Примерная основная образовательная программа образовательного учреждения



жүктеу 7.47 Mb.
бет20/48
Дата21.04.2019
өлшемі7.47 Mb.
түріРабочая программа
1   ...   16   17   18   19   20   21   22   23   ...   48

Способы передачи чужой речи.

Синтаксический анализ простого и сложного предложения.

Понятие текста, основные признаки текста (членимость, смысловая цельность, связность, завершенность). Внутритекстовые средства связи.

Основные синтаксические нормы современного русского литературного языка (нормы употребления однородных членов в составе простого предложения, нормы построения сложносочиненного предложения; нормы построения сложноподчиненного предложения; место придаточного определительного в сложноподчиненном предложении; построение сложноподчиненного предложения с придаточным изъяснительным, присоединенным к главной части союзом «чтобы», союзными словами «какой», «который»; нормы построения бессоюзного предложения; нормы построения предложений с прямой и косвенной речью (цитирование в предложении с косвенной речью и др.).

Применение знаний по синтаксису в практике правописания.

Правописание: орфография и пунктуация

Орфография. Понятие орфограммы. Правописание гласных и согласных в составе морфем и на стыке морфем. Правописание Ъ и Ь. Слитные, дефисные и раздельные написания. Прописная и строчная буквы. Перенос слов. Соблюдение основных орфографических норм.

Пунктуация. Знаки препинания и их функции. Одиночные и парные знаки препинания. Знаки препинания в конце предложения, в простом и сложном предложениях, при прямой речи и цитировании, в диалоге. Сочетание знаков препинания. Соблюдение основных пунктуационных норм.

Орфографический анализ слова и пунктуационный анализ предложения.
2.2.2.2. Литература

Цели и задачи литературного образования

Литература – учебный предмет, освоение содержания которого направлено:

на последовательное формирование читательской культуры через приобщение к чтению художественной литературы;

на освоение общекультурных навыков чтения, восприятия художественного языка и понимания художественного смысла литературных произведений;

на развитие эмоциональной сферы личности, образного, ассоциативного и логического мышления;

на овладение базовым филологическим инструментарием, способствующим более глубокому эмоциональному переживанию и интеллектуальному осмыслению художественного текста;

на формирование потребности и способности выражения себя в слове.

В цели предмета «Литература» входит передача от поколения к поколению нравственных и эстетических традиций русской и мировой культуры, что способствует формированию и воспитанию личности.

Знакомство с фольклорными и литературными произведениями разных времен и народов, их обсуждение, анализ и интерпретация предоставляют обучающимся возможность эстетического и этического самоопределения, приобщают их к миру многообразных идей и представлений, выработанных человечеством, способствуют формированию гражданской позиции и национально-культурной идентичности (способности осознанного отнесения себя к родной культуре), а также умению воспринимать родную культуру в контексте мировой.

Стратегическаяцельизучениялитературы на этапе основного общего образования – формирование потребности в качественном чтении, культуры читательского восприятия и понимания литературных текстов, что предполагает постижение художественной литературы как вида искусства, целенаправленное развитие способности обучающегося к адекватному восприятию и пониманию смысла различных литературных произведений и самостоятельному истолкованию прочитанного в устной и письменной форме.В опыте чтения, осмысления, говорения о литературе у обучающихся последовательно развивается умение пользоваться литературным языком как инструментом для выражения собственных мыслей и ощущений, воспитывается потребность в осмыслении прочитанного, формируется художественный вкус.

Изучение литературы в основной школе (5-9 классы) закладывает необходимый фундамент для достижения перечисленных целей.

Объект изучения в учебном процессе − литературное произведение в его жанрово-родовой и историко-культурной специфике. Постижение произведения происходит в процессе системной деятельности школьников, как организуемой педагогом, так и самостоятельной, направленной на освоение навыков культуры чтения (вслух, про себя, по ролям; чтения аналитического, выборочного, комментированного, сопоставительного и др.) и базовых навыков творческого и академического письма, последовательно формирующихся на уроках литературы.

Изучение литературы в школе решает следующие образовательные задачи:

осознание коммуникативно-эстетических возможностей языка на основе изучения выдающихся произведений русской литературы, литературы своего народа, мировой литературы;

формирование и развитие представлений о литературном произведении как о художественном мире, особым образом построенном автором;

овладение процедурами смыслового и эстетического анализа текста на основе понимания принципиальных отличий художественного текста от научного, делового, публицистического и т. п.;

формирование умений воспринимать, анализировать, критически оценивать и интерпретировать прочитанное, осознавать художественную картину жизни, отраженную в литературном произведении, на уровне не только эмоционального восприятия, но и интеллектуального осмысления, ответственного отношения к разнообразным художественным смыслам;

формирование отношения к литературе как к особому способу познания жизни;

воспитание у читателя культуры выражения собственной позиции, способности аргументировать свое мнение и оформлять его словесно в устных и письменных высказываниях разных жанров, создавать развернутые высказывания творческого, аналитического и интерпретирующего характера;

воспитание культуры понимания «чужой» позиции, а также уважительного отношения к ценностям других людей, к культуре других эпох и народов; развитие способности понимать литературные художественные произведения, отражающие разные этнокультурные традиции;

воспитание квалифицированного читателя со сформированным эстетическим вкусом;

формирование отношения к литературе как к одной из основных культурных ценностей народа;

обеспечение через чтение и изучение классической и современной литературы культурной самоидентификации;

осознание значимости чтения и изучения литературы для своего дальнейшего развития;

формирование у школьника стремления сознательно планировать свое досуговое чтение.

В процессе обучения в основной школе эти задачи решаются постепенно, последовательно и постоянно; их решение продолжается и в старшей школе; на всех этапах обучения создаются условия для осознания обучающимися непрерывности процесса литературного образования и необходимости его продолжения и за пределами школы.

Примерная программа по литературе строится с учетом:

лучших традиций отечественной методики преподавания литературы, заложенных трудами В.И.Водовозова, А.Д. Алферова, В.Я.Стоюнина, В.П.Острогорского, Л.И.Поливанова, В.В.Голубкова, Н.М.Соколова, М.А.Рыбниковой, И.С.Збарского, В.Г.Маранцмана, З.Н.Новлянской и др.;

традиций изучения конкретных произведений (прежде всего русской и зарубежной классики), сложившихся в школьной практике;

традиций научного анализа, атакже художественной интерпретации средствами литературы и других видов искусств литературныхпроизведений, входящих в национальный литературный канон (то есть образующихсовокупность наиболее авторитетных для национальной традиции писательских имен, корпусов их творчества и их отдельных произведений);

необходимой вариативности авторской / рабочей программы по литературе при сохранении обязательных базовых элементов содержания предмета;

соответствия рекомендуемых к изучению литературных произведений возрастным и психологическим особенностям обучающихся;

требований современного культурно-исторического контекста к изучению классической литературы;

минимального количества учебного времени, отведенного на изучение литературы согласно действующему ФГОС и Базисному учебному плану.

Примерная программа предоставляет автору рабочей программы свободу в распределении материала по годам обучения и четвертям, в выстраивании собственной логики его компоновки. Программа построена как своего рода «конструктор», из общих блоков которого можно собирать собственную конструкцию. Общность инвариантных разделов программы обеспечит преемственность в изучении литературы и единство обязательного содержания программы во всех образовательных учреждениях, возможности компоновки – необходимую вариативность.

В соответствии с действующим Федеральным законом «Об образовании в Российской Федерации» образовательные программы самостоятельно разрабатываются и утверждаются организацией, осуществляющей образовательную деятельность. Это значит, что учитель имеет возможность строить образовательный процесс разными способами: может выбрать УМК и следовать ему, может при необходимости откорректировать программу выбранного УМК и, наконец, опираясь на ФГОС и примерную программу, может разработать собственную рабочую программу в соответствии с локальными нормативными правовыми актами образовательной организации. Учитель имеет право опираться на какую-то одну линию учебников, использовать несколько учебников или учебных пособий. Законодательство требует соответствия разработанной программы Федеральному государственному образовательному стандарту и учета положений данной примерной образовательной программы.

Содержание программы по литературе включает в себя указание литературных произведений и их авторов. Помимо этого в программе присутствуют единицы более высокого порядка (жанрово-тематические объединения произведений; группы авторов, обзоры). Отдельно вынесен список теоретических понятий, подлежащих освоению в основной школе.

Рабочая программа учебного курса строится на произведениях из трех списков: А, В и С (см. таблицу ниже). Эти три списка равноправны по статусу (то есть произведения всех списков должны быть обязательно представлены в рабочих программах).

Список А представляет собой перечень конкретных произведений (например: А.С.Пушкин «Евгений Онегин», Н.В.Гоголь «Мертвые души» и т.д.). В этот список попадают «ключевые» произведения литературы, предназначенные для обязательного изучения. Вариативной части в спискеА нет.

Список В представляет собой перечень авторов, изучение которых обязательно в школе. Список содержит также примеры тех произведений, которые могут изучаться – конкретное произведение каждого автора выбирается составителем программы. Перечень произведений названных в списке В авторов является ориентировочным (он предопределен традицией изучения в школе, жанром, разработанностью методических подходов и т.п.) и может быть дополнен составителями программ УМК и рабочих программ. Минимальное количество произведений, обязательных для изучения, указано, например: А.Блок. 1стихотворение; М.Булгаков. 1 повесть. В программы включаются произведения всех указанных в спискеВ авторов. Единство списков в разных рабочих программах скрепляется в спискеВ фигурой автора.

Список Спредставляет собой перечень литературных явлений, выделенных по определенному принципу (тематическому, хронологическому, жанровому и т.п.). Конкретного автора и произведение, на материале которого может быть изучено данное литературное явление, выбирает составитель программы.Минимальное количество произведений указано, например: поэзия пушкинской эпохи: К.Н.Батюшков, А.А.Дельвиг, Н.М.Языков, Е.А.Баратынский (2-3 стихотворения на выбор). В программах указываются произведения писателей всех групп авторов из списка С. Этот жанрово-тематический список строится вокруг важных смысловых точек литературного процесса, знакомство с которыми для учеников в школе обязательно. Единство рабочих программ скрепляется в спискеС проблемно-тематическими и жанровыми блоками; вариативность касается наполнения этих блоков, тоже во многом предопределенного традицией изучения в школе, разработанностью методических подходов и пр.





А

В

С

РУССКАЯ ЛИТЕРАТУРА

«Слово о полку Игореве» (к. XII в.) - 9 класс

Древнерусская литера- тура – 1-2 произведения на выбор, например:

«Поучение» Владимира Мономаха» (7кл.),

«Повесть о Петре и Февронии Муромских» (7 кл.), сыне Щетиннникове», Из повести временных лет «Подвиг отрока –киевлянина и хитрость воеводы Претича (5 кл.), «Сказание о белгородском киселе»(6 кл.) «Житие Александра Невского»(фрагменты) 8 кл, «Шемякин суд» (8кл.)


Русский фольклор: сказки, былины, загадки, пословицы, поговорки, песня и др. (10 произведений разных жанров, 5-7 кл.).

(Детский фольклор) 5 кл.

Сказки: «Иван Крестьянский сын», «Журавль и цапля», «Царевна - лягушка», «Солдатская шинель»

6-7 кл. «Пословицы и поговорки», 7 кл. былины: «Вольга и Микула Селянинович», «Илья Муромец и Соловей – разбойник», «Садко», «Калевала» - карело-финский мифологический эпос.



М.В. Ломоносов – 1 сти- хотворение по выбору, например: 5 кл.»Случились вместе два два Астронома в пиру…»,

7 кл. «К статуе Петра

Великого…». «Вечернее

размышление Божие Величии при случае великого северного сияния» (1743),

«Ода на день восше-

ствия «на Всероссийский

престол Ея Величества

Государыни Императрицы Елисаветы Петровны

1747 года» и др. (7,9 кл.)



Д.И. Фонвизин «Недоросль»

(1778 – 1782) (8 кл.)



Г.Р. Державин – 1-2 сти-

хотворения по выбору,

например:

«Властителям и судиям», «Памятник» (1795) и др. (9кл.), 7 кл. «Река времен в своем стремлении…», «На птичку…», «Признание».

И.А. Крылов – 3 басни по

выбору, например:

5 кл. - «Свинья под дубом» (не позднее 1823) «Ворона и лисица», «Волк на псарне», 6 кл. – «Листы и корни», «Ларчик», «Осел и соловей», 8 кл. - «Обоз», «Лягушки просящие царя».





Н.М. Карамзин «Бедная Ли-

за» (1792) (9 кл.)



А.С. Грибоедов «Горе от ума»

(1821 – 1824) (9 кл.)



В.А. Жуковский - 1-2

баллады по выбору,

например: 9 кл. «Светлана», 5 кл. -«Кубок»,сказка «Спящая царевна», «Лесной царь» (1818); 1-2 элегии по выбору, например: «Невы-

разимое» (1819), «Море»

(1822) и др. (9 кл.)





А.С. Пушкин «Евгений Оне-

гин» (1823 —1831) (9 кл.),

«Дубровский» (1832 — 1833)

(6 кл), «Капитанская дочка»

(1832 —1836) (8 кл.).

Стихотворения: «К Чаадаеву» (9кл.). («Любви, надежды, тихой славы…» (1818),

7 кл. «Песнь о вещем Олеге»(1822). 8 кл. «К», («Я помню чудное мгновенье…») (1825), 6 кл., «Зимний вечер» (1825), 9 кл. «Пророк» (1826),

«Я вас любил: любовь еще, быть может…» (1829) 9 кл, ,

«Зимнее утро» (1829) 6 кл., «Я памятник себе воздвиг

нерукотворный…»(1836) -9 кл.



А.С. Пушкин - 10 стихо-

творений различной те-

матики, представляющих

разные периоды творче-

ства – по выбору, входят

в программу каждого

класса, например:

9 кл. -«Деревня» (1819),

«К морю» (1824), 8 кл. - «19 октября» («Роняет лес багряный свой убор…») (1825), 6 кл. - «Зимняя дорога» (1826), «И.И. Пущину»(1826), 5 кл.- «Няне» (1826), 9 кл.- «Анчар» (1828), «На холмах Грузии лежит ночная мгла…» (1829),

«Поэту» (1830), «Бесы» (1830)

8 кл.- «Туча» (1835)

9 кл - «Маленькие трагедии» (1830) 1-2 по выбору, например: «Моцарт и Сальери»,

7 кл. - «Повести Белкина» (1830) - 2-3 по выбору, например: «Станцион ный смотритель», «Ме- тель», 6 кл.- «Выстрел», «Барышня Крестьянка»

Поэмы –1 по выбору, например: «Руслан и Людмила» (отрывок 5 кл.) (1818—1820),

9 кл.-«Цыганы»(1824), 7 кл - «Полтава»(1828),

7 кл.- «Медный всадник» (1833) (Вступление), «Борис Годунов» (сцена в чудовом моностыре).

Сказки – 1 по выбору, например: «Сказка о мертвой царевне и о семи богатырях» (5 кл.)


Поэзия пушкинской эпохи,

например:

К.Н. Батюшков, А.А.

Дельвиг, Н.М. Языков,

Е.А. Баратынский(2-3 сти-

хотворения по выбору, 5-

9 кл.)


М.Ю. Лермонтов «Герой нашего времени» (1838 — 1840). (9 кл.)

Стихотворения: 9 кл - «Парус» (1832), «Смерть Поэта» (1837),

5 кл.- «Бородино» (1837),

6 кл. - «Узник» (1837), «Тучи» (1840), «Утес» (1841)




М.Ю. Лермонтов - 10 стихотворений по выбо- ру, входят в программу каждого класса, напри- мер:

7 кл. - «Ангел» (1831),

9 кл. «Дума» (1838),

6 кл. - «Три пальмы»

(1838), «Молитва» («В минуту жизни труд- ную…») (1839),

9 кл.«И скуч- но и грустно» (1840),

«Молитва» («Я, Матерь Божия, ныне с молит- вою...») (1840),

7 кл. -«Когда волнуется желтеющая нива…» (1840),

9 кл - «Нет, не тебя так пылко я люблю…» (1841), «Родина» (1841),

«Пророк» (1841),

6 кл. - «Листок» (1841),

9 кл – «Нет, я не Байрон, я другой», «Нищий», «Расстались мы под твой портрет.

Поэмы

7 кл. 1-2 по выбору, например: «Песня про царя Ивана Васильевича, молодого опричника и удалого купца Калашникова» (1837),



8 кл. - «Мцыри»(1839) и др.


Литературные сказки XIX-

ХХ века, например:

А. Погорельский 5 кл. «Черная курица, или Подземные жители», В.Ф.

В.М.Гаршин «Attalea Prin

Одоевский, С.Г. Писахов, Б.В. Шергин, А.М. Реми- зов, Ю.К. Олеша, Е.В. Клюев и др.

(1 сказка на выбор, 5 кл.)



.В. Гоголь

«Ревизор» (1835) (7 кл.),

«Мертвые души» (1835 –

1841) (9 кл.)



Н.В. Гоголь Повести – 5

из разных циклов, на вы-

бор, входят в программу

каждого класса, напри-

мер: «Ночь перед Рож-

деством» (1830 – 1831) (5 кл.),

6 кл - «Повесть о том, как поссорился Иван Иванович с Иваном Никифоровичем» (1834),

7 кл - «Тарас Бульба» (1835),

8 кл - «Шинель»(1839)





Ф.И. Тютчев – Стихотворения:

6 к л - «Весенняя гроза» («Люблю грозу в начале мая…») (1828, нач.1850-х),

А.А. Фет

Стихотворения:

9 кл - «Шепот, робкое дыханье…» (1850), «Как

беден наш язык! Хочу и не

могу…» (1887).


Ф.И. Тютчев - 3-4 стихо-

творения по выбору,

например:

5 кл - «Еще в полях

белеет снег…» (1829,

нач. 1830-х),

«Есть в осени

первоначальной…»

(1857), «Зима не даром злится», «Как весел грохот летних бурь»

6 кл. - «Листья», Неохотно и несмело», «С поляны коршун поднялся»

А.А. Фет - 3-4 стихотво-

рения по выбору, напри-

мер:

9 кл. – «Вечер»



6 кл. - «Учись у них – у дуба, у березы…» (1883), «Ель рукавом мне тропинку завесила…», «Еще майская ночь».

Поэзия 2-й половины XIX

в., например:

А.Н. Майков, А.К. Тол-

стой,


Я.П. Полонский и др.

(1-2стихотворения по выбору)



Н.А. Некрасов.

Стихотворения:

5 кл. - «Крестьянские

дети» (1861), «Вчерашний

день, часу в шестом…»

(1848).


Н.А. Некрасов

- 1–2 стихотворения по выбору ,например:

7 кл.- «Размышления у парадного подъезда» (1858).

6 кл. – «Железная дорога».

5кл- «Есть женщины в русских селениях…», «На Волге».

7 кл – «Русские женщины» («Княгиня Трубецкая»

И.С. Тургенев

- 1 рассказ по выбору, например: «Косцы» 6 кл - «Бежин луг»

(1846, 1874), 7 кл. – «Бирюк».

1 по весть на выбор, напри- мер: 5 кл. - «Муму» (1852),

9 кл. - «Ася» (1857), «

1 стихотворение в прозе на выбор, например:

7 кл- «Два богача» (1878), «Русский язык» (1882), «Близнецы».

Н.С. Лесков

- 1 повесть по выбору, например:

6 кл. - «Левша» (1881),

7 кл.- «Человек на часах»

8 кл. «Старый гений».









М.Е. Салтыков-Щедрин

- 2 сказки по выбору, например:

7 кл - «Повесть о том, как один мужик двух генералов прокормил» (1869), «Премудрый пескарь» (1883), «Дикий помещик»

Л.Н. Толстой

- 1 повесть по выбору, например:

7 кл. - «Детство» (1852), 8 кл - «Отрочество» (1854),

9 кл - «Юность»

(1896—1904) и др.; 1

рассказ на выбор, например:

5 кл - «Кавказский пленник» (1872),

8 кл. - «После бала» (1903)

А.П. Чехов

- 3 рассказа по выбору, например:

5 кл. -«Хирургия»,

6 кл. - «Толстый и тонкий» (1883), «Лошадиная фамилия» (1885),

7 кл. - «Хамелеон» (1884), - «Злоумышленник» (1888), «Размазня»

8кл. – «О любви»,

9 кл. - «Смерть чиновника» (1883), «Тоска»










А.А. Блок

- 2 стихотворения по вы- бору, например:

6 кл. «Летний вечер», «О, как безумно за окном…»

8 кл. – «Россия».

9кл. «Русь», «О, весна без конца и без края»,»О, я хочу безумно жить…».


Проза конца XIX – начала

XX вв., например:

М. Горький 7 кл. «Детство», «Легенда о Данко», А.И. Куприн 6 кл. – «Чудесный доктор» 8 кл. – «Куст сирени», И.А. Бунин 5 кл. «Косцы», 8 кл. «Кавказ», 9 кл. –«Темные аллеи», 7 кл. «Лапти», «Цифры»,

И.С. Шмелев 8кл. – «Как я стал писателем», А.С. Грин 6 кл. – «Алые паруса»

(2-3 рассказа или повести по выбору, 5-8 кл.)







Поэзия конца XIX – нача- ла XX вв., например:

К.Д. Бальмонт, И.А. Бу- нин 7 кл. – «Родина»

М.А. Волошин, В. Хлебни-

Ков, В.Я.Брюсов 7 кл. – «Первый снег», Ф.Салогуб «Забелелся туман за рекой», С.Есенин «Топи да болота».

(2-3 стихотворения по

выбору, 5-8 кл.).






А.А. Ахматова

- 1 стихотворение по вы-

бору, например:

6 кл. - «Перед весной бывают дни такие…» (1915),

9 кл. – Не с теми я, кто бросил землю», «Мужество»


Поэзия 20-50-х годов ХХ

в., например:

Б.Л. Пастернак 9 кл. «Весна в лесу», «Во всем мне хочется дойти до самой сути».

Н.А. Заболоцкий «Я не ищу гармонии в природе», можжевеловый куст»

8 кл. – «Вечер на Оке».
Проза о Великой Отечественной войне, например:

М.А. Шолохов 9 кл. – «Судьба человека»






В.В. Маяковский

1 стихотворение по вы- бору, например:

7 кл. «Хорошее отношение к лошадям» (1918), «Необычайное приключение, бывшее с Владимиром Маяковским летом на даче» (1920) и др.


Художественная проза о человеке и природе, их взаимоотношениях, например:

К.Г. Паустовский 5 кл. «Теплый хлеб», «Заячьи лапы».


Проза о детях, например: В.Г. Распутин 6 кл. «Уроки французского».





С.А. Есенин

1 стихотворение по вы- бору, например:

«9 кл. – «Гой ты, Русь, моя родная…» (1914), «Отговорила роща золотая», «Вот уж вечер».


В.П. Астафьев 6кл. «Конь с разовой гривой»,

«Фотография, на которой меня нет»

Ф.А. Искандер, Ю.И.

6 кл. «Тринадцатый подвиг Геракла»,

Казаков Ю.П.,7 кл. «Тихое утро», Ф.А.Абрамов «О чем плачут лошади», Е.И.Носов «Кукла», «Живое пламя».





М.А. Булгаков

1 повесть по выбору, например: 9 кл. «Собачье сердце» (1925


А.П. Платонов

- 1 рассказ по выбору, например:

6 кл. – «Неизвестный веток»

7 кл. – «Юшка»

8 кл. – «Возвращение»
М.М. Зощенко

2 рассказа по выбору, например:

7 кл. «Аристократ ка», «Баня»


Поэзия 2-й половины ХХ в., например:

Н.М. Рубцов 6 кл. «Звезда полей», «Листья осенние в горнице».

9 кл. – «Зимняя песня», «Тихая моя родина»

Д.С. Самойлов:

6 кл. «Сороковые»,

Б.Ш. Окуджава:

9кл – «Пожелание друзьям»,

В.С. Высоцкий

9 кл «Песня о друге».

И.Анненский

8 кл - «Снег»

3-4 стихотворения по выбору.

Проза русской эмиграции, например:

И.С. Шмелев

8 кл. «Как я стал писателем».

М.А.Асоргин «Пенсне».

(1 произведение – по вы- бору





А.Т. Твардовский

1 стихотворение по вы-

бору, например

7 кл. – Июль – макушка лета…», «Снега потемнеют синие…»,

«На дне мое жизни».

8 кл - «Василий Теркин»

(«Книга про бойца»)

(1942-1945) – главы по

выбору.

9 кл – «Урожай», «Весенние строчки», «Я убит подо Ржевом».



А.И. Солженицын

1 рассказ по выбору,

например:

9кл. - «Матренин двор».

В.М. Шукшин

1 рассказ по выбору,

например:

6кл «Чудик», «Критик»






Литература народов России







Г. Тукай 6 кл.

«Родная деревня», «Книга»

К. Кулиев 6 кл.

«Когда на меня навалилась беда», «Каким бы малым ни был мой народ»

Р. Гамзатов 7 кл.

«Опять за спиною родная земля», «Я вновь пришел сюда и сам не верю…», «О моей родине».

(1 произведение по выбо- ру).


Зарубежная литература




Гомер 6кл.

«Илиада», «Одиссея») (фрагменты по выбору)


Данте. 9 кл. «Божественная

комедия» (фрагменты по

выбору)
М. де Сервантес 6 – 7 кл. «Дон Кихот» (главы по выбору)


Зарубежный фольклор,

легенды, баллады, саги,

песни

6 кл. Мифы Древней Греции. Подвиги Геракла. «Скотный двор царя Авгия», «Яблоки Гесперид»



Геродот «Легенда об Арионе».

Ф.Шиллер «Перчатка».

7 кл. «Песнь о Роланде» (фрагменты)

Р.Бернс «Честная бедность».

(2-3 произведения по вы-

бору)



В. Шекспир «Ромео и Джульетта» (1594 – 1595) 8 кл.

1–2 сонета по выбору,




например:

8


У.Шекспир 8 кл.

«Увы, мой стих не блещет новизной»,

№130 «Ее глаза на

звезды не похожи…»

(пер. С. Маршака).

У.Шекспир 9 кл.

«Гамлет».





7-8 кл. Дж. Свифт

«Путешествия Гулливера»

(фрагменты по выбору)
Ж-Б. Мольер Комедии

- 1 по выбору, например:

8 кл - «Мещанин

во дворянстве» (1670).

9 кл. И.-В. Гете «Фауст» (1774

– 1832) (фрагменты по

выбору)

5 кл. - Д.Дефо «Робинзон Крузо»



Зарубежная сказочная и

фантастическая проза,

например:

Ш. Перро, В. Гауф, Э.Т.А.

Гофман «Щелкунчик», Гримм,

Л. Кэрролл, Л.Ф.Баум,

Д.М. Барри, Дж.Родари,

М.Энде, Дж.Р.Р.Толкиен,

К.Льюис

(1-2 произведения по выбору)










Зарубежная новеллисти-

ка, например:

П. Мериме 6 кл. «Маттео Фальконе»,

О`Генри 7 кл. – «Дары волхвов»


А. де Сент-Экзюпери

«Маленький принц» (1943) 6 кл.


Г.Х.Андерсен Сказки

- 1 по выбору, например:

5 кл. «Снежная королева»
Дж. Г. Байрон

- 1 стихотворение по вы-

бору, например: «Душа

моя мрачна. Скорей, певец, скорей!» (1814)(пер.

М. Лермонтова),


(2-3 произведения по вы-

бору, 7-9 кл.)

Зарубежная романистика

XIX– ХХ века, например:

А. Дюма, В. Скотт 8 кл. «Айвенго»

(1-2 романа по выбору)


Зарубежная проза о детях

и подростках, например:

М.Твен 5 кл. «Приключения Тома Сойера»,

Р. Бредбери 7 кл. «Каникулы»,

(2 произведения по выбору)
Зарубежная проза о животных и взаимоотношениях человека и природы,

например:

Дж. Лондон 5 кл. «Сказание о Кише»,

(1-2 произведения по вы-

бору)

Сведения по теории и истории литературы

Литература как искусство словесного образа. Литература и мифология. Литература и фольклор.

Художественный образ. Персонаж. Литературный герой. Героический характер. Главные и второстепенные персонажи. Лирический герой. Образы времени и пространства, природные образы, образы предметов. «Вечные» образы в литературе.

Художественный вымысел. Правдоподобие и фантастика.

Сюжет и композиция. Конфликт. Внутренний конфликт. Эпизод. Пейзаж. Портрет. Диалог и монолог. Внутренний монолог. Дневники, письма и сны героев. Лирические отступления. Эпилог. Лирический сюжет.

Авторская позиция. Заглавие произведения. Эпиграф. «Говорящие» фамилии. Финал произведения.

Тематика и проблематика. Идейно-эмоциональное содержание произведения. Возвышенное и низменное, прекрасное и безобразное, трагическое и комическое в литературе. Юмор. Сатира.

Художественная речь. Поэзия и проза. Изобразительно-выразительные средства (эпитет, метафора, олицетворение, сравнение, гипербола, антитеза, аллегория). Символ. Гротеск. Художественная деталь. Системы стихосложения. Ритм, рифма. Строфа.

Литературные роды и жанры. Эпос. Лирика. Драма. Эпические жанры (рассказ, сказ, повесть, роман, роман в стихах). Лирические жанры (стихотворение, ода, элегия, послание, стихотворение в прозе). Лироэпические жанры (басня, баллада, поэма). Драматические жанры (драма, трагедия, комедия).

Литературный процесс. Традиции и новаторство в литературе. Эпохи в истории мировой литературы (Античность, Средневековье, Возрождение, литература XVII, XVIII, XIX и XX вв.). Литературные направления (классицизм, сентиментализм, романтизм, реализм, модернизм).

Древнерусская литература, её основные жанры: слово, поучение, житие, повесть. Тема Русской земли. Идеал человека в литературе Древней Руси. Поучительный характер произведений древнерусской литературы.

Русская литература XVIII в. Классицизм и его связь с идеями русского Просвещения. Сентиментализм и его обращение к изображению внутреннего мира обычного человека.

Русская литература XIX в. Романтизм в русской литературе. Романтический герой. Становление реализма в русской литературе XIX в. Изображение исторических событий, жизни русского дворянства и картин народной жизни. Нравственные искания героев русской литературы. Идеальный женский образ. Утверждение непреходящих жизненных ценностей (вера, любовь, семья, дружба). Христианские мотивы и образы в произведениях русской литературы. Психологизм русской прозы. Основные темы и образы русской поэзии XIX в. (человек и природа, родина, любовь, назначение поэзии). Социальная и нравственная проблематика русской драматургии XIX в.

Русская литература XX в. Модернизм в русской литературе. Модернистские течения (символизм, футуризм, акмеизм). Поиск новых форм выражения. Словотворчество. Развитие реализма в русской литературе XX в. Изображение трагических событий отечественной истории, судеб русских людей в век грандиозных потрясений, революций и войн. Обращение к традиционным в русской литературе жизненным ценностям. Образы родины, дома, семьи. Основные темы и образы русской поэзии XX в. (человек и природа, родина, любовь, война, назначение поэзии).

Основные теоретико-литературные понятия, требующие освоения в основной школе

Художественная литература как искусство слова. Художественный образ.

Устное народное творчество. Жанры фольклора. Миф и фольклор.

Литературные роды (эпос, лирика, драма) и жанры (эпос, роман, повесть, рассказ, новелла, притча, басня; баллада, поэма; ода, послание, элегия; комедия, драма, трагедия).

Основные литературные направления: классицизм, сентиментализм, романтизм, реализм, модернизм.

Форма и содержание литературного произведения: тема, проблематика, идея; автор-повествователь, герой-рассказчик, точка зрения, адресат, читатель; герой, персонаж, действующее лицо, лирический герой, система образов персонажей; сюжет, фабула, композиция, конфликт, стадии развития действия: экспозиция, завязка, развитие действия, кульминация, развязка; художественная деталь, портрет, пейзаж, интерьер; диалог, монолог, авторское отступление, лирическое отступление; эпиграф.

Язык художественного произведения. Изобразительно-выразительные средства в художественном произведении: эпитет, метафора, сравнение, антитеза, оксюморон. Гипербола, литота. Аллегория. Ирония, юмор, сатира. Анафора. Звукопись, аллитерация, ассонанс.

Стих и проза. Основы стихосложения: стихотворный метр и размер, ритм, рифма, строфа.
2.2.2.3. Иностранный язык

Освоение предмета «Иностранный язык» в основной школе предполагает применение коммуникативного подхода в обучении иностранному языку.

Учебный предмет «Иностранный язык» обеспечивает развитие иноязычных коммуникативных умений и языковых навыков, которые необходимы обучающимся для продолжения образования в школе или в системе среднего профессионального образования.

Освоение учебного предмета «Иностранный язык» направлено на достижение обучающимися допорогового уровня иноязычной коммуникативной компетенции, позволяющем общаться на иностранном языке в устной и письменной формах в пределах тематики и языкового материала основной школы как сносителями иностранного языка, так и с представителями других стран, которые используют иностранный язык как средство межличностного и межкультурного общения.

Изучение предмета «Иностранный язык» в части формирования навыков и развития умений обобщать и систематизировать имеющийся языковой и речевой опыт основано на межпредметных связях с предметами «Русский язык», «Литература», «История», «География», «Физика», «Музыка», «Изобразительное искусство» и др.

Предметное содержание речи

Моя семья. Взаимоотношения в семье. Конфликтные ситуации и способы их решения.

Мои друзья. Лучший друг/подруга. Внешность и черты характера. Межличностные взаимоотношения с друзьями и в школе.

Свободное время. Досуг и увлечения (музыка, чтение; посещение театра, кинотеатра, музея, выставки). Виды отдыха. Поход по магазинам. Карманные деньги. Молодежная мода.

Здоровый образ жизни. Режим труда и отдыха, занятия спортом, здоровое питание, отказ от вредных привычек.

Спорт. Виды спорта. Спортивные игры. Спортивные соревнования.

Школа. Школьная жизнь. Правила поведения в школе.Изучаемые предметы и отношения к ним. Внеклассные мероприятия. Кружки. Школьная форма. Каникулы. Переписка с зарубежными сверстниками.

Выбор профессии. Мир профессий. Проблема выбора профессии. Роль иностранного языка в планах на будущее.

Путешествия. Путешествия по России и странам изучаемого языка. Транспорт.

Окружающий мир

Природа: растения и животные. Погода. Проблемы экологии. Защита окружающей среды. Жизнь в городе/ в сельской местности.

Средства массовой информации

Роль средств массовой информации в жизни общества. Средства массовой информации: пресса, телевидение, радио, Интернет.

Страны изучаемого языка и родная страна

Страны, столицы, крупные города. Государственные символы. Географическое положение. Климат. Население. Достопримечательности. Культурные особенности: национальные праздники, памятные даты, исторические события, традиции и обычаи. Выдающиеся люди и их вклад в науку и мировую культуру.

Коммуникативные умения

Говорение

Диалогическая речь

Совершенствование диалогической речи в рамках изучаемого предметного содержания речи: умений вести диалоги разного характера - этикетный, диалог-расспрос, диалог – побуждение к действию, диалог-обмен мнениями и комбинированный диалог.

Объем диалога от 3 реплик (5-7 класс) до 4-5 реплик (8-9 класс) со стороны каждого учащегося.Продолжительность диалога – до 2,5–3 минут.

Монологическая речь

Совершенствование умений строить связные высказывания с использованием основных коммуникативных типов речи (повествование, описание, рассуждение (характеристика)), с высказыванием своего мнения и краткой аргументацией с опорой и без опоры на зрительную наглядность, прочитанный/прослушанный текст и/или вербальные опоры (ключевые слова, план, вопросы)

Объем монологического высказывания от 8-10 фраз (5-7 класс) до 10-12 фраз (8-9 класс). Продолжительность монологического высказывания –1,5–2 минуты.

Аудирование

Восприятие на слух и понимание несложных аутентичных аудиотекстов с разной глубиной и точностью проникновения в их содержание (с пониманием основного содержания, с выборочным пониманием) в зависимости от решаемой коммуникативной задачи.

Жанры текстов: прагматические, информационные, научно-популярные.

Типы текстов: высказывания собеседников в ситуациях повседневного общения, сообщение, беседа, интервью, объявление, реклама и др.

Содержание текстов должно соответствовать возрастным особенностям и интересам учащихся и иметь образовательную и воспитательную ценность.

Аудирование с пониманием основного содержания текста предполагает умение определять основную тему и главные факты/события в воспринимаемом на слух тексте. Время звучания текстов для аудирования – до 2 минут.

Аудирование с выборочным пониманием нужной/ интересующей/ запрашиваемой информации предполагает умение выделить значимую информацию в одном или нескольких несложных аутентичных коротких текстах. Время звучания текстов для аудирования – до 1,5 минут.

Аудирование с пониманием основного содержания текста и с выборочным пониманием нужной/ интересующей/ запрашиваемой информации осуществляется на несложных аутентичных текстах, содержащих наряду с изученными и некоторое количество незнакомых языковых явлений.

Чтение

Чтение и понимание текстов с различной глубиной и точностью проникновения в их содержание: с пониманием основного содержания, с выборочным пониманием нужной/ интересующей/ запрашиваемой информации, с полным пониманием.



Жанры текстов: научно-популярные, публицистические, художественные, прагматические.

Типы текстов: статья, интервью, рассказ, отрывок из художественного произведения, объявление, рецепт, рекламный проспект, стихотворение и др.

Содержание текстов должно соответствовать возрастным особенностям и интересам учащихся, иметь образовательную и воспитательную ценность, воздействовать на эмоциональную сферу школьников.

Чтение с пониманием основного содержания осуществляется на несложных аутентичных текстах в рамках предметного содержания, обозначенного в программе. Тексты могут содержать некоторое количество неизученных языковых явлений. Объем текстов для чтения – до 700 слов.

Чтение с выборочным пониманием нужной/ интересующей/ запрашиваемой информации осуществляется на несложных аутентичных текстах, содержащих некоторое количество незнакомых языковых явлений.Объем текста для чтения - около 350 слов.

Чтение с полным пониманием осуществляется на несложных аутентичных текстах, построенных на изученном языковом материале. Объем текста для чтения около 500 слов.

Независимо от вида чтения возможно использование двуязычного словаря.

Письменная речь

Дальнейшее развитие и совершенствование письменной речи, а именно умений:

заполнение анкет и формуляров (указывать имя, фамилию, пол, гражданство, национальность, адрес);

написание коротких поздравлений с днем рождения и другими праздниками, выражение пожеланий (объемом 30–40 слов, включая адрес);

написание личного письма, в ответ на письмо-стимул с употреблением формул речевого этикета, принятых в стране изучаемого языка с опорой и без опоры на образец (расспрашивать адресата о его жизни, делах, сообщать то же самое о себе, выражать благодарность, давать совет, просить о чем-либо), объем личного письма около 100–120 слов, включая адрес;

составление плана, тезисов устного/письменного сообщения; краткое изложение результатов проектной деятельности.

делать выписки из текстов; составлять небольшие письменные высказывания в соответствии с коммуникативной задачей.

Языковые средства и навыки оперирования ими

Орфография и пунктуация

Правильное написание изученных слов. Правильное использование знаков препинания (точки, вопросительного и восклицательного знака) в конце предложения.

Фонетическая сторона речи

Различения на слух в потоке речи всех звуков иностранного языка и навыки их адекватного произношения (без фонематических ошибок, ведущих к сбою в коммуникации). Соблюдение правильного ударения в изученных словах.Членение предложений на смысловые группы. Ритмико-интонационные навыки произношения различных типов предложений. Соблюдение правила отсутствия фразового ударения на служебных словах.

Лексическая сторона речи

Навыки распознавания и употребления в речи лексических единиц, обслуживающих ситуации общения в рамках тематики основной школы, наиболее распространенных устойчивых словосочетаний, оценочной лексики, реплик-клише речевого этикета, характерных для культуры стран изучаемого языка в объеме примерно 1200 единиц (включая 500 усвоенных в начальной школе).

Основные способы словообразования: аффиксация, словосложение, конверсия. Многозначность лексических единиц. Синонимы. Антонимы. Лексическая сочетаемость.

Грамматическая сторона речи

Навыки распознавания и употребления в речи нераспространенных и распространенных простых предложений, сложносочиненных и сложноподчиненных предложений.

Навыки распознавания и употребления в речи коммуникативных типов предложения: повествовательное (утвердительное и отрицательное), вопросительное, побудительное, восклицательное. Использование прямого и обратного порядка слов.

Навыки распознавания и употребления в речи существительных в единственном и множественном числе в различных падежах; артиклей; прилагательных и наречий в разных степенях сравнения;местоимений (личных, притяжательных, возвратных, указательных, неопределенных и их производных, относительных, вопросительных); количественных и порядковых числительных; глаголов в наиболее употребительных видо-временных формах действительного и страдательного залогов, модальных глаголов и их эквивалентов; предлогов.

Социокультурные знания и умения.

Умение осуществлять межличностное и межкультурное общение, используя знания о национально-культурных особенностях своей страны и страны/стран изучаемого языка, полученные на уроках иностранного языка и в процессе изучения других предметов (знания межпредметного характера). Это предполагает овладение:

знаниями о значении родного и иностранного языков в современном мире;

сведениями о социокультурном портрете стран, говорящих на иностранном языке, их символике и культурном наследии;

сведениями о социокультурном портрете стран, говорящих на иностранном языке, их символике и культурном наследии;

знаниями о реалиях страны/стран изучаемого языка: традициях (в пита­нии, проведении выходных дней, основных национальных праздников и т. д.), распространенных образцов фольклора (пословицы и т. д.);

представлениями осходстве и различиях в традициях своей страны и стран изучаемого языка; об особенностях образа жизни, быта, культуры (всемирно известных достопримечательностях, выдающихся людях и их вкладе в мировую культуру) страны/стран изучаемого языка; о некоторых произведениях художественной литературы на изучаемом иностранном языке;

умением распознавать и употреблять в устной и письменной речи в ситуациях формального и неформального общения основные нормы речевого этикета, принятые в странах изучаемого языка (реплики-клише, наиболее распространенную оценочную лексику);

умением представлять родную страну и ее культуру на иностранном языке; оказывать помощь зарубежным гостям в нашей стране в ситуациях повседневного общения.

Компенсаторные умения

Совершенствование умений:

переспрашивать, просить повторить, уточняя значение незнакомых слов;

использовать в качестве опоры при порождении собственных высказываний ключевые слова, план к тексту, тематический словарь и т. д.;

прогнозировать содержание текста на основе заголовка, предварительно поставленных вопросов и т. д.;

догадываться о значении незнакомых слов по контексту, по используемым собеседником жестам и мимике;

использовать синонимы, антонимы, описание понятия при дефиците языковых средств.

Общеучебные умения и универсальные способы деятельности

Формирование и совершенствование умений:

работать с информацией: поиск и выделение нужной информации, обобщение, сокращение, расширение устной и письменной информации, создание второго текста по аналогии, заполнение таблиц;

работать с разными источниками на иностранном языке: справочными материалами, словарями, интернет-ресурсами, литературой;

планировать и осуществлять учебно-исследовательскую работу: выбор темы исследования, составление плана работы, знакомство с исследовательскими методами (наблюдение, анкетирование, интервьюирование), анализ полученных данных и их интерпретация, разработка краткосрочного проекта и его устная презентация с аргументацией, ответы на вопросы по проекту; участие в работе над долгосрочным проектом, взаимодействие в группе с другими участниками проектной деятельности;

самостоятельно работать в классе и дома.

Специальные учебные умения

Формирование и совершенствование умений:

находить ключевые слова и социокультурные реалии в работе над текстом;

семантизировать слова на основе языковой догадки;

осуществлять словообразовательный анализ;

пользоваться справочным материалом (грамматическим и лингвострановедческим справочниками, двуязычным и толковым словарями, мультимедийными средствами);

участвовать в проектной деятельности меж- и метапредметного характера.
2.2.2.4. Татарский язык и литература
В соответствии с Федеральными государственными стандартами в качестве основного направления развития системы образования определен системно-деятельностный подход, а главным компонентом, образующим систему, является результат: личностный, метапредметный, предметный.

Основная задача образовательной программы – воспитание образованной, инициативной, билингвальной (полилингвальной) личности, творчески мыслящей, активно участвующей в общественной жизни, владеющей двумя государственными языками и свободно говорящей на иностранных языках.

Согласно статье 8 Конституции Республики Татарстан и ―Закону о языках народов Республики Татарстан‖, знание двух государственных языков составляет основу взаимопонимания и согласия между народами. Овладение татарским языком как средством общения должно обеспечить способность и готовность учащихся к коммуникации в повседневной жизни, к взаимодействию и взаимопониманию в полиэтническом обществе.
ТАТАРСКИЙ ЯЗЫК (татарская группа). Татар теле (татар төркеме).

Фонетика. Орфоэпия.

Тел белеменең бер бүлеге буларак фонетика. Сузык һәм тартык авазлар. Иҗек. Сүз басымы.

Тел белеменең бер бүлеге буларак орфоэпия. Татар сүзләрендә басым һәм сүзләрне дөрес әйтү нормалары. Сүзләрне дөрес басым белән әйтү. Аларга фонетик анализ ясау.

Үзеңнең һәм иптәшләреңнең сөйләменә орфоэпик яктан чыгып бәя бирү (авазларның әйтелеше, сүз басымын дөрес кую). Шушы максаттан чыгып, орфоэпик сүзлектән файдалана белү.

Графика.


1.Тел белеменең бер бүлеге буларак графика. Аваз һәм хәреф мөнәсәбәте.

2.Сүзнең аваз һәм хәрефләрен чагыштыру. Алфавитны белүнең сүзлекләрдән, төрле белешмә әдәбияттан файдаланудагы әһәмиятен аңлау.

Морфемика һәм сүз ясалышы.

Тел белеменең бер бүлеге буларак морфемика һәм сүз ясалышы.

Сүзнең тамыры. Тамырдаш сүзләр. Төрле сүз төркемнәрен ясый торган кушымчалар. Төрле ысуллар белән сүз ясалу: ясагыч кушымчалар ярдәмендә, сүзләр кушылу ысулы, бер сүз төркеменнән икенчесенә күчү һ.б.

Морфеманың сүзнең иң кечкенә мәгънәле кисәге булуын, аның яңа сүз һәм форма ясаудагы әһәмиятен аңлау.

Сүзләрнең ясалу ысулларын билгеләү.

Уку эшендә төрле (сүз ясалышы, этимологик) сүзлекләрдән файдалану.

Лексикология һәм фразеология.

Тел белеменең бер бүлеге буларак лексикология. Тел берәмлеге буларак сүз, аның лексик мәгънәсе. Бер һәм күп мәгънәле сүзләр. Сүзләрнең туры һәм күчерелмә мәгънәләре.

Татар теленең аңлатмалы сүзлеге.

Синонимнар, антонимнар һәм омонимнар. Татар теленең синонимнар һәм антонимнар сүзлекләре.

Килеп чыгышы буенча татар теленең сүзлек составы: татар теленең үз сүзләре һәм алынма сүзләр.

Кулланылу өлкәсе буенча сүзлек составы: гомум кулланылыштагы сүзләр. Диалекталь сүзләр. Терминнар һәм һөнәри сүзләр. Жаргон сүзләр, сленг.

Кулланылу ешлыгы буенча сүзлек составы: актив һәм пассив сүзләр, иске сүзләр, тарихи сүзләр, яңа сүзләр.

Тел белеменең бер бүлеге буларак фразеолология. Фразеологизмнар. Фразеологик сүзлек.

Сүзләрне мәгънәсенә карап, килеп чыгышы буенча, кулланылу өлкәсе буенча, кулланылу ешлыгы буенча бүлә белү.

Сүзләрне тиешле ситуациягә карап һәм урынлы файдалану.

Сүзләргә лексик анализ ясау.

Уку эшендә төрле (аңлатмалы, синонимнар, антонимнар, этимологик, фразеологик) сүзлекләрдән файдалану.

Морфология.

Тел белеменең бер бүлеге буларак морфология.

Татар телендә сүз төркемнәре һәм аларны классификацияләү.

Мөстәкыйль сүз төркемнәре: исем, сыйфат, рәвеш, сан, алмашлык, фигыль, аваз ияртемнәре.

Хәбәрлек сүзләр.

Модаль мәгънәле сүз төркемнәре: кисәкчәләр, ымлыклар, модаль сүзләр.

Бәйләгеч сүз төркемнәре: бәйлекләр һәм теркәгечләр.

Сүз төркемнәрен лексик-грамматик мәгънәсенә, морфологик һәм синтаксик билгеләренә карап билгеләү. Төрле сүз төркемнәренә морфологик анализ ясау.


Синтаксис.

Тел белеменең бер бүлеге буларак синтаксис, аның төп берәмлекләреннән сүзтезмәләр һәм җөмләләр.

Сүзтезмәләрнең төрләре, иярүче сүзнең ияртүчегә бәйләнү юллары.

Әйтү максаты буенча җөмлә төрләре.

Җөмләнең баш һәм иярчен кисәкләре, аларның төрле сүз төркемнәре белән белдерелүе.

Тиңдәш кисәкләр. Җөмлә кисәкләренең аерымлануы.

Гади җөмлә төрләре: бер һәм ике составлы, җыйнак һәм җәенке, тулы һәм ким, раслау һәм инкарь җөмләләр.

Кушма җөмләләрнең төрләре: тезмә кушма һәм иярченле кушма җөмләләр. Теркәгечле һәм теркәгечсез тезмә кушма җөмләләр. Күптезмәле кушма җөмләләр.

Иярченле кушма җөмләләрнең төзелеше һәм мәгънә ягыннан төрләре.

Туры һәм кыек сөйләм.

Төрле сүзтезмәләргә һәм җөмләләргә синтаксик анализ ясау, аларны сөйләмдә урынлы куллану. Сөйләмне җанландыру һәм матурлау өчен, җөмләләрдә синонимия күренешеннән файдалану.

Орфография һәм пунктуация.

Дөрес язу кагыйдәләре системасы буларак орфография.

Сузык һәм тартык аваз хәрефләренең, ь һәм ъ билгеләренең дөрес язылышы.

Сүзләрне кушып, сызыкча аша һәм аерым язу.

Баш хәреф һәм юл хәрефләрен дөрес язу.

Сүзләрне юлдан-юлга күчерү.

Орфографик сүзлекләрдән файдалану.

Дөрес язу кагыйдәләре системасы буларак пунктуация.

Тыныш билгеләре һәм аларның әһәмияте.

Гади һәм кушма җөмләләрдә тыныш билгеләре.

Туры һәм кыек сөйләм, диалог һәм цитата янында тыныш билгеләре.

Ана теле дәресләрендә укучыларның орфографик һәм пунктуацион сәләтләрен үстерү.

Телдән һәм язма сөйләмдә аларның әһәмиятен аңлау. Җөмләдәге тыныш билгеләрен кирәкле урында куя белүдә интонациянең әһәмиятен аңлау.

Укучыларның орфографик һәм пунктуацион сәләтләрен үстерүдә орфографик сүзлекләрдән һәм башка төрле белешмә әдәбияттан файдалану.

Стилистика.

Функциональ (фәнни, махсус эш һәм публицистик) стильләр, аларның жанрлары һәм үзенчәлекләре.

Аудитория алдында чыгыш ясарга өйрәнү: темасын сайлау, максат һәм бурычларын билгеләү; тел чараларын тыңлаучыларның үзенчәлекләрен истә тотып сайлау.

Телдән һәм язма сөйләм арасындагы үзенчәлекләр.

Төрле стиль һәм жанрга караган текстлар белән эшләү.

Төрле текстларны татар теленнән рус теленә тәрҗемә итү.

Тел һәм мәдәният.

Татар халкының теле, мәдәнияте һәм тарихының үзара бәйләнешен, аның Россиядә яшәүче башка халыклар белән бәйләнешен һәм тоткан урынын аңлау.

Татар сөйләм әдәбе нормалары һәм аларның үзенчәлекләре.

Ана теленең милли-мәдәни эчтәлекле берәмлекләрен билгеләү, аларның мәгънәләрен төрле – аңлатмалы, этимологик һ.б. сүзлекләр ярдәмендә ачыклау.

Татар сөйләм әдәбенә караган кагыйдәләрне көндәлек тормышта һәм укуда файдалана белү.


ТАТАРСКАЯ ЛИТЕРАТУРА (татарская группа). Татар әдәбияты (татар төркеме).

Әдәбият тарихы. Әдәбият тарихын өйрәнү халык авыз иҗатыннан башлана.

Халык авыз иҗаты. Халыкның милли рухи культура хәзинәсе буларак халык авыз иҗаты. Фольклор әсәрләрендә гомумкешелек кыйммәтләренең зур урын тотуы. Халык иҗатының язма әдәбият үсешенә, әдәби телгә зур йогынты ясавы. Фольклорның төп жанрлары. Әкиятләр. Мәкаль һәм әйтемнәр. Табышмаклар. Мәзәкләр. Җырлар. Бәетләр. Риваятьләр һәм легендалар.

Борынгы, урта гасырлар татар әдәбияты. Борынгы һәм Урта гасыр әдәбиятының мифологиягә һәм халык авыз иҗатына нигезләнүе. Ислам дине идеологиясе белән сугарылуы. Шәрык әдәбиятлары йогынтысы. Күчмә сюжетлар. Әсәрләрнең тематик төрлелеге һәм проблематикасы: гадел хөкемдар, кеше һәм Алла, шәхес һәм җәмгыять мөнәсәбәте, илаһи мәхәббәт һәм җир мәхәббәте, гаделлек, миһербанлылык, сабырлык. Әдәбиятта дини-әхлакый, суфыйчыл һәм дөньяви карашларның үрелеп баруы. Жанрлар төрлелеге.

ХIХ йөз әдәбияты. Бер яктан, урта гасыр әдәбияты традицияләренә нигезләнүе, икенче яктан, җәмгыятьтәге үзгәрешләргә бәйле яңа сыйфатлар белән баюы: реализм юлына чыгу, яңа төрләр һәм жанрлар барлыкка килү, сурәтләүнең яңа алым-чараларына мөрәҗәгать итү. Мәгърифәтчелек чоры әдәбиятының үзенчәлекләре. Һәртөр искелеккә каршы көрәшеп, идеал кеше образы тудырылу. Әдәбиятның чынбарлык проблемаларына мөрәҗәгать итүе. Яңа заман сүз сәнгатенә нигез салыну.

ХХ гасыр татар әдәбияты. Иҗтимагый-тарихи вакыйгаларның әдәбиятка тәэсире. Татар сүз сәнгатенең Шәрык һәм рус-Европа әдәби-фәлсәфи, мәдәни казанышларын үзләштерүе. Кеше һәм җәмгыять проблемасы.Чынбарлыкны реалистик һәм романтик чагылдыру үзенчәлекләре. Әхлакый һәм фәлсәфи эзләнүләр. Яңарыш чоры әдәбиятының әһәмияте. Совет чоры татар әдәбиятының каршылыклы үсеше. Төп тема-проблемалар. Әдип һәм җәмгыять мөнәсәбәте. Бөек Ватан сугышы һәм татар әдәбияты. Илленче еллар ахырыннан башлап әдәбиятта сыйфат үзгәрешләре башлану. Сүз сәнгатендә милләт проблемасының алгы планга чыгуы. Әдипләрнең заман проблемаларына актив мөрәҗәгать итүе. Җәмгыятьтәге үзгәрешләрнең әдәбиятта чагылышы.

Төп әдәби-тарихи мәгълүматлар. Матур әдәбиятның тормышны танып белүнең бер формасы булуы һәм анда кеше рухи дөньясының байлыгы, күптөрлелеге чагылуы. Әдәбият һәм сәнгатьнең башка төрләре. Сүз сәнгатенең төп асылы (әхлаклылык, миһербанлылык тәрбияләү, яшәүнең төп принципларын, дөньяга дөрес караш, эстетик зәвык формалаштыру һәм, гомумән, гомумкешелек кыйммәтләре белән таныштыру). Матур әдәбиятның иҗтимагый һәм мәдәни тормыштагы урыны. Татар әдәбиятының милли үзенчәлеге, гуманистик эчтәлеге, традицияләр дәвамчанлыгы һәм яңачалык. Татар әдәбияты мөрәҗәгать иткән тема-мотивлар, гомумкешелек кыйммәтләре.

Төп әдәби-теоретик төшенчәләр. Сүз сәнгате буларак әдәбият. Язма әдәбият һәм фольклор. Халык авыз иҗаты жанрлары. Әдәби төрләр һәм жанрлар. Әдәби образ. Әдәби әсәрнең формасы һәм эчтәлеге: тема, проблема, идея, сюжет, композиция; сюжет элементлары; конфликт, автор образы, хикәяләүче образы; лирик герой. Әдәби әсәрнең теле. Әдәби сурәтләү чаралары: чагыштыру, эпитет, метафора, гипербола, метонимия, символ, аллегория, җанландыру. Пейзаж. Портрет. Юмор һәм сатира. Шигырь төзелеше: ритм, рифма, строфа.

Әдәби әсәрләрне танып-белү буенча төп эшчәнлек төрләре:

-төрле жанрдагы әдәби әсәрләрне аңлап һәм иҗади уку;

-сәнгатьле уку;

-кабатлап сөйләүнең төрле төрләре (тулы итеп, кыскача, сайлап, аңлатмалар белән, иҗади бирем белән);

-шигъри текстларны яисә чәчмә әсәрдән өзекләрне яттан өйрәнү;

-әсәрләрне анализлау һәм шәрехләү;

-план төзү һәм әсәрләр турында бәяләмә (отзыв) язу;

-сочинение элементлары белән изложение язу;

-әдәби әсәрләр буенча һәм тормыштан алган фикер-карашларга, хис-кичерешләргә нигезләнеп сочинение язу;

-тема, проблема, жанр уртаклыклары нигезендә татар һәм рус әдәбиятындагы әсәрләрне чагыштырып бәяләү;

-рус телендәге әдәби текстларны татарчага һәм киресенчә тәрҗемә итү.

Укучыларның әзерлек дәрәҗәсенә таләпләр:

-сүз сәнгатенең образлы табигате;

-өйрәнгән әдәби әсәрнең эчтәлеге;

-классик әдипләрнең (Г.Тукай, Г.Камал, Ф. Әмирхан, М.Җәлил) тормыш һәм иҗат юлларының төп фактлары;

-өйрәнгән әдәби-теоретик төшенчәләр;

-әдәби текстны кабул итү һәм анализлау;

-әдәби текстның мәгънәви өлешләрен аерып чыгару, укыган буенча тезислар һәм план төзү;

-әдәби әсәрнең төрен һәм жанрын ачыклау;

-укыган әсәрнең темасын, проблемасын, идеясен билгеләү;

-геройларга характеристика бирү;

-сюжет, композиция үзенчәлекләрен, махсус сурәтләү чараларының ролен ачу;

-әдәби әсәрдәге эпизодларны һәм геройларны чагыштыру;

-укыганга үзеңнең мөнәсәбәтеңне белдерү;

-әсәрне (өзекне) сәнгатьле итеп уку;

-кабатлап сөйләүнең төрләреннән файдалану;

-өйрәнелгән әсәргә бәйле телдән һәм язмача фикерләрне белдерү;

-укыган әсәр буенча фикер алышуда катнашу, фикерләреңне дәлилли белү;

-укыган әсәрләргә бәяләмә (отзыв) язу;

-татар әдәби теленең нормаларына нигезләнеп, кирәкле темага телдән һәм язмача бәйләнешле текст төзү;

-эстетик зәвыкка туры килә торган әдәби әсәрләрне сайлау һәм аларны бәяләү;

-аерым автор, аның әсәре, гомумән әдәбият турында кирәкле мәгълүматны белешмә әдәбият, вакытлы матбугат, Интернет чаралары һ.б. аша эзләү.

Рус мәктәбендә укучы татар балаларына әдәбияттан тәкъдим ителә торган әсәрләр минимумы:

5 сыйныф (13 әсәр)

Татар әдипләренең әсәрләре:

К. Насыйри. “Патша белән карт”;

Г. Тукай. “ Су анасы”;

Г. Ибраһимов. “Яз башы”;

М. Җәлил. “Алтынчәч” (өзек);

Ф. Кәрим. “Кыр казы”;

Ф. Хөсни. “Чыбыркы”;

Ф. Яруллин. “Зәңгәр күлдә ай коена”;

М. Әгъләм. “Матурлык минем белән”;

Н. Дәүли. “Бәхет кайда була?”.

Биографик белешмәләр: К. Насыйри, Г. Тукай, Г. Ибраһимов, М. Җәлил.

Рус язучыларының тәрҗемә әсәрләре:

А. Платонов. “Ягъфәр бабай”.

6 сыйныф (13 әсәр)

Татар әдипләренең әсәрләре:

Г. Тукай. “Шүрәле”, “Туган авыл”;

М.Гафури. “Ана”;

Һ. Такташ. “Мокамай”;

М. Җәлил. “Имән”, “Чәчәкләр”;

Ә. Еники. “Матурлык”;

Г. Бәширов. “Сабантуй”;

И. Гази. “Онытылмас еллар”(өзек);

М. Мәһдиев. “Фронтовиклар”(өзек).

Биографик белешмәләр: Һ. Такташ, Ш. Маннур, М. Гафури, Ә. Еники, М.Мәһдиев (ике әсәр буларак карала).

Рус язучыларының тәрҗемә әсәрләре:

А.Чехов. “Анюта”.

7 сыйныф (14 әсәр)

Татар әдипләренең әсәрләре:

Г. Тукай. “Милли моңнар”;

Г. Ибраһимов. “Табигать балалары” (өзек);

С. Хәким. “Бакчачылар”;

Һ. Такташ. “Алсу”;

Ф. Кәрим. “Бездә яздыр”;

Г. Кутуй. “Рәссам”;

Ә. Еники. “Кем җырлады?”;

Г. Бәширов. ”Менә сиңа мә!”;

И. Гази. “Йолдызлы малай”;

М. Мәһдиев. “Без - кырык беренче ел балалары”(өзек);

М. Галиев. “Нигез” (өзек);

Т. Миңнуллин. “Монда тудык, монда үстек” (өзек).

Биографик белешмәләр: Г. Тукай, С. Хәким, Г. Әпсәләмов, Ә. Еники (бер әсәр буларак исәпләнә).

Рус язучыларының тәрҗемә әсәрләре: А. Пушкин. “Кышкы кич”.

8 сыйныф (15 әсәр)

Татар әдипләренең әсәрләре:

Г.Тукай. “Пар ат”;

Г. Ибраһимов. “Алмачуар”;

Ш. Камал. “Буранда”;

С. Хәким. “Җырларымда телим”;

Ф. Хөсни. “Сөйләнмәгән хикәя”;

Ш. Маннур. “Муса”(өзек);

Г. Афзал. “Юл газабы”, “Йөз кабат”;

М. Мәһдиев. “Кеше китә, җыры кала” (өзек);

Ф. Садриев. “Бәхетсезләр бәхете” (өзек);

М. Әгъләм. “Каеннар илендә”;

Р. Харис. “Ике гөл”;

Т. Миңнуллин. “Моңлы бер җыр”(өзек).

Биографик белешмәләр: Г. Афзал, Ф. Садриев, М. Әгъләмов, Т. Миңнуллин (бер әсәр буларак исәпләнә).

Рус язучыларының тәрҗемә әсәрләре: А. Куприн. “Олеся”(өзек).

9 сыйныф (15 әсәр)

Татар әдипләренең әсәрләре:

Г. Тукай. “Ана догасы”;

Г. Ибраһимов. “Сөю-сәгадәт”;

Ф. Әмирхан. “Хәят” (өзек);

Г. Камал. “Беренче театр”;

Ә. Еники. “Әйтелмәгән васыять”;

Г. Әпсәләмов. “Ак чәчәкләр”(өзек);

А. Гыйләҗев. “Җомга көн кич белән”(өзек);

Г. Афзал. “Өф-өф итеп”;

Р. Мингалим. “Сап – сары көзләр”;

Р. Әхмәтҗанов. “Сандугач керде күңелгә”, “Әкияттән”;

Ш. Хөсәенов. “Әни килде”.

Биографик белешмәләр: Ф. Әмирхан, Г. Ибраһимов, А. Гыйләҗев, Г. Камал, Ш. Хөсәенов, Р. Мингалим.

Рус язучыларының тәрҗемә әсәрләре: А. Пушкин. “Пәйгамбәр”.
Татарский язык и литература (русская группа). Татар теле һәм әдәбияты (рус төркеме).

Укыту предметының эчтәлеге укучыларның яшь үзенчәлекләре буенча кызыксынуларын, аралашу ихтыяҗларын, психо-физиологик мөмкинлекләрен исәпкә алып сайлана; төп универсаль уку гамәлләрен үстерүгә, аларда шәхси кыйммәтләр формалаштыруга хезмәт итә һәм түбәндәгеләрне үз эченә ала:

Мәктәп тормышы. Дәресләр расписаниесе, дәресләр әзерләү, билгеләр, яхшы уку кагыйдәләре. Уку-язу әсбаплары, аларны тәртиптә тоту. Китаплар дөньясы, китапханәдә. Яхшы уку серләре. Интернет аша үз белемеңне күтәрү. Белем алу һәм тормышта үз урыныңны табу проблемасы.

Мин – өйдә булышчы.Өйдәге эшләр.Кибеткә бару, ашамлыклар, җиләк-җимеш, кием-салым сатып алу.Өйдәге хезмәттә катнашу, кешеләргә бәя бирү. Яхшы эшләр өчен мактау.

Минем дусларым.Минем иң якын дустым.Дусның характерсыйфатлары.Дуслар белән бергә ял итү.Дустымның мавыгулары. Дуслык кадере. Чын һәм ялган дуслык.

Мин һәм минем яшьтәшләрем.Яшьтәшләрнең тышкы кыяфәте һәм эчке сыйфатлары. Матур киенү серләре.Яшьтәшләр белән аралашу кагыйдәләре, дуслашу серләре. Яшүсмерләрнең мөнәсәбәтендә алдашу, ялганлашу.Яшүсмерләрнең файдалы хезмәттә катнашуы, гаилә бюджетына үз өлешләрен кертә алуы.

Ял итү. Буш вакыт: файдалы, файдасыз үткәрү. Яраткан шөгыльләр: музыка, бию, рәсем ясау, уку һ.б. Кәрәзле телефон куллану, компьютерга бәйлелек. Виртуаль аралашуның төрле ысуллары. Ял көннәре. Ял итү урыннары (кино,театр, парк, кафэ һ.б.) Караган фильм, андагы геройлар. Музыка һәм сынлы сәнгать, театр һәм кино белән кызыксыну. Сәяхәт итү.

Бәйрәмнәр. Бәйрәм белән котлау. Кунаклар чакыру. Бәйрәм табынын әзерләү. Кунакларны сыйлау, кыстау. Яраткан ризыклар.Табын янында үз-үзеңне тоту кагыйдәләре.Туган көн.Туган көн уеннары.Милли бәйрәмнәр. Милли ризыклар. Ашамлыклар һәм эчемлекләр. Төрле рецептлар.

Дүрт аяклы дусларыбыз. Дүрт аяклы дусларның токымнары, кыяфәтләре, гадәтләре.Дүрт аяклы дусларга карата мәрхәмәтлелек. Бөек Ватан сугышында этләрнең батырлыклары.

Без спорт яратабыз. Сәламәт булу кагыйдәләре. Җәйге, кышкы спорт төрләре. Яраткан спорт төре.Мәктәптә спорт ярышлары. Төрле спорт түгәрәкләре. Спорт белән шөгыльләнү. Спорт һәм ял. Спорт уеннары. Татарстан спорт командалары. Заманча спорт корылмалары. Атаклы татар спортчылары. Халыкара спорт.

Светофор – минем дустым. Юл йөрү кагыйдәләре.“Яшь юл хәрәкәте инспекторы (ЮИД)” эшчәнлеге, “Имин тәгәрмәч” республика конкурсы. Транспорт төрләре. Шәһәр урамында.

Табигать һәм без. Татарстанның табигате. Табигать серләре, табигатьтәге кызыклы күренешләр, ел фасыллары. “Яшел планета” конкурсы. “Мин чисталык яратам”, “Кошларга ярдәм” акцияләре. Табигатьне саклау. Экология проблемалары. Кеше һәм әйләнә-тирә мохит.

Туган җирем – Татарстан. Татарстанның географик урыны, климаты, файдалы казылмалары.Татарстанелгалары, үсемлекләр һәм җәнлекләр дөньясы.Шәһәрләр һәм авыллар.

Татарстанда яшәүче милләтләр. Халыклар дуслыгы.Татарстанның башкаласы – Казан, аның бүгенге йөзе, тарихи һәм истәлекле урыннары, музейлары,театрлары.Татар сәнгатенең күренеклевәкилләре.

Өлкәннәр һәм без. Өлкәннәр һәм кечкенәләрнең гаиләдә үзара мөнәсәбәтләре.Өлкәннәрдән рөхсәт сорау. Өлкәннәрне хөрмәтләү. “Ата-анага хөрмәт – мәңгелек” проблемасы.

Әдәбият – сәнгать дөньясында. Татар әдипләре, җырчылары, композиторлары, рәссамнары, сәнгать тарихына кергән һәм бүгенге көндә иҗат итүче сәнгать эшлеклеләре турында кыскача белешмә: К.Насыйри,

Г. Тукай, Г. Камал, М. Җәлил, Ш.Галиев, Ф.Яруллин, Т.Миңнуллин, Р.Миңнуллин, Р.Вәлиева; композиторлар: С. Сәйдәшев, С. Садыйкова;рәссамнар: Харис Якупов, Б. Урманче.

Татар халык авыз иҗаты үрнәкләре:(санамышлар, тизәйткечләр, табышмаклар,

мәкальләр, сынамышлар, уеннар, халык җырлары, әкиятләр).

Татар сөйләм этикеты үрнәкләре: мөрәҗәгать итү, үтенеч белдерү, тәкъдим итү,

тәкъдимне кире кагу, гафу үтенү, теләк белдерү, риза булу (хуплау), риза булмау,

гаҗәпләнүне белдерү, канәгатьсезлек белдерү, рәхмәт һәм хөрмәт белдерү.


Рус төркемендә татар теле буенча укыту фәненең эчтәлеге

5 нче сыйныф (102 сәг.)




Бүлек исеме

Кыскача эчтәлек

Сәгать саны

Без мәктәптә.

Аваз-хәреф мөнәсәбәтләре. Транскрипция билгеләре.Татар телендә исем сүз төркеме. Ялгызлык һәм уртаклык исемнәр.Исемнәрнең берлек санда тартым белән төрләнеше.Исемнәрнең килеш белән төрләнеше.Исемгә кушымчалар ялгану тәртибе.I, II зат тартымлы исемнәрнең килеш белән төрләнеше.

III зат тартымлы исемнәрнең килеш белән төрләнеше.Исемнәрнең күплек санда тартым белән төрләнеше. Исемнең ясалыш ысуллары, исемнәрнең ясалышы (тамыр, парлы, тезмә, кушма, кыскартылма)Исем ясагыч кушымчалар: -чы, -че, - даш, - дәш, - лык, -лек.Кереш контроль эш. Исем.Хаталар өстендә эш. Боерык фигыль турында төшенчә. Монолог. “Миңа мәктәптә нинди дәресләр ошый?”.

Боерык фигыльнең зат-сан белән төрләнеше.Боерык фигыльләрдә басым үзенчәлеге. Боерык фигыль һәм аның мәгънәләре.Боерык фигыльнең үтенү формасы ( бар әле, барчы конструкциясе)Сүзлек диктанты.Хикәя фигыль. Аның заман формалары.Хаталар өстендә эш. Хәзерге заман хикәя фигыльнең зат-сан белән төрләнеше.Хәзерге заман хикәя фигыльнең юклык формасын зат-сан белән төрләндерү.Контроль эш. Фигыль.( Боерык фигыль, хәзерге заман хикәя фигыль).Хаталар өстендә эш. Санның лексик грамматик мәгънәсе һәм морфологик-синтаксик билгеләре.Сан төркемчәләре. Микъдар саны янында саналмыш.Тәртип саны.Җыю саны.Теркәгечләр турында гомуми мәгьлүмат (чөнки, ләкин).


27

Мин – өйдә булышчы.

Алмашлык турында төшенчә.Зат алмашлыклары. Мин, син, ул алмашлыкларының килеш белән төрләнеше.Үз (билгеләү) алмашлыгының килеш белән төрләнеше. Сорау алмашлыгы (ничә? ничәдә?)Алмашлык (минем өчен, мин үзем конструкциясе).Монолог. “Минем көндәлек режимым” Билгеле үткән заман хикәя фигыль. Билгеле үткән заман хикәя фигыльнең (барлык формасы) зат-сан белән төрләнеше. Билгеле үткән заман хикәя фигыльнең (юклык формасы) зат-сан белән төрләнеше. Изложение. “Кунак апа”. Хаталар өстендә эш. Кереш сүзләр. Кереш сүзләрнең төрләре. Кереш сүзләрнең сөйләмдә кулланылышы. Инфинитив, аның мәгънәләре, формалары. 1 нче кагыйдә. Инфинитив формалары. 2-3 нче кагыйдә. Инфинитив формалары. -5 нче кагыйдә. Инфинитивның модаль сүзләр белән кулланылышы. Сүзлек диктанты. Инфинитивның дөрес язылышы һәм сөйләмдә кулланылышы. Хаталар өстендә эш. Диалог. “Өлкәннәргә ярдәм”. Контроль эш. Сан. Алмашлык. Инфинитив. Хаталар өстендә эш. Бәйлекләр турында гомуми мәгьлүмат. Сочинение. “Мин – өйдә булышчы”. Хаталар өстендә эш. Бәйлекләрнең исемнәр һәм алмашлыклар белән кулланылышы. Уку һәм язу кагыйдәләре. (Сөйләм этикеты үрнәкләренең интонациясе). Җөмлә ахырында тыныш билгеләре (нокта, сорау һәм өндәү билгеләре). Сөйләмнең фонетик ягы. Калын һәм нечкә әйтелешле сүзләр. Кыска һәм озын сузыклар. Кисәкчәләр турында гомуми мәгьлүмат. Аналитик фигыльләр (алып бара... конструкциясе) Билгесез үткән заман хикәя фигыль. Билгесез үткән заман хикәя фигыльнең (барлык формасы) зат-сан белән төрләнеше. Билгесез үткән заман хикәя фигыльнең (юклык формасы) зат-сан белән төрләнеше. Билгесез үткән заман хикәя фигыльнең зат-сан белән төрләнеше. Сыйфат турында төшенчә. Сыйфат дәрәҗәләре. Гади дәрәҗә. Сыйфат дәрәҗәләре. Чагыштыру дәрәҗәсе.

35

Дуслар белән күңелле



Сыйфат дәрәҗәләре. Артыклык дәрәҗәсе.Сыйфат дәрәҗәләре. Кимлек дәрәҗәсе.Сүзлек диктанты. Сыйфат ясагыч кушымчылар: -лы, -ле, -сыз, - сез.Хаталар өстендә эш. Антоним, синоним сыйфатлар.

Тыңлап аңлау. “Яхшы хуҗа”.Фигыль сүз төркемен кабатлау. Хикәя фигыльнең заманнары.

Боерык фигыль.Татар сөйләм этикеты берәмлекләре. (Телефоннан сөйләшү этикеты).

Дуслар белән күңелле темасы буенча аралаша белү күнекмәләрен ситуатив күнегүләр аша тикшерү.

Диалог. “Татар халык ашлары кибетендәИсем сүз төркемен кабатлау. Тартымсыз исемнәрнең килеш белән төрләнеше.Изложение. “Үкенеч”. Хаталар өстендә эш. Сыйфат дәрәҗәләрен кабатлау.

Контроль эш. Сүз төркемнәре. Фигыль. Сыйфат.Хаталар өстендә эш. Эш кәгазьләре стиле. Чакыру кәгазе.Сочинение “Туган көн – күңелле бәйрәм”.Хаталар өстендә эш. Бәйлекләрне кабатлау.

Бәйлекләрнең килеш белән төрләнеше.Алмашлыкларны кабатлау. Зат алмашлыклары.Тартым алмашлыклары.Тыңлап аңлау. “Акбай”.Зат алмашлыкларының килеш белән төрләнеше.Сорау алмашлыклары. Җөмләнең мәгънәви төркемнәргә бүленеше. Хикәя җөмлә.


24

Дүрт аяклы дусларыбыз

Сорау җөмлә.Җөмлә төрләре. “Этләр турында ниләр беләсең?"

Боеру җөмлә.Тойгылы җөмлә.Хикәя, боеру, тойгылы җөмләләрнең ритмик-интонацион үзенчәлекләре.

Дүрт аяклы дусларыбыз темасы буенча аралаша белү күнекмәләрен ситуатив күнегүләр аша тикшерү.Сүзлек диктанты. Раслау һәм инкяр җөмләләр.Җыйнак һәм җәенке җөмләләр.


8

Без спорт яратабыз.

Бер составлы һәм ике составлы җөмләләр.Синонимнар. Антонимнар.Омонимнар.Еллык контроль эш.

Хаталар өстендә эш. Сүз ясалышы бүлеген кабатлау. Исем ясагыч кушымчалар.Сыйфат ясагыч кушымчалар.Эш кәгазьләре стиле. Хат. “Җәйге каникуллар җитте”



8

Барысы




102

Тартымһәмкилешбеләнтөрләнгән исемнәрнең берлекһәмкүплександагы кушымчаларын аера белү.

Тамыр, кушма парлы, тезмә исемнәрнең ясалышы, аларның сөйләмдә куллануын кабатлау.

Исемнәргә кушымчалар ялгану тәртибе.

Сыйфатдәрәҗәләребеләнтаныштыру, аларнысөйләмдәкуллану.

Микъдар, тәртип, җыю саннарын аера белү.

Мин, син, улзаталмашлыкларының, төшемкилешләрендәсөйләмдәкуллана белү.

Зат алмашлыкларының урын-вакыт килешендә сөйләмдә куллану.

Хәзергезаманхикәяфигыльнең барлыкта һәм юклыкта зат-сан белән төрләнеше.

Билгеле үткәнзаманхикәяфигыльнең барлыкта һәм юклыкта зат-сан белән төрләнеше.

Билгесезүткәнзаманхикәяфигыльнең барлыктазат-санбеләнтөрләнеше белән танышу.

Боерыкфигыльнең барлыктаһәмюклыкта 2нчезаттатөрләнешенсөйләмдәкуллану.

Фигыльнең инфинитивформасын сөйләмдә куллану.

Фигыльнең инфинитивформасынмодальсүзләр (кирәк, кирәкми, ярый, ярамый) беләнсөйләмдәкуллану

Эшләргәтелим – төзелмәсенсөйләмдәкуллану.

Өчен, шикелле бәйлекләренсөйләмдәкуллану.

Керешсүзләрне(минемчә, синеңчә, билгеле, әлбәттә, беренчедән, минемфикеремчә) сөйләмдәкуллану.

6 нчы сыйныф (136 сәг.)




Бүлек исеме

Кыскача эчтәлек

Сәгать саны

Яңа уку елы башлана



Эш кәгазьләре стиле. Котлау кәгазе язу. Җөмләнең мәгънәви төркемнәргә бүленешен кабатлау. Сорау җөмлә төзелеше. Өндәү җөмлә төзелеше. Монолог. “Яңа уку елы башлана”. Аваз-хәреф мөнәсәбәтләре. Татар алфавиты. Транскрипция билгеләре. Сингармонизм законы. Исем. Исемгә кушымчалар ялгану тәртибе. Исемнең тартым белән төрләнеше. I, II зат тартымлы исемнәрнең килеш белән төрләнеше. III зат тартымлы исемнәрнең килеш белән төрләнеше. Кереш контроль эш. Исем. Хаталар өстендә эш. Исем сүз төркемен кабатлау. Исем ясагыч кушымчалар (-лык/-лек, -чы/-че исем ясагыч кушымчалары). Сүзлек диктанты. Сүзлек төрләре Хаталар өстендә эш. Сүзлек төрләре. Эш кәгазьләре стиле. Анкета тутыру. Иялек килешле изафә бәйләнеш. Фигыль сүз төркеме. Боерык фигыльнең барлык һәм юклык кушымчасы. Боерык фигыльнең зат-сан белән төрләнеше. Шарт фигыль турында төшенчә. Шарт фигыльнең зат-сан белән төрләнеше. Шарт фигыльнең юклык формасы. Кереш сүзләр. Кереш сүзләрнең сөйләмдә кулланылышы. Диалог. “Өлкәннәргә булышабыз”. “Яңа уку елы башлана “темасы буенча аралаша белү күнекмәләрен ситуатив күнегүләр аша тикшерү.

26

Мин –зур ярдәмче.

Хәзерге заман хикәя фигыльнең зат-сан белән төрләнеше (барлык формада). Хәзерге заман хикәя фигыльнең зат-сан белән төрләнеше (юклык формада). Контроль эш. Затланышлы фигыльләр. Хаталар өстендә эш. Аналитик фигыль. Мөмкинлек/мөмкин түгеллекне (бара алам, бара алмыйм). Аналитик фигыль. Теләкне белдерүче фигыль (барырга телим). Сочинение. “Мин – өйдә булышчы” Хаталар өстендә эш. Аналитик фигыль (укый белә/укый белми) Уку һәм язу кагыйдәләре. (Сөйләм этикеты үрнәкләренең интонациясе). Фонетика. Авазлар өстәлү күренеше (дус-дусты). Авазларның чиратлашуы (чәчәк – чәчәге, китап – китабы). Сингармонизм законы. Сингармонизм законына буйсынмау очраклары (-су, -мыни). Аналитик фигыльләр (барыйм инде, барыйм әле, бара алам, барасым килә конструкцияләре) Билгеле киләчәк заман хикәя фигыль. Билгеле киләчәк заман хикәя фигыльнең (барлык формасы) зат-сан белән төрләнеше. “Мин зур ярдәмче “темасы буенча аралаша белү күнекмәләрен ситуатив күнегүләр аша тикшерү.

16

Дуслар белән күңелле


Диалог. “Минем дустым”. Билгеле киләчәк заман хикәя фигыльнең (юклык формасы) зат-сан белән төрләнеше. Изложение. “Бергә күңелле була”. Хаталар өстендә эш.. Билгесез киләчәк заман хикәя фигыль. Билгесез киләчәк заман хикәя фигыльнең (барлык формасы) зат-сан белән төрләнеше. Тыңлап аңлау. “Масаючан борын” Билгесез киләчәк заман хикәя фигыльнең (юклык формасы) зат-сан белән төрләнеше. Хәзерге заман хикәя фигыльнең (барлык формасы) зат-сан белән төрләнеше. Хәзерге заман хикәя фигыльнең (юклык формасы) зат-сан белән төрләнеше. Сүзлек диктанты. Үткән заман хикәя фигыльнең (барлык формасы) зат-сан белән төрләнеше. Хаталар өстендә эш. Үткән заман хикәя фигыльнең (юклык формасы) зат-сан белән төрләнеше. Монолог. “Минем дустым” Контроль эш. Хикәя фигыльнең заман формалары. Хаталар өстендә эш. Сыйфат. Сыйфат. Сыйфат ясагыч кушымчалар. Сыйфат дәрәҗәләре. Сыйфатларның гади дәрәҗәсе. Сыйфатларның чагыштыру дәрәҗәсе. Сыйфатларның артыклык дәрәҗәсе. Сыйфатның кимлек дәрәҗәсе. Антоним һәм синоним сыйфатлар. Сыйфат дәрәҗәләрен сөйләмдә куллану. “Дуслар белән күңелле “темасы буенча аралаша белү күнекмәләрен ситуатив күнегүләр аша тикшерү.

22

Туган җирем - Татарстан


Изафә бәйләнеше. 1 төре Изафә бәйләнеше. 2 төре Изафә бәйләнеше. 3 төре Изафә бәйләнешле исемнәрнең килеш белән төрләнүе. Изафә бәйләнешле исемнәрне җөмләдә куллану. Диалог. “Тамаша залында”. Рәвеш. Рәвешләрнең ясалышы. Ясалма рәвешләр. (-ча, -чә, -дай, -дәй, -лап, -ләп, -лата, - ләтә). Рәвешләрнең мәгънә төркемчәләре. Саф рәвешләр. Охшату-чагыштыру рәвешләре. Изложение. “Казан – Татарстанның башкаласы”. Хаталар өстендә эш. Урын рәвешләре. Вакыт рәвешләре. Сәбәп-максат рәвешләре. Күләм-чама рәвешләре. Рәвешләрнең җөмләдә кулланылышы. Монолог. “Татарстан – дуслык иле”. Җөмләнең баш кисәкләре. Ия белән хәбәр арасында сызык. Тыңлап аңлау “Татарстан елгалары”. Теркәгечләр. Бәйлекләр. Бәйлек сүзләр. Эш кәгазьләре стиле. Тамашага чакыру. “Туган – җирем Татарстан “темасы буенча аралаша белү күнекмәләрен ситуатив күнегүләр аша тикшерү.

26

Табигать белән бергә


Алмашлык. Алмашлыкларның төркемчәләре. Зат алмашлыклары. Тартым алмашлыклары. Сүзлек диктанты. Күрсәтү алмашлыклары. Хаталар өстендә эш. Сорау алмашлыклары. Билгеләү алмашлыклары. Монолог. “Калибри”. Билгесезлек алмашлыклары. Юклык алмашлыклары. Алмашлыкларны һәм рәвеш төркемчәләрен кабатлау. Контроль эш. Рәвеш. Алмашлык. Хаталар өстендә эш. Алмашлыкларны җөмләдә куллану. Диалог. “Зоопаркта” Хат язу кагыйдәләре. Эш кәгазьләре стиле. “Минем яраткан хайваным”. Интернеттагы дусларыма хат. Затланышлы фигыльләрне кабатлау. Затланышлы фигыльләрне зат-сан белән төрләндерү. “Табигать белән бергә “темасы буенча аралаша белү күнекмәләрен ситуатив күнегүләр аша тикшерү.

18

Сәламәт тәндә – сәламәт акыл

Инфинитив+ яратам төзелмәсе. Инфинитив+ яратмыйм төзелмәсе. Инфинитив+телим төзелмәсе. Инфинитив + модаль сүзләр. Аналитик фигыльләр + беләм. Аналитик фигыль. Мөмкинлек/мөмкин түгеллекне (бара алам, бара алмыйм). Аналитик фигыль. (кем булырга телим? төзелмәсе). Диалог. “Һөнәрләр”. Затланышсыз фигыльләр. Исем фигыль. Исем фигыльне тартым белән төрләндерү. Исем фигыльне килеш белән төрләндерү. Сүзлек диктанты. Тартымлы исем фигыльне килеш белән төрләндерү. Хаталар өстендә эш. Исем фигыль+өчен төзелмәсе. Диалог. “Табибта” Монолог. “Сәламәт бул”. Сан. Сан төркемчәләре. Микъдар саны. Микъдар саны янында саналмыш. Тәртип саны. Бүлем саны. Чама саны. Җыю саны. “Сәламәт тәндә- сәламәт акыл “темасы буенча аралаша белү күнекмәләрен ситуатив күнегүләр аша тикшерү.

20

Светофор – минем дустым

Еллык контроль эш Монолог. “Юл фаҗигаләре”. Саннарның ясалышы, җөмләдә кулланылышы. Хаталар өстендә эш Сыйфат сүз төркемен кабатлау. Исем сүз төркемен кабатлау. Рәвеш,алмашлык сүз төркемен кабатлау. Сочинение “Юлда.” Хаталар өстендә эш. Алмашлыкларның ясалышы.

8

Барысы




136



Достарыңызбен бөлісу:
1   ...   16   17   18   19   20   21   22   23   ...   48


©kzref.org 2019
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет