Пщн бойынша о›ыту ба“дарламасы (Syllabus)



жүктеу 0.82 Mb.
бет1/3
Дата07.03.2018
өлшемі0.82 Mb.
  1   2   3



ПЩн бойынша о›ыту ба“дарламасы

(Syllabus)НысанПМУ °С Н 7.18.4/19
љаза›стан РеспубликасыныЈ білім жЩне “ылым министрлігі
С.Торай“ыров атында“ы Павлодар мемлекеттік университеті
Физика жЩне аспап жасау кафедрасы
5В070200 – «Автоматтандыру жЩне бас›ару», 5В071600 – «Аспап жасау», 5В072400 – «Технологиялы› машиналар жЩне жабды›тар» маманды›тарыныЈ студенттеріне арнал“ан
Физика 1
ПШНІ БОЙЫНША ОљЫТУ БА’ДАРЛАМАСЫ

  1. (Syllabus)

Павлодар, 2013

ПЩн бойынша о›ыту ба“дарламасын бекіту пара“ы

(Syllabus)



Нысан

ПМУ °С Н 7.18.4/19



БЕКІТЕМІН

Физика, математика жЩне а›паратты› технологиялар факультетініЈ деканы

_____________ Испулов Н.А.

«__»____________ 2013 ж.

љ±растырушы: _________________ а“а о›ытушы Зейтова Ш.С.
Физика 1 пЩнінен

кЇндізгі о›у нысаны бойынша

5В070200 – «Автоматтандыру жЩне бас›ару», 5В071600 – «Аспап жасау», 5В072400 – «Технологиялы› машиналар жЩне жабды›тар» маманды›тарыныЈ студенттеріне арнал“ан
ПШНІ БОЙЫНША ОљЫТУ БАДАРЛАМАСЫ (Syllabus)

Ба“дарлама 20__ ж. «__»______бекітілген о›у ж±мыс ба“дарламасыныЈ негізінде Щзірленді.


Кафедра отырысында ±сынылды 2013ж. «___» ______ № ____ Хаттама

Кафедра меЈгерушісі _______Жукенов М.К. 2013ж. «____»_______

ФМжАТ факультетініЈ о›у-Щдістемелік кеЈесімен ма›±лданды

2013ж. «____»_____________№_____Хаттама


ОШК тйра“асы ___________ Искакова А.Б. 2013ж. «____»______

1. О›у пЩнініЈ паспорты
ПЩнніЈ атауы. Fiz 1205 Физика1
Кредиттер саны жЩне о›у мерзімі

Курс: 1


Семестр: 2

Барлы“ы – 3 кредит

Барлы› аудиториялы› саба›тар – 45 са“ат

ДЩрістер - 15 са“ат

ТЩжірибе/ семинар саба›тары - 15 са“ат

Зертханалы› – 15 са“ат

СиЖ – 90 са“ат

СоныЈ ішінде ОСиЖ – 22,5 са“ат

Жалпы са“ат кйлемі - 135 са“ат

Ба›ылау тЇрі

љорытынды ба›ылау тЇрі: емтихан – 2 семестр


Пререквезиттер

ПЩнді толы› меЈгеру Їшін студент физиканы жЩне математиканы орта мектеп кйлемінде білуі ›ажет. Дифференциалды, интегралды есептеулерді жЩне дифференциалды теЈдеулер, ы›тималды›тар теориясы жЩне математикалы› статистика элементтері саласында білімдер ›ажет. «Химия», «а›параттану».



Постреквезиттер

«ЭлектротехниканыЈ негізгі теориялары», «электроника», «теориялы› механика», «электротехника негіздері», «аспап жасауда“ы моделдеу», «материалдар кедергісі»


2. О›ытушы туралы мЩлімет жЩне байланыс а›параты

Аты-жйні, тегі: Зейтова Шолпан Сериковна

љызметі: а“а о›ытушы

Кафедра «Физика жЩне аспап жасау», аудитория А-407А

телефон: 67-36-26
3. ПЩні, ма›саты мен міндеттері

ПЩні

Физика пЩні – жо“ар“ы техникалы› о›у орындарында жо“ар“ы математика, теориялы› механика, жалпы химия жЩне т.б пЩндермен ›атар бакалаврлар дайындау ба“дарламаларыныЈ жалпы теориялы› негізін ›±райды жЩне кез келген техникалы› ба“ыттар бойынша жо“ар“ы инженерлік-техникалы› о›у орнын бітіруші мамандардыЈ келешек ›ызметтерініЈ негізгі (базалы›) міндетін ат›арады.



ПЩнніЈ ма›саты:

СтуденттердіЈ классикалы› жЩне ›азіргі заман“ы физика теорияларын, сондай-а› физикалы› зерттеулер тЩсілдерін пайдалану біліктері мен да“дыларын, студенттердіЈ шы“армашылы› ойлауы мен “ылыми дЇниетанымын, компьютерді колдана отырып, физикалы› жа“дайларды моделдеуді білуін, студенттердіЈ дЇниені ›азіргі заман“ы “ылыми-жаратылыс болмысы туралы т±тас тЇсінігін ›алыптастыру.



ПЩнніЈ міндеттері:

Классикалы› жЩне ›азіргі физиканыЈ негізгі тЇсініктерініЈ, заЈдарыныЈ, теорияларыныЈ олардыЈ ішкі йзара байланыстарыныЈ ма“ынасын ашу; студенттердіЈ кЩсіби міндеттерін шешу жЩне одан Щрі йз білімін жетілдірудіЈ йзіндік тЩсілдерін табу біліктілігі ретінде физиканыЈ тЇрлі салаларынан пЩнніЈ ›ортындылаЈ“ан типтік есептерін (теориялы› жйне эксперименттік практикалы› о›у есептерін) шешу біліктері мен да“дыларын ›алыптастыру; студенттердіЈ шы“армашылы› ойлауын, йзіндік танымдык іс-Щрекет да“дыларын, компьютерді пайдалану ар›ылы физикалы› жа“дайларды моделдеу біліктілігіне ›олдау жасау.


4. Білім, білік жЩне да“дыларына ›ойылатын талаптар

Физика курсын о›у нЩтижесінде студент:

- негізгі физикалы› теориялар мен ›а“идаларды, зерттеудіЈ физикалы› Щдістерін, олардыЈ ›олданылуыныЈ негізгі заЈдары мен шектерін білу;

- теориялык білімдерді на›ты физикалы› есептер мен жа“дайларды шешу Їшін колдана білу, физикалы› эксперимент нЩтижелерін талдауды, компьютер пайдалану ар›ылы физикалы› жа“дайларды моделдеуді білуі;

- физикалык эксперимент жЇргізу, йлшеуіш аспаптармен жЇмыс істеу жЩне йлшеу нЩтижелерін есептеу мен йЈдеу да“дылары болуы ›ажет.
5 ПЩнді игерудіЈ та›ырыпты› жоспары

Саба› тЇрлеріне ›арай академиялы› саба›тардыЈ Їлестірілуі

п/п



Та›ырыптар атауыСаба› тЇрлеріне ›арай аудиторлы› са“аттар СиЖДЩрісТЩжірибеЗертханабарлы“ы

СоныЈ ішінде ОСиЖ12345671Кіріспе. Механика555307,52Молекулалы› физика жЩне термодинамика555307,53Электр555307,5Барлыы: 1351515159022,56. ДЩрістік сабатардыЈ мазм±ны
Механика
Жоспар:

Таырып 1 Материялы› нЇктеніЈ кинематикасы

Таырып 2 Материялы› нЇктеніЈ динамикасы. Механикада“ы кЇштер

Таырып 3,4 Материялы› нЇкте мен ›атты дене динамикасы.

Таырып 5 Ж±мыс, куат, энергия.

КеЈістіктегі материалды› нЇктеніЈ орналасуы радиус-вектормен беріледі:



м±нда – Ох, Оу, Оz ба“ыттардыЈ бірлік векторлары;

Лездік жылдамды›

Жылдамды›тыЈ абсолют мЩні:



®деу


®деудіЈ абсолют мЩні:



љисы› сызы›ты ›оз“алыс кезіндегі толы› Їдеу – нормальды› жЩне тангенциалды› ›±раушылар ›осындысы болады




Нормальды›, тангенциалды› жЩне толы› ЇдеулердіЈ абсолют мЩні:

Бір›алыпты айнымалы ›оз“алыстыЈ а=const (х осі бойымен ›оз“ал“ан нЇктеніЈ) кинематикалы› теЈдеуі:



;

Бір›алыпты айнымалы ›оз“алыста“ы нЇктеніЈ жылдамды“ы




Б±рышты› жылдамды›

Б±рышты› Їдеу



Жол жЩне б±рылу б±рышы арасында“ы байланыс



Сызы›ты› жЩне б±рышты› жылдамды›тар арасында“ы байланыс



Сызы›ты› Їдеулер жЩне б±рышты› шамалар арасында“ы байланыс





Айналу жиілігі



; немесе

м±нда N – t уа›ыт аралы“ында“ы дененіЈ айналым саны; T – айналу периоды (толы› бір айналым“а ж±мсалатын уа›ыт).

Бір›алыпты айнымалы айналмалы ›оз“алыстыЈ (ε=const) кинематикалы› теЈдеуі

м±нда ω0 – бастап›ы б±рышты› жылдамды›; t – уа›ыт.

Бір›алыпты айнымалы айналмалы ›оз“алыс кезіндегі дененіЈ б±рышты› жылдамды“ы

Материялы› нЇкте ›оз“алысыныЈ векторлы› теЈдеуі (динамиканыЈ негізгі заЈы – НьютонныЈ екінші заЈы)



, егер m=const

Материалды› нЇктелер жЇйесінЈ массалар центрініЈ координаталары


м±нда mі – i-нші материалды› нЇктеніЈ массасы; xі, yі, zі – оныЈ координаттары.

БЇкілЩлемдік тартылыс заЈы

м±нда G – гравитациялы› т±ра›ты, m1 жЩне m2 - йзара Щсерлесетін денелердіЈ массалары, r – денелердіЈ ара›ашы›ты“ы.

Ауырлы› кЇші P=mg

g – еркін ›±лау Їдеуі.

Серпімділік кЇші (Гук заЈы) F=kx

м±нда k – серпімділік (›атаЈды›) коэффициенті, х – абсолютті деформация.

Сыр“анау Їйкеліс кЇші

 - Їйкеліс коэффициенті, N – нормаль ›ысым кЇші.

Т±ра›ты кЇштіЈ жасайтын ж±мысы

м±нда α - орын ауыстыру мен кЇш ба“ыттары арасында“ы б±рыш.

Айнымалы кЇштіЈ жасайтын ж±мысы

м±нда интегралдау L – траектория бойымен жЇргізіледі.

љуат

Материялы› нЇктеніЈ кинетикалы› энергиясы



Серпімді деформациялан“ан дененіЈ потенциалды› энергиясы (сы“ыл“ан немесе созыл“ан серіппе)



.

Ауырлы› кЇшініЈ біртекті йрісіндегі дененіЈ потенциалды› энергиясы



м±нда h – потенциалды› энергияныЈ нйлдік деЈгейінен бастап саналатын биіктік. Б±л формула h<

ЭнергияныЈ са›талу заЈы (диссипативті, мысалы Їйкеліс кЇші болмаса)

Айналмалы ›оз“алыстыЈ негізгі теЈдеуі (›оз“алмайтын оське байланысты ›атты дененіЈ)



,

м±нда М – dt уа›ыт аралы“ында денеге Щсер ететін кЇш моменті; J – дененіЈ инерция моменті; ω – б±рышты› жылдамды›; Jω – импульс моменті.

КЇш моменті

м±нда – ›оз“алмайтын нЇктеден кЇш тЇсірілген нЇктеге дейінгі радиус-вектор.

КЇш моментініЈ модулі

M=Fl


м±нда l – кЇш иіні( айналу осінен кЇш ба“ытына дейінгі еЈ ›ыс›а ›ашы›ты›)

Импульс моменті



м±нда – ›оз“алмайтын нЇктеден импульс векторына дейінгі радиус-вектор.

Инерция моменті т±ра›ты болса

м±нда ε – б±рышты› Їдеу.

ДененіЈ оське ›атысты импульс моменті

Материалды› нЇктеніЈ инерция моменті

м±нда m – нЇкте массасы; r – оныЈ айналу осінен ара›ашы›ты“ы.

љатты дененіЈ инерция моменті



м±нда массасы Δmі – элементтіЈ айналу осіне дейінгі rі ›ашы›ты“ы.

ДененіЈ массасы Їзіліссіз орналасса интеграл ар›ылы табылады

м±нда V – дене кйлемі.

Штейнер теоремасы

м±нда J0 – ауырлы› центрі ар›ылы жЩне берілген оске параллель йтетін дененіЈ инерция моменті; a – остер арасында“ы ›ашы›ты›; m – дене массасы.

Инерция моменті йзгермейтін бір дене Їшін импульс моментініЈ са›талу заЈы

м±нда J1 жЩне J2 – бастап›ы жЩне соЈ“ы инерция моменттері; ω1 жЩне ω2 – дененіЈ бастап›ы жЩне соЈ“ы б±рышты› жылдамды›тры.

Айналатын денеге Щсер ететін т±ра›ты кЇш моментініЈ ж±мысы

м±нда φ – дененіЈ б±рылу б±рышы.

Дене айналмалы ›оз“ал“анда“ы лездік ›уат

Айналып т±р“ан дененіЈ кинетикалы› энергиясы



Жазы›ты›та сыр“анамай домала“ан дененіЈ кинетикалы› энергиясы



м±нда – ілгерімелі ›оз“алыстыЈ кинетикалы› энергиясы; υ – дененіЈ инерция центрініЈ жылдамды“ы; - дененіЈ инерция центрі ар›ылы йтетін осьті айналу ›оз“алысыныЈ кинетикалы› энергиясы.

h тереЈдікте с±йы›ты› ба“анасыныЈ гидростатикалы› ›ысымы

м±нда ρ – с±йы›ты› ты“ызды“ы.

Архимед заЈы

м±нда FA – кері итеруші кЇш; V – ы“ыстырыл“ан с±йы›тыЈ кйлемі.

®зіліссіздік теЈдеуі

м±нда S – тЇтіктіЈ кйлденеЈ ›имасы; – с±йы›ты›тыЈ жылдамды“ы.

Сы“ылмайтын идеал с±йы›ты›тыЈ стационарлы а“ыны Їшін Бернулли теЈдеуі

м±нда p – тЇтіктіЈ белгілі бір ›имасы Їшін с±йы›тыЈ статикалы› ›ысымы; v – осы ›имада“ы с±йы›ты›тыЈ жылдамды“ы; – б±л ›има Їшін с±йы›ты›тыЈ динамикалы› ›ысымы; h – ›има орналас›ан жердіЈ биіктігі; ρgh – гидростатикалы› ›ысым.

Ашы› кеЈ ыдыста“ы кішігірім саЈылаудан с±йы›ты›тыЈ а“у жылдамды“ын аны›тайтын Торричелли формуласы

м±нда h – ыдыста“ы с±йы›ты›тыЈ деЈгейінен саЈылыу“а дейінгі тереЈдік.

Т±т›ырлы ортада баяу ›оз“ал“ан шариктіЈ кедергі кЇшін Стокс формуласы аны›тайды

м±нда r – шарик радиусы; – оныЈ жылдамды“ы, – т±т›ырлы›.

Са“ат жЇрісініЈ релятивистік баяулауы

м±нда τ – екі о›и“а арасында“ы тынышты› жЇйедегі уа›ыт аралы“ы; – сол екі о›и“а арасында“ы дене ›оз“алатын жЇйедегі уа›ыт аралы“ы.

°зынды›тыЈ релятивистік (лоренцтік) ›ыс›аруы

м±нда - дененіЈ тынышты›та болатын жЇйедегі ±зынды“ы (меншікті ±зынды›); - дененіЈ ›оз“алатын жЇйедегі ±зынды“ы.

Релятивистік жылдамды›тар ›осылу заЈы

м±нда -лабораториялы› (тынышты›) жЇйедегі дененіЈ жылдамды“ы; – тынышты› жЇйеге ›атысты жылдамды›пен ›оз“алатын жЇйедегі дененіЈ жылдамды“ы.

Релятивистік бйлшектіЈ массасы жЩне импульсі

м±нда m0 – тынышты› массасы.

Релятивистік бйлшектіЈ толы› жЩне кинетикалы› энергиясы

Релятивистік бйлшектіЈ импульсі жЩне энергиясы арасында“ы байланыс






Шдебиет:

  1. Абдулла Ж . Физика курсыныЈ дЩрістері: О›у ›±ралы. Алматы: ДЩуір, 2012. 528 б.

  2. Абдуллаев Ж. Механика“а кіріспе. Алматы: Мектеп, 1988

  3. Бектыбаев Ш.Б., Рахимов љ., т.б. Жалпы физика курсы (Механика жЩне молекулалы› физика бйлімі): О›у ›±ралы. љара“анды: КарМТУ. 2008.85 6.

  4. љадыров Н., љойшыбаев Н. Механика, молекулалы› физика. Алматы: љаза› университеті, 2001.

  5. Яворский Б.М., Пинский А.А. Основы физики: Учебн. пособ.: В 2 т. М.: Наука, 1981.

  6. Трофимова Т.И. Курс физики. Учебн. пособие для вузов. М.: Академия, 2004.

  7. љожанов Т.С., Рысменде С.С. Физика курсы: 2 т. Алматы, 2001.

  8. Савельев И.В. Жалпы физика курсы. 1,2 том. Алматы: Мектеп, 2004.


Молекулалы физика жЩне термодинамика.
Жоспар

Таырып 1,2 Идеал газдыЈ тЩжірибелік заЈдары. МКТ негіздері.

Таырып 3 ТермодинамиканыЈ негізгі заЈдары

Таырып 3 На›ты газдар. Тасымалдау ›±былыстары
Зат мйлшері (моль саны): , немесе ,

м±нда N – жЇйеніЈ ›±рылымды› элементтерініЈ саны (молекулалар, атомдар, иондар жЩне т.б.); NA- Авогадро т±ра›тысы.

ЗаттыЈ мольды› массасы ; м±нда m- масса.

Біртекті жЇйеніЈ бйлшектер (молекулалар, атомдар, иондар жЩне т.б.) концентрациясы



м±нда V- жЇйеніЈ кйлемі; - зат ты“ызды“ы.

ГаздардыЈ молекула-кинетикалы› теориясыныЈ негізгі теЈдеуі

p=n<>=n<>,

МолекуланыЈ бір еркіндік дЩрежесіне келетін орташа кинетикалы› энергия

,

МолекуланыЈ толы› энергиясы ,

м±нда“ы k – Больцман т±ра›тысы; T-термодинамикалы› температура;

i – еркіндік дЩрежелер саны .

Газ ›ысымыныЈ молекулалар концентрациясынан жЩне температурадан тЩуелділігі
p=nkT.

Молекулалар жылдамды“ы:

орташа квадратты› ,

орташа арифметикалы› ,


ы›тималды .

Идеал газдыЈ кЇй теЈдеуі (Менделеев — Клапейрон теЈдеуі):

pV=T, немесе pV=RT,

м±нда“ы m-газдыЈ массасы; M-газдыЈ молярлы› массасы; R- газ т±ра›тысы; T-термодинамикалы› температура;

Дальтон заЈы p=p1 + p2+p3+….+pn,

ГаздыЈ молярлы› жЩне меншікті жылусыйымдылы›тарыныЈ арасында“ы байланыс:



,

м±нда“ы -газдыЈ молярлы› массасы.

Изохоралы› жЩне изобаралы› мольды› жылусыйымдылы›тар:

;

Изохоралы› жЩне изобаралы› меншікті жылусыйымдылы›тар:



; .

Р. Майер теЈдеуі Ср = Cv + R


Адиабата (Пуассон) кйрсеткіші

, немесе , немесе .

Идеал газдыЈ ішкі энергиясы

U=N<>, немесе U= ν = νRT;

Изобаралы› процесс (р=const) кезіндегі ж±мысы

A=p(V2-V1)=

Изотермиялы› процесс (T=const) кезіндегі газ ж±мысы



,

Адиабаталы› процесс кезінде



, ,

Пуассон теЈдеуі (адибаталы› процесс теЈдеуі) : P= const.

ТермодинамиканыЈ бірінші бастамасы (заЈы):

Q = U+A;

м±нда Q-газ“а берілген жылу мйлшері; U – оныЈ ішкі энергиясыныЈ йзгерісі; A- сырт›ы кЇштерге ›арсы орындал“ан ж±мыс.

Изобаралы› процесс Їшін термодинамиканыЈ бірінші бастамасы

Q= CV+R=Cp=νRT ,

Изохоралы› процесс Їшін (A=0)

Q=U =Cv=νRT,

Изотермиялы› процесс Їшін (U=0)

Q=,

Адиабаталы› процесс Їшін (Q= 0)

Q=-U =-Cv.

Жалпы жа“дайда“ы цикл Їшін пайдалы Щсер коэффициенті (п.Щ.к.)



м±нда“ы Q1 - ж±мыс денесініЈ ›ыздыр“ыштан алатын жылу мйлшері, Q2 -ж±мыс денесініЈ суыт›ыш›а беретін жылу мйлшері, А – пайдалы ж±мыс.

Карно циклы Їшін п.Щ.к.

немесе

м±нда“ы T1 – ›ыздыр“ыштыЈ температурасы, T2- суыт›ыш температурасы.

Бір молекуланыЈ бірлік уа›ыт аралы“ында со›ты“ысуларыныЈ орташа саны,

=,

м±нда“ы d – молекуланыЈ эффективті диаметрі; n – молекулалар концентрациясы; <> - молекулалардыЈ орташа арифметикалы› жылдамды“ы.

Газ молекуласы еркін жЇрісініЈ орташа Їзынды“ы:

=.

Фик (диффузия) заЈы



,

м±нда“ы - диффузия нЩтижесінде ауданнан уа›ыт аралы“ында ауыс›ан газ; - диффузия (диффузия коэффициенті); - молекулалар концентрациясыныЈ градиенті; - бір молекуланыЈ массасы.

Диффузия коэффициенті

Ньютон Їйкеліс заЈы

F=-dp/dt=-(d/dz)S

М±нда“ы F – ›оз“алыста“ы газ ›абаттарыныЈ арасында“ы ішкі Їйкеліс (т±т›ырлы›) кЇші.

Т±т›ырлы› ,

Фурье заЈы ,

Жылуйткізгіштік

м±нда“ы - газдыЈ меншікті изохоралы› жылу сыйымдылы“ы.


Шдебиет:

  1. Абдулла Ж . Физика курсыныЈ дЩрістері: О›у ›±ралы. Алматы: ДЩуір, 2012. 528 б.

  2. Абдуллаев Ж. Механика“а кіріспе. Алматы: Мектеп, 1988

  3. Бектыбаев Ш.Б., Рахимов љ., т.б. Жалпы физика курсы (Механика жЩне молекулалы› физика бйлімі): О›у ›±ралы. љара“анды: КарМТУ. 2008.85 6.

  4. љадыров Н., љойшыбаев Н. Механика, молекулалы› физика. Алматы: љаза› университеті, 2001.

  5. Яворский Б.М., Пинский А.А. Основы физики: Учебн. пособ.: В 2 т. М.: Наука, 1981.

  6. Трофимова Т.И. Курс физики. Учебн. пособие для вузов. М.: Академия, 2004.

  7. љожанов Т.С., Рысменде С.С. Физика курсы: 2 т. Алматы, 2001.

  8. Савельев И.В. Жалпы физика курсы. 1,2 том. Алматы: Мектеп, 2004.


Электр.

Жоспар:

Таырып 1,2 Кулон заЈы. Электростатикалы› йріс. Кернеулік. Потенциал. Электр йрісініЈ ж±мысы

Таырып 3,4,5 Электрсыйымдылы“ы. Электр йрісініЈ энергиясы. Т±ра›ты ток заЈдары
Кулон заЈы

Электр йрісініЈ кернеулігі

м±нда“ы – йрістін берілген нЇктесіне орнатыл“ан нЇктелік оЈ Q зарядына Щсер ететін кЇш.Электр йрісіне орнатыл“ан нЇктелік Q зарядына Щсер ететін кЇш
Электр йрісініЈ кернеулік векторыныЈ а“ыны

немесе

м±нда“ы α – кернеулік векторы жЩне бет элементіне нормаль арасында“ы б±рыш, dS – бет элементініЈ ауданы, E­n – кернеулік векторыныЈ нормаль“а проекциясы;

НЇктелік Q заряд электр йрісініЈ кернеулігі

Радиусы R заряды Q металл сферамен тудырылатын электр йрісініЈ сфера центрінен r ›ашы›ты›та“ы кернеулігі:

сфера ішінде (r < R) E = 0

сфера бетінде (r = R)

сферадан тыс (r > R)

Электр йрістерініЈ суперпозиция (беттесу) принципі



Кернеуліктері жЩне йрістердіЈ беттесуі кезінде кернеулік векторыныЈ абсолют мЩні



Шексіз біркелкі зарядтал“ан жазы›ты›тыЈ электр йрісі кернеулігі



м±нда“ы σ – зарядтыЈ беттік ты“ызды“ы.

ЗарядтыЈ беттік ты“ызды“ы

Электр йрісініЈ потенциалы, потенциал энергияныЈ йрістіЈ берілген нЇктесінде орнатыл“ан нЇктелік оЈ заряд›а ›атынасына теЈ шама



немесе

Q нЇктелік зарядтыЈ r ›ашы›ты›та“ы потенциалы



n нЇктелік зарядтардыЈ

Потенциал электр йрісініЈ кернеулігімен келесідей байланыс›ан





Q зарядын потенциалы φ1 йріс нЇктесінен потенциалы φ2 нкЇтесіне орын ауыстыр“анда электр йрсініЈ ж±мысы

немесе

Біртекті йріс Їшін соЈ“ы формула келесі тЇрде жазылады



м±нда“ы l – орын ауыстыру; α – векторы жЩне орын ауыстыру ба“ыттары арасында“ы б±рыш.

Жекеленген йткізгіштіЈ немесе конденсатордыЈ электр сыйымдылы“ы

м±нда“ы ΔQ – йткізгішке (конденсатор“а) берілген заряд; Δφ – осы зарядпен тудырыл“ан потенциалдыЈ йзгерісі

Диэлектрлік йтімділігі ε шексіз ортада орналас›ан, радиусы R жекеленген йткізгіш сфераныЈ электр сыйымдылы“ы

Жазы› конденсатордыЈ электр сыйымдылы“ы



м±нда S – астарлар ауданы; d – олардыЈ арасында“ы ›ашы›ты›; ε – астарлар арасында“ы кеЈістікті толтыратын, диэлектриктіЈ диэлектрлік йтімділігі.

Тізбектей жал“ан“ан конденсаторлардыЈ электр сыйымдылы“ы

жалпы жа“дайда



м±нда“ы n – конденсаторлар саны


Параллель жал“ан“ан конденсаторлардыЈ электр сыйымдылы“ы жалпы жа“дайда

Зарядтал“ан йткізгіштіЈ энергиясы Q заряд, φ потенциал жЩне C электр сыйымдылы› ар›ылы келесі ›атынастармен йрнектеледі



Зарядтал“ан конденсатордыЈ энергиясы



Т±ра›ты токтыЈ кЇші

м±нда Q – йткізгіштіЈ кйлденеЈ ›имасынан t уа›ыт ішінде йткен электр мйлшері.

Біртекті йткізгіштіЈ кедергісі



м±нда ρ – йткізгіш затыныЈ меншікті кедергісі; l – оныЈ ±зынды“ы.

иткізгіштер жал“ауларыныЈ кедергісі

тізбектей


параллель

Ом заЈы:


тізбек бйлігі Їшін

т±йы› тізбек Їшін .

Кирхгоф ережелері. Бірінші ереже: тЇйінде то“ысатын ток кЇштерініЈ алгебралы› ›осындысы нйлге теЈ

Екінші ереже: т±йы› контурда, контурдыЈ барлы› бйліктеріндегі кернеулердіЈ алгебралы› ›осындысы электр›оз“аушы кЇштердіЈ алгебралы› ›осындысына теЈ



м±нда Ii i-інші бйліктегі ток кЇші; Ri i-інші бйліктегі белсенді кедергі; εii-інші бйліктегі ток кйздерініЈ э.›.к.; n – белсенді кедергілер бар бйліктер саны; k – ток кйздері бар бйліктер саны.

Т±ра›ты ток тізбегініЈ бйлігінде t уа›ыт ішінде, электросатикалы› йріс жЩне сырт›ы кЇштер ат›аратын ж±мыс

Ток ›уаты



Джоуль-Ленц заЈы

м±нда Q – тізбек бйліктерінде t уа›ыты ішінде бйлінетін жылу мйлшері.
Шдебиет:


  1. Абдулла Ж . Физика курсыныЈ дЩрістері: О›у ›±ралы. Алматы: ДЩуір, 2012. 528 б.

  2. Бектыбаев Ш.Б., Рахимов љ., т.б. Жалпы физика курсы (Электр жЩне магнетизм бйлімі): О›у ›±ралы. љара“анды: КарМТУ. 2008.

  3. Яворский Б.М., Пинский А.А. Основы физики: Учебн. пособ.: В 2 т. М.: Наука, 1981.

  4. Трофимова Т.И. Курс физики. Учебн. пособие для вузов. М.: Академия, 2004.

  5. љожанов Т.С., Рысменде С.С. Физика курсы: 2 т. Алматы, 2001.

  6. Савельев И.В. Жалпы физика курсы. 1,2 том. Алматы: Мектеп, 2004.


  1   2   3


©kzref.org 2019
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет