Пәнін меңгеру жөніндегі оқыту бағдарламасы (Syllabus)



жүктеу 0.92 Mb.
бет5/6
Дата21.04.2019
өлшемі0.92 Mb.
түріБағдарламасы
1   2   3   4   5   6

Негізгі сын есімдер. Қазақ тілінде, жалпы түрік тілдеріндегі сияқты, байырғы түбір қалпындағы сын есімдер кеп емес. Байырғы сын есімдерді салыстыра қарастырғанда, олардың дамуындағы екі түрлі ерекшелікті байқауға болады: біріншіден, кейбір сын есім сөздер әрі тура мән (сын есімдік), әрі заттық мән береді. Қазіргі тіліміздегі көк, қара создері сондай. Мүндай сәздердің көне дәуір ескерткіштерінде де осындай екі түрлі қолданысы бар. Тіл білімінің зат пен оның сын-сипаты жайындағы үғым бір дейтін тезисі осындай фактілерге негізделеді. Кейбір сын есімдердің зат есім тобына, керісінше кейбір зат есімдердің сын есім тобына ауысып отыруы — о бастағы осындай генезистік бірліктің заңды жалғасы.

Септеу категориясының дамуы. Ескі түркі, орта түркі тілдеріндегі септіктер жүйесі. Ол дәуірлердегі түркі тілінде септіктердің сан жа-ғынан молдығы. Ол тілдерде актив қолданылған септіктердің кейбірі жеке сөздер қүрамында "өлі" қосымща ретінде кездесуі. Септік жүйесінің дамуында байқалатын ерекшеліктер: а) кейбір жалғаулар-дың қолданудан шығуымен байланысты бірнеше түлғаға тән грам-матикалық мәндердің бір түлғаға шоғырлануы; ә) септік түлғалары варианттарының азаюы; б) септік жалғауының әрқайсысының грам-матикалық мәні мен қызметінің саралануы; в) тілдің ескі дәуірінде үшырасатын септік жалғаулары арасындағы параллель қолданыстың грамматикалық мәнер алып, синонимдік қатар қүратындығы. Септеудің екі түрі: тәуеддеулі (посессивтік) септеу, жай септеу. Тәуелдеулі септеудің белгілі бір кезендердегі басымдылығы. Оның септеу категориясының кейінгі дамуына әсері, қазіргі тіл қүрамындағы іздері. Септік жалғауларының грамматикалық мәні мен қызметінің сара-лануына меңгеруші сөздің грамматикалық, лексикалық дамуының әсері. Атау септігі. Орхон-Енисей жазбалары тіліндегі атау түлғасының қызметі мен мәні (салыстырма ыңғайында). Атау септігінің грамма-тикалық түлғасы жайлы мәселе, ол туралы алтаистикадағы пікірлер. Ілік септігінің У-ҮІІІ ғасыр жазбаларында қолданылу ерекшелігі, оның қазіргі тілдегі керінісі. Ілік түлғасының генезисі (-дақ-дік, тақ-тік, -нікі-дікі-тікі жүрнақтарымен тектестігі), басқа септік жалғау-ларымен байланысы жайындағы мәселе (менің-ге, менің-де, менің-мен), ілік жалғауының ескі түлғасының жеке сөздер қүрамындағы кейбір "елі" қосымшалармен байланысы жайлы пікірлер. Ілік септі-гінің меншіктілікпен, тәуелділікпен байланысты даму зандылығы.

Барыс септік тұлғаларының Ү-УІІІ ғ., орта ғасыр (Қашқари) жаз-баларындағы әр түрлілігі, олардың арасында байқалатын кейбір ма-ғыналық дифференсация (гару-геру, -га-ге, йа-йе, -қа-ңа). Ескі қып-шақ тілі ескерткіштерінде кездесетін түлғалар, "Кодекс куманикустегі" мүнар (бүған), бармага формалары. Қазақ фольклоры тілінде барыс септік түлғаларының қолданылу ерекшеліктері. Барыс септіктің қол-данысының саралануы. Жеке сөздер қүрамында барыстың ескі түлға-сының сақталуы. Қазіргі түркі тілдеріндегі барыс жалғауының екі түрі. Оның себептері жайлы пікірлер. Барыс жалғауының генезисі, тарихи қүрамы.

Табыс септіктің ескі жазбалары тіліндегі екі түрлі тұлғасы (-г-г, -ыг-іг, -уг-уг және — и, -ын-ін, ун-ун). Ескі қыпшақ тіліндегі түлғасы. Қазіргі түркі тілінде бүл жалғаудың екі түрлі қалыптасуы. Ескі түркі тіліндегі табыс жалғауы г-ның барыс жалғауына, -ны, жалғауының ілік септікке негіз болуы жайлы пікірлер (Кийкбаев т.б.). Ескі түркі тілінде табыс жалғауының қолданылу ерекеліктері. Жатыс септік түлғасының түркі тілінде негізінен бірыңғай екендігі. У-УІІІ ғ. жазбалары тіліндегі варианттары (анта, анда) мен қодданы-лу ерекшелігі.

Шығыс септік түлғасының У-ҮІІІ жазбаларында сирек үшыра-суы, оның себебі жайлы пікірлер. Шығыс мәніңде жатыс жалғауы-ның қолданылуы кейде меңгеруші сөзге байланысты болып отыр-ғаңцығы. Орта ғасыр жазбаларында шығыс жалғауының ашық, қысаң дауыстылармен айтылатын варианттарының кездесуі. Орта ғасыр-ларда шығыс пен жатыс септіктер арасындағы диффуздық қолда-ныстың кездесуі, оның себептері. Шығыс септік түлғасының генезисі жайлы пікірлер (Рамстедт, Кононов).

Тарихи түрғыдан барыс, жатыс, шығыс жалғауларының генезистік бірлігі жайлы пікірлер.

Көмектес септіктің көне жазуларда - -н, -ын-ін, үн-үн түрінде екені. Қазіргі қазақ тіліндегі көмектес септік түлғасы тарихи жағынан үш түрлі түлғаның қызметі мен мөнін бойына жинаған түлға екендігі. Басқа түркі тіддерінде мүндай септіктің орнына шылаудың қолда-нылуы. Көмектес септігі білен шылауынан дамығандығы. Ескі құралдық септік қосымшасының қазақ тілінде кездесетін орындары. Септік жалғаулар қүрамындағы "белгілік" аффиксі туралы пікір. Ескі түркі тілінде кептік жалғаудың -лар аффиксінен басқа т қосымшасы барлығы, оның қолданылуы ерекшелігі. Кептік, екілік, қосарлық мән берген деп қаралатын —з/біз, сіз есімдерінің қүрамы-на да-қосымшасы жайлы М. Қашқаридың, С. Е. Маловтың, пікірлері. Қашқари корсететін —ен /ерен/ қосымшасы туралы. Тәуелдік жалғаулары тілдің ескі дәуірінде-ақ қалыптасқан түлғалар екендігі. Орхон-Енисей жазбаларындағы атамқа, анамқа, атасыга түлғалары. Тәуелдік жалғаулардың генезисі, қалыптасу жолдары туралы.

12-тақырып. Синтаксис.Синтаксистік құрылыстың даму ерекшеліктері.

Сөз тіркесінің дамуы.

Жоспар (қарастырылатын мәселелердің тізімі:


  1. Синтаксис.Синтаксистік құрылыстың даму ерекшеліктері.

  2. Сөз тіркесінің дамуы.

Синтаксистік қүрылыстың даму ерекшеліктері. Синтаксистік қүры-лыстағы тарихи өзгерістердің тілдің басқа салаларына әсері мен ықпалы. Синтаксистік байланыс төсілдерінің дамуы. Байланыс түрлерінің қалыптасуы. Қабысу — түркі тілдері тарихындағы бай-ланыстың ең ежелгі түрі екендігі. Байланыстың басқа түрлері (ма-тасу, меңгеру) байланыстырушы морфологиялық тәсілдердің қалып-тасуының жемісі екендігі. Етістіктердің меңгеруі және есімдердің меңгеруі. Соңғы түрдің тілдің синтаксистік жүйесінің даму нәтижесі екендігі, оның себептері.

Сөз тіркесінің дамуы. Ескі түркі тіліңдегі есімді тіркестердің қалып-тасқан түрлері және қүрамы (зат есім мен зат есім, сан мен зат есім, сын есім мен зат есім, т.б.), тіркесу тәсілдері. Кейінгі дәуірлерде есімді тіркестер аумағының үлғаюы. Изафеттік тіркестер, олардың түркі тілдеріндегі үш түрі. Изафеттің үш түрінің түркі тілдері даму-ының үш кезеңіне тәндігі. Предикативтік тіркестердің атрибуттық тіркестермен тарихи байланыстылығы. Етістіктердің дамуындағы ерекшеліктер, олардың көп салалығы. Меңгеруші сөз қүрамындағы семантика-грамматикалық өзгерістермен үштасып жататындығы. Қазіргі қазақ тіліндегі кейбір етістіктердің бірнеше септік жалғауын меңгеруі, оның себептері.

13- тақырып. Сөйлем құрамының дамуы. Жай сөйлемдердің түрлері.

Жоспар (қарастырылатын мәселелердің тізімі:



  1. Сөйлем құрамының дамуы.

  2. Жай сөйлемдердің түрлері.

Сөйлем құрамының дамуы. Түркі тіліндегі сөйлем номинативті екендігі, оның тарихы себептері. Сөйлем баяндауышы — сейлемді үйымдастырушы мүше. Есім баяндауыштардың тарихи қүрамы мен түрлері, дамуы. Сейлемдегі сездердің орын тәртібінің қалыптасуы. Сөздердің орын тәртібінің қалыптасуына сойлеу тілінің, поэзиялық үлгілер тілінің ықпалы. Ескі түркі тіліндегі жай сойлемдердің түрлері, олардың қүрылым-дық ерекшеліктері. Қазіргі қазақ тіліндегі сондай құбылыспен ұқсас-тығы мен өзгешеліктері. Қазақ тілі синтаксисінің коне заманғы дамутарихында негізінен ауызекі тіл мен фольклорлық шығармаларға тән аз сөзді, қарапайым сөйлемдердің басым болғандығы, ХҮШ-ХІХ ғасырлардағы жазба нүсқалар мен іс қағаздарында, мерзімді баспа-сөзде шүбалаңқы сөйлемдердің кездесе бастағаны.

Жай сөйлемдердің ескі түркі тіліндегі түрлері, құрылымдық ерекшеліктері. Қазақ тілі синтаксисінің көне заманғы даму тарихында негізінен ауызекі тіл мен фольклорлық шығармаларға тән аз сөзді, қарапайым сөйлемдердің басым болғандығы, ХҮІІІ-ХІХ ғғ. Жазба нұсқалары мен іс-қағаздарында, мерзімді баспасөзде шұбалаңқы сөздердің кездесе бастағандығы.

Оқшауланған мүшелердің қалыптасуы. Оқшау сөздердің жеке түрлерінің қалыптасуы. Бұл процестің сөйлем құрылысының дамуымен, жазба тіл құрамындағы жіктеліспен ұштасып жататындығы.

Жай сөйлем құрамы мен кұрылысына қарай бірнеше түрге бөлінеді. Сөйлемде түрлаусыз мүшелердің болу, болмауына қарай жалаң және жайылма сөйлем болып бөлінеді. Тұрлаусыз мүшелері жоқ, тек бастауыш пен баяндауыштан құралған сөйлемді жалан, сөйлем дейді де, тұрлаулы мүшелермен қатар тұрлаусыз мүшелер де бар сөйлемді жайылма сөйлем дейді. Мысалы: Олжабек сасыңқырап қалды. Олжабек үндемеді. Бұлар баяғы жалқау жігіттің иегінің астында келеді (Мұст.) деген үш сөйлемнің алдыңғы екеуі тек бастауыш пен баяндауыштан құралған: Кім сасыңқырап қалды?— Олжабек — бастауыш, Олжабек не істеді? (қайтті?) сасыңқырап қалды — күрделі баяндауыш; кім үндемеді?— Олжабек — бастауыш. Олжабек не істеді?— үндемеді — баяндауыш. Бұлар — жалаң сөйлемдер. Үшінші сөйлем бастауыш пен баяндауыштан басқа тұрлаусыз мүшелерден де құралган: Кім келеді?— бұлар — бастауыш, бұлар не істеді?— келеді — баяндауыш; қайда келеді?— иегінің астында — мекен пысықтауыш, кімнің иегінің астында?— жігіттің — анықтауыш, қандай жігіттің?— жалқау — анықтауыш, қай жігіттің? баяғы — анықтауыш. Сөйтіп, бұл сөйлемде бастауыш (бұлар) пен баяндауыштан (келеді) басқа пысықтауыш (иегінің астында), анықтауыштар (жігіттің, жалқау, баяғы) да бар, сондықтан ол жайылма сөйлем болып табылады.


Сөйлемде бастауыштың болу, болмауына қарай жақты және жақсыз сөйлем болып бөлінеді. Бастауышы бар, кейде айтылмай тұрса да, бастауышын баяндауышы арқылы табуға болатын жай сөйлем түрін жақты сөйлем дейді де, бастауышы мүлде жоқ және баяндауышы арқылы бастауышын табуға болмайтын, баяндауыштың езі ғана сол сөйлемге ұйытқы болатын жай сөйлем түрін жақсыз сөйлем дейді. Мысалы: Тіпті ересек адамша сөйлеп қапты. Баланың бұл — ерте әзірлеген жауабы еді. (М. Әуезов). Кім айыпты екеніне әлі көзім жете қойған жоқ. (Ғ. Мүсірепов). Бірінші сөйлемнің баяндауышы — сөйлеп қапты (не істеді?), бастауышы жок, бірақ оны табуға болады: кім сөйлеп қапты?— ол, яғни бала, ол екінші сөйлемнен көрініп тұр. Екінші сөйлемнің баяндауышы — жауабы еді (бұл — не?), бастауышы — бұл (не жауабы еді?). Сондықтан бұлар — бастауышы бар я жоқ болса да, баяндауышы арқылы табуға болатын жақты сөйлемдер. Ал үшінші сөйлемнің баяндауышы (қайтті?)— көзім жете қойған жоқ, бұл — фразалық (идиомдық) тіркес, сондықтан сөйлемде бір ғана мүше қызметін атқарады: көзім деген сөзді бір бөлек, жете қойған жоқ дегенді бір бөлек талдауға болмайды. Бұл сөйлемнің бастауышы жоқ, оны табуға да болмайды. Сондықтан бұл — жақсыз сөйлем.
Жақсыз сөйлемнің баяндауыштары мынадай тұлғада келеді. 1) -қы, -кі, -ғы, -гі жұрнақты қалау рай етістікке бол көмекші етістігі тіркесіп келеді: айтқысы келді, барғым келмейді т. б.
2) түйық етістікке керек, жөн, мүмкін, тиіс сияқты сөздер тіркесіп келеді: баруы керек, сөйлеуім мүмкін, айтуы тиіс т. б.
3) -ып, -іп, -п жұрнақты көсемшеге бол (көбіне болма тәрізді болымсыз түрінде) көмекші етістігі тіркесіп келеді: айтып болмайды, ұғып болмайды т. б.
4) Баяндауыш кұрамында бастауыш тұлғалы сөзі бар, бірақ сөйлем мүшелеріне жіктеуге келмейтін тұрақты тіркестерден болады: шек-сілесі қатты, шарасы қалмады, тас-талқаны шықты, мойнына су құйылды т. б.
Сөйлемде ойға катысты айтылуға тиісті мүшелері түгел жай сөйлемнің түрін толымды сөйлем дейді де, айтылуға тиісті тұрлаулы я тұрлаусыз мүшенің бірі түсіп қалған жай сөйлемнін түрін толымсыз сөйлем дейді. Мысалы, Кәлен бір ытқып сыртқа шықты. Купі сыртынан қайыс белбеуін буып алды (Ә. Нұрпейісов). Көзінен жасы ыршып кетті. (С. Сейфуллин) деген үш сөйлемнің алдыңғысы — толымды сөйлем, өйткені оны сөйлем етіп тұрған баяндауышы (не істеді?— шықты) да, бастауышы (кім шықты?— Кәлен) да бар және сөйлем білдіретін ойға қатысты пысықтауыш (қайда шықты?— сыртқа және қалай шықты — бір ытқып) та жұмсалған.
Сондықтан бұл — толымды сөйлем. Екінші сөйлемде баяндауыштың (не істеді?— буып алды)иесі бастауыш жоқ, сөйлемде түсіп қалган, бірақ оны табуга болады: кім буып алды?— ол (Кәлен). Үшінші сөйлемде көзінен сөзінің анықтауышы (кімнің көзінен?) түсіп калған. Сондықтан екінші, үшінші, сөйлемдер толымсыз сөйлемдер деп танылады.


14- тақырып. Оқшау сөздердің құрамы мен түрлерінің дамуы.

Жоспар (қарастырылатын мәселелердің тізімі:



  1. Оқшау сөздер туралы жалпы түсінік.

  2. Оқшау сөздердің құрамы мен түрлерінің дамуы.

Сөйлемде басқа сөздермен грамматикалық байланысқа түспей, тек айтылатын ойға қатысы бар сөздер кездеседі. Олар сөйлем мүшесі бола алмайды, себебі басқа сөздермен грамматикалық байланысқа түспейді. Олар — қаратпа сөз, қыстырма сөз және одағай сөз.
Қаратпа сөз сөйлемде тыңдаушысының ойға назарын аудару үшін қолданылады, сондықтан ол адамға байланысты немесе кейде көркемдік үшін адам мәніндегі жанды-жансыз ұғым атаулары да болып келеді. Мысалы: Тыңда, дала, Жамбылды. Сөйлемде дала сөзі — қаратпа сөз, мағыналы сөз болса да, сөйлем мүшесі бола алмайды, өйткені бірде-бір сөзбен грамматикалық байланысқа түспеген. Дала Жамбылды деген сөздердің арасында грамматикалық байланыс жоқ екені белгілі. Тыңда, дала, дегенде де грамматикалық байланыс жоқ: дала 3-жақтағы зат есім, тыңда — бұйрық райдың 2-жағында айтылған етістік, тыңда дегеннің грамматикалық байланысы сен тыңда және Жамбылды тыңда.
Қаратпа сөз сөйлемнің басында келсе, одан кейін үтір қойылады, ортасында келсе екі жағынан, соңында келсе, алдына үтір қойылады. Қаратпа сөз ерекше қарқынмен, көтеріңкі дауыспен айтылса, одан кейін леп белгісі қойылады.
Қыстарма сөздер сөйлеушінің айтылған пікірге әр түрлі көзқарасын білдіреді: қуанышты, өкінішті, сенімді, өтінішті, мақұлдауды, ой иесін көрсетіп, сөйлемнің мағыналылығын, бейнелілігін арттырады. Ал, сөйлем құрамына енуі пікірді жинақты, орамды, дәл түсіндіруге жәрдем етеді. Қыстырма сөздер жеке сөздермен де, сөз тізбегімен де, тіпті сөйлеммен де айтылады.
Қыстырма сөздер сөйлем ішінде үтірмен және кейде сөйлем күйінде келгенде жақшамен бөлініп, оқшауланады. Мысалы: Шынында, бұл — ойланатын жұмыс екені рас (Ғ. Мұстафин). Кім біледі, бұдан кетсе, Әбдірахман Шұғаны мәңгі көре алмас (Б. Майлин). Рас, менің байқауымша, сіздің халық — ақын халық (М. Әуезов.)

Одағай сөз. Оқшау сөздердің бір түрі — одағай сөздер айтушының көңіл күйін, сан түрлі сезімін, эмоциясын білдіру үшін қолданылады.


Одағайлар қалыпты баяу дауыспен айтылғанда, жазғанда одан кейін үтір қойылады, ал көтеріңкі дауыспен айтылса, леп белгісі койылады. Мысалы: Шіркін, ақын болсаң, осындай бол!— деді (М. Әуезов). Е, бәрекелді, шыныңды айттың ғой! (Г. Мүсірепов). Әй, әттеген-ай!— деп, еріксіз қамыққанын өзі де білмей, үйіне қарап аяңдады. Оқтын-оқтын күрсініп: аһ!— дегенде, жүрегі қарс айырылады. (Б. Мұқаев). О, мерейлерің үстем халайық!— деді ортадағы топтың алдында келе жатқан дембелше бойлы қара жігіт (Ә. Әбішев).


15- тақырып. Құрмалас сөйлемдердің жеке топтарының дамуында жазба тілдің рөлі.

Жоспар (қарастырылатын мәселелердің тізімі:



  1. Құрмалас сөйлем.

  2. Құрмалас сөйлемдердің жеке топтарының дамуында жазба тілдің

рөлі.

7. Тәжірибешілік сабақтардың мазмұны, сағат көлемі
1-тақырып. Тілдің тарихын зерттеудің көздері. Қазақ тілінің қалыптасу кезендері жайлы мәселе.

Жоспар (қарастырылатын мәселелердің тізімі):

  1. Тілдің тарихын зерттеудің көздері.

  2. Қазақ тілінің қалыптасу кезендері жайлы мәселе.

Пайдаланатын әдебиет: [3],[5], [8], [9].
2-тақырып. Лексика. Қазақ лексикасының көнетүркілік негізі.

Жоспар (қарастырылатын мәселелердің тізімі):

  1. Қазақтың халық тілінің қалыптасу дәуірлеріндегі тілдік тарихи

ескерткіштер

  1. Тұрақты сөз тіркестерінің (идиома, фраза) қалыптасу тарихы.

Пайдаланатын әдебиет: [3],[5], [8], [9].

3-тақырып. Өлі түбірлердің пайда болуы, лексика тарихының этимологиямен байланысы.

Жоспар (қарастырылатын мәселелердің тізімі):

  1. Тілдің қазіргі морфологиялық құрылымы

  2. Дара қосымшалардың қалыптасуы

  3. Күрделі қосымшалардың қалыптасуы

Пайдаланатын әдебиет: [3],[5], [8], [9].
4- тақырып. Басқа тілден енген сөздерлің сипаты. Кірме сөздердің лексика,грамматика, фонетиканы дамытуға әсері және қазақ тілінде грам-матикалық, семантикалық, дыбыстық жағынан игерілу сипаты.

Жоспар (қарастырылатын мәселелердің тізімі):

1.Басқа тілден енген сөздерлің сипаты.

2. Кірме сөздердің лексика, грамматика, фонетиканы дамытуға әсері

және қазақ тілінде грамматикалық, семантикалық, дыбыстық жағынан игерілу сипаты.

Пайдаланатын әдебиет: [3],[5], [8], [9].
5- тақырып. Сөз мағынасындағы өзгеріс. Тұрақты сөз тіркестерінің қалыптасу тарихы. Лексиканың толығу жолдары.

Жоспар (қарастырылатын мәселелердің тізімі:)

1.Сөз мағынасындағы өзгеріс.

2.Тұрақты сөз тіркестерінің қалыптасу тарихы.

3. Лексиканың толығу жолдары.

Пайдаланатын әдебиет: [3],[5], [8], [10].


6- тақырып. Фонетика.Түркі негіз тіліндегі дауысты дыбыстар жүйесі. Дифтонгтар, жеке дауыстылардың дамуындағы ерекшеліктер.

Жоспар (қарастырылатын мәселелердің тізімі:)

1.Түркі негіз тіліндегі дауысты дыбыстар жүйесі.

2. Дифтонгтар, жеке дауыстылардың дамуындағы ерекшеліктер.

Пайдаланатын әдебиет: [3],[5], [8], [11].
7- тақырып. Дауыссыз дыбыстар. Ескі түркі тілі дауыссыздар жүйесі, оның қазіргі қазақ тіліндегі көрінісі.

Жоспар (қарастырылатын мәселелердің тізімі:)

1.Дауыссыз дыбыстар.

2.Ескі түркі тілі дауыссыздар жүйесі, оның қазіргі қазақ тіліндегі көрінісі.

Пайдаланатын әдебиет: [3],[5], [8], [9].
8- тақырып. Жеке дауыссыздардың қалыптасуындағы ерекшеліктер.

Жоспар (қарастырылатын мәселелердің тізімі:)

1.Анлаут позициясында қолданылатын дауыссыздар

2. Интервокал позициясындағы дауыссыздар

3. Сингармонизм, ассимиляция

Пайдаланатын әдебиет: [3],[5], [8], [12].



9- тақырып. Морфология. Морфологиялық құрылыстың дамуында ұшырасатын тілдік процестер, олардың сөздің морфологиялық құрамына әсері.

Жоспар (қарастырылатын мәселелердің тізімі:)

1.Морфология

2.Морфологиялық құрылыстың дамуында ұшырасатын тілдік

процестер

Пайдаланатын әдебиет: [3],[5], [8], [9].


10- тақырып. Сөз түбірінің дамуы. Қосымшалар. Сөз жасаудың қалыптасқан тәсілдері.

Жоспар (қарастырылатын мәселелердің тізімі:

1.Сөз түбірінің дамуы. Қосымшалар.

2.Сөз жасаудың қалыптасқан тәсілдері.

Пайдаланатын әдебиет: [3],[5], [8], [9].
11- тақырып. Сөз таптарының шығуы мен қалыптасуы. Септеу категориясының дамуы.

Жоспар (қарастырылатын мәселелердің тізімі:

1.Сөз таптарының шығуы мен қалыптасуы

2.Септеу категориясының дамуы.

Пайдаланатын әдебиет: [3],[5], [8], [9].
12- тақырып. Синтаксис.Синтаксистік құрылыстың даму ерекшеліктері.

Сөз тіркесінің дамуы.

Жоспар (қарастырылатын мәселелердің тізімі:

1.Синтаксис.Синтаксистік құрылыстың даму ерекшеліктері.

2.Сөз тіркесінің дамуы.

Пайдаланатын әдебиет: [3],[5], [8], [13].


13- тақырып. Сөйлем құрамының дамуы. Жай сөйлемдердің түрлері.

Жоспар (қарастырылатын мәселелердің тізімі:

1.Сөйлем құрамының дамуы.

2.Жай сөйлемдердің түрлері..

Пайдаланатын әдебиет: [3],[5], [7], [9].
14- тақырып. Оқшау сөздердің құрамы мен түрлерінің дамуы.

Жоспар (қарастырылатын мәселелердің тізімі:

1.Оқшау сөздер туралы жалпы түсінік.

2.Оқшау сөздердің құрамы мен түрлерінің дамуы.



Пайдаланатын әдебиет: [3],[5], [8], [14].
15- тақырып. Құрмалас сөйлемдердің жеке топтарының дамуында жазба тілдің рөлі.

Жоспар (қарастырылатын мәселелердің тізімі:

1.Құрмалас сөйлем.

2.Құрмалас сөйлемдердің жеке топтарының дамуында жазба тілдің

рөлі.

Пайдаланатын әдебиет: [3],[5], [8], [15].



8. Өздік жұмыс тапсырмалары

1. Орхон-Енисей, Селенге, талас ескерткіштерімен, олардың тілімен, ондағы көне формалармен танысу.

Ұсынылатын әдебиет: [9], 1-16 бет, [12], 1-55 беттер, [14] 1-120 беттер.

2. М.Қашқаридің сөздігіндегі лексиканы семантикалық топтарға, грамматикалық кластарға бөліп, ажыратқызу.

Ұсынылатын әдебиет: [3], 1-100 беттер; [12], 1-96 беттер.

3. Ескі түркі жазба ескерткіштері туралы зерттеу еңбектерден баяндама, реферат жазғызу.

Ұсынылатын әдебиет: [7], 1-85 беттер; [11], 1-44 беттер, [14], 50-72 беттер.

4. Ертерек кезде қалған текстермен, бұрынғы түркологтар жинап бастырған ауыз әдебиетінің үлгілері мен және ақындардың шығармаларымен таныстыру, олардың тіліндегі көне тұлғаларды талдату.

Ұсынылатын әдебиет: [8], 20-68 бет, [16], 1-27 бет.

5. Тілдік тарихи ескерткіштерге және басқа түркі тілдерінң материалдарына сүйене отырып, түркі тілдеріне ортақ лексикамен таныстыру.

Ұсынылатын әдебиет: [13], 80-102 бет.
Курстық жұмыстардың тақырыптары.


  1. Көне түркі жазбаларындағы дауысты дыбыстар жүйесі.

  2. Көне түркі мұралары мен қазақ тіліндегі дауыссыз дыбыстар.

  3. Көне түркі жазба мұраларындағы бір буынды сөздердің мағыналары.

  4. Көне түркі мұраларындағы сөз таптарының жіктелу сипаты.

  5. Дыбыстық өзгерістердің тарихилығы.

  6. Сөз мағыналарының тарихи дамуы.

  7. Сөзжасамдық процестің тарихи сипаты.

  8. Сын есімнің дамуы.

  9. Сан есімнің таңбалық сипаты.

  10. Есімдіктің жіктелуі.

  11. Қашқари сөздігіндегі грамматикалық категориялардың берілу жүйесі.

  12. Қашқари сөздігіндегі кісі аттары.

  13. Баласағұни шығармасының тілі.

  14. А.Иассауи шығармасының тілі.

  15. «Кодекс –Куманикус» шығармасының тілі.


9. СӨЖМ кеңестерінің кестесі





Сабақ түрлері

дүйсенбі

сейсенбі

сәрсенбі

бейсенбі

жұма

сенбі

1.

Дәріс бойынша кеңестер







10.00

11.00











2.

Тәжірибелік сабақтар бойынша кеңестер













12.00

13.00





3.

МӨЖ бойынша кеңестер

11.00

12.00

















4.

Талдау бойынша кеңестер
















10.00

11.00


5.

Тест сұрақтары бойынша кеңестер
















11.00

12.00


Каталог: arm -> upload -> umk
umk -> Жұмыс бағдарламасы қазақстан тарихының тарихнамасы пәні бойынша 050203-Тарих мамандығының студенттеріне арналған
umk -> Программа дисциплины Форма для студентов ф со пгу 18. 2/07
umk -> Жұмыс бағдарламасы шет елдер тарихының тарихнамасы пәні бойынша 050203-Тарих мамандығының студенттеріне арналған Павлодар
umk -> АќША, несие, банктер
umk -> Жұмыс оқу бағдарламасының титулдық парағы
umk -> Web-технологияныњ ±ѓымдары
umk -> Программа дисциплины для студентов
umk -> Ф со пгу 18. 2/05 Қазақстан Республикасының Білім және ғылым министрлігі
umk -> Јдістемелік нўсќаулыќ


Достарыңызбен бөлісу:
1   2   3   4   5   6


©kzref.org 2019
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет