Министерство сельского хозяйства Республики Казахстан



жүктеу 4.1 Mb.
бет28/32
Дата22.09.2017
өлшемі4.1 Mb.
түріКодекс
1   ...   24   25   26   27   28   29   30   31   32

Атырау облысында Сағыз және Эмба өзені жылғы, жазғы және күздік кезеңдерінде, Маңғыстау облысында су ақпайтын аумақта, Еділ-Жайық өзен арасында ағынның дефициттері пайда болады, олар сырттан келетін сумен жабылады (Еділ суы және Жайық ө. суы). Жайық-Қаспий бассейне 2040 ж. Еділ өзенінен түсетін судың көлемі 94 млн. м3 құрайды. Келешекте Еділ-Жайық өзен арасын РФ келетін Еділ суынан тәуелді болмау үшін Жайық суын Жайық-Кушум ССЖ тастауды болжаланады. 2040 ж. тастау көлемі 60 млн. м3 құрайды.

Жайық-Қаспий бассейнде келешекте негізгі сушаруашылық мәселесі ол сумен қанағаттандыру мүмкіншіліктерді табу және оны су қолданушылар мен экономика салаларының сұранысын су бойынша қанағаттандыру және ағынды РФ-ға беру. Ақтөбе облысына өте маңызды үйлесімді арақатынастар су тұтынушылардың сұранысы мен РФ-ға берілетін ағынның көлемі. Қалалық және ауыл тұрғындарды және өнеркәсіпті сумен қамтамасыздандыру үшін сенімді су көздерін қолданады: жер асты, шахталық-кентік сулар және Ақтөбе мен Қарағалы су қоймаларынан.

Батыс-Қазақстан және Атырау облыстарына өте маңызды ауыл шаруашылық, экологиялық және балық шаруашылықтық үйлесімді арақатынастар, ағының Жайық өзенінін Каспий теңізіне құйылатын кезңі балық шаруашылығына ерекше маңызды. Бассейн бойынша су шаруашылық баланстарының жиыны 9.8. кестесінде берілген.

Жайық-Қаспий бассейнің жасалған су шаруашылық балансын талдағанда көрдік, су ресурстарын көбейту үшін болжаған шараларды іске қоса және ҚР мен РФ ортасында суды құқуқтары тепе-тең бөлу принциптерін сақтаған кезде, келешекте су тұтынушылардың және су қолданушылардың талаптары нормативті қамтамасыздандырады.

Тұрғындар мен өнеркәсіп толығымен ішкі су ресурстарымен, Қаспий теңізінен және Еділ ө. (Қиғаш ө.) тартылған ағынымен жабылады.

Ауыл тұрғындарын және ауыл өндірістерін есептік деңгейлерде көбінесе жер асты сумен қамтамасызздандырылады.

Суармалы егістік толығымен сумен қамтамасыздандырылады су аз жылдарда ықтимал кесіледі.

Бірақ Хобда, Уил, Арал жанындағы өзендерінің бассейндерінде суармалы егістік су аз жылдары 95% қамтамасыздандыру нормативтік 20%-дан жоғары кесіледі (9.2 кесте).

95 % қамтамасыз және одан жоғары су аз жылдарда ауыл шаруашылық салада лимандық егістік тапшылық көреді. Экология-шаруашылық жүйелер лимандық егістікке қарағанда басымды негізгі орын алады, сондықтан лимандар осындай жылдарда су тұтынушы есебінен алынады, бұл лиман егістікке болды. Атырау жылуэлектрорталығының (ЖЭО) ағынды суларымен көлдетіп суару жерлерінен басқасы.

Су қолданушылардың талаптарын қанағаттандыру тұралы, жасалған есептер көрсетті: балық шаруашылыққа Қаспий теңізіне Жайық ө. ағының құйылған кезеңінде орындалады.

Су өте аз жылдарда 2040 ж. Жайық ө. сағасында жылдық ағыс 3,04 км3 құрайды, бұл балық шаруашылықтың сұранысының төменгі шекарасына 3 км3 жоғары.

Қазақстанның Ресейдің алдындағы міндеттері Орь, Илек, Хобда мемлекеттік шекарада трансшекаралық өзендермен өтетін су көлемі келешекте де орындалады.



Нұра-Сарысу бассейні

Су ағынын көпжылдық реттеу су қоймасымен өзендер бойынша су шаруашылық есептер мен баланстар көпжылдық су ағынының қатарымен орындалды (Нұра ө. – Самарқанд су қоймасы, Шерубайнұра ө.- Шерубайнұра су қоймасы, Қара-Кенгір ө.– Кенгір су қоймасы, Жезды ө.- Жезды су қоймасы).

Басқа өзендер бойынша сушаруашылық есептері айлық кестеде есептік қамтамасыз ету жалпы су ағыны бойынша су қоймасы науқанын беру есебімен орындалды.

Нұра-Сарысу бассейні 2015 - 2040 жж. бойынша сушаруашылық қосынды баланстар жылдағы түрлі су көлемі (50%, 75%, 95% қамтамасыздығымен) 9.9. кестесінде келтірілген, Нұра ө. және Сарысу ө. бойынша бөлек.

Қарастырылып жатқан аумақта негізгі сушаруашылық мәселелер:

- Қарағанды-Темиртау және Жезқазған өндіріс аудандарды және басқа коммуналды-өндірістік нысандарды және ауыл шаруашылыққа кепілді сумен қамтамасыз ету мүмкіншіліктер;

- оптималды деңгейде ұстап тұру үшін Теңіз-Қорғалжын көлдеріне судың керекті көлемінде қамтамасыздандыру.

Келешекке жасалған есептердің талдау келесіні көрсетті.

Елді және өндірісті сумен қамтамасыздандыру ететін негізгі көз, ол жер асты су және ҚСатК. Үстіртік сулар көбінесе ауыл шаруашылықта, суармалы және лимандық егістікте пайдаланады.

Суармалы егістік өзендер таза суында, кіші су қоймаларда, Сарысу ө. жоғарғы жанындағы көлдерде және Қарасор көлінің бассейнде 75% қамтамасыз етіледі.

9.8. кесте

Жайық-Каспий бассейнің келешекке су шаруашылық балансы, млн.м3.



NN

Балансты құраушы

2015 ж.

2020 ж.

2030 ж.

2040 ж.

Ортажылдық

Р=75%

Р=95%

Ортажылдық

Р=75%

Р=95%

Ортажылдық

Р=75%

Р=95%

Ортажылдық

Р=75%

Р=95%

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

Кіріс бөлігі




Үстірттік сулар

12532,1

8050,6

4741,6

12556,4

8087,3

4779,3

12588,8

8135,1

4808,8

12630,8

8172,7

4829,2

-табиғи өзен ағыны

4129,9

2214,1

1379,5

4129,9

2214,1

1379,5

4129,9

2214,1

1379,5

4129,9

2214,1

1379,5

- басқа аумақтардан түсуі

8259,0

5602,0

3073,4

8259,0

5602,0

3073,4

8259,0

5602,0

3073,4

8259,0

5602,0

3073,4

-қайтарым суларының түсуі

75,53

75,53

75,53

90,21

90,21

90,21

114,54

114,54

114,54

147,93

147,93

147,93

-су қоймаларының істеуі

0,0

91,3

145,5

0,0

103,7

159,0

0,0

119,0

156,0

0,0

114,7

134,5

-ағынды тарту

67,7

67,7

67,7

77,3

77,3

77,3

85,4

85,4

85,4

94,0

94,0

94,0

2

Жер асты суларын тарту

144,1

144,1

144,1

168,6

168,6

168,6

195,7

195,7

195,7

240,8

240,8

240,8

3

Шахталық-кен суларын пайдалану

17,1

17,1

17,1

19,3

19,3

19,3

21,4

21,4

21,4

23,7

23,7

23,7

4

Теңіз суын тарту

1155,75

1155,75

1155,75

1240,14

1240,14

1240,14

1348,74

1348,74

1348,74

1423,13

1423,13

1423,13

Барлығы

13849,0

9367,6

6058,5

13984,3

9515,3

6207,3

14154,7

9700,9

6374,7

14318,5

9860,4

6517,0

Шығыс бөлігі

1

Экономика салалары-ның су тартуы

2034,03

2003,81

1744,90

2435,31

2326,94

1975,18

2859,04

2692,22

2212,67

3180,84

2967,05

2425,50

Үстірттік көздерден су тарту

683,52

653,30

394,40

969,08

860,71

508,95

1251,66

1084,84

605,29

1446,80

1233,01

691,46

*коммуналдық шаруашылық

27,47

27,47

27,46

30,28

30,28

30,27

34,26

34,26

34,25

44,38

44,38

44,37

*өндіріс

79,96

79,96

79,96

86,46

86,46

86,46

97,47

97,47

97,47

113,17

113,17

113,17

*ауыл шаруашылық

531,38

501,17

250,84

803,51

695,14

352,75

1067,67

900,86

431,31

1234,85

1021,07

489,88




-суармалы егістік

200,56

200,35

174,76

277,61

277,18

236,72

371,60

371,17

296,83

433,94

431,79

350,55




-шығанақ шабындықтары, лимандық егістік

307,21

277,21

52,47

500,25

392,31

90,39

667,00

500,62

105,41

767,33

555,70

105,75




-ауылшаруашы-лықты сумен қамтамасыз ету және жайылым-дарды суландыру

23,61

23,61

23,61

25,65

25,65

25,65

29,07

29,07

29,07

33,58

33,58

33,58




*балық шаруашылық

44,60

44,60

36,02

48,73

48,73

39,36

52,15

52,15

42,15

54,30

54,30

43,94




*басқа су тұтынушылар

0,10

0,10

0,10

0,10

0,10

0,10

0,10

0,10

0,10

0,10

0,10

0,10




Жер асты су тарту

144,06

144,06

144,06

168,55

168,55

168,55

195,74

195,74

195,74

240,84

240,84

240,84




*коммуналдық шаруашылық

49,77

49,77

49,77

57,31

57,31

57,31

66,39

66,39

66,39

89,66

89,66

89,66




*өндіріс

25,47

25,47

25,47

31,81

31,81

31,81

35,76

35,76

35,76

40,15

40,15

40,15






Достарыңызбен бөлісу:
1   ...   24   25   26   27   28   29   30   31   32


©kzref.org 2019
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет