Main body. Fascinating Facts: Origins

өлшемі3.35 Mb.
1   ...   5   6   7   8   9   10   11   12   ...   20

Main body. Fascinating Facts:


The Library was founded in 1800, making it the oldest federal cultural institution in the nation. On August 24, 1814, British troops burned the Capitol building (where the Library was housed) and destroyed the Library's core collection of 3,000 volumes. On January 30, 1815, Congress approved the purchase of Thomas Jefferson’s personal library of 6,487 books for $23,950.


The Library of Congress is the largest library in the world, with more than 164 million items on approximately 838 miles of bookshelves. The collections include more than 38 million books and other printed materials, 3.6 million recordings, 14 million photographs, 5.5 million maps, 8.1 million pieces of sheet music and 70 million manuscripts.

The Collections

The Library receives some 15,000 items each working day and adds approximately 12,000 items to the collections daily. The majority of the collections are received through the Copyright registration process, as the Library is home to the U.S. Copyright Office. Materials are also acquired through gift, purchase, other government agencies (state, local and federal), Cataloging in Publication (a pre-publication arrangement with publishers) and exchange with libraries in the United States and abroad. Items not selected for the collections or other internal purposes are used in the Library’s national and international exchange programs. Through these exchanges the Library acquires material that would not be available otherwise. The remaining items are made available to other federal agencies and are then available for donation to educational institutions, public bodies and nonprofit tax-exempt organizations in the United States.

International Collections

Since 1962, the Library of Congress has maintained offices abroad to acquire, catalog and preserve library and research materials from countries where such materials are essentially unavailable through conventional acquisitions methods. Overseas offices in New Delhi (India), Cairo (Egypt), Rio de Janeiro (Brazil), Jakarta (Indonesia), Nairobi (Kenya) and Islamabad (Pakistan) collectively acquire materials from more than 60 countries and acquire materials on behalf of United States libraries participating in the Cooperative Acquisitions Program. The Library is also collaborating with institutions around the globe to provide content on the World Digital Library.

Foreign Languages

Approximately half of the Library’s book and serial collections are in languages other than English. The collections contain materials in some 470 languages.

African and Middle Eastern Materials

The Library’s African and Middle Eastern Division holds 600,000 volumes in the non-Roman script languages of the region.

Asian Materials

The Library's Asian Division collection holds more than 3 million items, the largest assemblage of Chinese, Japanese and Korean materials outside of Asia, and one of the largest Tibetan collections in the world.

European, Iberian, Latin American and Caribbean Materials

The Library holds the largest collection of Russian-language materials in the United States and the largest outside of Russia (more than 750,000 items). The Library’s Iberian, Latin American and Caribbean collections, comprising more than 10 million items (books, journals, newspapers, maps, manuscripts, photographs, posters, recordings, sheet music and other materials) are the largest and most complete in the world.

Law Library

The Law Library of Congress is the world's largest law library, with more than 2.9 million volumes, including one of the world's best rare law book collections and the most complete collection of foreign legal gazettes in the United States. The Law Library contains United States congressional publications dating back to the nation's founding.

Rare Books and Manuscripts

The Library holds the largest rare-book collection in North America (more than 700,000 volumes), including the largest collection of 15th-century books in the Western Hemisphere. The collection also includes the first known book printed in North America, “The Bay Psalm Book” (1640).

Children's Books

The Library possesses approximately 100 extremely rare children's books, including “The Children's New Play-Thing” (Philadelphia, 1763) and “The Children's Bible” (Philadelphia, 1763).

Smallest Book

The smallest book in the Library of Congress is “Old King Cole.” It is 1/25” x 1/25”, or about the size of the period at the end of this sentence.

Largest Book

The largest book in the Library of Congress is a 5-by-7 foot book featuring color images of Bhutan. With support from Microsoft, a team of students from the Massachusetts Institute of Technology recorded the ancient life and culture in this Southeast Asian country and made 40,000 digital images available to the Bhutan National Archives. A copy of the picture book was donated to the Library of Congress.

Oldest Example of Printing

One of the oldest examples of printing in the world – passages from a Buddhist sutra, or discourse, printed in 770 A.D. – is housed in the Library’s Asian Division. The oldest written material in the Library is a cuneiform tablet dating from 2040 B.C.

Presidential Papers

Foremost among the Manuscript Division's holdings are the papers of 23 presidents, ranging from George Washington to Calvin Coolidge.

Gutenberg Bible

The Gutenberg Bible, one of the treasures of the Library of Congress, was purchased in 1930. The 15th-century work is one of three perfect copies on vellum in the world.

Audio-Visual and Performing Arts Collections

Prints and Photographs

The Library's Prints and Photographs Division contains more than 15 million visual images, including the most comprehensive international collection of posters in the world, the most comprehensive visual record of the Civil War, and pioneering documentation of America's historic architecture. More than 1.2 million images are accessible on the Prints and Photographs online catalog at www.loc.gov/pictures/.

Motion Picture, Broadcasting and Recorded Sound

Opened in 2007, the Library’s Packard Campus for Audio Visual Conservation in Culpeper, Va., was designed for the acquisition, cataloging, storage and preservation of the nation’s collection of moving images and recorded sounds. In partnership with the Packard Humanities Institute, the U.S. Congress and the Architect of the Capitol, the Library’s state-of-the-art facility houses the largest and most comprehensive collection of American and foreign-produced films, television broadcasts and sound recordings. The facility houses 6 million items, including more than 3.6 million sound recordings and more than 1.8 million film, television and video items, representing more than a century of audiovisual production.


The Library holds the most comprehensive collection of American music in the world, more than 22 million items including 8.1 million pieces of sheet music. The collection includes an extensive assemblage of original manuscripts by composers of the American musical theater and the largest collection of any one kind of musical instrument (flute) in the world. The Library sponsors a long-running broadcast concert series of chamber music.

American Folklife Center and Veterans History Project

With more than 6 million items, the Archive of Folk Culture in the American Folklife Center is the largest repository of traditional cultural documentation in the United States and one of the largest in the world. It contains the largest collection of American Indian music and spoken word, including the earliest ethnographic field recordings made anywhere in the world.

The American Folklife Center administers the Veterans History Project, which was established by Congress in 2000 to preserve the reminiscences of the nation’s war veterans. To date, more than 100,000 submissions have been collected, including many from members of Congress.

The American Folklife Center also administers and preserves the StoryCorps project, a nationwide grassroots initiative to record the oral histories of ordinary citizens.

Digital Talking Books

Since 1931, the Library has provided books to the blind in braille and on sound recordings. The National Library Service for the Blind and Physically Handicapped has replaced its inventory of recordings on audio cassettes with newly developed Digital Talking Books and digital playback equipment.


The Library's Geography and Map Division holds more than 5.5 million items, the world's largest collection of cartographic materials. It has the largest collection of fire-insurance maps of cities and towns in the United States, providing unparalleled coverage of the growth of urban America from the late 19th to the mid-20th centuries. The collection also includes the 1507 world map by Martin Waldseemüller, known as "America’s Birth Certificate," the first document on which the name "America" appears.

Telephone Directories

The Library’s general collections contain the largest historical collection of U.S. telephone criss-cross (phone number and address) and city directories in the world. The Library acquires more than 8,000 volumes a year and holds more than 124,000 telephone books and microfilmed city directories from 650 U.S. cities and towns. This vast collection includes historical foreign telephone books and city directories (almost 1,500 per year received from more than 100 countries).

Comic Books and Newspapers

The Library’s Serial and Government Publications Division contains the world's largest collection of comic books (5,000 titles; 135,000 issues). The oldest comic book in the collection is “Popular Comics,” February 1936. The division also holds the world's most extensive newspaper collection. The oldest original newspaper in the collection is "Mercurius Publicas Comprising the Sum of Forraign Intelligence," December 29, 1659.

Scientific and Technical Information

The Library of Congress has one of the largest and most diverse collections of scientific and technical information in the world. Such material makes up roughly one-fourth of its total book and journal collection. The Library's Science, Technology and Business Division maintains this country's largest collections of technical reports and standards (some 5 million foreign and domestic items).

Conclusion. The Library of Congress is a research library, and books are used only on the premises by members of the public. Anyone age 16 and older may use the collections. All patrons using the Library's reading rooms and/or collections must have a user card with a photo on it. User cards can be obtained at the reader registration station in Room LM-140 of the Madison Building by presenting a driver's license or passport and completing a brief self-registration process.

  1. https://www.loc.gov/

  2. https://www.loc.gov/collections/

  3. https://www.loc.gov/about/frequently-asked-questions/

Әшірбаев Б.

ЮНЕСКО, халықаралық журналистика және

қоғамдық медиа кафедрасының аға оқытушысы

әл-Фараби атындағы ҚазҰУ
Оқу үрдісіндегі дуалды білім беру жүйесі

Қазіргі таңда кәсіби білікті мамандар даярлау мәселесі күн тәртібіне қойылып отыр. Дуалды оқыту жүйесі тиімділігі тәжірибеде дәлелденген өндіріс пен теорияны ұштастыру технологиясы. Негізгі мақсаты – өндірістегі жұмыс берушілермен бірлесе отырып, еңбек нарығында бәсекеге төтеп беретін кәсіби білікті мамандар даярлау.

Жұмыс берушілердің тапсырысы бойынша маман дайындау мәселесі туралы сөз қозғамас бұрын, жалпы нарықтық қатынастың қыр-сырын, ерекшеліктері мен заңдылықтарын меңгерген абзал. Себебі, нарықта біз жайшылықта мән бере бермейтін ұсақ-түйектің өзі үлкен рөл атқарады. Сондай-ақ, нарық заңында барлығы сұраныс және ұсынысқа тікелей тәуелді екенін де ұмытпауымыз керек. Осы жерде, басты тақырыпқа оралсақ, бірінші кезекте жұмыс берушінің тапсырысы аса маңызды. Тапсырыс – бұл белгілі бір қажеттіліктен туындап отырған сұраныс. Ал, маман дайындау ісін ұсыныспен байланыстыруға болады.

Еліміз тәуелсіздік алған алғашқы жылдары «Алдымен экономика, сосын саясат» ұстанымымен нарықтық экономикаға көшті. Осылайша, бүгінде Қазақстан әлемдік экономиканың бір бөлшегіне айналып отыр. Мемлекетаралық сауда айналымы, бәсекелестік, жаһандану терминдері өмірімізге дендеп енді. Есесіне, қазіргі уақытта жұмыс берушінің тапсырысы бойынша маман дайындау мәселесі күн тәртібіне шығып отыр. Еңбек нарығына сай маман дайындау ісі саяси мәнге ие деуге болады. Бір қарағанда, бұл мәселемен ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі айналысып жатқанға ұқсайды. Елдегі жұмыссыздықты жою, қайта даярлау, еңбекпен қамту бағытында қабылданып жатқан бағдарламалар мен іс-шаралар да аз емес. Әр өңірде дәл осы мәселелерді мойнына алған мекемелер де баршылық. Олар жұмыс берушілермен тығыз байланыс орнатып, дәл соларға керекті мамандарды дайындауға күш салуда. Қалай десек те, жұмыс берушінің тапсырысы бойынша маман дайындаудағы басты қағида – жан-жақты сұранысқа сай болу. Әрине, бірінші кезекте ол уақыттың сұранысына лайықты болуы шарт. Мәселен, БАҚ саласы. ХV ғасырда − кітап, ХVІ − газет, ХVІІ ғасырда журнал жарыққа шықты. ХХ ғасырда радио мен телевизияның пайда болуы ақпарат саласының пәрменін арттырса, ал, ХХІ ғасырда ғаламтор жоғарыдағы ақпарат құралдарын бір арнаға тоғыстырып отыр. Осылайша, БАҚ дамудың жаңа сатысына көтерілді. Жаңа медиаға жол ашылды. Ақпаратты қас-қағым сәтте әлемнің түкпір-түкпіріне тарату мүмкіндігі артты. Осыған сай, ағылған ақпараттардың анталаған жаңа тұтынушылары пайда болды. Сәйкесінше, масс-медиа бүгінгі қоғамнан өзіне лайықты орнын алды. Алайда, интернет түгелдей БАҚ бола алмайды. Өйткені, онда қалың бұқараға емес, шектеулі адамдар тобына ғана арналған сайттар да бар. Осыған орай, интернет ұғымына байланысты екі түрлі көзқарас қалыптасуда: біріншіден, барлық желілік кеңістікті біртұтас бұқаралық ақпарат құралдары деп қарауға болса, екіншіден, бұқаралық ақпарат құралдары, дүкен, кітапхана сияқты нысандармен қатар көрініс тапқан бөлек виртуалды кеңістік ретінде қарастыруға болады.

Негізгі тақырыпты тереңнен қаузап, жақыннан көретін болсақ, қазіргі масс-медианың сұранысы да өзгеше. Ал, осы медианың бас маманы журналистер қауымы десек, бүгінгі журналистерге қойылатын талап та басқаша. Дәстүрлі БАҚ-та қаламы ұшқыр, озық ойлы тілшілерге қашанда сұраныс жоғары болса, бүгінгі тілшілерге бұл аздық етеді. Халықаралық қатынас тілдерін меңгеріп, заманауи техникалардан да хабары болуы, кез келген салаға қалам тартарлықтай біліктілігі, қауқары болуы шарт. Түптеп келгенде, мұның барлығы заман талабы, уақыт сұранысы. Қала берді жұмыс беруші тараптың талабы. Әлемдік бәсекеде әмбебап тілшілердің бәсі жоғары.

Жоғарыда тоқталғанымыздай, нарық сұраныс пен ұсыныстан тұрады. Бұл қағида еңбек нарығының да ажырамас бөлігі. Жұмыс берушілер белгілі бір маманды оқытуға тапсырыс бермес бұрын, өздерінің нені қалайтынын, яғни, сұранысын нақтылап алуы керек. Бұл ақпарат саласына да қатысты. Мәселен, кейінгі жылдары салалық журналистерге деген сұраныс артқан. Атап айтқанда, құқықтық, экономикалық, банк жүйесін, қоғаммен байланыс (PR) т.б салалардың ақпарат айдынында еркін жүзе алмауы, осы салаларды бір кісідей білетін қалам иелерінің қатарының аздығы жиі айтылып жүр. Бұл талаптарға сай журналистердің жоқтығы, тілшінің ғана кемшілігі емес. Ол сол маманды дайындайтын оқу орындарының олқылығы. Сондықтан, оқу орындарына жаңа сұранысқа сай маман дайындау ісіне шындап көңіл бөлуі, тұтастай оқу базасына, дәстүріне өзгеріс енгізуі керек. Тіпті, бүгінгі оқыту жүйесінің ескіргені сонша, теория мен практика арасындағы айырмашылық уақыт өлшемімен есептегенде кемі ширек ғасыр кейін қалған. Сондықтан, жұмыс берушілердің тапсырысына сай маман даярлау ісінде теория мен тәжірбиені ұштастыруды ұйымдастыру, ғылым мен техниканың жетістігін пайдаға асыру қажет-ақ. Осы ретте оқу бағдарламаларын қайта қарап, сәйкесінше оқулықтарды жаңарту да артықтық етпейді.

Бүгін ақпарат ағыны интернетке ойысты. Интернеттің пайда болуына қарай журналистиканың өзіне тән жаңа формасы дүниеге келді. Академик Ғ.Есімнің: «...біздің өмір сүріп жатқан қоғамымыздың мазмұнын анықтайтын фактор – ақпарат. Оны біз ақпараттық қоғам деп жүрміз. Бүкіл әлем бір сәтте үйіңізге сыйып кетеді. Интернет, электрондық пошта жүйесі,  жетілген коммуникация әлемді тұтастырып барады. Бұрынғыдай әр елдің «сырын» сақтауы мүмкін емес. Ел ішіндегі оқиға күні ертең әлем тілдеріндегі басылым беттерінде жария етілмек. Мұның бәрі қазақстандықтардың ой-өрісіне, сезім-санасына, мінезіне, тұрмысына сапалы өзгерістер енгізуде»,– деген пікірі интернеттің зор мүмкіндігін ғана паш етіп тұрған жоқ, бұл осы салаға сай мамандарға деген сұраныстың өсекендігінен хабар береді. Интернет – журналистика, дәстүрлі журналистика ағымына айтарлықтай өзгеріс алып келді. Яғни, біз бүгін БАҚ саласына маман дайындау ісіне түбегейлі реформа жасамасақ, ертең түлектеріміздің жұмыссыз қалуы ғажап емес.

2006-2009 жылдарға арналған Қазақстан Республикасының ақпарат нарығының бәсекеге қабілеттілігін дамыту жөніндегі тұжырымдама жалғасын табуы керек. Журналистика үздіксіз ізденісті қажет ететін маманның қатарында. Сондықтан, көптеген журналистер қосымша мамандық алуға мәжбүр. Мысалы, заң саласын сауатты жазатын тілші болғысы келетіндер заңгер мамандығын қосымша оқып, өздерінше сұранысқа сай болуға талпынып жүр. Әрине, бұл үрдіс қуантады. Алайда, бүгінгі уақыт қысқан заманда кез келген адамның мамандық қуып жүруге мүмкіндігі бола бермейді.

Жұмыс берушілердің тапсырысы бойынша мамандар даярлау жұмыссыздықты азайтып, экономиканы дамытуға ықпал етері даусыз.

Қазіргі таңда жұмыс берушілердің түлектерді сапалы дайындауға талабы жоғары. Жұмыс берушілер де өз кезегінде жұмыспен қамтуға кепілдік беруі тиіс.

Дауренбекова А.А.

ЮНЕСКО, халықаралық журналитсика және

қоғамдық медиа кафедрасының аға оқытушысы

әл-Фараби атындағы ҚазҰУ
БАҚ қызметін реттейтін халықаралық құқық
БҰҰ Бас Ассамблеясы 1948 жылдың 10 желтоқсанында қабылдаған Адам құқығының Жалпыға бірдей декларациясының 19 б. сәйкес «.... Әрбір адам пікір еріктілігі мен оларды еркін білдіруге құқылы; бұл құқық өзінің пікірлерін кедергісіз ұстану еркінділігі және де ақпарат пен идеяларды кез-келген амалдармен және мемлекеттік шекараларға қарамастан іздеу, алу және тарату еріктілігін қамтиды».

Өзінің пікірін еркін білдіру құқығы Адам құқығы мен негізгі бостандықтарды қорғау туралы Еуропалық конвенциясында (әрі қарай-Адам құқықтары туралы Конвенция) әрі қарай дами түсті. Бұл конвенцияның құрастырылуын Еуропа Кеңесі 1949-1950 жылдары жүргізді және 1950 жылдың 4 қарашасында қол қоюмен аяқтады. Конвенцияның 10-бабында «міндеттемелер мен жауапкершілікті жүктейтін осы бостандықтарды жүзеге асыру заңмен қарастырылған және демократиялық қоғамда мемлекеттік қауіпсіздік, аумақтық тұтастық немесе қоғамдық тәртіп мүддесінде, тәртіпсіздіктің алдын алу, денсаулық және адамгершілікті қорғау, өзге тұлғалардың абыройы мен құқықтарын қорғау, құпия түрде алынған ақпараттың жариялануының алдын алу немесе сот әділдігінің беделі мен риясыздығын қамтамасыз ету мақсатында ресмилікпен, шарттармен, шектеулер және айыппұлдық санкциялармен байланысты болуы мүмкін».

Осы жерде бұқаралық ақпарат құралдарының қызметінің жалпы заңдылығы, ішкі заңнамалардың халықаралық нормалар мен талаптарға, азаматтық қоғамның және жалпы құқықтық мәдениеттің даму деңгейіне қатынасы жайлы мәселе туындайды.

Бұқаралық ақпарат құралдарының заңнамалық базасын қарастырмас бұрын, «бұқаралық ақпарат» ұғымына анықтама беру керек. Қазақстандық БАҚ туралы заңда «бұқаралық ақпарат» ұғымы «тұлғалардың шектеусiз топтарына арналған баспа, дыбыс-бейне және өзге де хабарлары мен материалдары» деп берілген, ал «бұқаралық ақпарат құралы» анықтамасына «мерзiмдi баспасөз басылымы, теле-, радиоарна, киноқұжаттама, дыбыс-бейне жазбасы және интернет-ресурстарды қоса алғанда, бұқаралық ақпаратты мерзiмдi немесе үздiксiз бұқаралық таратудың басқа да нысаны» деген сипаттама берілген.

БАҚ-тың қазіргі таңдағы қоғам жағдайындағы қызметі қоғамды әлеуметтік маңызды мәселелер бойынша ақпараттандырумен ғана шектелмейді, оған қоса, ауқымы кеңірек қарастырылады - бұқаралық сана үшін әлеуметтік мақсаттарды қалыптастырудан өзге, олар саяси жарнаманың функциясын орындайды және сонымен қатар, оның құралы болып та есептеледі. Бастапқы кезде БАҚ хабарламаларды, ақпаратты, білімді, көркем құндылықтарды таратуға арналған болса, кейіннен саяси көзқарастарды насихаттау мәселесіне де араласа бастады.

Насихаттау (орыс.пропаганда, лат. propaganda – таралуға тиісті дүние) кең мағынасында - негізгі функциясы болып белгілі бір көзқарастарды, түсініктер мен эмоционалды қалыпты қалыптастыру, сонымен қатар адамдардың әрекетіне ықпал ету мақсатында білім, көркемдік құндылықтарды және өзге ақпаратты тарату саналатын әлеуметтік қызметтің ерекше түрі. Рухани құндылықтарды насихаттау – насихат жүргізілетін нақты жағдайды, аудитория ерекшеліктерін, шарттарды ескеруді талап етеді. Насихаттау үдерісінде ғылым, өнерді көпшілікке таратуды ғана емес, сонымен қатар оларды байыту, дамыту жүзеге асады.

Едәуір тар мағынасында - бұл бұқара арасында белгілі бір саяси көшбасшылардың, партиялар мен мемлекеттердің идеологиясы және саясатын тарату бойынша қызмет. Бүгінгі таңда насихаттаудың рухани қызметтің ерекше ортасына рәсімделгенін және де бұқараға идеялық-псхологиялық әсер етуді ұйымдастырудың құралдары, формалары мен әдістері ретінде қалыптасқанын айтуға болады.

Оның өзіне тән сипаттары: мақсаттылық, нақты саралау, үздіксіз әсер ету, көпшілікке бағытталуы.

Насихаттаудың маңыздылығы идеологияны тарату барысында байқалады. Идеология дегеніміз (грек. idea идея, түрі және logos сөз, ұғым, ілім) - бұл қандай да бір ақиқаттылыққа деген қатынас, көзқарастар, мүдделер, мақсаттар, ниеттер, адамдардың, топтардың, партиялардың, қандай да бір дәуірдің, ұрпақтың, қоғамдық қозғалыстың адамдары не билік субъектілерінің ой шабыттары, қандай да бір идеологияны тасымалдаушылардың дүниеге деген көзқарасы, ой шабыттары мен өмірлік ұстанымдарына дейін бейнеленетін көзқарастар мен идеялардың жүйесі. Сол себепті, бұқаралық ақпарат құралдарының кімге тиесілі екендігі жайлы мәселе өзекті болып отыр. Себебі «кім ақпаратты иеленсе, сол әлемді басқарады».

«Қоғам - жаңа технологиялар» арақатынасы ылғи да философиялық зерттеулердің дәстүрлі объектісі болатын. Қазіргі ақпараттық индустриядағы өзгерістердің қарқындылығы және жалпыға әсер етуі соншалық, бір уақытта эмпирикалық та, теориялық деңгейлердегі де үдерістерді зерттеп және олардың негізінде жалпы тұжырым мен ұсыныстар жасау - заманауи жағдайдың ерекшелігінің мәні болып отыр. Көптеген перспективалы бағыттар бүгінгі таңда тек айқындалып қана келе жатыр, алайда олардың тез жүзеге асу мүмкіндігі соншалық, олардың толықтай рәсімделуіне тіпті уақыт та болмай қалуы мүмкін. Сол себепті, ақпараттық қоғамның қалыптасуының талдауын жүргізу, жеке мемлекетке өзінің жеке секторымен, өнеркәсібімен және ғылыми-техникалық интеллигенциясымен бірге жаһандық ақпараттық қоғам жолындағы мақсаттар мен міндеттерді анықтауға мүмкіндік беретін стратегияларды құру қажет. Халықаралық және жаһандық деңгейдегі дәл осы мәселелер, барлық мемлекеттер үшін әмбебап ұсыныстар қалыптастырушы халықаралық заңгерлердің алдында тұрған проблемалар.

Ақпараттық қоғам қазірдің өзінде шынайы, объективті белгілерге ие. Ақпараттық қоғамның қалыптасуының шынайы механизмдерін ұғынуда дедуктивті саралаудың берері аз. Сол себепті, халықаралық заңгерлердің ұсыныстарды әмбебап деңгейде құрастыруы аса қажет. Алайда, бұл жерде ескеретін жайт, жалпы ақпараттық қоғамның қалыптасуының оңтайлы жақтарымен қатар, көптеген астыртын қауіптері де бар. Жекелей алғанда, халықаралық қауіпсіздік контекстінде ақпаратпен алмасу мәселесі өзекті болып отыр.

ХХ ғасырдың соңғы жылдары – бұл бұқаралық және ресми ақпаратты реттеу саласындағы ұлттық заңнаманы қалыптастыру, ақпараттық жүйелерге қолжетімділікті қамтамасыз ету, сонымен қатар, мемлекеттік құпия және өзге де шектелген ақпарат түрлеріне қолжетімділікті қамтамасыз ету кезеңі.

Бұқаралық ақпарат құралдары туралы заңнаманы дамыту, ақпараттандыру үдерісінде пайдаланылатын заманауи компьютер құралдары, деректер базасы, микросхемалар секілді шығармашылықтың объектілеріне авторлық және патенттік құқық бойынша заңнаманы дамытумен қатар, азаматтарға кітапхана және мұрағат арналары бойынша ақпарат ұсыну механизмдері туралы ұлттық нормашығармашылық жетілдіріліп жатыр.

Түрлі деңгейлі субъектілердің мүдделерін қорғау кепілдемелері, механизмдерінің және қауіпсіздік мәселелері ақпаратқа қолжетімділік құқығының жалпы проблемасынан басым болып келе жатыр.

Тағы бір маңызды мәселе - проблеманың екі жағы - ақпарат еркіндігі мен ақпарат мазмұны арасындағы негізсіз диспропорция, яғни үйлеспеушілік. Қасақана кедергілерді келтіруді әрбір адамның шекараларға қарамастан, барлық хабарлар, пікірлер және идеялар туралы толықтай хабар алу құқығын теріске шығару ретінде кінәраттай отырып, бұқаралық ақпарат құралдары саласындағы алғашқы құжаттар зиян ақпаратты жеткізу мүмкіндігін жете бағаламаған болатын. Үкіметке өзге халықтарға қатысты орынсыз жала жабатын ақпаратты таратудан бас тарту, фактілер жайлы хабарды шынайы және объективті түрде жеткізе отырып, халықаралық бейбітшілік мүддесінде этика талаптарымен сәйкестендірілетін ақпаратты жіберу ұсынылды.

Басқарудың жаңа нысандары - ақпараттық қауіпсіздік, киберлаңкестік, электронды сауда-саттық әлі де болса қалыптасуда, олармен қатар бақылаудың жаңа формалары да түзілуі қажет, сол себепті барлық мемлекеттердің ақпаратпен халықаралық алмасу саласындағы ынтымақтастығы өте қажет саналады.

Осыған орай, жеке мемлекеттер және әлемдік қауымдастық жалпы алғанда өзінің ақпараттық кеңістігінің дербес құқықтылығын қамтамасыз ету үшін барлық нақты шараларды қабылдап отыр.

БҰҰ мамандандырылған мекемелерінің резолюциялары міндетті сипатқа ие емес, алайда олар құқық нормаларының қалыптасуында, ұғымдарды анықтауда, ұйымдастыру саясатын нақтылауда үлкен рөл атқара алады. Сол себепті ақпарат мәселелері бойынша Бас конференциясының резолюцияларының жиынтығы құқықтың жаңа институтының қалыптасуын көрсетеді.

Ақпаратпен халықаралық алмасудың тенденцияларын анықтайтын, соңғы кездері қабылданған едәуір маңызды құжаттардың қатарында келесілерді атауға болады: Тілшілердің Еуропалық федерациясының (ТЕФ) конференциясымен қабылданған (1996 жылдың 27 сәуірі) «Хабардар болу құқығы. Еуропалық мемлекеттердегі ақпаратқа қолжетімділік» декларациясы, «Ақпараттың тәуелсіз және плюралистік құралдарын нығайту» атты 1997 жылдың 13 қыркүйегіндегі, ЮНЕСКО-ның Бас конференциясының 29-сессиясында мақұлданған (1997 жылдың 12 қарашасы) София декларациясы (әсіресе, Орталық және Шығыс Еуропа мемлекеттерінде), Жаһандық ақпараттық қауымдастықтың Окинава хартиясы (2000ж. 22 шілдесі).

Қазақстанның ақпараттық құқығының дамуы халықаралық-құқықтық стандарттардан шегіністе жүре алмайды, себебі қазақстандық ақпараттық кеңістік әлемдік ақпараттық кеңістіктің құрамдас бөлігі болып табылады. Оған қоса, БАҚ-қа қатысты қазақстандық заңнамалық үдеріс адам және азаматтың негізгі құқықтары мен бостандықтарына қатысты халықаралық-құқықтық құжаттардың да, 1975 жылғы ЕҚЫК Хельсинкі Қорытынды құжатының және 1989 жылғы Ақпараттық форумның ұсыныстарының да тікелей әсеріне ұшырап отыр.

Осы жерден келіп қазақстандық ақпараттық технологиялардың шет елдік технологиялармен үйлесу, өзара әрекеттесу және толықтай интеграциялануын құқықтық реттеудің қажеттілігі келіп туындайды. Құқықтық реттеу ақпараттандыру саласындағы халықаралық серіктестіктің бүкіл жүйесін дамытуға септігін тигізуге, жекелей алғанда, келісілген халықаралық жобалар мен бағдарламалардың жүзеге асырылуына септігін тигізуге бағытталады.

Каталог: 2017 -> KazNU-MTIJ-2017
2017 -> Бағдарламасы өтетін күні: 16 тамыз 2017 жыл Өтетін орны: Шымкент қаласы
2017 -> Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігінің
2017 -> Ақпараттық хат құрметті әріптестер!
2017 -> Мемлекеттік мекеме
2017 -> Бағдарламасы бойынша соңғы жылда млрд. 750,9 млн теңге бөлініп, 111 нысанда күрделі және ағымдағы жөндеу жұмыстары жүргізілді
KazNU-MTIJ-2017 -> Материалдары
KazNU-MTIJ-2017 -> Бағдарламасы алматы, Қазақстан, 017 жыл, сәуір программа II международной научно-практической конференции
KazNU-MTIJ-2017 -> Бағдарламасы алматы, Қазақстан, 017 жыл, сәуір программа II международной научно-практической конференции

Достарыңызбен бөлісу:
1   ...   5   6   7   8   9   10   11   12   ...   20

©kzref.org 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет