева Р.М., Жоламанов М.Е., Алимова Н.Е. Тамақтану гигиенасы. Алматы, 2007., 144 б.

2. Неменко Б.А., Оспанова Г.К. Балалар мен жасөспірімдер гигиенасы. Алматы, 1997. – 29 б.

3. Неменко Б.А. Коммуналдық гигиена. Алматы. 2004. – 277 б.

4. Гигиена: Жоғарғы оқу орындарына арналған оқулық / У.И.Кенесариев және т.б. – Алматы: 2010ж. – 656 б.

5. Торгаутов, Б.К. Жалпы гигиена: оқулық. –Шымкент: «Нұрдана –LTD», 2011. -432 бет.

6. Бектұрғанов Р.С. Жалпы гигиена пәнінен тәжірибелік сабақтарға арналған нұсқаулық. - Шымкент, 2010.

Қосымша:

1. Габелев А. Неке гигиенасы: монография. –Алматы, 1992.

2. Кучма В.Р. Гигиена детей и подростков : Учебник-М.: Медицина, 2001-384с.

3. Беляков В.Д. Жук Е.Г: Военная гигиена и эпидемиология -М. Медицина, 1988.

4.Трушкина Л.Ю Гигиена и экология человека: учебное пособие.4- е изд М: Проспект,2006

5.Крымская И.Г.Гигиена и основы экологии человека : учебное пособие Ростов на Дону

6.Шарманов Т.Ш.Йодный дефицит в Казахстане: состояние проблемы и пути решение : Астана, 2008

7.Барановский А.Ю.Болезни нарушение питания. Лечение и профилактика: Наука и техника , 2007



Орыс тілінде:

Негізгі:

1. Гигиена / Под ред.акад.РАМН Г.И.Румянцева. – М.: ГЭОТАР МЕДИЦИНА, 2000-608с.

2. Пивоваров Ю.П., Королик В.В., и др. Гигиена и основы экологии человекав., 4-е исп. и доп.- Ростов- на Дону «Феникс», 2008-415с.

3. Гончарук Е.И. и др. Общая гигина: пропедевтика гигиены. – 2-е изд., перераб. И доп.- К.: Вища шк., 1999-652с.



Қосымша:

1.Голубев В.В.и др. Практикум по основам педиатрии и гигиены детей дошкольного возраста.- М.: Издательский центр «Академия».2000.-200с.

2.Коммунальная гигиена/ Под.ред. К.И.Акулова, К.А.Буштуевой.-М.: Медицина,2001-607с.

3.Королев А.А. Гигиена питания.- М-.: Издательский Центр «Академия».2006-528с.

4.Кучма В.Р. Гигиена детей и подростков: Учебник.-М.: Медицина.2001.-384с.

5.Неменко Б.А., Кенесариев У.И. Коммунальная гигиена- Алматы: НИЦ «Гылым», 2003.-464с.

6.Беляков В.Д., Жук Е.Г. Военная гигиена и эпидемиология.- М.: Медицина, 1988.

7.Рубина Е.А. Санитария и гигиена питания: Учебное пособие для студентов ВУЗов-М.:Издательский Центр «Академия»,2005.-288с.



Электронды ресурстар:

1. Бейсембаева З.И. Аурухана, стоматологиялық емхана және дәріхана мекемелерінің гигиенасы: оқу құралы. –Шымкент, 2010.

2. Жалпы гигиена Торғаутов Б.К – Шымкент :2009

3. Гигиена учебник для вузов /под. ред Г.И.Румянцева – 2-е изд М:2009

4. Мазаев В.Т.Коммунальная гигиена 1-2 часть: учебник ГЭОТАР – Медиа, 2009

5. Справочник диетолога ,,Равновесие,,2006

6. Кучма В.Р. Гигиена детей и подростков : учебник ГЭОТАР – Медиа, 2010

7 . Гигиена труда Н.Ф.Измерова ГЭОТАР – Медиа 2008



6. Қорытынды сұрақтар:

1. Биологиялық факторлар дегеніміз не?

2. Биологиялық факторлар тобына не жатады?

3. Өндірістік физикалық факторлары дегеніміз не?

4. Өндірістік шу, діріл шаң дегеніміз не?

5. Өндірістік химиялық факторлар дегеніміз не?

12

1.Тақырыбы: Ионизация сәулелерінің көзі және олардың сипаттамасы. Халықтың және қызметкерлердің радиациялық қауіпсізді-гін қамтамасыз ету.

3.Дәріс тезистері: Ионды сәулелену өндірістік ортаның аса қауіпті факторларының бірі болып саналады, өйткені олар көзге көрінбейді, сезім мүшелерімен анықтау мүмкін емес, адамға қауіпті мөлшерінің әсері кезінде де адам ауырғанды сезбейді, сәулелері бөлмелердің қабырғаларынан және басқа да экрандардан өтіп кетеді.

Ионды сәулелену көздері қазіргі кезде медицинада (рентгендиагностикалауда, радиотерапияда), ғылымда және халықшаруашылығында кеңінен қолданылады.

Иондаушы сәулелермен жұмыс жасау кезінде және қоршаған ортаны радионуклидтерден қорғау бойынша нормалаудың негізгі құжаты

«Радиациялық қауіпсіздік нормасы » болып саналады.

Иондаушы сәулелену көздерінің екі түрі болады: ашық және жабық.

Жабығына мыналар жатады: рентген аппараттар, гамма- сәулелері, бетатрон және т.б. Бұлардың әсерінен қоршаған орта радионуклидтермен ластанбайды. Ал сәулеленудің ашық түрінде қоршаған орта радионуклидтермен ластанады.



Табиғи радиобелсенділік

Табиғи радиобелсенділік космостық сәулелерден және тау жыныстарында болатын радионуклидтердің сәулелерінен пайда болады, олар адам ағзасына топырақ, су, өсімдіктер және ауа арқылы өтіп, радиоактивті заттар жұмсақ ұлпаларда және сүйектерде (радий, полоний және т.б.) жиналып, адамдарда ішкі сәулеленуін туындатады. Мұндай сәулеленуді фонды сәулелену дейді. Ол адам ағзасында антирадикалды заттардың түзілуіне әсер етеді. Адамдарда мутациялық өзгерістер туындатады, сондықтан адам ағзасына теріс әсер ететін фактор болып саналады.

Қазіргі кезде үлкен қалалардың тұрғындарына және өндірістік аймақтарда тұратын тұрғындарға тұрмыстық ионды сәулеленудің жаратылысы антропогенді сәулелену әсер етіп жүр. Оған рентгендиагностикалық процедуралар, гранитті ғимараттардан және құрылыс материалдарынан пайда болатын сәулелер, тұрмыстық құралдар, атомдық өндірістердің радиоактивті шығындылары, құрамында радионуклидтердің аз мөлшері бар атомдық электрстансалардың шығындылары, қазандықтардан және басқа да өндірістерден шығатын шығындылар жатады. Осыған байланысты көптеген үлкен қалаларда фонды сәулелену жылына 0,2 - 0,3 бэр - ге дейін жетеді.

Сәулеленудің рұқсат етілген деңгейі

Адамдарда жедел сәулелену ауруы сәулелену мөлшері 100 бэр- ден көп боған кезде пайда болады. Ұзақ уақыт ішкі және сыртқы сәулелену аз мөлшерде, бірақ рұқсат етілген мөлшерден көп сәулеленудің қайталанып әсер етуінен созылмалы сәулелену ауруы туындауы мүмкін. Ионды сәулелер шығаратын аппараттармен жұмыс жасайтын адамдардың сәулеленуі ауыспалы кезеңдегі деңгейінен әлдеқайда төмен болады. Иондаушы сәулелер сәулелену ауруынан басқа алыс салдарымен, яғни сәулеленуден кейін біраз уақыт өткеннен кейін пайда болатын аурулармен ерекшеленеді. Оған лейкоз, әр түрлі ісік аурулары, генетикалық мүкістік (кеміс балалардың туылыуы) және т.б. жатады.

Радиациялық қорғау бойынша Дүниежүзілік комитет адамдардың көп шоғырланған жерлерінде антропогендік сәулеленудің аз болуына жағдай жасау керектігін ұсынады. Сәулелену деңгейін нормалау адамдарды екі санатқа бөліп жүргізіледі: А санаты, сәулелену аппараттарымен жұмыс жасайтын жұмысшылар, олар үшін сәулеленудің шектеулі рұқсат етілген дозасы (ШРЕД) қойылады, ал Б – адамдардың белгілі тобына: сәулелену болатын жерде тұратындар немесе жұмысы сәулелену көздеріне жақын орналасқандар. Бұлар үшін шектеулі доза ( ШД) анықталады. Норматив қойған кезде сәулеленетін мүшенің радиосезімталдығы да ескеріледі.

4. Иллюстрациялы материалдар: кестелер және слайдтар.

5. Әдебиет:

Қазақ тілінде:

Негізгі:

1. Кенесариев У.И., Балмахаева Р.М., Жоламанов М.Е., Алимова Н.Е. Тамақтану гигиенасы. Алматы, 2007., 144 б.

2. Неменко Б.А., Оспанова Г.К. Балалар мен жасөспірімдер гигиенасы. Алматы, 1997. – 29 б.

3. Неменко Б.А. Коммуналдық гигиена. Алматы. 2004. – 277 б.

4. Гигиена: Жоғарғы оқу орындарына арналған оқулық / У.И.Кенесариев және т.б. – Алматы: 2010ж. – 656 б.

5. Торгаутов, Б.К. Жалпы гигиена: оқулық. –Шымкент: «Нұрдана –LTD», 2011. -432 бет.

6. Бектұрғанов Р.С. Жалпы гигиена пәнінен тәжірибелік сабақтарға арналған нұсқаулық. - Шымкент, 2010.

Қосымша:

1. Габелев А. Неке гигиенасы: монография. –Алматы, 1992.

2. Кучма В.Р. Гигиена детей и подростков : Учебник-М.: Медицина, 2001-384с.

3. Беляков В.Д. Жук Е.Г: Военная гигиена и эпидемиология -М. Медицина, 1988.

4.Трушкина Л.Ю Гигиена и экология человека: учебное пособие.4- е изд М: Проспект,2006

5.Крымская И.Г.Гигиена и основы экологии человека : учебное пособие Ростов на Дону

6.Шарманов Т.Ш.Йодный дефицит в Казахстане: состояние проблемы и пути решение : Астана, 2008

7.Барановский А.Ю.Болезни нарушение питания. Лечение и профилактика: Наука и техника , 2007



Орыс тілінде:

Негізгі:

1. Гигиена / Под ред.акад.РАМН Г.И.Румянцева. – М.: ГЭОТАР МЕДИЦИНА, 2000-608с.

2. Пивоваров Ю.П., Королик В.В., и др. Гигиена и основы экологии человекав., 4-е исп. и доп.- Ростов- на Дону «Феникс», 2008-415с.

3. Гончарук Е.И. и др. Общая гигина: пропедевтика гигиены. – 2-е изд., перераб. И доп.- К.: Вища шк., 1999-652с.



Қосымша:

1.Голубев В.В.и др. Практикум по основам педиатрии и гигиены детей дошкольного возраста.- М.: Издательский центр «Академия».2000.-200с.

2.Коммунальная гигиена/ Под.ред. К.И.Акулова, К.А.Буштуевой.-М.: Медицина,2001-607с.

3.Королев А.А. Гигиена питания.- М-.: Издательский Центр «Академия».2006-528с.

4.Кучма В.Р. Гигиена детей и подростков: Учебник.-М.: Медицина.2001.-384с.

5.Неменко Б.А., Кенесариев У.И. Коммунальная гигиена- Алматы: НИЦ «Гылым», 2003.-464с.

6.Беляков В.Д., Жук Е.Г. Военная гигиена и эпидемиология.- М.: Медицина, 1988.

7.Рубина Е.А. Санитария и гигиена питания: Учебное пособие для студентов ВУЗов-М.:Издательский Центр «Академия»,2005.-288с.



Электронды ресурстар:

1. Бейсембаева З.И. Аурухана, стоматологиялық емхана және дәріхана мекемелерінің гигиенасы: оқу құралы. –Шымкент, 2010.

2. Жалпы гигиена Торғаутов Б.К – Шымкент :2009

3. Гигиена учебник для вузов /под. ред Г.И.Румянцева – 2-е изд М:2009

4. Мазаев В.Т.Коммунальная гигиена 1-2 часть: учебник ГЭОТАР – Медиа, 2009

5. Справочник диетолога ,,Равновесие,,2006

6. Кучма В.Р. Гигиена детей и подростков : учебник ГЭОТАР – Медиа, 2010

7 . Гигиена труда Н.Ф.Измерова ГЭОТАР – Медиа 2008



6. Қорытынды сұрақтар:

  1. Иондаушы сәулелену дегеніміз не?

  2. Иондаушы сәулелену көздеріне сипаттама беріңіз.

  3. Иондаушы сәулеленудің қандай түрлерін білесіз?

  4. Радиобелсенділік дегеніміз не?

13



1.Тақырыбы: Денсаулық бала ағзасы мен қоршаған орта арасындағы қарым қатынастың тиімді критерииі ретінде қарастыру. Мектепте және мектепке дейінгі балалар мекемелерінде оқу-тәрбие үдерісінің гигиеналық негіздері.

2.Мақсаты: студенттерді мектеп және мектепке дейінгі мекемелерде оқу-тәрбиелік үрдістердің гигиеналық негіздерімен таныстыру.

3.Дәріс тезистері:

Күн тәртібі деп адам іс-әрекеттерінің барлық түрін және демалыс уақытын бір тәуліктің ішінде уақыт ұзақтығы бойынша дұрыс бөліп ұйымдастыруды айтамыз. Балалар мен жасөспірімдердің тәуліктік тәртібі олардың ақыл-ой және физикалық дамуын анықтайтын ең маңызды жаңдайлардың бірі болып саналады.

Жасөспірімдердің жасына байланысты ойындар мен демалыстар

Күн тәртібінің бұл бөлімінің негізгі мақсаты-көңіл-күй нашарлауынан пайда болған ағзалардағы қолайсыз өзгерістерді жою үшін, көңіл-күй дұрыстығын қалыптастыру.

Балалар мекемелеріндегі күн тәртібін ұйымдастыруға, оқу-тәрбие жұмысына мемлекеттік бақылау жасау, балалар мен жасөспірімдер гигиенасы санитарлық дәрігерінің қызметінің маңызды бөлімі болып табылады. Бақылау төмендегідей тәртіппен жүргізіледі:

1. Мекемеде, мекеме бастығы бекіткен күн тәртібі бар ма,соны анықтау;

2 Күн тәртібінің санитарлық-гигиеналық мөлшерлерге сәйкес екендігін анықтау;

3. Қабылданған күн тәртібінің іс жүзінде орындалатындығына бақылау жасау;

4. Оқу және тәрбйе жағдайлары күн тәртібінің дұрыс сақталуына сәйкес келетіндігін анықтау;

5. Анықталған кемшіліктерді жою үшін нақтылы уақыты көрсетілген нұсқаулар беру.



4. Иллюстрациялы материалдар: слайдтар.

5. Әдебиет:

Қазақ тілінде:

Негізгі:

1. Кенесариев У.И., Балмахаева Р.М., Жоламанов М.Е., Алимова Н.Е. Тамақтану гигиенасы. Алматы, 2007., 144 б.

2. Неменко Б.А., Оспанова Г.К. Балалар мен жасөспірімдер гигиенасы. Алматы, 1997. – 29 б.

3. Неменко Б.А. Коммуналдық гигиена. Алматы. 2004. – 277 б.

4. Гигиена: Жоғарғы оқу орындарына арналған оқулық / У.И.Кенесариев және т.б. – Алматы: 2010ж. – 656 б.

5. Торгаутов, Б.К. Жалпы гигиена: оқулық. –Шымкент: «Нұрдана –LTD», 2011. -432 бет.

6. Бектұрғанов Р.С. Жалпы гигиена пәнінен тәжірибелік сабақтарға арналған нұсқаулық. - Шымкент, 2010.

Қосымша:

1. Габелев А. Неке гигиенасы: монография. –Алматы, 1992.

2. Кучма В.Р. Гигиена детей и подростков : Учебник-М.: Медицина, 2001-384с.

3. Беляков В.Д. Жук Е.Г: Военная гигиена и эпидемиология -М. Медицина, 1988.

4.Трушкина Л.Ю Гигиена и экология человека: учебное пособие.4- е изд М: Проспект,2006

5.Крымская И.Г.Гигиена и основы экологии человека : учебное пособие Ростов на Дону

6.Шарманов Т.Ш.Йодный дефицит в Казахстане: состояние проблемы и пути решение : Астана, 2008

7.Барановский А.Ю.Болезни нарушение питания. Лечение и профилактика: Наука и техника , 2007



Орыс тілінде:

Негізгі:

1. Гигиена / Под ред.акад.РАМН Г.И.Румянцева. – М.: ГЭОТАР МЕДИЦИНА, 2000-608с.

2. Пивоваров Ю.П., Королик В.В., и др. Гигиена и основы экологии человекав., 4-е исп. и доп.- Ростов- на Дону «Феникс», 2008-415с.

3. Гончарук Е.И. и др. Общая гигина: пропедевтика гигиены. – 2-е изд., перераб. И доп.- К.: Вища шк., 1999-652с.



Қосымша:

1.Голубев В.В.и др. Практикум по основам педиатрии и гигиены детей дошкольного возраста.- М.: Издательский центр «Академия».2000.-200с.

2.Коммунальная гигиена/ Под.ред. К.И.Акулова, К.А.Буштуевой.-М.: Медицина,2001-607с.

3.Королев А.А. Гигиена питания.- М-.: Издательский Центр «Академия».2006-528с.

4.Кучма В.Р. Гигиена детей и подростков: Учебник.-М.: Медицина.2001.-384с.

5.Неменко Б.А., Кенесариев У.И. Коммунальная гигиена- Алматы: НИЦ «Гылым», 2003.-464с.

6.Беляков В.Д., Жук Е.Г. Военная гигиена и эпидемиология.- М.: Медицина, 1988.

7.Рубина Е.А. Санитария и гигиена питания: Учебное пособие для студентов ВУЗов-М.:Издательский Центр «Академия»,2005.-288с.



Электронды ресурстар:

1. Бейсембаева З.И. Аурухана, стоматологиялық емхана және дәріхана мекемелерінің гигиенасы: оқу құралы. –Шымкент, 2010.

2. Жалпы гигиена Торғаутов Б.К – Шымкент :2009

3. Гигиена учебник для вузов /под. ред Г.И.Румянцева – 2-е изд М:2009

4. Мазаев В.Т.Коммунальная гигиена 1-2 часть: учебник ГЭОТАР – Медиа, 2009

5. Справочник диетолога ,,Равновесие,,2006

6. Кучма В.Р. Гигиена детей и подростков : учебник ГЭОТАР – Медиа, 2010

7 . Гигиена труда Н.Ф.Измерова ГЭОТАР – Медиа 2008



6. Қорытынды сұрақтар:

1. Балалар мен жасөспірімдер гигиенасы нені оқытады және мақсаты, міндеті және зерттеу әдістері қандай?

2. Оқу жүктемесінің сәйкестілігінің гигиеналық қағидаларын атаңыз.

3. Оптимальды оқу жағдайларын қамтамасыз ету қағидаларын атаңыз.


14

1.Тақырыбы: ЕПМ жоспарлау және орналастырудың гигиеналық талаптары. АІИ профилактикасы.

2.Мақсаты: студенттерге ЕПМ гигиенасы пәні туралы, мақсат, міндеттері және АІИ алдын алу шараларын таныстыру.

3.Дәріс тезистері: ЕПМ – бұл халыққа мамандандырылған, білікті медициналық көмек көрсететін мекемелер жүйесі.

ЕПМ түрлері: ауруханалар, диспансерлер, амбулаторлық емханалық мекемелер

- медициналық орталықтар,- ана мен бала денсаулығын қорғау орталығы, санаторлық демалыс орындары, перзентханалар, балалар және әйелдер кеңесі, жедел жәрдем беру бекеттері.



Аурухана- денсаулық сақтау қызметінің негізгі емдеу, алдын алу мекемесі болып табылады. Мұнда науқастың ауруының түрін анықтау, оны емдеу, алдын алу және қалпына келтіру шаралары өткізіледі.

Емдік профилактикалық мекемелер гигиенасы –аурухана ішілік орта факторларының науқастар мен медицина қызметкерлеріне әсерін зерттеп, науқастардың ауруханада болу жағдайын жақсартуға, емдеу жұмыстарын нәтижелі жүргізуге, мед. персоналдарға қолайлы еңбек жағдайын жасауға бағытталған гигиеналық нормативтер, ережелер, талаптар дайындайтын ғылым.

Ауруханалар көп төсекті, құрылымы мен қызметі күрделі, әртүрлі мамандандырылған медициналық көмек түрлерін көрсететін бөлімшелері болуымен, жаңа емдеу әдістерін енгізумен, жоғары техникалық жабдықталуымен ерекшеленеді.

Аурухана құрылыс жүйелерінің түрлері:

  • орталықтандырылған; орталықтындырылмаған; орталықтандырылған- блоктық; аралас.

Аурухана ішілік инфекциялар (АІИ)- ауруларды стационарда, емханада емдеу, диагностикалық процедуралар мен алдын алу шаралары кезінде жұқтырып алған ауру.

АІИ өсуі мен таралу себептері:

Ауру жұғу қаупі жоғарылау адамдар контингенті ( ағзаның қарсылық күші төмендеген адамдар – жаңа немесе шала туылған балалар, қарт адамдар, компенсация және субкомпенсация сатысында созылмалы аурулары бар науқастар, гепатит В және С, т.с.с.).



АІИ көздері : жиі жұқпалы аурулардың жедел, жасырын немесе созылмалы түрлерімен ауыратындар; денесінің әр жерінде іріңді жарасы бар науқастар; іріңді қабыну үрдістері бар науқастар; мед. персоналдар; ас блогының қызметкері; науқасқа келіп кететіндер; студенттер, интерндер.

АІИ берілу жолдары: жанаспалы тұрмыстық; ауа тамшылы; алиментарлық; нәжіспен ластанған заттармен ауыз арқылы.

Қоздырғыштар берілетін факторлар: ауру адамдар мен мед. персоналдың қолы; шаштары; киімдері, аяқ киімдері; қоздырғыш жұққан құрал саймандар; мед. аспаптар; құйылатын қан және қан алмастырушы заттар; тігетін және таңатын материалдар, т.с.с.

АІИ алдын алу шаралары: Спецификалық емес алдын алу шаралары: Сәулеттік жоспарлау; Санитарлық эпидемияға қарсы; Санитарплық техникалық; Персонал мен науқастардың инфекцияға спецификалық емес резистенттілігін арттыру.

  • Спецификалық алдын алу шаралары:

  • иммундау

4. Иллюстрациялы материалдар: слайдтар.

5. Әдебиет:

Қазақ тілінде:

Негізгі:

1. Кенесариев У.И., Балмахаева Р.М., Жоламанов М.Е., Алимова Н.Е. Тамақтану гигиенасы. Алматы, 2007., 144 б.

2. Неменко Б.А., Оспанова Г.К. Балалар мен жасөспірімдер гигиенасы. Алматы, 1997. – 29 б.

3. Неменко Б.А. Коммуналдық гигиена. Алматы. 2004. – 277 б.

4. Гигиена: Жоғарғы оқу орындарына арналған оқулық / У.И.Кенесариев және т.б. – Алматы: 2010ж. – 656 б.

5. Торгаутов, Б.К. Жалпы гигиена: оқулық. –Шымкент: «Нұрдана –LTD», 2011. -432 бет.

6. Бектұрғанов Р.С. Жалпы гигиена пәнінен тәжірибелік сабақтарға арналған нұсқаулық. - Шымкент, 2010.




Достарыңызбен бөлісу:
1   2   3   4   5


©kzref.org 2019
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет