Қой шаруашылығы Қазақстан Республикасында басқа мал шаруашылығы салаларының ішіндегі ертеден келе жатқан дәстүрлі бірден-бір жетекші сала болып табылады



бет14/21
Дата12.05.2022
өлшемі193.72 Kb.
#173807
1   ...   10   11   12   13   14   15   16   17   ...   21
Байланысты:
Қой шаруашылығы

1 - тапсырма. Әдістемелік нұсқаулықтың мәліметтерін қолдана отыра, қойларды жеке нұсқа бойынша қырқудың күнтізбелік жоспарын құрындар, әрбір студентке жазба үшін 10.30 - кестені қолдану.

10.30 - кесте – Қойларды қырқудың күнтізбелік жоспары



Жоспардың көрсеткіштері – отардың нөмірі, жынысы, класстығы, отардағы қойлар саны, 1 бастың қырықтығы, отардан бір күнде қырқылатын жалпы жүн

Отарды қырқу пунктіне әкелу күні

Қырқу күні

Алдын-алу үшін шомылдыру күні

Басталуы

аяқталуы





























































2 - тапсырма. Қой өсіру бойынша лекция, практикум материалдарын, малшаруашылық фермаларын механикаландыру бойынша анықтамаларды қолдана отыра және тапсырманы есептеу нәтижелері негізінде қойларды қырқудың операциондық-технологиялық картасын құру.

10.31-кесте – Қойларды қырқудың операциондық-технологиялық картасы



Өндірістік

операциялар



Зоотехникалық

талаптар


Мерзімі (тапсырма бойынша)

Ұзақтылығы

Жұмыс көлемі

(сағ, ц)


Механизация құралы (типі, маркасы)

Машиналар саны

Жұмысшылар қажет




Бір күн

Кезең

Меха

низа


торлар

басқалар

шопан




1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11




Бөлмені дайындау

Дезинфекциялау, ақтау, үстелдерді, машиналарды, пресс, құрал - жабдық орнату































Қойларды дайындау

Қойлардағы кір жүндерді қырқу



















Шопан міндетіне кіру




Қойларды қырқу

Үстелдерде, немесе төсемдерде, руноны үзбей, қырқымай, теріні кеспей































Қойларды тексеру

Қырқу сапасын бағалау, қойларды вет. өңдеу































Класстау


Нұсқау бойынша































1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11




Жүнді бастырмалау


Түсі, кластар, кластармағы маркировка бойынша өлшеу































Таза талшық шығуын анықтау үшін жүн үлгілерін іріктеу

Күн сайын әр отар, әр класс бойынша



















Кооперациялар және шаруашылықтағы зоовет мамандар өкілдері




Жүн қоймаға жеткізу

әр отар бойынша қырқуды есептеу үшін жүнді өлшеу




























Профилактикалық тоғыту

Нұсқау бойынша



















Зоо.вет мамандар және шопандар міндетіне кіру




11 Қой жүнінің дайындау стандарттары. Жүнді классқа бөлу

Дайындау стандарттары деп, оларды бөлікке бөлместен классқа бөліп тарататын ресми жіктеуді атайды. Жүннің әрбір түрі үшін жекелеген дайындау стандарты бекітілген. Жүнді дайындау стандарты бойынша бастапқы жіктеу, жүнді фабрикада жіктеп бөлшектеу жүргізуге қарағанда салыстырғанда жіктеу деп атайды.

Жүн егер оның аумағы сараптамалық бағалау бойынша, стандартта көрсетілген осы классқа тиісті көрсеткіштерге сәйкес келетін болса, белгілі бір класс талаптарына сәйкес болып есептелінеді. Ол үшін, жүннің негізгі бөлігін құрайтын бүйірінен, жауырынан, кеуде және арқа тұсынан алынған жүн бөліктеріне баға берсе, сол жеткілікті болады.

1 - тапсырма. Биязы, жартылай биязы, қылшық және жартылай қылшық жүндердің дайындау стандарттарымен танысу. Жүнді жіктеудің техникасын және принциптерін меңгеру.
І. ЖҮННІҢ СИПАТТАМАСЫ


  1. Биязы (МЕМСТ 7763-71)

а) меринос

б) меринос емес



  1. Биязылау жүнді

а) будандық биязылау (МЕМСТ 7937-74)

б) кроссбредті (ТУ 61-5-3-74)

в) кроссбредті типті (ТУ 61-5-3-74)

г) цығай (МЕМСТ 9764-4)

д) біртектес цығай-қылшық жүнді (МЕМСТ 9764-74)


  1. Биязылау жүнді (МЕМСТ 1977974)

а) көктемгі –

б) күздік –

в) қозы жүні –


  1. Қылшық жүнді (МЕМСТ 7939-79)

а) көктемгі –

б) күздік –

в) қозы жүні –
ІІ ЖҮНДІ ЖІКТЕУ

Дайындау стандарттары бойынша биязы, биязылау (барлық түрінің), аралас және көктемгі қылшық жүндер ең алдымен былайша бөлінеді:

руннолық –

кесектік –

төменгі сұрыптар

а) жұлма жүн –

б) балақ жүн –

в) шүйке –

г) қиланған жүн –

Биязы, биязылау, аралас және қылшық жүнді қойларды жіктеуде мынадай келесі төменгі сұрыптары бөлінеді (11.32 - кесте).


11.32 - кесте – Жүннің әр түрлі топтарының төменгі сұрыптары

Топ

Төменгі сұрыптар

Мериностық және мериностық емес биязы жүн




Поместі биязылау жүнді




Кроссбредті, кроссбредті типтес, цигайлық, цигайлық бір тектес қылшық жүнді




Аралас және қылшық жүнді



Жүнді түсі бойынша бөлу

Рунолық және кесектік мериностық, кроссбредті, кроссбредті типтес, цигайлық биязы жүн – тек ақ түсті болады. Кроссбредті типтес жүндерде түсті талшықтар кездеседі.

Мериностық емес, биязылау жүнді будандық, бір тектес цигай-қылшық жүнді, аралас және қылшық жүндер түстері бойынша былайша бөлінеді:

а) ақ –

б) ақшыл- сұр –

в) түрлі түсті –

Қаракөлдік қылшық жүнді және құйрықтылар түстері бойынша тек қана ақшыл-сұр және түрлі түсті болып қана, ал карабахтық және гиссарлық – түрлі түсті болып бөлінеді.


Жүннің дайындау класстары

Рунолық биязы және биязылау жүндер, жүннің негізгі массасының (мериностық биязы жүн үшін 65%-тен кем емес және жүннің басқа топтарының рунолары үшін, руноның салмағы немесе ауданының 55% кем болмауы қажет) талшықтарының ұзындығына және қалыңдығына байланысты мынадай келесі класстарға және класстармақтарына бөлінеді.

11.33 - кесте Бір тектес жүндердің класстары және класстармақтары


Жүн тобы

Класс

Класстармағы

Жүннің негізгі салмағы

Ұзындығы, см

Жіңішклігі, сапасы

Биязы (мериностық және мериностық емес)

Жоғары (тек мериностық)

І

І



ІІ

ІІ

ІІІ



Қысқартылған

-
І

ІІ

І



ІІ

-








Будандық биязылау

І

ІІ

ІІІ



Қысқартылған

-

-

-









Кроссбредті

І

І

ІІ



ІІ

І

ІІ

І



ІІ







Кроссбредті типтес

І

ІІ

Қысқартылған



-

-








Цигайлық және цигайлық бір

тектес қылшық

жүнді


І

ІІ

Қысқартылған



-

-







Көктемгі қырықтықтың рунолық биязылау және қылшық жүндері, талшықтарының жіңішкеліктеріне, әр түрдің талшықтарының – түбіттік, аралас және қылшық қатынасына, олардың ұзындықтарына, жүннің негізгі салмағында өлі және құрғақ талшықтардың (руноның салмағының немесе ауданының 55% кем болмауы қажет) байланысты, жүннің әрбір аталуының көлемінде І және ІІ класстарға бөлінеді (биязылау – будандық, балбасстық, сараджылық, тәжіктік, алайлық; қылшық жүнді – таулық, лезгиндік, тушиндік, қаракөлдік); І,ІІ,ІІІ класстарға (қылшық жүнді – орыс, құйрықты); немесе класстарға бөлінбейді (қылшық жүнді – орыстың солтүстіктік, карабахтық, гиссарлық).

Күздік биязылау және қылшық жүнділер, төлдердің биязылау және қылшық жүндері класстарға бөлінбейді.

Жүнді күйіне қарай бөлу

Көктемгі мериностық және мериностық, будандық биязылау, кроссбредті, кроссбредті типтес, цигайлық, цигайлық бір тектес – қылшық жүнділер, биязылау жүндер әрбір түстің, класстың, класстармақтарының көлеміне қарай жағдайына байланысты (қоқыстану сипатына және деңгейіне, беріктігін және табиғи түсін жоғалтуына байланысты) мынадай келесі топтарға бөлінеді:

а) қалыпты –

б) І топтың ошаған шөпті –

в) ІІ топтың ошаған шөпті –

г) І топтық ақаулық –

д) ІІ топтық ақаулық –

е) ошаған шөпті - ақаулық –

Кроссбредті типтестің қысқартылған жүні жағдайына (күйіне) байланысты мынаған бөлінеді:

а) қалыпты –

б) ошаған шөпті -

Көктемгі қылшық жүндер жағдайына (күйіне) байланысты былайша бөлінеді: қалыпты, қайызғақтың қатпарланып қалған ірі қабыршақтары руноның 50% жауып жатқан, І және ІІ топтардың ошаған шөпті және ақаулық жүндері.

Жүннің әрбір аталуының және түсінің көлемінде күзгі биязылау және қозы жүні, күзгі қылшық және қозы жүндері жүндері жағдайына қалай бөлінеді:

қалыпты, І және ІІ топтың ошағанды шөпті жүн.

Қысқа және кесектік жүндер түстері ғана бойынша бөлінеді.

Жүннің барлық топтарының төменгі сұрыптары түсі, класстары, класстармақтары және жағдайы (күйі) бойынша бөлінбейді.
ІІІ. ЖИНАУ, ОРАМДАУ және ТАҢБАЛАУ

МЕМСТ және ТУ талаптарына сәйкес, жіктеу және жинау кезіңде руноны торкөзді үстелге штапель ұшымен жоғарыға қарай төсейді және одан төменгі сұрып жүндерін бөліп тастайды. Содан кейін руноның бүйрілік жақтарының біріне, шамамен шетінен 1/3 қашықтықта, шетін қайырады және руноның ортасына екінші қарама-қарсы жағын салады, осылайша біріншісіне салады, содан кейін руноны валикпен бас жағынан және құйрығынан ортасына қарай орайды.

Рунолық жүнді орамдауды жүннің аталуы, түсі, класстары, класстармақтары және топтарының жағдайы бойынша жеке-жеке жүргізеді.

Жүн үйіндісін таңбалаудың мысалы:

Ставр.өлкесі. Ипатов ауданы

Ленин атындағы к-з

№ 30. ерес.мерин. І-І норм.

бр.105 кг, н-то 103кг

шығ. 40%. МЕМСТ 7763-71

Жүнді орамдау, таңбалау, тасымалдау және сақтау МЕМСТ 6070-78 бойынша жүргізіледі.



2 - тапсырма. Жүннің қолда бар үлгісі бойынша түсін, дайындық классын (класстармағы), жүннің жағдайын анықтау және жіктеудің нәтижелерін 11.34 кестеге жазу.
11.34 -кесте – Жүнді жіктеудің нәтижелері

Үлгінің



Жүннің тобы

Түсі

Белгілері

Класс

Клас тармағы

Жағдайы

Ұзындығы, см

Жіңішкелік, сапасы

Бір текті емес жүннің бұрым сипаттамасы
























































3 - тапсырма. Жүннің руносына немесе үлгісіне (11.35 - кесте) сипаттама беру.
11.35 – кесте – Рунолық жүннің сипаттамасы

Руноның құрылысы (штапельді, бұрымдық, штапельді-бұрымды)













Сыртқы штапельдің пішіні (төртбұрыш, жайпақ, үшкірленген және т.с.с.)













Ішкі штапельдің пішіні (шошақ басты, ұшты, керібұрымды)













Бұйралылығы (қалыпты, әлсіз, күшті)













1см ұзындықтағы бұйралық саны












Жұмыс үшін қажеттілер: Жүннің барлық топтарына МЕМСТ және ТУ; 2)жүннің әр түрлі топтарының руносы және үлгілері; 3) дайындау стандарттары бойынша класстарды бейнелейтін жүн эталондары (баламалары).






Достарыңызбен бөлісу:
1   ...   10   11   12   13   14   15   16   17   ...   21




©kzref.org 2023
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет