Тақырып: Ауыл шаруашылығы тарихы



жүктеу 3.38 Mb.
бет15/21
Дата19.09.2017
өлшемі3.38 Mb.
1   ...   11   12   13   14   15   16   17   18   ...   21

Лабораториялық жұмыс№2:

Тақырыбы: Топырақтың құрылымдық және бөлшектік құрамы.

Мақсаты: Студенттерге топырақтың бөлшектік құрамың М.М. Филатов әдісімен және топырақтың құрылымдық құрамың аңықтауды үйрету. Топырақтың бөлшектік және құрылымдық құрамы туралы толық мағлұмат беру. Саз бен құмның пайыздық мөлшерлерін анықтай білуді үйрету.


Негізгі сұрақтар:

  1. Топырақ құрылымы дегеніміз не?

  2. Топырақ құрылымының типтері, пішіндері,түрлері ?

  3. Топырақтың құрылымдық құрамың қалай аңықтайды?

  4. Топырақтың механикалық құрамы дегеніміз не?

  5. Механикалық құрамын далада қалай анықтайды?

  6. Топырақтың бөлшектік құрамы дегеніміз не?

  7. Бөлшектік құрамы бойынша топырақтар қандай топтарға бөлінеді?

  8. Топырақты талдауға қалай дайындайды?

  9. Топырақтың бөлшектік құрамың М.М. Филатов әдісімен аңықтау?

  10. Бөлшектік құрамның маңызы?

Әдістемелік нұсқаулар:

  1. Топырақтың бөлшектік құрамын М.М. Филатов әдісімен анықтау.

а) Топырақтағы саздың мөлшерін анықтау

1. Көлемі 50 мм цилиндрге көлемі 5 мм /см/ топырақ салынады;

2. Сол цилиндрге 30 мл су және 5 мл СаСІ2 ерітіндісі құйылады. /органикалық бөлшектерді іріту, коагуляция үшін/;

3.Цилиндрдегі заттарды шыны таяқшамен араластыра отырып, оны 50 мл деңгейіне дейін суға толтырады;

4. 30 минут тұндыруға қояды;

5. Тұнбадағы топырақтың 1 см3 есептелген, оның алғашқы көлеммен салыстырғандағы көлемі анықталады. Ол үшін цилиндрдегі сұйықтық өсімін 5-ке көбейтеді;

6. Топырақтағы судың проценттік мөлшері кесте бойынша анықталады.
б) Топырақтағы құмның мөлшерін анықтау.

1. 100 мл цилиндрге сол топырақтың үлгісінен 10 мл /см/ топырақ салынады;

2. Сұйықты араластыра отырып, судың деңгейін 100 мл дейін жеткізеді;

3. Сұйықты 1,5 минут тұндыруға қояды;

4. Лай суды төгіп, шөгіндіге қайтадан 100 мл деңгейіне дейін су құйылады да, қайтадан 1,5 минут тұндырылады. Осылайша шайынды су таза мөлдір болғанша қайталанады.

5. Цилиндрде қалған топырақтың әрбір мл 10 процент құмға тең болады деп есептеледі.




  1. Топырақтың құрылымдық құрамын анықтау.

1. Салмағы 0,5-2,5 кг топырақтың орталанған үлгісін өлшеп алу;

2. Оны тастардан, түбірлерден және басқа бөгде заттардан тазарту;

3. Көзі 10, 7, 5, 3, 1, 0,5 және 0,25 мм елеуіштер жиынтығын жинау;

4. Өлшенген топырақтарды жеклеген 100 г бөліктерге бөліп елеу;

5. Әр елеуіште қалған еленділердің салмағын анықтау;

6. Төмендегі кесте бойынша топырақтың әрбір құрылымдық бөлшектерінің проценттік мөлшерін анықтау

Х= А/В х 100% , мұнда Х - әрбір құрылымдық бөлшектің проценттік мөлшері

А – белгілі құрылымды бөлшектің салмағы, г;

В – барлық құрылымдық бөлшектердің жалпы салмағы, г;

7. Анықталған нәтижелерді төмендегі үлгі бойынша дәптерлеріңе түсіріңдер:




Бөлшектердің көлемі, мм

Бөлшектер массасы, мм

Бөлшектердің пайыздық үлесі %

Топырақ

10










7










5










3










1










0,5










0,25











Әдебиеттер:

1. Асанов Ж. А. Ауыл шаруашылық негіздері Алматы, 1987 14 -15 беттер

2. Мырзаханов Н. Ауыл шаруашылық негіздеріне арналған тәжірибе құралы Республикалық баспа кабинеті, Алматы, 1994 10-13 беттер

3. Ващенко И.М. Практикум по основам сельского хозяйства Москва «Просвещение» 1982, 19-24 беттер

4. Методикалық нұсқау

5. Добровольский В.В. Руководство к лабораторным работам по курсу «Основы почвоведения и география почв» Учпедгиз Москва 1962 29-31 беттер


3 апта

Лабораториялық жұмыс№3:

Тақырыбы: Топырақтың жұту қабілетін анықтау.

Мақсаты: Топырақтың жұту қабілеттері түрлерін айыра білуге және лабораториялық жағдайда жасап үйренуге тәрбиелеу.

Негізгі сұрақтар:

  1. Жұту қабілетінің түрлері?

  2. Топырақтың механикалық жұту қабілеті.

  3. Топырақтың физикалық жұту қабілеті.

  4. Топырақтың биологиялық жұту қабілеті.

  5. Коагуляция дегеніміз не?

  6. Пептизация дегеніміз не?

  7. Золь және гель дегеніміз не?

  8. Коагуляция шегі дегеніміз не?

Әдістемелік нұсқаулар:

А) Механикалық жұту қабілетін анықтау.

1. Темір штативке диаметрі 8 см болатын екі шыны сүзгіш воронка орнатылады.

2. Топырақты фарфор ступкамен уатып, техникалық таразыда 30 г топырақ өлшеп алынады.

3. Екінші воронкаға осындай салмақта құ салынады. Салынған топырақ пен құм воронкадан түсіп кетпеу үшін оған алдын-ала түбіне қиыршық тастар салынады.

4. Сазды және құмды массадан алдын-ала дайындалған сазды ерітінді фильтрленеді. Бірінші және екінші воронкадан өткен фильтраттың мөлдірлігі әр түрлі болады.

5. Тәжірибе нәтижесі дәптерге жазалап, қорытынды жасалады. Құм кеуектерімөлшері үлкен болғандықтан одан өткен фильтрат лайлы болады.
Б) Молекулалық-сорбциялық (физикалық) жұту қабілетін анықтау.

1. Штативке бекітілген шыны воронкаға 25 г құм мен топырақ салынады.

2. Дайындалған үлгіден кез-келген жақсы боялған ерітінді құйып фильтрлейді.

3. Молекулалар жұтылуы жүреді. Жұту қарқындылығы фильтраттың түссізденуімен анықталады.

4. Әрбір үлгі фильтраттың түсі жазылып, қорытынды жасалады. Топырақ жоғары сорбциялық қасиетке ие, себебі құрамында ұсақ дисперсті бөлшектер көп.
В) Ионды-сорбциялық жұту қабілетін анықтау.

1. Гумусты қабаттан алдын-ала диаметрі 3 мм жоғары болатын агрегат алынады. Техникалық таразыда 20 г өлшеп алынып, шыны воронкаға салынады. Екінші воронкаға 20 г құм салынады. Шыны воронкаларды штативке бекітеді.

2. Дистелденген су мен 5% калий хлориді ерітінділері құрамындағы кальций анықталады. Ол үшін 5-6 мл дистелденген су мен калий хлориді ерітінділеріне 1 мл 4% аммоний оксалаты құйылады. Дистелденген суда кальций жоқ. КСІ ерітіндісінде аздап лайлану байқалады. Ондағы Са мөлшері 0,01% аспайды.

3. Алынған үлгі арқылы дистелденген су фильтрленеді. Үлгілер арқылы өткен сұйық құрамында азды-көпті механикалық қоспалар болады. 5-6 мл фильтрат алынады.

4. Екі фильтрде де кальций тексеріледі. Егер лай пайда болса, 0,01-0,001% кальций болғаны.

5. Бұл үлгілер 5% калий хлориді ерітіндісімен шайылады. Фильтратты қайта фильтрлеп, кальцийге тексереді.



Әдебиеттер:

1. Асанов Ж. А. Ауыл шаруашылық негіздері Алматы, 1987 17-19 беттер

2. Ващенко И.М. Практикум по основам сельского хозяйства Москва «Просвещение» 1982, 40-42 беттер

3. Добровольский В.В. Руководство к лабораторным работам по курсу «Основы почвоведения и география почв» Учпедгиз Москва 1962 70-76 беттер

4. Методикалық нұсқаулық
4 апта

Лабораториялық жұмыс№4:

Тақырыбы: Топырақтың органикалық затын анықтау.

Мақсаты: Студенттерге Тюрин әдісі бойынша топырақтың органикалық затың анықтауды үйрету. Гумус туралы білімдерін толықтыру.

Негізгі сұрақтар:

Гумус дегеніміз не?

Гумустың маңызы?

Гумустың құрамы?

Гумус қоры?

Гумустың шіру денгейлері?



Әдістемелік нұсқаулар:

Топырақтың құрамындағы қара шіріктін (гумустын) мөлшерін анықтаудың бірнеше әдістері бар. Олардың ішіндегі ең ынғайлы – Тюрин әдісі.

Тюрин әдісі бойынша – топырақтың құрамындағы гумус (органикалық көміртегі) хром қышқылымен тотығады:
2Cr2O7+8H2SO4+3C=2H2SO4+2Cr2(SO4)3+3CO2+8H2O

Хром қышқылының қалдығы Мор тұзыментитрленеді.


Жұмыс барысы;

1. Топырақтың орташа үлгісінен 1г топырақ алынады.



  1. Топырақты ақ қағаздың үстіне жайып, өсімдік қалдықтарынан тазартады. Үсақ қалдықтарды лупамен қарайды.

  2. Тазартылған топырақтан техникалық таразымен 0,2г топырақ алынады, оны конус тәрізді колбаға салып 15 мл хром қоспасын құяды. Сонымен қатар бақылау колбасы алынады, оған топырақ салынбайды, 15 мл хром қоспасын құяды.

  3. 2 колбаны электрикалық плиткаға қойып 5 мин қайнатады. Колбаларды сүзгіштермен жауып қояды.

  4. Колбалар суығаннан кейін, 20 мл дистилденген су, 5 тамшы фенилантронил индикаторы қосылады.

  5. 0,2н Мор тұзынын ерітіндісімен колбаларды титрлейді. Титрленген кезде ерітінді жасыл түске айналады. Мор тұзының мөлшерін бюреткіден байқалады.

  6. Гумусты формула бойынша анықтайды:

(a-b) N*K

А = x 100%

А-гумустың мөлшері, %



а- топырақсыз колбаны титрлеуге кеткен Мор тұзының мөлшері, мл

b-топырағы бар колбаны титрлеуге кеткен Мор тұзының мөлшері, мл

N- Мор тұзының концентрациясы (0,2н)

K-коэффициент (0,00517)

∑-топырақтың салмағы (0,2г).

Әдебиеттер:

1. Асанов Ж. А. Ауыл шаруашылық негіздері Алматы, 1987 31-132 беттер

2. Александрова Л. Н. Лабораторно-практические занятия по почвоведению Ленинград Изд. «Колос» 1967 38-40 беттер

3. Александрова Л.Н., Найденова О.А. Лабораторно-практические занятия по почвоведению Изд. «Колос» 1967 38-40 беттер

6. Добровольский В.В. Руководство к лабораторным работам по курсу «Основы почвоведения и география почв» Учпедгиз Москва 1962 67-70 беттер
5 апта

Лабораториялық жұмыс№5:

Тақырыбы: Топырақтың сулы қасиеттері


Каталог: dmdocuments
dmdocuments -> Халыќаралыќ экономика курсы бойынша баѓдарлама
dmdocuments -> Бқму-да оқу үрдісінде ақпараттық және білім беру технологияларын пайдалану
dmdocuments -> Орта ғасырлардағы Қазақстан тарихы
dmdocuments -> Барлығы – 180 сағат
dmdocuments -> Барлығы – 135 сағат
dmdocuments -> Жаратылыстану-математика факультеті деканы
dmdocuments -> Семинар 30 сағат Оқытушының жетекшілігімен студенттің өзіндік жұмысы (ожсөЖ) 60 сағат СӨЖ 60 сағат
dmdocuments -> Бастапқы әскери мамандығы бойынша Оқу әдестімілік комплекстік пәні бойынша арналған Атыс дайындығы
dmdocuments -> Бастапқы әскери мамандығы бойынша Оқу әдестімілік комплекстік пәні бойынша арналған Атыс дайындығы
dmdocuments -> Барлығы – 72 сағат


Достарыңызбен бөлісу:
1   ...   11   12   13   14   15   16   17   18   ...   21


©kzref.org 2019
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет