Қосымша №1 Бастапқы белсенділікке арналған карталар



бет1/2
Дата29.03.2022
өлшемі205.26 Kb.
#172277
  1   2
Байланысты:
3 1 2 Био 10.4 Жылдам және баяу жиырылытын бұлшықет Дидактикалық материал


Қосымша №1

Бастапқы белсенділікке арналған карталар.














Қосымша №2

Биология Автор: Д.Тейлор .,Н.Грин., У.Стаут

Жылдам және баяу бұлшықет талшықтары мәтіні орыс тілінен қазақ тіліне аударылған


Баяу және жылдам бұлшықет талшықтары

Қаңқа бұлшықет талшықтарының екі типі ерекшеленеді, олардың әрқайсысының өзіндік физиологиялық ерекшеліктері болады. Бұл баяу (тоникалық) және жылдам (фазикалық) бұлшықет талшықтары. Кейбір бұлшықеттерде тек қана жылдам немесе тек қана баяу талшықтар, ал кейбіреуінде белгілі бір ара қатыста екі бұлшықет типі де кездесуі мүмкін.

Осы екі типтің талшықтарының арқасында организм жылжып, белгілі бір дене қалпын сақтай алады. Жылдам талшықтар бұлшықетке жоғары жылдамдықпен қысқаруға мүмкіндік береді. Бұл талшықтар жыртқыштарда үлкен мөлшерде кездеседі; олар жемтігін аулауда жылдам әрекет етуді қамтамасыз етеді. Сондай-ақ жыртқыштардың жемтігі болмас үшін потенциалдық олжа да жылдам әрекет етуге қабілетті болу керек. Екі жағдайда да жануардың тірі қалу мүмкіндігі оның жылдамдығына байланысты болатыны белгілі.

Жануар тыныштықта жатқанда ол тоникалық бұлшықет талшықтарының көмегімен белгілі бір қалыпты ұстап тұрады. Оларға баяу және ұзақ қысқару тән, дегенмен мұндайда жылдам талшықтарға қарағанда энергетикалық шығындар азаяды.

Адамдарда дененің барлық бұлшықеттері осы екі типті талшықтардан тұрады, бірақ әдетте оның біреуі басым болады. Мұның физиологиялық мәні бар, себебі тоникалық талшықтар баяу және ұзақ қысқаруға қабілетті, сәйкесінше олар жазылу бұлшықеттерінде көп болса, жылдам әрекет етуге арналған бүгілу бұлшықеттерінде фазикалық талшықтар басым болып келеді.

Жылдам бұлшықет талшықтарында оттегіні байланыстыратын миоглобин мен цитохромдық пигменттің аз болуы немесе болмауынан ақ түсті (ақшыл) көрініс береді. Ал баяу талшықтарда миоглобин мен цитохромдық пигментінің жеткілікті мөлшерде болуы талшықтарға қызыл-қоңыр (күңгірт) түс береді.





Достарыңызбен бөлісу:
  1   2




©kzref.org 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет