Семинар. Жусупова Гулнур Омонимдер



Дата12.02.2022
өлшемі18.61 Kb.
#170672
түріСеминар
Байланысты:
Семинар
Тапсырма 1

Семинар.Жусупова Гулнур


Омонимдер
Омоним сөздер-айтылуы, дыбысталуы бірдей, мағынасы әр түрлі сөздер.

Сыртқы дыбысталуы жағынан омонимдер көп мағыналы сөздерге ұқсас келеді.


Мысалдар:

  1. Ара - ағаш кесетін жұқа темірден жасалған құрал (зат есім); ара - гүл шырынынан бал жиятын қанатты насеком;ара- екі орта, аралық.

  2. Бас - адамның дене мүшесі,зат есім;бас - қимыл-әрекет атауы болатын етістік.

  3. Қара - маған қара (етістік), қара қалам (зат есім).

  4. Жүз – суда жүз (етістік), сұлу жүз (зат есім), жүз ән (сан есім).

  5. Жас– көзден аққан жас (зат есім), Даниярдан гөрі жас (зат есім).

  6. Арық – арнайы қазылған су жолы (зат есім); арық (сын есім) – семіз емес, жүдеу.

  7. Ер -батыр, ержүрек азамат атына сай, шыншыл, ер - артынан жүр, ілес деген мағынада етістік.

  8. Бұрыш-геометриялық фигура бөлігі; бұрыш-дәмдеуіш (зат есім).

  9. Айт-мұсылмандар мейрамы(зат есім); айт- адамның сөйлеуі , айтуы. (етістік).

  10. Алма – жеміс(зат есім); алма- етістік.



Синонимдер
Мағыналары жағынан бір-біріне жуық, дыбысталуы әр түрлі сөздерді синонимдер деп атайды.

Синонимдердің негізгі белгілері

1.Сөздердің дыбысталуы әр алуан болуы тиіс.

2.Сөздер бір мағына төңірегінде болуы шарт.
Мысалдар:


  1. Жиылған ел- жұрт, қауым, әлеумет, көпшілік, халық.

  2. Күшті адам- қайратты, мықты, әлді, қарулы.

  3. Cұлу - көрікті, келбетті, ажарлы, әдемі.

  4. Жүрегі ұшу - жүрегі зу ету, төбе шашы тік тұру, қорқу, шошу, үрейлену.

  5. Бағалы - құнды,қымбат.

  6. Қайғылы- уайымды,мұңды, қасіретті, қапал..

  7. Қарт -қария,кəрі.

  8. Сəби- нəресте,бөбе.


Антонимдер.
Тілдегі мағыналары бір-біріне қарама-қарсы сөздерді антонимдер дейміз.

Мысалы: жақсы-жаман, ескі-жаңа, бар-жоқ, ашық-жабық, аласа-биік, ұзын-қысқа,ақ-қара, алыс-жақын, су жүрек – жүрек жұтқан т.б.


Сөздердің барлығына бірдей антоним сөз табыла бермейді. Мысалы: дәптер, қалам, бала сөздерінің антонимдері жоқ. Антоним болатын сөздер көбіне сапалық белгіні білдіретін сын есімдер мен қимыл-әрекетті анықтайтын етістіктерден болады.
Антонимдес сөздер бір сөз табына қатысты. Мысалы: өтірік-шын( зат есім),

жоғары-төмен(үстеу), ақ-қара(сын есім).
Антоним және жұрнақ арқылы немесе негізгі сөз және көмекші сөз тіркесі арқылы жасалған болымды-болымсыздық мағынаны теңестіруге болмайды.

Тілде бір-бірімен жұптасып, үнемі қандай мәнде қолданылса да, антонимдес жұп құрайтын сөздер болады.Мысалы: дұрыс-бұрыс, үлкен-кіші, пайда-зиян.

Достарыңызбен бөлісу:




©kzref.org 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет