Материалдары



жүктеу 3.35 Mb.
бет12/20
Дата12.09.2017
өлшемі3.35 Mb.
1   ...   8   9   10   11   12   13   14   15   ...   20

Пайдаланылған әдебиеттер:

  1. Макс Люшер. Оценка личности посредством выбора цвета. http://www.aquarun.ru/psih/ct/ct5.html

  2. Нығметова Қ.Н. ПСИХИКАЛЫҚ ДЕНСАУЛЫҚТЫ ЗЕРТТЕУ (Люшер тесті) Қазақ мемлекеттік қыздар педагогикалық университеті Хабаршы Ғылыми журналы. Психология сериясы. №6 (3) 2008.

  3. Төребаева К.Ж., Есенғұлова М.Н. Психологиялық-педагогикалық диагностика: Оқу құралы. Алматы, 2012.

  4. Lüscher, M. The Lüscher Color Test / transl. and ed. by Ian A. Scott. — N. Y. : Pocket Books, 1971. — 187 p. — Ориг. изд. RandomHouse, 1969. — ISBN 0671-78073-5.

  5. Собчик, Л. Н. Метод цветовых выборов — модификация восьмицветового теста Люшера : практическое руководство. — СПб. : Речь, 2007.

  6. http://massaget.kz/bastangy/psihologiya/13983Тест Люшера — описание и интерпретация.

  7. http://massaget.kz/tehno/bilesiz-be/11633?rates=down

  8. Кудрина А.В., Мещеряков Б.Г. Семантика цвета в разных культурах // Психологический журнал Международного университета природы, общества и человека «Дубна». – 2011. – № 1. http://www.psyanima.ru

  9. http://massaget.kz/tehno/bilesiz-be/11633

  10. Қайдаров Ә.Т., Өмірбеков Б., Ақтамбардиева З.Т. Сырға толы түр мен түс. – Алматы: Қазақстан, 1986.


Нурсали А.Б.,

ЮНЕСКО, халықаралық журналистика және қоғамдық

медиа кафедрасының ассистенті

КазНУ имени аль-Фараби
Баспасөздегі экономикалық медиамәтіннің рөлі
Экономикалық проблематиканың баспасөздегі өзектілігі ешқашан кемімейді, нарықтық қатынастардың дамуымен мазмұны бойынша да, бейнесі бойынша да жаңа, зерттелмеген қырларына ие болады. Әсіресе бұл халықаралық қауымдастыққа қарқынды интеграция барысын бастан кешіп отырған Қазақстанға маңызды. Еліміздің экономикасына енгізіліп жатқан инновациялық нарықтық механизм бұқараның санасы мұндай қатынастарды қабылдауға дайын болғанда ғана жүзеге асырылады. Аталмыш жағдайда экономикалық реформалар барысын, жалпы экономиканы тұрақтандыру процесін жан-жақты және кәсіби түрде жариялау мәселесінің өзектілігі көрініс беруде, өйткені бұл процестер халықтың ең маңызды деген мүдделерін, оның саяси және экономикалық қауіпсіздігін де қамтиды. Осыған байланысты халықты экономика, нарық жаңалықтарынан хабардар етіп отыру арқылы жаңа экономикалық ойлау қабілетін қалыптастырудағы бұқаралық ақпарат құралдарының маңыздылығы да айқын.

Жалпы медиамәтін – баспасөз мақаласы, радио бағдарлама, телевизиялық жаңалықтар, ғаламтор-жарнамасы сияқты көпсатылы баспасөз құралдары өнімдерінің барлық түрлерін біріктіретін , медиа ағымның бірден-бір бөлігі. Әртүрлі БАҚ-та медиа-мәтіннің өзіндік ерекшеліктері болатыны мәлім, дегенмен, оның әмбебаптық сипаты негізінен өзгеріссіз қалады. Ал біздің жұмысымызда оқырманға біршама қол жеткіліктілігімен ерекшеленетін мерзімді баспасөздегі, яғни жазбаша формадағы медиа-мәтін – оның адресанттың мақсатты түрде жүзеге асырған әрекетінің жемісі, нәтижесі және прагматикалық стратегиясын жүзеге асырушы, сәйкес формаға түсірілген, арнаулы өңдеуден өткізілетін нысан ретінде жан-жақты қарастырылды. Медиа-мәтін – әлеуметтік-сөзжұмсамдық құбылыс, жоғары деңгейдегі коммуникативтік бірлік, ол социум өмірінің барлық саласындағы ақпаратты қамтитын ауқымды дүние . Я.Н.Засурский медиамәтінді «жаңа коммуникациялық өнім» ретінде түсіндіреді. Оның негізгі ерекшелігі жанжақтылығында, яғни, медиақұрылымның вербалды, визуалды, дыбыстық, мультимедиялық жоспар түрінде көріне алуында. Сондай ақ түрлі медиа жағдайларында: газет, журнал, радио және теледидар, ғаламтор, мобильді байланыс т.б біріктіруінде.

Баспасөз, экономикалық ақпараттың қайнар көзі мен басты тасымалдаушысы ретінде, қоғам өмірінің экономикалық саласына, оның ауқымы мен бағытына елеулі әсер етеді. Экономикалық ақпарат нарықтың барлық салаларының қалыпты қызмет етіп, дамуына қажет міндетті факторлардың бірі екенін ұмытпаған жөн.

Қазірігі таңда отандық телеарналарда экономика тақырыбы кеңінен қамтылуда. Әдеттегі «Жаңалықтар» бағдарламаларындағы міндетті «Экономика» айдарынан басқа арнайы жобалар да жүзеге асырылуда. Мысалы, «Қазақстан» телеарнасында «Ұлттық өнім», «Агробизнес», «Хабар» арнасында «Асарқау» («Продвопрос»), «24.kz» арнасында «Жасыл экономика», «Халықтық экономика» жобалары халыққа кеңінен таныс.

Қазіргі таңда қазақстандық баспасөз Интернет желісін қарқынды да тиімді түрде пайдалануда. Республикалық деңгейдегі телеарналардың өнімдерімен де таралымы кең газеттердің PDF-нұсқаларымен де жаһандық желі арқылы танысуға болады. Тіпті аймақтық телеарналар мен газеттердің де өз веб-сайттары бар. Бұл үрдіс экономикалық ақпаратты қолжетімді ете түсті. Мысалы, «Бизнес и власть» басылымының сайтында газет бетінде жарық көрген мақалалармен ғана танысып қоймай, арнайы пікірталастарға қатысуға, мамандарға сауал қоюға болады, бизнес пен нарық мәселелеріне қатысты арнайы шаралардың аңдатпасы да іскер адамдарға пайдасын тигізеді. Редакция ұжымы, сондай ақ, он-лайн жазушылардың электрондық пошталарына газеттің жаңа санын PDF – форматында жіберіп отырады. Ал «profinance.kz» порталы форматын өзгерткелі қарапайым адамның өміріне қолданбалы тұрғыдан қажетті экономикалық, қаржылық ақпаратты қысқа да ұғынықты түрде жеткізеді.

Шетелде халық төлеуге әзірше дайын болмағанымен, сапалы он-лайн ақпарат арқылы таратылады. Әсіресе, іскерлік, қаржылық, жалпы экономикалық ақпараттың құны жоғары, дегенмен халық оған төлеуге дайын. Мысалы, әйгілі, Wall Street Journal басылымының ақылы он-лайн жазылу қызметі үлкен сұранысқы ие, өйткені бұл басылым «адамадарға жұмысы мен табыс табуына қажетті ақпарат көздерінің категориясына жатады» [1]. Яғни, баспагерлер мен редакторлар жаһандық желіні тиімді түрде пайдалана білуі қажет, өйткені қай уақытта болмасын оқырманның сұранысы бойынша қажетті әрі сапалы ақпартты бере білу-қазіргі дереккөздердің көптігі мен саналуандығы заманында оқырманды сақтап қалудың жалғыз амалы. Оған қоса он-лайн жазылу жалақысы жоғары емес журналистер қауымының қосымша табыс көзіне де айналуына мүмкіндік бар.

Бұрынғы газеттер мен телебағдарламалар нарыққа ерекше әсер етсе, қазіргі таңда жаңа медианың бұл бағытта алар орны ерекше. Әдетте дәстүрлі газеттерде берілетін маңызды ақпарат оқырманға тек таңертең ғана жетеді, оған қоса оқырман оның қаншалықты маңызды екенін бірден түсіне қалмауы мүмкін, өйткені ол ақпаратты сол газет бетіндегі басқа ақпараттармен қатар оқып, қабылдап отыр. Ал он-лайн форматында берілген ақпарат оқырманға, сәйкесінше нарыққа бірден әрі елеулі түрде әсер етеді.

Қазіргі кезде іскерлік журналистика көптеген қиындықтар мен мақсаттарға тап болып отыр. «Олардың қатарында: 24 саған бойы жаңалы қтар айналымына қажет жылдамдықтың талап етілуі, жаңалықтардың үздіксіздігі, қамтылатын тақырыптар мен мәселелердің қиындауы, компаниялардың PR стратегиялары, жаһандану әдістері» [2]. Журналистер барынша бұл қиындықтарға төтеп беруге тырысуда, дегенмен атқарылатын жұмыс әлі де жетерлік. Бұқаралық коммуникациядағы саяси дискурсты құрайтын негізгі концептілер тізбесін: Билік – Президент – Заң – Оппозиция – Халық түрінде көрсетуге болатындығы анықталды. Осы тізбек прагматикалық аясы аса кең «өзім/өзге» бинарлы концептісі шеңберінде қарастырылды. Себебі аталмыш терминдер қазіргі қазақ басылымдарында жиі қолданылатын, әртүрлі мән-мазмұнда танылатын өзекті базалық ұғымдарға айналып отыр. Сондай-ақ олардың мазмұндық ерекшелігі ұлттық, мәдени, ғылыми, тарихи, жалпы энциклопедиялық білімдер негізінде танылады.

Жалпы журналистика, оның ішінде іскерлік журналистика мәселелеріне Қазақстан Үкіметі ерекше көңіл бөлуде. Бұған дәлел – «Ақпараттық Қазақстан - 2020» бағдарламасы оның ішінде, «Отандық бұқаралық ақпарат құралдарын жаңғырту» бөлімі [3]. Бұл бағдарлама аясында отандық бұқаралық ақпарат құралдарының техникалық қорын жаңғырту, отандық ақпараттық контентті өндіруді ынталандыру, т.б., бағыттар бойынша жұмыстар атқарылуда. Журналистер қызметіне барынша өолайлы жағдай жасалуда, соның арқасында журналистік өнім сапасы, оның ішінде экономикалық медиамәтіннің сапасы күннен-күнге жақсарып келуде.

Іскерлік баспасөз адамдарға табыс табуға бағытталған салмақты шешімдер қабылдауға қажетті ақпаратты береді, бірақ экономикалық, бизнес басылымдарды тек қана іскер адамдар оқиды деп тұжырым жасауға болмайды. Біз нарық заманында өмір сүріп жатырмыз, қоғам өмірінде орын алып жатқан экономикалық процестердің бірі болмаса екіншісі әр адамның өміріне әсер етеді. Мысалы, зейнетақы жинақтарына немесе азық-түлік қауіпсіздігіне қатысты мәселелер. Яғни, «қаржылық жағынан бизнес-баспасөз ұсынатын ақпаратты қабылдауға мүдделі емес, бірақ істің барысымен, әлемде болып жатқан жайыттармен таныс болуға ьырысатын адамдардың категориясы бар» [4].

Іскерлік журналистиканың Интернет желісінде көрініс табу үрдісі жалғаса береді. Бұл үрдіске тез әрі жедел ақпаратқа деген мұқтаждық, жаһандық виртуалды желінің тұтынушылар санының өсуі септігін тигізері анық.

Іскерлік журналистика саласында қызмет ету оңай емес, өйткені сапалық журналистиканың қоғам үшін маңыздылығы оның журналистер мен редакторлар алдында қоятын талаптары аса жоғары. Белгілі бір жетістіктерге жету үшін өз әріптестеріңізден екі есе жұмыс істеуіңізге тура келеді, ойыңызда көптеген ақпаратты сақтап, жаңартып отыруға мәжбүр боласыз. Бұл реттегі ең басты қағида- бизнесте журналист, ал журналистикада бизнесмен бола білу.


Пайдаланылған әдебиеттер:

  1. Мануэль Кастельс. Галактика Интернет. –Екатеринбург: У- Фактория, 2004.-231 б.

  2. Damian Tambini. What is financial journalism for? – Polismedia, 2008-4б.

  3. «Ақпараттық Қазақстан- 2020» бағдарламасы

  4. Добросклонская Т.Г. Медиалингвистика: системный подход к изучению языка СМИ – Москва: Флинта: Наука, 2008


Кутпанбаева Ж.Б.

преподаватель кафедры ЮНЕСКО,

международной журналистики и медиа в обществе

КазНУ имени аль-Фараби
Коммуникативные стратегии и технологии в СМИ
На современном этапе развития человечества коммуникативные стрaтeгии и технологии в различных видах СМИ охватили миллионы людей. Коммуникативное воздействие позволяет в условиях общественной нестабильности снижать возникающее социальное напряжение и формировать определенные позитивные настроения.

Новые средства воздействия стимулируют создание всевозможных форм и стилей выражения, социализации и управления, которые позволяют добиваться более качественного результата в оптимальные сроки. Коммуникационная революция связывается, таким образом, с невиданным в истории процессом развития СМИ и с их всепроникающим воздействием на общественную жизнь.

Все более усиливается манипулирование сознанием при помощи вербальной и невербальной коммуникации, особенно телевизионной зрительской аудитории: телезрители являются самой массовой аудиторией (интернет развивается активно, но таких масштабов пока не достиг). Все более актуальной становится идея противодействия манипуляции сознанием со стороны общественных движений. Однако создание такого противодействия является достаточно сложной задачей, поскольку манипуляция сознанием достигла в своих целях большой силы благодаря мощной финансовой поддержке из корпоративных и правительственных бюджетов. В чaстности, в Кaзaхстане принята и реализуется Концепция информационной безопасности Республики Казахстан до 2016 года. В ней, в частности, формирование и поступательное развитие информационного общества.

Сегодня информационное развитие приобрело глобальный размах, все более актуальной становится идея возрастающей роли интеллектуальных сил, находящихся в оппозиции по отношению к манипуляторам сознанием. Манипуляция общественным сознанием превратилась в технологию, направленная к человеку как к объекту, особого рода вещи. Отсюда манипуляция – это часть технологии власти, а не только воздействие на поведение людей по отношению друг к другу. Однако манипуляция не относится к простому обману. Манипулятивное действие состоит в том, что индивидуума или группу как бы исподволь подталкивают совершить то или иное действие.

В манипуляции так же важен текст и контекст сообщения как узнавание ситуации, интерпретация и толкование событий, что должно быть выгодно манипулятору. Потребитель манипулятивных действий всегда ищет скрытый смысл. Это наиболее трудный психологический процесс. Зачастую манипуляторы выступают сами или нанимают для своих технологий авторитетных людей, например: академиков, артистов, знатоков какого-либо дела для усиления мотиваций. Это позволяет потребителю, принявшего информацию, разъединять или соединять ее на разных срезах контекста и создавать свою собственную картину мира справедливости. Но умный и думающий зритель отбрасывает свои вначале возникающие первоначальные версии о происходящих событиях, восстанавливая в первую очередь авторскую логику сообщения. Логика ему помогает, конечно, и приводит в спорном моменте ситуации к изъянам самой манипуляции. По этой причине умные и образованные люди критически оценивают любую информацию.

Но простой обыватель не тратит время на анализ. Он выхватывает «куски» получаемого сообщения, мысленно переставляет их местами, этим самым искажая информацию и попадая в сети ловкого манипулятора. В данном случае срабатывает так называемая «экономия мышления», сужающая сознание человека. Это содействует приему сообщения и однобокому его толкованию. Обыватель привык жить стереотипами – штампами, понятиями и укоренившимися предрассудками. Такой зритель верит всему тому, что происходит на экране, или печатному слову, хотя спустя некоторое время он не будет помнить в деталях, о чем была телепрограмма или газетная заметка. Главное в голове потребителя то, что его стереотип оказывается сильнее памяти. В наше время завершает существование и развитие один тип человека, и складываются условия для образования иного типа, с другой психикой и телесностью, духовностью и системой эстетических ценностей. Современная молодежь, которой предстоит жить в эпоху новых технологий, – это не только потребители, делающие выбор среди предметов потребления

Манипуляторы не смогли предотвратить рост понимания обществом истинной сути существующей системы, когда на информационном поле управление осуществлялось без учета гуманности его характера. В контексте этой борьбы продолжается информационная революция не в интересах манипуляторов, а их противников, ратующих за то, чтобы средства массовой информации на демократической основе служили целям духовного развития и социального прогресса народов разных стран, объединяя их в борьбе за выживание человечества и сохранение его культурного наследия.

Вместе с тем сама информационная отрасль также испытывает определенные сложности. Ключевые проблемы в кризисный период: журналисты критиковали казахстанское законодательство о СМИ за неконкретность и жесткость, а также за отсутствием в нем норм, которые бы действовали в поддержку СМИ в случае, например, поиска информации или

В ходе исследования, проведенного Medianet, было выявлено общее состояние развития казахстанских СМИ в кризисный год. С помощью анкеты были опрошены редакторы более 60 СМИ – как печатных, так и электронных. В опросе участвовали главные редакторы республиканских и региональных СМИ Казахстана Текущее состояние в тот период как очень плохое определило 14% респондентов, как стабильное – 28%, плохое, но есть надежда – 58%. Редакторы отметили наиболее негативное влияние на текущее состояние рынка. Среди основных факторов – потеря доверия (10%), холдингизация (15%), увеличение госзаказа (2%), экономический (56%), усиление кризис давления (17%) [84].

Управление – особый вид социальной и психической деятельности личности, направленный на людей, основа всякой коммуникативной практики. Проникать в сознание может любой человек, но управлять собой или кем-либо может не каждый. Здесь всегда важным будет талант и знания журналиста, умение управлять собой и своими героями. Телевидение преследует именно такую цель: управлять, чтобы внедрять в зрительскую аудиторию необходимые обществу поступки, а так же управлять, чтобы потребитель принимал действительность как непрерывный процесс обмена информационным товаром.

Управление собственным мышлением неразрывно связано с логикой. Она помогает журналисту как творцу грамотно построить собственную мысль и не допустить в ней ошибок. Если в диалоге журналиста с героем интервью каждая сторона остается при своем мнении, этот случай будет типичной ошибкой управления. Однако здесь манипуляторы находят такой вариант коммуникативной практики как «подмена тождеств». Рассмотрим ее подробнее. Известно, логическое мышление прозрачно. Значит, в него можно вторгнуться и преднамеренно исказить программу, лишив человека возможности делать правильное умозаключение. Внося, таким образом, хаос, автор меняет логическую последовательность и достигает очень многого подменой тождества. Партнер (зритель), попав в ситуацию «подмены тождества» чувствует свою беспомощность, он хочет и ожидает помощи и поддержки. Ведущий диалога, модератор, этим пользуется в своих интересах. Манипуляция состоит в том, чтобы отключить у зрителя способность к структурному анализу сообщения и явлений – анализ сразу заменяется идеологической оценкой.

Коммуникативная практика управления – «подмена тождеств» первоначально выглядит как прямой обман слушающего. Но ведущий диалога эту практику всячески маскирует (мотивирует) или своей особенной системой ценностей или идеологией для всех, чтобы оправдать себя и действительную ситуацию. Управление – «подмена тождеств» старый метод манипуляции авторитарных режимов, таких как фашизм, коммунизм, фундаментализм и пр. Он создает условия появления в обществе двойных стандартов. Чудовищно то, что люди в этом случае утрачивают способность к анализу. Они становятся, как говорится, упрямыми в одном и легковерными в другом [85].

Овладение приемами логики – необходимое условие убедительного спора. Но что нужно знать и уметь журналисту, чтобы убедить своего потребителя? Прежде всего, надо установить связь между знанием и убеждением. Убежденность более активна по сравнению со знанием: «Я убежден» > «Я знаю». Иначе говоря, убеждение – это действенное знание.

В ежедневном диалоге телеканала с аудиторией вырабатываются социальные роли, как ведущего, так и ведомого. На первом этапе слушающий зритель принимает информацию, на втором – сдержанно реагирует на эмоциональный уровень сообщения, а на третьем и самом трудном этапе – медлит с принятием решения и колеблется совершить нужный поступок (действие). Это ситуация «кризиса формирования убеждения», когда, следуя логике, журналист хочет и стремится обнажить у зрителя потребность к получению информации и какому-либо действию. Такая ситуация считается психологическим барьером. Однако у всякого действия есть противодействие. Так, например, зритель может использовать такой кризис ожидания в свою пользу, быстро нажав на кнопку пульта управления телевизором. Именно поэтому, во избежание потери потенциального зрителя (ведомого), масс-медиа все более изощряется в методах и способах подачи информации, лишая зрителя возможности анализировать, размышлять и, следовательно, приходить к своему собственному убеждению и взгляду на ту или иную ситуацию в стране, мире и т.п. По этой причине антураж телевещания чрезвычайно агрессивный, яркий, стремительный. Телеканал, таким образом, борется за внимание своего зрителя и не дает ему даже опомниться. Канал постоянно нагружает потребителя самой неожиданной, интригующей информацией, чтобы последний не переключился и не вышел из зоны общения.

Еще одной, не менее важной и значимой коммуникативной практикой управления, помимо практики «подмены тождеств», является практика «парадокс лжеца». Западная коммуникативная культура всегда находилась впереди планеты всей в поиске новых форм воздействия на многомиллионную аудиторию телезрителей. Потребность в создании новых коммуникативных практик тесно связана с проблемой информационной революции – вопроса перемещения и обработки очень больших объемов информации. В этой связи французские философы – сенсуалисты в середине XX века обратили свое пристальное внимание на способность человеческой речи и диалога к кооперации, которая логично вытекает из аристотелевского «парадокса лжеца» – десубстанциализации речи [87].

Как сделать так, чтобы управление партнером в диалоге способствовало сближению позиций говорящих с гуманистических позиций? Может ли такая коммуникативная практика исполнять функции идеологии для всех? Действительно, над нашим сознанием довлеет мощная аристотелевская традиция, связанная с понятием субстанция. Слушающий вас партнер на ваши доказательства зачастую задает вопрос: «Да, что вы говорите? Неужели это так? Вы правду говорите?». Такая реакция возникает и у телезрителя, когда он слушает программную речь, допустим, претендента на президентский пост. Партнер ставит под сомнения вашу систему доказательств – в целом, вместе с ситуацией, в которой она существует. Его действия радикальны – и вам не отделаться шуткой или неопределенностью. От вас он требует ответа: «Да или нет». Во-вторых, сам вопрос: «Это, правда?» может иметь различную степень радикальности. Он может относиться к ситуации, в которой находится говорящий и слушающий, но которая возможно является частью более охватывающей ситуации. Слушающий в этом случае пытается «вписать» данную ситуацию в удобный лично для него контекст. Но это подтверждает его готовность продолжать диалог. В целом он вам доверяет. Если вы скажете: «Я правду говорю», партнер будет обязан продолжать диалог в рамках ваших начальных условий, даже если он понял сказанное вами – ложь. В этом случае он будет обязан заставить с помощью менее радикальных вопросов говорящего перейти к новым «начальным условиям», то есть представить в диалоге ложь явно, поскольку сама постановка им вопроса предполагает доверие. Если же он сам попытается изменить ситуацию или оставить ложь необнаруженной, то ответственность за прекращение исходного диалога будет лежать на нем. Если же последовал ответ: «Я говорю неправду», то слушающий, получив разрешение на изменение ситуации, должен новыми вопросами заставить говорящего партнера не только дать правильное представление о ситуации, но так же объяснить, почему он лжет. Если он это не сделает, тогда это будет значить, что ему известны основания лжи, и он лишает говорящего доверия. В противном случае разрыв диалога будет его ответственностью.

В случае мощной атаки остается один способ – продолжить диалог, вы обязаны согласиться: «Да, я лгу». Если же вы скажете: «Нет, это – правда», то это будет равнозначная контратака, которая вероятно не будет партнером услышана, так как она будет все же воспринята как ложная.

Но следует ответ: «Да, я согласен – это ложь». Таким ответом вы передаете инициативу партнеру, он сам встраивает свой ответ в представляющую систему ситуации, своим согласием он открывает основания своего поведения: он лжет не потому, что он лжет, а потому что он находится в ситуации, которая лжет, то есть – ложная. Иными словами, слушающий партнер лишен всяких рациональных оснований действия: ситуация в действительности ложна, поскольку она представляет себя как ложная; но если ситуация в действительности истинна, то поскольку она представляет себя как ложная, она ложна.

Таким образом, ваш собеседник оказывается в ситуации парадокса лжеца. Но так как вопрос диалога остается открытым, он обязан продолжить беседу уже в менее радикальной манере. Он вам скажет: «Хорошо. Давайте дальше разбираться». Это будет означать, что представляющая система в целом и ситуация вами выведены из-под удара партнера. Диалог продолжается. «Парадокс лжеца» – это защитный механизм нашей речи, предохраняющий ее непрерывность [88]. В стремлении доказать свою правду и противостоять от натиска лжи (подделки) собственно разворачивается борьба человеческих интересов: будь это деловые переговоры или обычная продажа товаров в магазине или ток-шоу с участием зрителей. Парадокс лжеца наглядно учит людей новому способу находить общий язык с партнером. Это чрезвычайно важное открытие в области коммуникативного управления. Западное телевидение непременно этим воспользовалось, как еще одним удачным способом управления зрительской телевизионной аудиторией. Современные телепрограммы, различные ток-шоу по содержанию стали ближе к обыденной жизни простого зрителя. Они пользуются заслуженным успехом у телезрителя. В них управление персонажем и аудиторией уже перестало носить негуманный характер. Герои этих и других программ открыто призывают с экранов к гласности и попытке взглянуть на свои проблемы глазами партнера. Обыватель успешно стал обучаться такому эффективному ведению продуктивного и доброжелательного диалога. Впрочем, для всего мира стало очевидным – учиться смотреть на действительность по-новому, вставать на позицию своего собеседника и находить консенсус – веление самого времени.

Но как быть, если теперь на нас обрушивается гигантская информация как следствие мировой научно-технической революции? Как быть человеку и как ему остаться компетентным в этом море фактов, событий, мнений, явлений? Теперь человек знает, как попасть во всемирную информационную сеть, но, попав в нее, он рискует в ней запутаться. Личность продолжает стремиться быть и оставаться востребованной в качестве принимающей или самому передающей информацию стороной?

Это вопрос чрезвычайной важности в нашем современном мире. Аристотелевская подсказка о традиции субстанции – учиться принимать позицию партнера натолкнуло общество развитых капиталистических стран на модернизацию феномена «парадокса лжеца» в новый вид управления, который современные политологи, а за ними и журналисты в общественных дискуссиях ввели в широкий оборот под термином – «новое мышление» [89].

Но, к сожалению, они до сих пор не уточняют содержание термина. По сути, это новый вид управления, который преподносят обществу в качестве новой идеологии нарождающегося открытого общества.

Можно предположить, что термин «новое мышление» скоро закрепится за этим видом управления, а философы и политологи внесут ясность в содержание термина.

Действительно, человеческое мышление вообще и принципы «нового мышления» как вида управления в частности, предлагают, вторгаясь в сознание современной личности, учиться видеть шире проблемные ситуации, в которых он живет, энергичнее входить в них, успешно их преодолевать. Опора этих навыков действий и есть, наполненное содержанием, наше рациональное и творческое мышление. Это будет главным правом выбора личности – стремиться познать ситуацию при помощи эффективного способа мышления и кооперации в диалоге. Но наличие проблем в жизни следует видеть во взаимосвязи современных событий, когда важным будет оставаться цепочка: «содержание – форма» [90].

Современное открытое общество в пространстве СМИ изобретает демократическую форму мышления посредством кооперации в общении с многочисленной аудиторией, когда управление «новое мышление» реализует себя в признании четкой иерархии этих целей. Это обеспечивает гибкость человеческого диалога, свободу выбора им тактики действий. Еще это стало искусством взаимных компромиссов, которое так же опирается на иерархию целей. В данном случае спор учит людей умению вставать на чужую точку зрения, чтобы доказывать далее ему собственную позицию. Управление «новое мышление» учит соединять в себе европейские знания и восточную мудрость.
Список литератур:

1. Апель К.-О. Трансформация философии. Пер. с нем. - М.: Логос, 2001.

2. Американская социологическая мысль: тексты. Под ред. В.И. Добренькова. - М.: МГУ,1994.

3. Антипов Г.А., Донских О.А., Марковина И.Ю., Сорокин Ю.А. Текст

4. Апель К.-О. Трансформация философии. Пер. с нем. - М.: Логос, 2001.

5. Американская социологическая мысль: тексты. Под ред. В.И. Добренькова. - М.: МГУ,1994.

6. Антипов Г.А., Донских О.А., Марковина И.Ю., Сорокин Ю.А. Текст
Nursali A.

assistant of chair UNESCO, International Journalism and Media in Society

Al-Farabi Kazakh national university
The culture of journalistic speech
In this age of rapid development of the information society in the age of information and communication revolution not only increased the role of information itself, but also increased requirements to the journalist, the quality of his work and the level of its culture.

As a rule, a good speech testifies to the high cultural level of the speaker (writer) and therefore makes communication more effective. The speech of the journalist is a reflection not only of the level of personal culture, but also the level of culture of the newspaper, which publishes his work. The level of speech culture of the modern press is rapidly falling. This is recognized not only by specialists in the field of receivedany, but also by journalists, and readers. Of course, this situation can try to justify the General trends in society as a whole and in the spheres of use of language. Still, the role of the "fourth estate" in this issue so great that the journalists, in turn, are responsible for what level of speech culture they build to normal. Speech journalists is perceived by the reader every day, and thus having, perhaps, the strongest and deepest influence on the formation of speech targets.Success in any work, including journalism, depends on the abilities - individual psychological characteristics of personality that determine the quality of the products. They determine the ease and speed of learning new ways and techniques of activity and is not confined to knowledge, skills and experience.

In journalism as in other professions is always inevitably the existence of certain problems. One of the most acute in recent times it has become the problem of speech illiteracy of the media. In our society there is a General trend of falling voice culture. The reasons for this situation – verbal abuse withdrawal ethical taboos, the various manifestations of verbal aggression, barbarization and vulgarization related to the expansion of jargons. All these symptoms are the base of culture, or rather, lack of culture became a regular in the media.

Literary skills and speech culture, a journalist is determined by the level of professionalism, that is why it plays a special role in the literacy of the speech, the level of speech culture, a skillful command of the language. The attitude of the audience towards a particular media is determined by the skill work of journalists to Express their thoughts through speech and its unique style.

Consumers information product subconsciously imitate the linguistic structures of the media, using them in everyday life, in their everyday life. So, the samples are literate or illiterate speech be available to the General public. On TV, on the radio, where we can directly hear the voice of a man, his speech, there are those cases when language errors some journalists cut our ears. It is also discouraging to observe how on the front channels of the country, from time to time to the audience appeal to an illiterate kazakh language and it becomes clear that many of the presenters are not native speakers of the language and use it only in the air. As you know, speech culture contributes to the establishment of contact with the masses, so for all media representatives is very important that their speech was literate, so their culture has attracted more and more audience. It is therefore important not only to skillfully use your voice, to be able intonation to emphasize important points, to be a good speaker, use non-verbal methods of communication, but also competently to hold the verbal, the speech. In this age of rapid development of the information society in the age of information and communication revolution not only increased the role of information itself, but also increased requirements to the journalist, the quality of his work and the level of its culture.

Incorrectly set forth the idea of the missing letters, inappropriate use of words is not the whole list of errors that can be detected at the first perusal of the news. Before to demonstrate the typical language of the distortion on the example of the well-known and reputable news agencies of Kazakhstan, such as Tengrinews.kz and Zakon.kz here are the main requirements for the work of correspondent of the news Agency:

1. always ready for urgent operational execution of the task;

2. the second feature - "a flair for news." You need to have very close ties with sources of information and know in advance the plans of the objects whose activities are charged to cover the reporter;

3. each message should be interesting as Newspapers and magazines, and radio and television. The correspondent of the need to consider the features of various media;

4. as news agencies sell their products, the journalist has to advertise;

In journalism as in other professions is always inevitably the existence of certain problems. One of the most acute in recent times it has become the problem of speech illiteracy of the media. In our society there is a General trend of falling voice culture. The reasons for this situation – verbal abuse withdrawal ethical taboos, the various manifestations of verbal aggression, barbarization and vulgarization related to the expansion of jargons. All these symptoms are the base of culture, or rather, lack of culture became a regular in the media.

Literary skills and speech culture, a journalist is determined by the level of professionalism, that is why it plays a special role in the literacy of the speech, the level of speech culture, a skillful command of the language. The attitude of the audience towards a particular media is determined by the skill work of journalists to Express their thoughts through speech and its unique style.

Consumers information product subconsciously imitate the linguistic structures of the media, using them in everyday life, in their everyday life. So, the samples are literate or illiterate speech be available to the General public. On TV, on the radio, where we can directly hear the voice of a man, his speech, there are those cases when language errors some journalists cut our ears. It is also discouraging to observe how on the front channels of the country, from time to time to the audience appeal to an illiterate Ukrainian language and it becomes clear that many of the presenters are not native speakers of the language and use it only in the air. As you know, speech culture contributes to the establishment of contact with the masses, so for all media representatives is very important that their speech was literate, so their culture has attracted more and more audience. It is therefore important not only to skillfully use your voice, to be able intonation to emphasize important points, to be a good speaker, use non-verbal methods of communication, but also competently to hold the verbal, the speech. Also in recent years we can note a special passion of the Ukrainian media to the borrowing of foreign vocabulary and slang, which is found everywhere: in the headlines and news programs on television and radio, and especially online, where their language literacy pay less. The professionalism of the journalist does not allow for such linguistic intrusions. Especially today, when our language is invaded by a flow of foreign vocabulary, when it becomes clogged slang and invective elements, which causes linguists to talk about the phenomenon of "antigravity".

Reproduced and widely distributed not only the various errors of pronunciation, word-formation, word usage, but also the violation of traditional national communication and ethics.

The journalist must at all times to improve their writing skills and manner of speech. Indeed, due to the figurativeness of the speech of the journalist, he was beginning to know and speak of him as a talented and competent person who has their own individual style and manner of writing and speech.

Speech is an indicator of culture, as the individual and society as a whole. Than be more careful attitude to cultural heritage accumulated by humanity, including the attitude to the native language, the longer will remain the national culture. Journalists like no other should disturb these problems, because they should be the leaders and representatives of verbal literacy and advanced areas of their media to promote the purity of the language.


References:

  1. Smelkov Z. S., Ahasuerus L. V., Savov, M. R., Salnikova O. A. // "the Rhetorical foundations of journalism;

  2. O. B. Sirotinina, N. And. Kuznetsova, E. V., Jakovic // "talk" /Saratov, 2001;

  3. Buzhinsky D. S. "Speech culture media: problems and prospects of studying" // materials of the 1st scientific-practical conference "media and society" 2012;

  4. "Bases of creative activity of the Journalist" under the editorship of S. G. Korkonosenko, SPb.: Knowledge, Sprivate 2000 // Vinogradov, S. M. "the Components of the journalistic profession" .


Данаева Н.Т.,

журналистика факультеті, Баспасөз және электронды БАҚ

кафедрасының 2 курс PhD докторанты

КазНУ имени аль-Фараби
«Бесіктен бақиға дейін» немесе этнокөсемсөз
Көрнекті ақын, қаламгер Қасымхан Бегманов - абыз, зерттеуші ғалым Жағда Бабалықұлымен сыр-сұхбат жасап отырып «абадан» жайлы айтып беруін сұрайды. Сонда Ж.Бабалықұлы: «Біздің қазақ абадан деп қасқырдың көсемін айтады,-дейді. Ит пен қасқырдың бөлінгеніне он үш мың жыл болыпты дей келе, әлемдегі иттердің жүз жиырма алты түрі барын, бірақ қазақтың тау төбеті солардың бәрінен мықты екенін тарқата айтады [1,108 б]. Тау төбет күндіз адамға үрмейді, ұйықтап жатады. Кешке қой қораның шетіне шығып, таң атқанша қойды айналып жүреді. Жәй иттер қасқырмен айқасуға бара бермейді. Қасқыр ауылға жақындағаннан қыңсылап, жан-жаққа бетімен тұра қашады. Этнограф, ғалым Ж. Бабалықұлы айтып отырған "тау төбет" қасқырмен жекпе-жекке қаймықпай барады екен. Не өзі өледі, не қасқырды өлтіреді. Тау төбеттің осындай қайсар мінезі бар екен. Осы тау төбетті қытайлар «біздікі» деп ЮНЕСКО-дан өткізіп алыпты. Соны естігенде қатты ауырып қалдым, айналайын. Ал біз отырмыз, екі қолымызды қусырып, біреу келіп заңдастырып беретіндей. Өзіңнің мүлкіңе, байлығыңа, әдет салтыңа, ата-ғұрпыңа, өзіңнің туған тіліңе өзіңе ие болуың керек қой» -деп өкініш білдірген екен [1]. Бұл жердегі Ж.Бабалықұлының жүрегін ауыртып отырған мәселе авторлық құқықты жасауда салғырттық танытып, ұлттық құндылық боп танылатын жеті қазынаның бірі «тау төбеттен» оп-оңай айырылып уыстап шығарып алғандығымыз біле білгенге.

Қайбір жылдары телеарналардың бірінен бір неміс «қазақтың бал қымызын патенттеп алыпты» деген қауесет таратты. Естігенде төбемізден жай түскендей болғаны шындық. Артынша журналист Индира Жылқайдароваға дәл сол германиялық Ганс Цольманмен жүздесудің сәті туған. Ол сұрақты төтесінен қойған журналиске бірден-ақ, «қымыз – сөзсіз мал баққан көшпелі қазақтың ұлттық сусыны», – деп мойындаған. Ол тек қымыз сөзін алмастырып,  «Кумылак» деген атауды патенттеген боп шықты [2]. Ия, неміс халқы пысық, әрі тиянақты. Бір ғана атауды патенттеп, екінші бір адамның ол сөзді қолдануына шектеу қойды. Яғни, авторлық құқығын дер кезінде заңдастырып алды.

Негізінде, авторлық құқық жайындағы заңды бекітіп алғанбыз. Алайда оның орындалу, орындалмауын қадағалап отырған мекемелер бар ма? Осы тұрғыда бір ғана журналистік зерттеуімді ортаға тастап көрсем деймін. Ахмет Жүнісұлының тілімен айтқанда, әдеп – қазақта "көргенді, көргенсіз" деген сөздің шапағаты мен кесапаты адамгершілікті өлшейтін ең әділ "таразы" сықылды. Баласы "көргенді" дегенді естіген қазақ баяғыда төбесі көкке жеткендей қуанған. Бұл шыңға шығу үшін аса назар аударатын міндеттерге тәрбиелеген. А.Нүсіпоқасұлының 5 кітаптан тұратын "Ағаш бесіктен жер бесікке дейін" кітабы, С.Медеубекұлының "Ою хан мен Жою хан" ертегі кітабы, А.Жүністің "Пәниден бақиға дейін" кітабы, келешек ұрпақтың бойына ұлттық құндылықты дарытып, салт дәстүрді санаға сіңдіре отырып тәрбиелеу, түзу жолға салу мақсатында жазылған құнды еңбектер. Ал осындай дайын еңбектерді басқа атаумен көшіріп басу, тарату, авторлық құқыққа қол салу болып саналмай ма?

Жалпы, Ата заңымыздағы авторлық құқықтың негізгі ұғымдары мынадай терминдермен көрсетілген:

1) автор - шығармашылық еңбегімен ғылым, әдебиет, өнер туындысын жасаған жеке тұлға; 

2) авторлық құқық - автордың жеке мүліктік емес және мүліктік құқықтары [3].

Ал, авторлық құқықтың қағидаларын этнокөсемсөзбен жеткізер болсақ «өзгенің ала жібін аттамау» түсінігіне сай келеді. Этно-мәдени бағыттағы тәрбиеге сүйенсек, жалпы адамзат құндылықтарына қайшы келмейтін ұлттық мәдениет пен аймақтық дәстүрлерге, құндылықтар мен нормаларға сәйкес құрылған, жалпы адамзаттық құндылықтарға негізделген принцип болып табылады. Қазақ дүниетанымында ала жіп туралы әр түрлі ұғымдар мен түсініктер бар. Мысалы, баланың тұсауын кескенде, адамдар қатты ренжіскенде тағы басқа әдет-ғұрып қағидаларында «Ала жіп» бейнесі қолданылады. Яғни, ала жіп аттамау деп ол адалдыққа, адамгершілікке сай қолданылатын теңеудің бір саласы десе де болады. Бұл теңеу «ешкімге қиянат жасама, біреудің мал-мүлкін ұрлама» деген терең мағынаны білдіреді.

«Қазақтың салт-дәстүрлері мен әдет-ғұрыптары» кітабында біреудің «мен ешкімнің ала жібін аттаған жоқпын“ деген сөзі оның ақ-адалдығын білдіреді,- деп жазылған [4].



Каталог: 2017 -> KazNU-MTIJ-2017
2017 -> Бағдарламасы өтетін күні: 16 тамыз 2017 жыл Өтетін орны: Шымкент қаласы
2017 -> Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігінің
2017 -> Ақпараттық хат құрметті әріптестер!
2017 -> Мемлекеттік мекеме
2017 -> Бағдарламасы бойынша соңғы жылда млрд. 750,9 млн теңге бөлініп, 111 нысанда күрделі және ағымдағы жөндеу жұмыстары жүргізілді
KazNU-MTIJ-2017 -> Бағдарламасы алматы, Қазақстан, 017 жыл, сәуір программа II международной научно-практической конференции
KazNU-MTIJ-2017 -> Бағдарламасы алматы, Қазақстан, 017 жыл, сәуір программа II международной научно-практической конференции


Достарыңызбен бөлісу:
1   ...   8   9   10   11   12   13   14   15   ...   20


©kzref.org 2019
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет