Мың жылдықтар(от алу үйренген). Кейінгі палеолит б з. б. 40-12


Қазақстан соғыстан кейінгі жылдарда



жүктеу 0.71 Mb.
бет4/5
Дата13.09.2017
өлшемі0.71 Mb.
1   2   3   4   5

Қазақстан соғыстан кейінгі жылдарда.

Соғыстан кейінгі интеллегенцияны қудалау қайта басталып, «Бекмахановтың ісі» деген науқат ұйымдастырылды. Соғыс жылдарында ол белгілі тарихшылар А.П.Кучкин, А.М.Панкратова, Б.Д.Греков, Н.М.Дружининдермен бірге Қазақстан тарихын жазуға қатымды. 1947 жылы “Қазақстан ХІХ ғ. 20-40-шы жылдарында” атты кітабын жариялады. Осыдан соң

болған ұлтшыл деген айып тағылып, 1952 жылы 2 желтоқсанда 25 жылға созылды. Ғылымдар А.Жұбанов, Қ.Жұмалиев, Б.Сүлейменов, Қ.Сәтбаев жазушылар М.Әуезов, Ю.Домбровский қудалауға ұшырады.

Тіптен қазақ халқының ұлттық эпосы да айыпталып, “Қобыланды”, ”Ер Сайын”, ”Шора батыр”, ”Ер Едіге” сияқты тарихи жырларға тиым салды.

Ақын-жазушылардың творчествосына идеологиялық бақылау күшейтілді.

1949ж. 29 тамызда Семей полигонында ең алғашқы ядролық заряд жарылды. 1964ж. дейін атмосферада 113 жарылыс жасалып, 1964 жылдан кейін сынақ жер астында өткізіле басталды. Барлығы 143 жарылыс жасалды. Бұл жарылыстар қазақстанға орасан зор экологиялық зардаптар алып келді.

1954ж. Қазақстанда Тың және тыңайған жерлерді игеру басталды. Тек 1954-1955ж. екі жылдың ішінде ғана республикада 18 млн. гектар тың жерлер игерілді. Осының нәтижесінде астық өндіру артып, ол жан басына шаққанда 2 мың кг. жетті.

Сонымен қатар тың игерудің жағымсыз жақтары да болды. 1960ж. дейін Қазақстанда 9 млн.-ға жер, жел эрозиясына ұшырап, құнарсызданды. 1954-1962ж. аралығына Қазақстанға Одақтың европалық бөлігінен 2 млн. жуық адам көшіп келді. Республикада қазақтардың үлес салмағы 30% қана болып, қазақ тілінің сақталуына қатер төнді.



Қазақстанның 70-80-ші ж.ж. әлуметтік-экономикалық дамуы.

1970-1985ж. аралығында республикада өнеркәсіп өнімі екі есе өсті. Павлодар және Шымкент мұнай өңдеу, Екібастұз және Ермак жылу электр станциялары, Қапшағай су электр станциясы, Жәйрем таукен байыту комбинаттары іске қосылды. Республиканың экономикалық потенциялы жаңа шикізат көздері мен отын энергетикалық ресурстарын игеру есебінен өсті. Қазақстан өнеркәсібінің 50 пайызы одақтық министірліктерге қарады. Олар республиканың табиғи байлықтары аяусыз тонап, орасан зор пайда тауып отырғанымен, өз пайдасының бір процентінен де аз бөлігін Қазақстан бюджетіне бөлді. Пайда табудың соңына түскен одақтық министрліктер республика мүддесін көзге де ілген жоқ . Әлуметтік салаларды дамыту, ұлттық кадрлар даярлау, қоршаған ортаны қорғау мәселелерінен бойларын аулақ салды.

Қазақстан өнеркәсібі шикізат өндіру бағытында ғана дамып, өңдеу салалары арта қалғандықтан, республика өз шикізатынан жасалған халық тұтынатын таурларын басқа республикалардан әлденеше есе қымбат бағаға сатып алуға мәжбүр болды. Осының салдарынан ұлттық табыс жылдан-жылға кеміп, өнеркәсіп дағдарысқа ұшырады.

Дағдарыс ауыл шаруашылығында да байқалды. Республика колхоз-совхоздарының өз шаруашылығынан пайда емес, зиян шегетіндерінің үлес салмағы 1985ж. 51 пайызға жетті. 1970-1985ж. аралығында қой етін өндіру 19 пайызға азайды. Әр гектарынан астық жылдан-жылға кеми түсті. Халықты азық-түлікпен қамтамассыз ету нашарлады.

Шаруашылықты басқарудың әміршіл-әкімшіліктің әдісі, орталықтың өктемдігі 80-ші жылдардың ортасында Қазақстан экономикасын дағдарысқа ұшыратты.



50-80 жылдардағы Қазақстан мәдениеті.

50-ші жылдың аяғында ой еңбегі мен дене еңбегін жақындастыру туралы Н.Хрущевтің идеясын іске асыру басталды. Жоғары оқу орындарына тасу үшін ендігі жерде талапкерлердің білімі емес, өндірістік стажы шешуші роль атқарды. Ғылымдар мен интеллегенция өкілдері жиі-жиі әртүрлі дене жұмыстарына жұмылдырылып отырды. Жоғары білімнің беделі төмендеді.

Қазақ әдебиетінің дамуына көрнекті жазушы М.Әуезов зор рөль атқарды. Оның 4 томдық «Абай жолы» романы 1959ж.

Лениндік силыққа ие болды. І.Еснберлин, Ә.Әлімжанов,Б.Момышулы, Ш.Мұртазаев, Ә.Кекілбаев,М.Мақатаев сияқты ақын-жазушылар халық арасынан кеіңінен табылды. Сонымен қатар ақындар мен жазушылар үстінен партия бақылау күшейе түсті. 1975ж. жарияланған О.Сүлейменовтың «АзиЯ» атты кітабы қатаң сынға ұшырап,тиым салынуы осының айғағы.

Екінші бір экологиялық проблема республикада су ресурстарының қатты азаюы. Арал теіңізіндегі су көлемі 2,5 есе кеміп, ұшырған тұзды жауын төңірегіндегі 1000-ған шақырым жерлерді улауда. Балқаш көлінде де осындай жағдай қалыптасуда. Көлдің су деңгейі 3 метрге төмендеп кетті.

Еліміздегі жер ресурстары да қиын жағдайда. 69,7 млн.гектар жер эррозияға ұшырап,жыл сайын шөл далаларға айналуда. Байқоңыр космодромы да Қазақстан экологиясына үлкен зиян тигізуде.

КСРО-ның ыдырауы. Республиканың тәуелсіздігін жариялау.ТМД-ның құрылуы.

1991ж. 19 тамыз күні елде мемлекеттік төңкеріліске әрекет жасалып, төтенше жағдай жөніндегі комитет құрылғандығы жарияланды. Президент М.С.Горбачев биліктен шеттетілді. Бірақ тамыз бүлігі жеіңіліске ұшырап,оған қатысушылар қамауға алынды. Бұл оқиға КСРО-ның біржола ыдырауын тездетті.

Қыркүйек айының жеті күні Қазақстан комунистік партиясы таратылып, республика іс жүзінде дербестіккеқол жеткізді. 1991ж. 1 желтоқсанында өткен бүкілхалықтық сайлауда Н.Назарбаев республика болып сайланды. 10 желтоқсанда Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасының атын өзгертіп оны Қазақстан Республикасы деп атау туралы шешім қабылданды. 1991ж. 16 желтоқсанында «Қазақстан Республикасының мемлекеттік тәуелсіздігі туралы» констититутциялық заң қабылданды және бұл күн «Тәуелсіздік күні»ретінде атап өтіледі.



1991ж. 8 желтоқсанда Минск қаласының маңындағы Беловежьеде Рессей, Белоруссия, Украйна басшылары бас қосып КСРО мемлекетінің таратылғанын жариялады. 13 желтоқсанда болған Қазақстан және орта Азия Республикалары жетекшілерінің кездесуінде” Беловежье” келісіміне қолдау көрсетілді. Әзірбайжан, Армения, Белорусь, Грузия, Қазақстан. Қырғызстан, Молдава, Рессей, Тәжікстан, Түркменстан, Өзбекстан республикаларының жетекшілері 21 желтоқсанда Алматы бас қосып, тәуелсіз мемлекеттер достастығые (ТМД) құру туралы қол қойды.

1992ж. наурызында Қазақстан Біріккен Ұлттар ұйымының (БҰҰ) мүшелікке алынып, оны дүнме жүзі қауымдығы таныды.

Қазақстан Республикасының конститутциясы.

1993ж. қаңтар айында тәуелсіз Қазақстанның тұңғыш Конституциясы қабылданды. Уақыт өткен сайын, реформалар тереңдеген сайын бұл Конституцияның әлсіз жақтары сезіле бастады. Сондықтан 1995ж. 30 тамызда болған бүкіл халықтық референдумда Қазақстан Республикасының жаңа Конституциясы қабылданды.

Оның ең бірінші бабында Қазақстан Республикасы демократиялық, зайырлы, құқықтық және әлеуметтік мемлекет болып табылды,оның ең жоғарғы құндылығы адам, оның өмірі, құқығы мен бостандықтары деп атап көсетілген. Қазақстан унитарлық мемлекет болып табылады,яғни оның территориясында басқа ұлттық құрылымдарға жол берілмейді. Мемлекеттік тілі қазақ тілі. Орыс тілі ресми тіл ретінде қолданылды.

Басқару формасы жағынан Қазақстан Президенттік Респулика болып табылады. Президент - мемлекет басшысы, азаматтардың құқықтары мен бостандықтарының кепілі және мемлекеттің ішкі, сыртқы саясатының негізгі бағыттарын белгілейді, мемлекеттік биліктің барлық тармақтарының үйлесімді қызмет етуін қамтамассыз етеді. Президент 7 жылға сайланады. Республиканың Жоғарғы Заң шығарушы органы Парламент болып табылады. Ол екі палатадан – Сенат және Мәжілістен тұрады. Атқарушы билік қызметін Республика Үкіметі атқарады. Сот билігін сот органдары атқарады.

Тәуелсіз Қазақстанның сыртқы саясаты.

1992ж. наурызында Қазақстан Республикасы Біріккен Ұлттар Ұйымының мүшесі болып қабылданып, оны дүние жүзлік

қауымдастық тәуелсіз, дербес мемлекет ретінде таныды. Қазақстан сыртқы саясатының ең басты мақсаты тәуелсіздікті сақтау. Сондықтан да Қазақстан дүние жүзінің барлық елдерімен де достық қатынастар орнатып, олармен саяси, экономикалық мәдени байланыстарды дамыту.

Ең жақын көршілеріміз Ресей, Қытай, Орта Азия республикаларымен достық қатынастардың маңызы зор. Таяу және

Орта Шығыс елдерімен де байланыстар дамуда. Әсірісе ірі демократиялық өнеркәсіпті елдермен байланыстарды нығайту аса қажет. АҚШ бастаған бұл елдер Қазақстанның тәуелсіз болуы өздерінің ұлттық мүддесіне сай келетіндігін түсіне бастады. Олар республикамызға көптен инвестиция әкелуде.

Қазақстан Біріккен Ұлттар Ұйымы, Халқаралық валюта қоры, дүние жүзлік банк, Азия банкі, Ислам банкі сияқты халқа - ралық ұйымдардың да қолдануына сүйенуде.

Қазақстандағы демократиялық өзгерістер.

Қазақстан тәуелсіздік алғаннан кейін саяси реформалар қолға алынып, заң шығарушы және атқарушы билік тармақтарын ажыратуға бағытталған шаралар жасалды. 1993 жылдың қаңтарында тәуелсіз қазақстанның тұңғыш конституциясы қабылданды. Қазақстан унитарлық, зайырлы және демократиялық республика деп жарияланды. Саяси жүйені онан әрі реформалау 1995ж. 30 тамызда жаңа Конституция қабылдауға алып келді. Заң шығару билігі екі палатадан, Сенат және Мәжілістен тұратын парламентке берілді. 1995ж. 29 көкегінде болған референдум президент Н.Назарбаевтың өклеттігін 2000ж. 1 желтоқсанына дейін ұзартты.



1998ж. соңында президент өз өклеттігінен бас тартатынын жариялап, жаңа сайлау белгіледі. 1999ж. 10 қаңтарында өткен сайлауда Қазақстан халқының көпшілігі реформаларды онан әрі жалғастыруға бағытталған саясатты қолдайтынын көрсетіп, Н.Назарбаевті қайта президент етіп сайлады. Сайлау қазақстан тарихында тұңғыш рет баламалы түрде өтті.

1995ж. наурыз айында Қазақстан халықтарының Асамблеясы құрылды. Қазақстан көп ұлтты ел болғандықтан Асамблея осы ұлттардың мүддесін білдіріп, олардың ынтымағын, бірлігін сақтайтын кеңесші орган. Қазақстан халықтарының тілі мен мәдениетін, әдет-ғұрыптарын дамытуға ұлттық мәдени орталықтар көмектеседі.

Қазақстанның қазіргі экономикалық жағдайы.

Қазақстан КСРО-ның терең саяси-экономикалық дағдарысы жағдайында тәуелсіздік алды. Сондықтан басты мақсат финанс және кредит жүйелерін тұрақтандырып, өндіріс деңгейінің құлдырауын азайтатын рыноктык механизмдер құру болды. Экономикалық реформаның басты бағыты экономикалық қатынастарды либераландыру, жекешелендіру негізінде меншіктің түрлерін өзгерту, кәсіпкерлікті дамыту, шетел инвестициясын көптеп тарту болды. Финанас жүйесін тұрақтандыру 1993ж. қараша айында ұлттық валюта-теңгені енгізу арқылы жүзеге асырылды. Осының нәтижесінде 1995ж инфляция деңгйін айына 4 процентке дейін төмендетуге қол жетті.

Алайда басталған дүниежүзілік экономикалық дағдарыс, әсіресе Ресейдегі дағдарыс Қазақстан экономикасына да кері әсер етті. Ресей рублінің қатты құнсызданып кетуі Қазақстан рыногын арзан Ресей таурларына толтырып, жергілікті тауар өндірушілерге зиянын тигізді. Екінші жағынан дүниежүзілік мұнай бағасының күрт арзандауы да көп зиян әкелді. Осындай қолайсыз жағдайларды бастан кешірген Қазақстан экономикасы енді-ендң ғана тұрақтанып, есін жия бастады, соңғы кезде өндірістің өсуі байқалады.

Президент Н.Назарбаев республика халқына жолдауы:Қазақстан-2030

Ел Президенті 1997ж. аяғында өзінің Қазақстан халқына Жолдауында республикамыздың ұзақ мерзімге арналған стратегиялық даму бағдарламасын ұсынды. Бұл бағдарлама бойынша шамамен 30 жыл ішінде халқының әл-ауқаты жоғары, саяси жағынан тұрақты, тәуелсіз елге айналуы тиіс. Белгіленген мақсатқа жету үшін жеті басымдылықты іске асыруы қажет.

1. Ұлттық қауіпсіздік. Қазақстанның территориялық тұтастығын сақтай отырып, оның тәуелсіз мемлекет ретінде дамуын қамтамассыз ету.

2. Қоғамның ішкі саяси тұрақтылығы мен ұлттық бірлікті сақтай білсек қана мақсатқа жетуіміз мүмкін.

3. Ашық рыноктың экономика, шетелдік инвестиция мен ішкі қаржыға негізделген экономикалық өсу.

4. Қазақстан азаматтарының денсаулығы мен білім алуы.

5. Энергетикалық ресурстар. Еліміздің бай энергетикалық ресурстарын экономиканың дамуы мен халықтың тұрмысын жақсартуға тиімді жасау.

6. Инфрақұрылым, әсіресе көлік пен байланыс.

7. Кәсіпқой мемлекет.

Қойылған стратегиялық мақсатқа жету үшін қажетті нәрсенің бәрі елімізде бар.

1-ден: Еліміз тәуелсіздік алып, дербес даму жолына түсті.

2-ден: Еліміздің экономикалық және саяси жүйесі түбірінен өзгеріске ұшырады.

3-ден: Халқымыздың білім деңгейі мен творчестволық потенциялы жоғарылады.

4-ден: Еліміздің бай табиғи ресурстары.

5-ден: Еліміздің ұлан байтақ жерлері.

Міне, осы аталған жағдайлар тиімді пайдаланып, алға қойылған мақсаттарға жетуге жұмылдыруы тиіс. Бүгінгі жас ұрпақтар алдынан даңғыл жол ашылып отыр. Олардың әрқайсысының ортақ іске өз үлесін қосу мүмкіндігі бар.



ХХғ. Қазақстандағы әлуметтік демографиялық процестер.

1897ж. халық санағы бойынша Қазақстан территориясында қазақтар 81,7%, орыстар 10,9%, Украйндар 1,9% пройтті болған болса, 1914ж. шығыс Словяндардың үлес салмағы 29,6% дейін көбейді. Патша үкіметі қазақ жерлеріне басқа ұлт өкілдерін қоныстандыруды жоспарлы түрде жүргізіп отырды.

Осындай саясат Кеңес өкіметі тұсында да жалғасты. Егер қазақтардың республикадағы үлес салмағы 1926ж. 75,6% болған болса, 1939ж. 38% болды. Осылайша қазақ халқы өз жерінде ашшылыққа айналды.

Орталықтың қоныстандыру саясатының келесі кезеңі тың игерумен байланысты. Тек 1954-1962ж. ішінде Қазақстанға 2млн. адам көшіп келді. Осының салдарынан 1959ж. республикада қазақтардың үлес салмағы 42,7% көтерілді. Бұл жағдай қазақ халқының болашағына үлкен қатер төндірді. 1991ж. Қазақстан тәуелсіздік алғаннан кейін халықтың көшіқон процесінде жаңа құбылыс басталды. Ол республикадан басқа ұлт өкілдерінің көшіп кете бастауымен және тағдырдың айдауымен шет елдерде жүрген қазақтардың тарихи отанына қайта оралу процесінің бастауымен байланысты.

Қазақстан республикасының мемлекеттік рәміздері.

1992ж. 4 маусымында Қазақстан республикасының мемлекеттік рәміздері бекітілді. Сол жағында ұлттық өркен салынған, ортасында алтын түстес күн мен шарықтаған бүркіттің бейнесі бар, тудың түсі ашық көгілдір. Бұл түс жалпы адамдық біртұтастықты, оларға көгілдір аспанның бір екенлігін көрсетеді. Әлем көптеген ұлттармен діндерге бөлінеді, бірақта аспан олар үшін біреу-ақ. Күн өмір мен энергияның көзі. Сол себепті күннің бейнесі тіршіліктің бейнесі болып табылады. Бүркіт бостандықтың, биікке ұмтылудың, болашаққа қол созудың белгісі, жас, тәуелсіз Қазақстанның әлемдік өркениет биігіне ұмтылуын білдіреді. Тудың авторы суретші Шәкен Ниязбеков.

Елтаңба толық шеңбер кескінін береді, ол тіршілік, мәңгілік белгісі. Шаңырақ от басы амандығының, бейбітшілік пен тыныштық айғағы елімізде тұратын барлық ұлттардың ынтымығының белгісі. Елтаңба композициясын құрып тұрған және бір маңызды элемент ай мүйізді, алтын қанатты қос пырақ бейнесі. Жылқы пір тұтар қазақ халқы үшін айрықша қасиетті жануар. Елтаңбаның ортасында орналасқан бес бұрышты жұлдыз біздің құшағымыз бен жүрегіміз, бес құрлыққа ашық екендігін көрсетеді. Көк аспан болса әлемнің барша халықтарына ортақ деген сөз. Бұл біздің жер бетіндегі барлық

елдермен бейбітшілікке, достық пен бірлікке өмір сүргіміз келетіндігін аяндайды.

Елтаңбаның авторлары: Жандарбек Мәлібеков пен Шотаман Уәлиханов.

Ән ұранның сөзін жазғандар: Мұзафар Әлімбаев, Қадыр Мырзалиев, Тұманбай Молдағалиев, Жадыра Дәрібаева.

Музыкасын 1944ж. компазиторлар: Мұқан Төлебаев, Евгени Брусиловский, Латив Хамиди жазған.

Ән ұранның басты идеясы қазақ халқы бостандық пен тәуелсіздік үшін ғасырлар бойы күрес жүргізген, ар-ұят, әділеттік, шындық ұғымдарын жоғары қойған қазақ даласы көптеген халықтарға пана болған дегенге келіп саяды және еліміздің барлық тұрғындарын бірлікке, ынтымаққа үндейді.

Тарихи оқиғалар көрсеткіші.

Б.з.б. 2,5 млн. 700 мыңыншы жылға дейін Олдувей дәуірі.

Б.з.б. 700 мыңнан 150-120 мыңыншы жылға дейін Ащел дәуірі.

Б.з.б. 150-120 мыңнан 35 мың жылға дейін Мустье дәуірі.

Б.з.б. 35 мыңнан 12-10 мың жылға дейін Кейінгі Палеолит.

Б.з.б. ХІІ мың жылдықтан V мың жылдыққа дейін Мезолит.

Б.з.б. V-ІІІ мың жылдықтар Неолит.

Б.з.б. ХVІІІ-ІХғ.ғ. Қола дәуірі.

Б.з.б. VІІІ-VІғ.ғ. Қазақстан аумағындағы тайпалық одақтардың құрылуы.

Б.з.б. 518ж. – І Даридің Сақтарға жорығы.

Б.з.б. VІ-ІІІғ. – “Есік” облысынан табылған « Алтын киімді адам » жерленген.

Б.з.б. ІVғ. - Б.з. ІІІғ. – Ғұндардың тайпалық бірлестігінің құрылуы.

Б.з.б. ІІІ-ІІғ.ғ. б.з. Vғ. – Үйсіндер мен Қаңлылар бірлестігі.

Б.з.б. ІІғ. Б.з. ХVғ. бас кезі – Ұлы Жібек жолы қызмет істеп тұрған.



542 ж. - “Түрік” атауының шығуы.

552 ж. – Түрік қағанатының құрылуы.

568 ж. - Тараздың жазба деректемелерінде алғаш рет аталуы.

603 ж. – Түрік қағанатының Батыс және Шығыс қағанаттарға бөлінуі.

603-704 ж.ж. – Батыс Түрік қағанаты.

704-756 ж.ж. – Түргеш қағанаты.

ХVІІІғ. 30 жылдары деректемелерінде Отырар (Фарап) туралы алғаш рет айтылуы.

766-940 ж. ж. – Қарлұқтар мемлекеті өмір сүрген.

VІІІғ. – Қазақстан тұрғындарының Ислам дінін қабылдай бастауы.

ІХғ. соңы – ХІғ. басы Оғыздар мемлекеті.

870-950 ж.ж. - Әбу Насыр Мұхаммед Әл-Фараби өмір сүрді.

893 ж. ХІғ. басы Қимақ мемлекеті.

942-1212 ж.ж. – Қарахандар мемлекеті.

960 ж. – Исламның Қарахандардың мемлекеттік діні болып жариялануы.

965 ж. – Оғыз Жабғуының Киев князьі Святаславпен әскери одағы; Хазар қағанатының талқандауы.

985 ж. – Князь Валдимирдің Түріктермен (Оғыздармен) одақтасып, Еділ Булгариясына жасаған жорығы.

ХІғ. басы 1219 ж. – Қыпшақ хандығы.

ХІғ. ІІ жартысы – Дешті Қыпшақ (Қыпшақ даласы) атауының пайда болуы.

ХІғ. – Жүсіп Баласағұн, Махмұд Қашқари өмір сүрді.

ХІ-ХІІғ.ғ. – Айша Бибі кесенесінің салуы.

1206-1227 ж. – Шыңғыс ханның ел билеуі.

1219-1224 ж. Қазақстан мен Орта Азияны моңғолдардың жаулап алуы.

1219-1220 ж. Моңғолдардың Отырарды қоршап алуы және қиратуы.

1227-1242 ж.ж. Шағатай ханның ел билеуі.

1227-1255 ж.ж. Батый ханның ел билеуі.

1236-1242 ж.ж. Батыйдың Руське және Шығыс Еуропаға жорығы.

1243 ж. Алтын Орданың құрылуы.

1245-1247 ж.ж. – Плано Карпинидің Қазақстан аумағы арқылы Моңғолияға сапары.

1257-1266 ж.ж. – Берке ханның (Алтын Орда) ел билеуі.

1269 ж. – Шағатай әулеті мемлекетінің құрылуы.

1271-1272 ж.ж. – Отырарда күміс теңгелерінің шығарыла бастауы.

1312-1342 ж.ж. - Өзбек ханның (Алтын Орда) ел билеуі.

1346 ж. – Моғолстанның құрылуы.

ХІVғ. ІІ ширегі – Ақ Орданың Алтын Ордадан бөлінуі.

1370 ж. – Асан Қайғы жырлаудың шамамен алынған туған жылы.

1370-1405 ж.ж. Темірдің ел билеуі.

ХІVғ. 70-90 жылдары – Темірдің Ақ Орда мен Моғолстан аумағына жорықтары.

1380-1395 ж.ж. – Тоқтамыс ханның (Алтын Орда) ел билеуі.

1397-1398 ж.ж. – Қожа Ахмет Яссауи кесенесінің салына бастауы.

ХІVғ. аяғы ХVғ. ІІ ширегі – Ноғай Ордасы.

ХІVғ. – ХVғ. алғашқы ширегі – Қазақстанның оңт. мен солт. шығысында қала мәдениеті, егіншілік пен қол өнердің жандануы.

1409-1449 ж.ж. – Ұлықбектің Орта Азияда ел билеуі.

1422 (23) 1428 ж.ж. – Барақ ханның (Ақ Орда) ел билеуі.

1428-1468 ж.ж. - Әбілхайырдың Шығыс Дешті Қыпшақта ел билеуі.

1433 (35) – 1462 ж.ж. – Есен-Бұға ханның (Моғолстан) ел билеуі.

1457 ж. - Әбілхайыр хан әскерлерінің Ойраттармен шайқасы.

ХV ғ. 50-60 ж. – Қазақ халқы қалыптасуының аяқталуы.

1466 ж. – Қазақ хандығының құрылуы.

1468 ж. - Әбілхайыр ханның Моғолстанға жорығы.

1480-1411 ж.ж. – Бұрындық ханның ел билеуі.

ХV ғ. аяғы – Сібір хандығының құрылуы.

ХV ғ. аяғы – ХVІ ғ. басы – Моғолстан мемлекетінің өмір сүруін тоқтатуы.

ХV ғ. аяғы - ХVІ ғ. басы – Жалпы ұлттық қазақ тілінің қалыптасуының аяқталуы.

1500-1508 ж.ж. – Мұхаммед Шайбанидің Орта Азияны жаулап алуы. Темір әулетінің құлауы.

1509-1510 ж.ж. - Мұхаммед Шайбани ханның қазақ жерлеріне жорығы.

1511-1518 ж.ж. – (немесе 1523) – Қасым ханның ел билеуі.

1538-1580 ж.ж. – Хақназар ханның ел билеуі.

1581-1582 ж.ж. – Ермактың Сібірге жорығы.

1583 ж. кейін – Тәуекел ханның ел билеуі.

1598-1628 ж.ж. – Есім ханның ел билеуі.

1635 ж. – Жоңғар хандығының құрылуы.

1643 ж. – Орбұлақ шайқасы.

1680-1718 ж.ж. – Тәуке ханның ел билеуі.

XVII ғ. аяғы – Тәуке ханның “Жеті жарғы” заңдары.

1718 ж.- Семей қаласы салана бастады.

1720 ж. - Өскемен қаласы салына бастады.

1723-1729 ж.ж. – “Ақтабан шұбырынды – Алқакөл сұлама.”

1728 ж. – Бұланты өзенінің жағасындағы қазақтардың жоңғарлар мен шайқасы.

1731 ж. – Кіші жүздің Ресейге қосыла бастауы.

1748 ж. - Әбілхайыр ханның өлтірілуі.

1748-1786 ж.ж. – Нұралы ханның кіші жүзде билік құруы.

1753 ж. – Петропавол қаласының салынуы.

1771-1781 ж.ж. – Абылай ханның билігі.

1781-1819 ж.ж. – Уәли ханның орта жүздегі билігі.

1783-1797 Сырым Датұлы бастаған қазақ шаруаларының көтерілісі.

1791-1794 ж.ж. – Ералы ханның кіші жүздегі билігі.

1797 ж. тамыз – Кіші жүзде хан кеңесінің құрылуы.

1801 ж. Бөкей хандығының (Ішкі орда) құрылуы.

1821 ж. – Оңт. Қазақстан қазақтарының Қоқон феодалдарының қанауына қарсы көтерілісі.

1822 ж. – “Сібір қазақтары туралы ереженің” жүзеге асып, Орта жүзде хан билігінің жойылуы.

1822-1854 ж.ж. – Бөкей ордасындағы Жәңгір ханның билігі.

1824 ж. – Ақмола қаласының орнауы.

1824 ж. – Кіші жүзде хандық биліктің жойылуы.

1824-1844 ж.ж. – Орта жүзде сыртқы окруктардың құрылуы.

1836-1837 ж.ж. – Исатай Тайманұлы бастаған көтеріліс.

1837-1847 ж.ж. – Кенесары Қасымұлының Ресей отаршылығына қарсы азаттық қозғалысы.

1854 ж. - Верный (қазіргі Алматы) бекінісінің іргесі қаланды.

1854 ж. - Семей облысының құрылуы.

1856 ж. қыркүйек – 1857 ж., қаңтар – Сырдария қазақтарының көтерілісі.

1860 ж. Ұзынағашта (Жетісу) Қоқан әскерінің күйрей жеңілуі.

1864 ж. Патша әскерінің Меркі, Түркістан, Әулиеата, Шымкентті алу.

1867 ж. Түркістан генерел-губернаторлығының құрылуы.

1869 ж. Орал, Торғай облыстарындағы көтеріліс.

1872 ж. Бөкей хандығының Астрахань губерниясының жеріне қосылу.

Каталог: wp-content -> uploads -> 2013
2013 -> Министерство сельского хозяйства Республики Казахстан 010 000, г
2013 -> Бір көзден алу тәсілімен мемлекеттік сатып алу қорытындысы туралы №21 хаттама
2013 -> Бір көзден алу тәсілімен мемлекеттік сатып алу қорытындысы туралы №2 хаттама
2013 -> Бір көзден алу тәсілімен мемлекеттік сатып алу қорытындысы туралы №6 хаттама
2013 -> Министерство сельского хозяйства Республики Казахстан 010 000, г
2013 -> Тақырыптың өзектілігі
2013 -> «Алаш» либералдық-демократиялық қозғалысы идеологиясының маңызд


Достарыңызбен бөлісу:
1   2   3   4   5


©kzref.org 2019
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет