Ќостанай облысы Федоров ауданы



жүктеу 0.5 Mb.
бет3/5
Дата07.03.2018
өлшемі0.5 Mb.
1   2   3   4   5

Дәрілікке мендуананың дәні мен жапырағы пайдаланылады. Оның құрамында атропин, гиосциамин, скополамин сияқты алколоидтар болады. Бұдан жасалған дәрілер демікпе, көз, тіс ауырғанда қолданылады. Демікпеге шалдыққанда ішетін астматолла ұнтағының құрамына кіреді. Спиртке, болмаса араққа салып тұнба жасайды. Ол үшін 1 ас қасық уақталған мендуана жапырағына 100 мл қайнаған суға тамызып, күніне 3 рет ішеді. Бұдан басқа 0,25 грамм уақталған жапыраққа 100 мл қайнаған ыссы су құйып, ол қара қою массаға айналғанша қайнаитады. Осы массаның шай қасықтың 1/20 бөлігін алып жарты стақан суға ерітеді. Осы ерітіндінің 2 тамшысын бір ас қасық суға тамызып, күніне 3 рет мезгіл ішу керек

Мендуананың улы қасиеті күшті, сондықтан алдын ала дәрігердің кеңесін алған жөн. Негізінде меңдуананың дәріханаларда сататын майы, экстрактларын пайдаланған дұрыс.Осы себептен де ол пісіп жетілген уақытта әсіресе балалар оның қауашығына және жұмсақ әрі уақ тары сияқты дәндеріне қызығып жеп қоюы да мүмкін. Осыдан сақ болу керек.

Мыңжапырақ- биіктігі 10-120 см, көпжылдық шөп өсімдігі. Тамыры тарамданған жіңішке келеді. Жапырақтары кезектесіп орналасқан. Гүлдері уақ, әр түрлі түсті болады. Сабақ басында гүл себетін құрады. Шілде- тамыз айларында гүлдейді.

Дәрілікке гүлі, жапырағы, алколоидтар, эфир майы, С витамині, каротин, органикалық қышқылдар тағы басқа заттар болады. Осы шөптен жасалған тұнба қан аққанда тоқтатуға, асқазан ауруларын, әр түрлі сыртқы жараларды емдеуге пайдаланады. Тұнба дайындау үшін, бір ас қасық кептіріліп, уақталған шөпті ыдысқа салып үстіне бір стақан жылы су құйып 15 минут қайнатып, содан кейін 45 минут үй ішінде салқындатып тұндырып сүзеді.Осылай дайындплған тұнбаны күніне 3 мезгіл 1 ас қасақтан тамақмтан кейін ішеді .





Өгейшөп- тамыр сабақтары ұзын көпжылдық

өсімдік.


Сабақтары бұтақсыз, ақ түсті мамық түктер

басқан,жапырақ қатпарлы қоңыр түсті жіңішке

келеді. Гүлдері сары, ірі себет болып жиналған.

Сәуір- мамыр айларында гүлдейді .



Қазақстанның барлық жерлерінен кездеседі. Көбіне өзендердің құмды арналарында, тау өзендерінің жағасында өседі. Емге оның жапырақтары пайдаланады. Одар тұнба жасап, жөтелді басуға, бронхит, ларингит, бронхоэтказ кезінде қақырық түсіруін жеңілдетуге пайдаланады. Жапырағында жусиляген гликозиді бар. Тұнба дайындау үшін кептірілген бір қайнаған қасық жапырақты ыдысқа салып, үстіне бір стақан қайнаған ыссы су құйып, 30 минут тұндырады. Содан кейін сүзіп, күніне 4-6 рет бір ас қасықтан ішеді.



Шалфей- биіктігі 70 см-дей көп жапырақты бұта.

Ұзындығы 3,5-3 см, хош иісті, қарама-қарсы

орналасқан қоңыр жасыл түсті жапырақтары бар.

Гүлдері күлгін түсті, масақ тәрізді гүл шоғын құрады.

Жемістері диаметрі 2,5 см-ден төрт шаттауықтан

тұрады. Маусым-шілде айларында гүлдейді.


Дәрілікке жапырағы пайдаланылады.Жапырағында эфир майы, алколидтар,флавоноидтар, парадифенол, илік заттар, олеонол, урсол қышқылдары бар. Шалфей жапырағының тұнбасымен тамақ қызарып, ісініп ауырғанда ауызды шаяды. Ол үшін тұнба төменлегіше дайындалады. Шалфей жапырағының 10 граммын ыдысқа салып үстіне бір стақан қайнаған ыссы су құяды. Осыдан кейін 20 минуттай тұндырып, сүзеді. Жылы күйінде осы тұнбамен бірнеше рет шаю керек. Тұнбаны 2-3 күн сақтауға болады.


Жолжелкен.



Сырт көрінісі. Көпжылдық

шөптектес


өсімдік. Тамыры, сабағы қысқа, ал гүл

өсетін сабағының биіктігі 20-40 см дейін

жетеді.




Жинау әдәсі. Жапырақтарын маусым- шілде айларында жинайды, бүлінбеген, бүтіндерін толық өсіп жетілгенде сағағымен қосып кептіреді.

Химиялық құрамы. Майлар нәруыздар, лимон қышқылы, калий тұздары, С, К дәрумендері.

Қолданылуы. Дизентирия, ірінді жаралар, көкжөтел аурулары.

Дайындау әдісі. 200мл ыстық суға кептірілген жапырақпен тамырды үгіп, екі ас қасық салып, сүзіп тұнба аламыз.


Долана- сабақтары тікенекті кішкене келген

бұта. Жапырақтары ірі, қою жасыл түсті

кезектесіп ораласқан. Айналасы араның тісі

сияқты, ал гүлдері уақ, ақ түсті, гүл шоғыры

қалқан тәрізді болады. Жемісі уаұ, алма

формалы ашық қызыл тусті, диаметрі 8-10 см

шамасында. Долана мамыр-маусым айларында

гүлдейді жемісі тамыз-қыркүйек айларында

піседі.

Долана еліміздің Европалық бөлігінде Батыс және Шығыс Сібірдің тоғайлы жерлерінде, Орта Азия мен Қазақстанның таулы аудандарында тараған.Өзен жағалаулары мен олардың арналарында, тау етектерінде өседі. Қазіргі уақытта бақтар мен парктерде егіп өсіріліп жүр. Емге долананың жемісі мен гүлі пайдаланады. Жемісінде гликозидтер,органикалық қышқылдар, холин тағы басқа заттар бар. Долана жемісі мен гүлінен дайындалған тұнбалар қан тамырының қысымын бәсендетуге, адам ұйқысын реттеуге пайдаланады.



Емге керекті тұнбалар төмендегідей жолмен дайындалады:

1.Долана жемісін уақтап, 70 проценттік спиртке салып, біраз уақыт ұстау керек. Бұл жағдайда долана жемісі және спирт 1:0 мөлшерінде алынады. Осылай дайындалған тұнбаның 20-30 тамшысын тамақтан бұрын күніне 3-4 мезгіл ішу керек.

2.Бес грамм долана гүліне бір стақан қайнаған ыссы су құйып, бетін жауып, су құйылған кеңірек ыдысқа орналастырып 15 минут қайнатады. Бөлме температурасында 45 минуттай суытып, сүзеді. Алынған тұнбаны стақанға құйып, толмаған жеріне қайнаған су құйып, толмаған жеріне қайнаған су құйып, толтыру керек. Осылай дайындалған тұнбаны күніне үш мезгіл 4-5 ас қасықтан ішеді.




Чабрец- жер бетіне жайылып өсетін кішкене бұта




Достарыңызбен бөлісу:
1   2   3   4   5


©kzref.org 2019
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет