Министерство здравоохранения Республики Казахстан



жүктеу 0.94 Mb.
бет4/5
Дата21.04.2019
өлшемі0.94 Mb.
1   2   3   4   5

Келесі терапевтік компоненттре – мотивациялық, когнитивті, тәртіптік, ресурсты-ұйғарымды – өзінің арнайы ерекшеліктері бар.



Мотивациялық және когнитивті терапияның компоненттері бір-бірін ескертуі болып табылады. Егер ТҚ жалпысынан бұрып жіберілсе, ешқандай күмәнсіз, маңызды мотивациялық факторы – мотивациялық мазасыздануының старттық кешенін ынталандыратын жоғары резиденттердің ресурсты статусының сипаттары (...олар тұрақты, күшті – жеңімпаздар болып көрінеді, ал бұрында мен сияқты болған...мен осыны қалаймын және менің қолымнан да келеді....), онда «12 қадам» бағдарламаларындағы терапевтік мотивациясын қалыптастыру ерекшелігі қысқа мерзімді және қол жеткізімді мақсаттарға уақытымен шектелген – өзінің тәртібіне тиімді бақылауын орнату бойынша оның мақсаты үшін көтерілмейтін және шындық емес көпұзақты ауыстыруына пациенттің позитивті реакциясы болып табылады. Яғни, осы жағдайда ПБЗ байланысты мотивациялық белсенділігінің шалуы осындай жылжудың аса шындықты және қабылданатын когнитивті кестесінің болуына аурудың-тәуелді жағдайынан пациенттің жылжу когнитивті моделінің адекватты емес ауыстыруы болып табылады (идеологтардың көзқарасы бойынша 12-қадамдық бағдарлама).

Одан әрі сотивациялық релизингтің механизмінің маңызы бар (яғни уақытта тәуелді тұлғалардың мотивациялық саласында қажетті терапевтік өзгерістердің процессін болжамдау және кейінге қалдыру). Осы көзқарастан барлығы реалистік болып көрінеді: «Бірінші өз денеңді алып кел, миің кейін келеді», - осылай «12 қадам» бағдарламасының негіз қалаушы тезистерінің бірі қалыптасқан, ол мағынасы бойыша, тәртіптің сыртқы форматтарына сәйкес келгенін үйнеу және қайталау кезінде ішкі мотивациялық орнатулар ауысады, осының қатысында белгілі шындығын бекітеді. Және осы өзгерістер субъектінің ізделген ішкі жағдайына сәйкесінше сыртқы талаптары аса нақтылананына жылдам әкеледі.



12 қадамдық бағдарламасындағы конгитивті психотерапевтік компонент сауықтыру бағдарламасының айналадағы басқа барлық компоненттерінен тұратын директивті терапевтік стерженінің жеткілікті болады. Тәуелді адамдардың когнитивті психотерапияның классикалық мазмұнынан ауру жағдайынан-денсаулық жағдайының тәуелділігіне – тәуелділіктің босатуына ауысу когнитивті моделінің қайта өндіруін белгілеу қажет. Маңыздылығы бойынша екінші орында алкоголдә және есірткіні пайдалануын ақтайтын адекватты емес психологиялық қорғаныстар мен сценарийлермен жұмысынан тұрады. Осындай түрлі сценарий аяусыз абыройын жояды; пациентке әртүрлі жолдармен оған қарапайым және түсінікті ой жеткізіледі: «Сенің барлық проблемаларын алкогол және есірткіні пайдаланудан пайда болады; сондықтан саған бірінші кезекте, өзіне және өзінің туыстарына осымен басын қатыруды тоқтату қажет; тәелділіктен босату ісіне байыпты қол жеткізуіне уақыт келді». Барлық айтылғандармен байланысты, когнитивті психотерапияның үшінші компоненті – аса әлсіз ұсынылған немесе тіпті ұсынылмаған тәуелсіздікке тікелей қатынасы болмайтын пациенттің нақты проблемаларымен жұмысы. Бұл толығымен басты мақсаттарда фокустелгенімен ақталады («12 қадам» идеологтардың көзқарасы бойынша).

Тәртіптік психотерапияның компоненті. Осы компонент ТҚ моделдері бойынша құралған сауықтыру бағдарламаларында мағыналы аз білдірілген. Оларды орындаудың тиімді бақылауымен мімкіндігі және қатал ережелерді сақтау қажеттілігімен терапевтік прессингтің 24- сағат шарттарында өткізілген ортасымен инсенсивті терапиясы, осында, анықталу бойынша, бола аламайды – «12 қадам» бағдарламасы негізінде амбулаторлы шарттарында іске асырылады. Өткізілген жиналыстардың уақытын санамағанда бірінші айларында (90 күн – 90 жиналыс) салыстырмалы жоғары өнімділігіне қарамастан, 12-қадамдық бағдарламалардың резиденттері өздеріне ұсынылған. Сонымен бірге – 12-қадамдық бағдарламаның басты дәстүрлерін белсенді талқылау кезінде өндірілген, - және терапевтік жобаның табысты және тәжірибелі қатысушылармен – «спонсорлармен» бекітілген қалаулы тәртібінің нақты моделдері, сөзсіз, АА және АН қатысушыларының – тәуелді тұлғаларында сабырлы тәртібінің дағдыларын қалыптастырады және позитивтік терапевтік әсерін көрсетеді.

Ресурсты-нысаналы психотерапевтік стратегияларының компоненті. «12 қадам» сауықтыру бағдарлама жалпы иделогиясының біздің интерпретациясы келесіде нәтижеленеді, осы бағдарламалардың негізгі ерекшелік пен нақты терапевтік құндылығы тәуелді субъектіде психологиялық ресурстарының барлығына болған топтарына ойластырылған қадамдық рұқсатын кеңейтуімен байланысты. Бірінші кезекте, клиенттің жеке мифімен сәйкес персонификацияланған суперресурстарына барлық саналы инстанциялары. Соңғылармен, 2, 3, 5, 6, 7, 11 қадамдарының әрі қарай іске асыру нәтижелерінде, конструктивті қызметтестік пен шексіз сенімінің қатынасы ретінде сипаттай алатын ерекше қатынастары орнатылады (Күшке, бiз, еш көп сенiп қалуға қарағанда, еш аз -ға қарағанда тәуелдi субъекттiң өмiрi және, бұдан әрi, бұл өмiрдiң бағыт-бағдары, ерiкпен құдай-ақыны сәйкестiкке қарағанда құдiреттiрек).

Осындай түрдің қызметтестігі психикалық суперресурсты инстанциялармен байланысты кеңейтетін және тереңдететін ресурсты рұқсатын практика ретінде белгілеуге болатын намаз салтын іске асыруын жүзеге асыруын ойлайды («Біз оны түсінетіндей Құдаймен шектесу – 11 қадам»). Қатарлас, 3, 6, 7, 11 қадамдарының мазмұнынан айтылғандай, «жетіспеушілік» деп аталатын босатуынан барлық саналы инстанциялардың метабағдарлау процессі іске асырылады – бұл алкогол және есірткіге патологиялық тартылымы болуы мүмкін, агрессиямен және аутоагрессиямен бақыланбайтын эмоциялық импульстары, импульсты тәртібі, яғни осы үшін күшті беруге – саналық шарттарымен бақылауға мүмкінсіз немесе қиын болатындары.

«12 қадам» жалпы идеологиясы біздің мәліметтер бойынша креативті-пластикалық ресурстар тобына қол жетімділігін ашатын, өзгерістерге ашылуын және қызметтестікке бағдарлайтын синергетикалыққа, тәуелді субъектісі үшін қарапайым конфронтациялық метапозициясын ауыстыруына тікелей бағытталғанын арнайы белгілеу қажет. Осы туралы жанама және тікелей 7, 8, 9, 10 қадамдарының мазмұндары куәландырады. Он екі қадамдық бағдарламасын іске асыру практикасының ең жақсы үлгілері сонымен бірге тіпті физикалық деңгейінде сезетін, ағалық және қолдау атмосферасын көрсетеді (осы жолдарының авторына бірнеше осындай кездесулерге қатысуға мүмкіндік болды). Осындай атмосферада топ қатысушыларының барлық статусты түрлілігі ериді. Осылай, Шығыс Еуропада өткізілген осындай жиналыстарының бірінде, АА кездесулерге қатысушыларының арасында әрекетті өкімет министрі және жұмыссыз адам болды, бірақ топтың жалпы эмоциялық мәмәтіні және жұмыс динамикасы соншалықты сүйкімділік және әсерлі болғанымен, шақырылған қонақтардың екеуі сөз сұрап, оларда алкоголмен проблемаларының бар болуын танып, АА тобына қабылданды. Осы мысалдарда барлық топтардың өзіндік сезімін және қозғалысына үн беретін аса маңыздысы, біздің пікіріміз бойынша, 5-7 адамнан кем емес санында позитивті ядросы құрастырылуы қажет. Топтың осы қатысушылары ресурсты дәрежеде болды (яғни, сол саналы инстанциялардың синергетикалық бейiмделген стратегиясымен қамтамасыз етiлген жалған емес гиперпластикалық күйде), қоғамдастықта бірінші қадамдарын жасаған тәуелді тұлғалар үшін ерекше тартымды болуы қажет. Егер де бұл өтпесе, онда топтар салыстырмалы жылдам регресстеліп, таралады. Барлық айтылғанымен байланысты, біздің ойымызша, кәсіби топтарының қатысушыларының креативті-пластикалық ресурстарына қол жетімділігін ашатын 12-қадамдық бағдарламаның ойластырылған синергетикалық стратегиясы АА және АН дамытуы тұрақтылығын қамтамасыз ететін міндетті шарт болады.

«12 қадам» бағдарламасында іске асырылған ресурсты-бағытталған психотерапияның «жарияланбаған» үшінші стратегиялық сызығының ерекшлігі, стресстік әсерлерге тұрақтылығы және эмоциялық жетілуіне жету, адаптивтік дағдыларын үйрену, тұлғалық өсуі – яғни нормативті тұлғалық статустарды дамыту және өндіруі ретінде белгіленетіні – ТҚ бағдарламаларында қарастырылған форсирлік режимінде өткізілетінінде қорытындылы алынады. Басқа мағыналы сәттермен «жоғарлатылған міндеттерінен» тәуелді субъектісін босату және бағдарламаны іске асырудың бірінші кезеңдерінде ол үшін жауаптылығы болып келеді. Осы стратегиялық жолына әртүрлі қарауға болады. Бірақ, бізбен бақыланған деректер дұрыс түсінікті және ұйымдастырылған терапевтік динамикасы кезінде, АА және АН резиденттері бағдарламада жылжу шарты бойынша нақты сәтінде олар дайын болған жауаптылықтың сол деңгейлерінде өзіне қайтарады.

Жоғарыда баяндалғанның негізінде «12 қадам» және ТҚ бағдарламаларындағы іске асырылған жарияланбаған ресурсты-бағытталған психотерапиясының стратегияларында мағыналы түрлілігі туралы келесі нәтиже ұсынылады:

- ТҚ шарттарында агрессивті ортада тәуелсіз субъектісінің адаптация деңгейін өалыптастыратын сәйкесінше тәртіптік дағдылары мен тиімді өзіндік ұйымдастыруын қамтамасыз ететін тұлғалық құрылымдағы бастапқы дефициті терапевтік қоғамдастықтың ерекше режимінің белсенділігінен жоғары компенсацияланады, бұл, бір жағынан, тәуелді субъектінің уақытын, белсенділігін және түрін құрастырылатын қажетті сыртқы факторы болып табылады. Ал екінші жағынан – тұлғалық құрылымының өзін және тәртіптік дағдалыарын форсирленген дамуына мықты стимулы болып табылады, бұл, ТҚ бағдарламасын өтудің қорытынды кезеңінде терапевтік мәнмәтінінде қазір түсіне алатын жеке бостандығы, өзінің тәртібінің бақылау мүмкіндігі резидентке қайтару және осы маңызды функциясын «алып қалуға» қажет;

- 12-қадамдық бағдарламада тәуелді субъектісінде тиімді өзіндік ұйымдастырудың қиыстыратын ұқсас дефициті тиімді өзіндік ұйымдастырудың дағдыларын және тұлғалық құрамдарына сәйкес ол үшін қатты және кезеңдік дамитын мүмкіндігін тәуелді субъектіге беруге және жоғалтқан бақылауын функциясын орындауына шақыртылған психикалық суперресурсты инстанцияларды ойластырған қадамды метабағдарламаны есептеу үшін орнын толтырады. Сонымен бірге, «12 қадам» принципі бойынша салынған сауықтыру бағдарламалары қандай да бір сыртқы топтық бақылаудың минималды немесе тіпті болмауы мүмкіндігі негізінде амбулаторлық шарттарында іске асырылады. Сондықтан клиенттің жеке мифінде арнайы рәсімделген персофицирленген суперресурсты инстанциялардың сыртқы бақылау функциялардың табыстауы («12 қадам» бағдарламасының қатысушылары – бұл негізінде сенімді адамдар) – бұл мүмкін, «12 қадам» бағдарламасындағы кірудің ол үшін күн, апта және айына бірінші және ең қиыны сау жағдайында ауру адамды ұстау үшін жалғыз шығу жолы;

- осы мәнмәтінінде дифференциациялық қолдану және ТҚ және «12 қадам» жолдарын экологиялық біріктіру мәселелері ерекше қиындығн туғызбайды. Осылай, мысалға, психологиялық бәрін сезінетін инстанциялармен қызметтесудің конструктивті нұсқауларын дайындауымен акцентрленген ресурсты-нысанды психотерапевтің фрагменттері ТҚ үшінші кезеңінде болған резиденттерінің терапиясын қолдайтын және рецедивке қарсы бағдарламаға енгізілуі мүмкін. Барлық күштермен нені қашақтау керегі, - бұл сәйкесінше мекемелер мен орталықтарында қызметкерлермен жеткіліксіз дайындалған, бәсекелескен және конфронтацияланған, іске асырылған сол сауықтыру бағдарламаларының щеңберінде екі белгіленген жолдарының механикалық, ойланбаған біріктіруі.


2. Кәсіби бөлімшілер мен орталықтарында психотерапевтік режимін ұйымдастыруына негізделген ПБЗ тәуелді психотерапевтік көмегінің моделі

2.1 Арнайы әдебиеттерде «психотерапевтік режимінің» термині денсаулық сақтау жүйесінің психиатрлік мекемелерінің жүйелері мен жалпысоматикалық жүйесінде психиканың шектеулі қынжылушылықпен ауырғандар және неврозды пациенттерді емдеуіне мамандырылғандар бөлімдердің ұйымымен байланысты өткен жылдарының 60-70 жылдарында пайда бола бастады.

Отандық наркологиялық теория мен практикада осы термин ПБЗ тәуелді наркологиялық көмегінің жүйесінде сауықтыру және психотерапевтік технологияларды енгізу бойынша белсенділігімен байланысты 90-жылдарының басында пайдалана басталды. Сонымен бірге, наркологиялық бөлімшелер мен орталықтарындағы психотерапевтік режимі – бұл ерекше психотерапевтік ортасының синонимі, оның негізгі тағайындалуы – басында иілгішітігін, меңгеуін, ал кейін аддиктивті тәртібін білдіретін тәртіп стилін құрайтын клиникада және одан тыс к.нділеікті өмірде түрдің өзгеруіне максималды мүмкіндік туғызатын ауру адамдар үшін осындай сыртқы шарттарын құрайды (И.Д.Даренский, И.В.Белокрылов, 2001).

Психотерапевтік режимінің түсінігін қолы бос болмаушылықтың 2-3 түріне ғана негізделген және төменқұрылымды, соның ішінде сауықтыру бағдарламасының барлық құрылысы қатысында қолданылатын соңғы терминдері бірінші кезекте осы негіздерінде «сауыөтыру ортасы» және сауықтыру ортасының терапиясы» терминдеріне жақынынан саралауға қажет (Т.Н.Дудко, 2002). «Психотерапевтік термині» термині тек қана кәсіби психотерапевтік интервенция компонентінің бар болуын көздейтін жоғары коструктивті сауықтыру бағдарламаларының жалпы мәнмәтінінде іске асырылған арнайы іс-шаралар қатысында ғана қолданылады. Соңғы компонент бағдарламаның барлық қалған терапевтік блоктарында іске асырудың негізгі ережелері – бөлігінде арнайы әс-шаралар жүйесімен бекіту қажетті осы бағдарламалардың негізгі терапевтік стержені болып табылады. Бұл, негізінде, наркологиялық бөлімшелер мен орталықтарында психотерапевтік режимінің функционалдық мағынасын анықтайды. Осы байланыста осындай жолдарының барлық құрылысын ұйымдастыратын және цементтейтін идеология дефицитін толықтыратын психотерапевтік режимі ретінде санауға болады, мысалға ТҚ немесе «12 қадам». Субъектінің тәуелсіздігі үшін түсінікті әлдебір жалпы мағыналыққа «әртүрлі калибрлі» қызметкерлердің барлық жігеріне келтірілетін құрылымның осындай түрінің мағыналы рөлі туралы айтуға ешқандай қажеттілігі жоқ. Паракәсіби сауықтыру бағдарламаларының ұйымдастырушылық және идеологиялық концептерін қарағанда аса жалған тиімді жүйеқұрастырушы факторларымен психотерапевтік режимі болып келеме сұрағы пайда болады. Осы сұраққа жауаптары негізінде сәйкесінше бөлімшелер мен орталықтарының арнайы және жалпы компетенттік жетекшілері; бағдарламаларды іске асыруында алынған басқа қызметкерлердің, сауықтыру бригадасы мамандарының жалпы дайындығын және біліктілік дәрежесінен байланысты.
2.2 кәсіби бөлімшелер мен орталықтарында психотерапевтік режимінің функционалдық және ұйымдық сипаттамалары келесі.

Психотерапевтік режимін ұйымдастыру мақсаты болып келеді:

- бүтін терапевтік мәнмәтінін қалыптастыру, оның щеңберінде тәуелді адамдар үшін түсінікті және қолайлы жоғары құрылымды, кәсіби сауықтыру бағдарламалары іске асырылады;

- арнайы, экологиялық салыстыра тексерілген ақпараттық ортаны қалыптастыру, химиялық тәуелсіздігінен пациенттерді босату – басты мақсатына максимады тиімді жылжуына мүмкіндік туғызады.

Осы мақсаттарға жету үшін келесі алдын ала шарттарды орындауы қажет:

- жалпы сауықтыру режимінің принциптерін және ережелерін тікелей орындау және қалыптастыру («қондырма» психотерапевтік режимінің функциялай алатын сауықтыру бағдарлаасының ұйымдастырушылық каркасын ұсынатын келісім, тәрбие ережелері, санкциялар, көтермелеулер, құзыреттер мен басқа да позициялары);

- сауықтыру бағдарламасының психотерапевтік компонентінің негізін анықтау (бағыттары, топтық және жеке форматтарда қолданылған кәсіби психотерапияның моделдеуі);

- негізгі психотерапевтік компонентін потенциалды орната алатын көмекші компоненттерінің жинағы (кеңестік, тренингтік, білімді және басқалар);

- сауықтандыру бағдарламасының бүтіндік концепциясын қалыптастыру, бұнда бағдарламаның терапевтік негізінде салынған нақты қандай механизмдердің есебінде тезистері жеткілікті және анық айталған, резиденттер тәуелділіктен босатылуға максималды үміттері болады; ізделген нәтижелерге резиденттерді неге басқа механизмдер емес, басқа механизмдер мен копоненттер аса тиімді жылжытады; олармен жоғалтылған бақылауының функциясын уақытша орнын ашады;

- өзінің негізгі компетенциялары бойынша сауықтыру бағдарламасының компоненттеріне сәйкес келуі қажетті қызметкерлерді таңдау және оқыту; бөлімшеде (орталықта) психотерапевтік режимін іске асыру ережелері мен аралас компетенцияларына қызметкерлерді оқыту.

Психотерапевтік режимінің жеке мазмұнына келесі позициялары енгізеді:

1) тиянақты, бүтінді сауықтыру бағдарламасының бар болуы өзіне психотерапевтік технологияларының кешенін енгізеді, топтық, жеке форматтарында қолданылады – негізгі блок; сонымен бірге басқа дамытылған (коммуникативті, тренингті, оқытылған), ақпараттық және әлеуметтік технологияларының кешені бағдарламаның көмекші блогын ұсынады.

Бағдарламаның әр компонентін тағайындауы, оны іске асырудың жалпы алгоритімі барлық сауықытру бригадасына мамандарына және басқа қызметкерлерге, пациенттермен байланыста болған бөлімшелердің және орталықтардың жетекшілерін енгізгенде белгілі және түсінікті болуы қажет.

Соңғы жағдайы, ТҚ идеологиясында өзімен өзі болғаны (осындай бағдарламаларында қызметкерлері толық бұрынғы резиденттерден алынады, толық сауықтыру курсын табысты аяқтаған және бүкіл мағынасын түсінетін, әр компоненттің тағайындалуын және ұйымдастырушылық нюанстерін түсінетін), денсаулық сақтау жүйесінде әрекет еткен наркологиялық профилінің қызметкерлері үшін әлбетті емес. Ережедей, өзінің жұмыс учаскесін жақсы білетін сауықтыру бригадасының маманы тек қана аралас мамандарының қызметі туралы жалпы көрінісі бар және сауықтыру процессінің барлық комопненттерін супервизирлемейді. Бұрынғы резиденттерден дайындай алатын байланыстары бойынша кеңесшілер ғана құрайды.

Осындай түрдегі міндеттер, әсіресе бүтіндігі болмаған жағдайда, сауықтыру бағдарламасының концепциясымен дұрыс рәсімделген және негізді дайындалғаны (сауықтыру бағдарламасы қатысушыларының негізгі компетенциялары бойынша жазылған жалпы құжаттардың және айрықшалауының болуы), олармен сәйкесінше терапевтік ленталарын өтуі кезінде тәуелді адамдарға берілген терапевтік орнатулар мен ұсыныстарында жиі пайда болған диссонанстармен әкеліп соқтырады. Резидентпен алынған қос сигналдары, мамандардың сенімін бұзады, когнитивті диссонансты болдарады, бағдарламада ұстануына мотивациясын төмендетеді, бұл негізінде МСР бастапқы кезеңдерінде өтуіне қымбат болып өтеді. Сауықтандырған бригада мамандарының кәсіби ынталандырылғаны, МСР резиденттерімен трансляциялауы, терапевтік орнатулар, сауықтыру жалпысының, бағдарламасының сәйкесінше бас бағытының бар болуы және істелген өзара әрекеті бірқалыпты күткен өзгерістердің табысты динамикасына және терапевтік прогрессіне мүмкіндік туғызады.

Бірінші сауықтыру режимінің тиімді іске асыруына мүмкіндік туғызатын шешімдерінің міндеттері келесі:

- сауықтыру бригадасының мамандары үшін үздіксіз кәсіби білімінің процессін ұйымдастыруы, аралас мамандығының саласында олардың компетенциялары сауықтыру бағдарламасының әртүрлі компетенциялары бойынша супервизорлық мен интервизорлық практикасы тұрақты көтерілді, мүмкіндігі пайда болуы қажет;

- мамандырылған бөлімшелер мен орталықтарының қызметкерлерімен кәсіби бағдарламаны қалыптастыру бойынша мамандырылған тренингтерін өту;

- бөлімшенің (орталықтың) жұмыс графигіне терапевтік және ұйымдастырылған проблемалары пайда болатын шешеімі бойынша жалпы стратегиясы өңдіріледі, резиденттердің терапевтік динамикасы талданылады, аса қиын жұмыс сәттерін анықтайтын тұрақты сауықтыру бригадасының жиналыстарын енгізу;

- оларды жақсарту мүмкіндіктерін талқылауымен сауықтыру бағдарламасы компоненттерінің қызметкерлерінің жиналыстарында тұрақты анықтау (осындай түрлі талқылауларын МСР әрекет еткен компоненттерінің супервизорлық бағалауынан кейін жасау);

2) МСР бағдарламасының резиденттері үшін үлгі болып көрсетілетін және достастық және қызметтестік ретінде сипаттай алатын бөлім қызметкерлерімен және басқа мамандарымен, сауықтыру бригадасының қатысушылары арасында қатынастардың ерекше кодексінің бар болуы.

Өзгерістерге ашылған, синергетикалыққа конфротационды метапозициясынан тәуелді субъектісінң терапевтік мағыналысы туралы көп айтылған. Біздің көзқарасымыз бойынша, аса маңызды ауысуы үшін осындайдың индукциясы МСР бағдарламалары резиденттердің белсенділігінің мағыналы өсуімен және креативті-пластикалық ресурстарының әрі қарай терапевтік динамикасы үшін тіпті қажетті актуализациясымен ілеседі. Осы жерде, әрекеттің күші мен ұзақтығы бойынша маңызды жағдайы – сыртқы импульспен, тәуелді субъектісіндегі бизисті адаптациялы стратегияның аударуын индуцирленгені бөлімше қызметкерлерінде сәйкесінше стилінің және ашық, ресурсты метапозициясының бар болуы болып табылатынын бөлгіміз келеді.

Бөлімшенің немесе орталықтың жетекілерімен шешуінің қажеттілігімен байланысты психотерапевтік режимінің екінші компонентінің тиімді іске асырылуы келесі маңызды міндеттерімен байланысты:

- контрукты өзгерістерге ашық метапозиция және түрақты ресурты жағдайының қалыптасуына бағдарланған бірінші міндеті орталықтың қызметкерлерінен қосымша жәәне ұздіксіз кәсіби оқыту процессінің адекваттық ұйымдастыруын талап етеді. Осындай дайындық барысында орталықтың қызметкерлері – сонымен бірге сауықтыру бригадасының қатысушылары – топтық психотерапия процесстерінде қатысуына жеке, ресурсты-бағдарланған психотерапияны өту мүмкіндігін алуы қажет. Нәтижесінде сауықтыру наркологиялық орталығының және бөлімшелердің немесе орталығының қарапайым емес шарттарында адекваттық кәсіби әрекетіне тұрақтылығы мен дайындығының психологиялық денсаулығының дәрежесі жоғарлауы керек;

- эмоциялары таусылған кезінің профилактикасына бағдарланған екінші міндеті – наркологиялық профиліінң ммандарында қайталауы жеткілікті жиі кездесетіні – кәсіби экологияның ережелерін орындау есебінде шешіледі. Осындай ережелерге келесі кіреді: 1) үздіксіз кәсіби дайындығының графигі (семинарларда, конференцияларда, тренингтерде, жеке және топтық психотерапиясының курстарында және т.б.), 3 жыл ішінде қосымша оқытудың нақты графигі (тақырыптық жетілдіру циклдері), аралас мамандығымен меңгеру және негізгі мамандық бойынша жылжу нұсқаулары, мамандықпен байланысты мақсаттары мен құндылықтары толық жазылған, оларға жету және меңгеру жолдары, істелген кәсіби маршрутын орталықтың әр қызметкерінде бар болуы; осындай істелген кәсіби маршрутының бар болуы қосымша ресурсты экологиялық ритмін және болашағын, сенімділік сезімін береді – интенсивті кәсіби дайындығымен байланысты қалпына келтірілген және жұмыс фазалардың парасатты кезектесуі;

2) әр қызметкерде қиын жүктемелерге дайындалу мүмкіндігін беретін бекітілген және нақты жұмыс графигі бар;

3) арнайы балинтондық топтарын ұйымдастыру және тұрақты өткізу, олардың барысында қандай да бір нақты пациентпен немесе тәуелді топпен жұмысында қиындықтары болатын маман біліктілген кәсіби ұсынысын, қайтымды байланысын және топ қатысушыларынан реурсты қолдауын ала алады.

Одан басқа, топтық психотерапия элементтерімен сәйкесетін ең жақсы жағдайымен адекваттық қайта өндеуін және «Мен-кәсіпқор» тұлғалық статусын қалыптастыруға мүмкіндік туғызады – барлық топ қатысушыларында – наркологиялық көрінісі маманының тұрақты ресурсты жағдайының маңызды сипаттамасы болып келеді;

- орталық қызметкерлері арасында кәсіби және тұлғааралық байланыстарыынң профилактикасына бағытталған үшінші міндеті, арнайы коммуникативті тренингтермен, байланыстармен басқару бойынша тренингті бағдарламаларды үздіксіз кәсіби дайындығы жүйесіне енгізу есебімен шешіледі;

3) МСР бағдарламасының резиденттері және қызметкерлер арасында құрылымдық терапевтік қатынастарының бар болуы, олар, мағынасы бойынша, МСР барлық қатысушылары – тәуелді адамдар, және де орталықтың қызметкерлері – өзіне біріккен, ашық терапевтік тобын ұсынады, онда қызметкерлерге «біріккен топтық психотерапевт» рөлі берілгеніне әкледі.

Осы байланыста пациенттермен байланысқан барлық қызметкерлер, біріншіден, аталған мақсаттарына МСР резиденттерінің табысты жылжуы үшін осындай ерекше, құрылымды қатынастарының барлық қызметкерлері осы қатынастар болған коммуникация тәртібін және тәсілдерін нақты ұсынуға және сыртқа шығаруға, терапевтік қатынастарын құру жалпы процессінде өз рөлін тану. Ал екіншіден, деонтологиялық ережелерін еңбек келісім-шартында жазылғанын орындауына тек қана келтірмей, сауықтыру бағдарламасының осы маңызды тармағының іске асыруы туралы ұжымды келісуі болуы қажет. Осындай түрдегі ресми емес келісім-шартына, оны орындау үшін шарттарына және деректеріне сауықтыру бригадасының жиналыстарына тұрақты қайтуы қажет.

Сауықтыру наркологиялық бөлімінің және орталығының қызметкерлері тәуелді пациенттердің ниеті мен тәртіптерінің нағыз дәлелдерін түсінуге және ажыратуға үйрену қажет , олардың көбісі наркологиялық мекемеде міндетті болуы кезеңінде саулылығын сақтауына және ешқандай уәждемесіз, жағдайларының қысымымен ғана емделуге түседі. Нағыз немесе жасырын айлалы әрекеттерге, тікелей қауіптерге, дауларды азғыруына, масқаралық тәрбиелері – яғни барлық конфронтатационнды метапозициялары (бөлімшелерде немесе орталықтарда олардың болуының бастапқы кезеңінде әлсіз уәжделген пациенттердің уәделмегені үшін типті болады), өзінің мақсаттарына жету үшін тәуелді адамдармен қолданылған терапевтік емес мақсаттары – өзіне ешқандай зақымынсыз атрибуттарына қарсы тұруды үйрену қажет. Кәсіби бөлімшелер мен орталықтарының қызметкерлері оған тәуелді адамдардың тәрбиесімен күрделі қимылдар, жағымсыз жетекшісінің пайда болуы немесе дәлелденбеген пациенттен негативті өзегін қалыптастыру жағдайында сөзсіз, «әлсіз жерінің» бар болуына тұрақты тестілеуіне дайын болуы қажет. Қызметкерлердің кәсіби сауатты тәрбиесі МСР бағдарламаларында ұстауына уәждемені жоғарлататын тәуелділердің негізгі топтары үшін аз пайдасымен осындай оңай емес тапсырмаларын шешуге мүмкіндік береді. Құрылымды терапевтік қатынастарының басқа маңызды аспектілері осындай түрлі көмекті көрсетуіне қызметкерлердің дайындығын, бөлімшеде немесе орталықта пациенттің әр сәтте болуында пайда болуы мүмкіндігіне қажеттілігі белсенді тыңдау дағдылары, уәждемелі ақпараттандыру, экспресс-көмек болып табылады.

Сауықтыру бөлімшенің немесе орталығында психотерапевтік режимінің соңғы компонентін іске асыруы келесі міндеттердің шешімін болжалайды:

- орталықтың барлық қызеткерлері үшін коммуникативті дағдыларын дамыту бойынша арнайы тренингтер, ассертивті тәрбиесінің дағдыларын қалыптастыру бойынша біліктілі тренингтер, үздіксіз кәсіби дайындығын не қосымша оқыту құрылымындағы тәрбиесі;

- әдеттегі жағдайларында экспресс-көмегін және наркологиялық кеңесу мәселелері бойынша дайындығын орталықтың қызметкерлері үшін өткізу (осы білімді бағдарламалар щеңберінде).

Осылай, психотерапевтік режимінің тиімді іске асырылуы сауықтыру бөлімшелер мен орталықтарының қызметкерлерімен практикалық жеткілікті және үздіксіз қарқынды дайындық жұмысын талап етеді. Тек осы жағдайда ғана жоғарықұрылымды сауықтыру бағдарламасының мақсатына жетуі үшін қажетті адекватты психотерапевтік «прессингін» қалыптастыруына есептеуге болады. Сонымен бірге МСР қолданылатын құрылымдық психотерапевтік технологияларының бірнеше рет күшейтетін тиімділіктерін, ақпараттық резонанстың ерекше түрін қалыптастыруы.


Каталог: images -> Metodichki 2012
images -> Бағдарламасы 11. 09. 2017-17. 09. 2017 ДҮйсенбі, 11 қыркүйек 7: 00 ҚР Әнұраны 7: 00 "Ауырмайтын жол ізде"
Metodichki 2012 -> Патологическое пристрастие к азартным играм (игромания), интернет-зависимость
Metodichki 2012 -> Патологическое пристрастие к азартным играм (игромания), интернет-зависимость
Metodichki 2012 -> Министерство здравоохранения Республики Казахстан
Metodichki 2012 -> Министерство здравоохранения Республики Казахстан
Metodichki 2012 -> Қазақстан республикасының денсаулық сақтау министрлігі нашақорлықтың медициналық әлеуметтік проблемалары Республикалық ғылыми-практикалық орталығЫ


Достарыңызбен бөлісу:
1   2   3   4   5


©kzref.org 2019
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет