Тақырып: Ауыл шаруашылығы тарихы


Өтілген материал бойынша 8-15 аптадағы бақылау сұрақтары



жүктеу 3.38 Mb.
бет19/21
Дата19.09.2017
өлшемі3.38 Mb.
1   ...   13   14   15   16   17   18   19   20   21

11.3.2.Өтілген материал бойынша 8-15 аптадағы бақылау сұрақтары:

Топырақтың табиғатта таралу заңдылықтары
Дала зонасындағы сапасы жақсы топырақтар қандай?

Сор топырақтардың негізгі ерекшелігі қандай?

Кызыл топырақтардың ерекшеліктері қандай?

Шымды-күлгін топырақтарындағы қарашірінді мөлшері

Күнгірт қара-қоныр топырақтардың А қабатының қалындығы

Сұр орман топырақтарының ерекше белгісі

Тундра топырақтарының жалпы қалындығы қанша?

Далалы аймақтың зоналды топырағы болып ------ топырақ есептеледі

11) қабаттың қуаттылығы қара топырақта 83 см болса, бұл қандай түрге тең

А1 қабат қара қоныр топырақта қалай аталады?

Алмасты натрийдің мөлшері 4,2 % болса жұту сыйымдылығынан, бұл қандай қара қоныр топырақ болады?

Сор топырақтың бетінде қабыршақ пайда болса кұрамында қандай тұздар жинақталады

Сортаң топырақтың типтерін ата

Қара топырақтың типтеріне жатады

Карбонатты қара қоныр топырақ былай сипатталады?

Тұзды топырақтарға ------ топырақ жатады

Қара топырақтың (А11) қуаттылығы 45 см болса, бұл қандай түрге тең?

В1 қабат сортаң топырақта қалай аталады ?

Алмасты натридің мөлшері жұту сыйымдылығынан 14 болса, бұл қандай каштан топыраққа тең?

Сор топырақтың түсі қара болса, оның құрамында қандай тұздар жиналады ?

Қара қоныр топырақтың құрамында жұту сыйымдылығы қанша болады?

Қара қоныр топырақтың профилі 23 см болса және олар қатты аналық жыныста пайда болса, бұл топырақ ------ болады

Қураған дала аймақтың топырағы

11) қабаттың қуаттылығы 32 см болса, бұл қандай түрге тең? (қара қоныр топырақ)

А1 қабат сортаң топырақтарда қалай аталады ?

Алмасты натрийдің мөлшері жұту сыйымдылығынан 7 % болса, бұл қандай каштан топырақ болады?

Сортаң топырақтың типін атаңыз

Сор топырақтың құрамында сода көп мөлшерде жинақталса, бұл ------ сор топырақ болып аталады

Қара топырақтың туыстарын атаңыз

Қара қоныр топырақтың А1 қабаты (тың жерде) 25% дейін шайылып кетсе, бұл топырақ қалай аталады?

Грунт сулары 3-6 м тереңдікте жатса және олар топырақ түзүлуіне қатысса бұл топырақ ------- деп аталады

В1 қабатында алмасу натрий мөлшері 25 %- тен болса, бұл топырақ

Қара топырақтың құрамында гумус мөлшері 8 %- тен болса, бұл------ топырақ болады

Топырақтың беткі қабатынан қайнаса бұл қандай каштан топырақ (10 %Н Cl)

А1 қабатының қалыңдығы 5 см - ден болса, бұл қандай сортаң топырақ

Сор топырақ борпылдақ болса, құрамында қандай тұздар жинақталады?

Сор топырақтың типін атаңыз

В1 қабат қара топырақта қалай аталады

Сор топырақ ылғал болса, құрамында қандай түздар жинакталады

Қара топырақтың (А11) қабатты 55 см болса, бұл қандай түрге тең?

Гидроморфты сор топырақтың грунт сулары ......... м тереңдікте жатады

Автоморфты топырақтарда грунт сулар ....... м тереңдікте жатады

Nа СО3 сор топырақтың құрамында көп болса …. сор топырақ болады

СаСl2 сор топырақтың құрамында көп болса….. сор топырақ болады

NаСl2 сор топырақтың құрамында көп болса ……. сор топыарқ деп аталады

Көп гумусты (тучный) қара топырақтың құрамында гумус мөлшері (%)

Аз гумусты қара топырақтың құрамында гумус мөлшері (%)

Егер гумус мөлшері 1-2 % болса, бұл қандай қара қоныр топыраққа сәй

В1 қабат қара қоныр топырақта…. деп аталады

А1 қабат сортаң топырақта 9 см болса…. сортаң топырақ деп аталады

А1 қабат сортаң топырақта 19 см болса…. сортаң топырақ деп аталады

А1 кабат дала аймағында зоналды топырақтарда -------- деп аталады

А1 қабат сортаң топырақта 2 см болса…. сортаң топырақ деп аталады

А1 қабат сортаң топырақта 15 см болса…. сортаң топырақ деп аталады

Сортан тапырақтың құрамында гипс 49 см тереңдікте жатса…. деп аталады

Сортан тапырақтың құрамында гипс 21 см тереңдікте жатса…. деп аталады

Сортаң топырақтың В1 қабатының структурасы…….. болады

Егер өсімдік жамылғысы жусан болса топырақ ….. болады

Егер өсімдік жамылғысы ақселеу болса топырақ ….. болады

Дала зонасындағы сапасы жақсы топырақтар қандай?

Сор топырақтардың негізгі ерекшелігі қандай?

Кызыл топырақтардың ерекшеліктері қандай?

Шымды-күлгін топырақтарындағы қарашірінді мөлшері

Күнгірт қара-қоныр топырақтардың А қабатының қалындығы

Сұр орман топырақтарының ерекше белгісі

Тундра топырақтарының жалпы қалындығы қанша?

Шалғынды қара қоңыр топырақтарда қандай өсімдіктер жамылғысы болады?

Тайга зонасында өсімдік жамылғысы қандай?

В.В.Докучаев топырақтың қай типін “топырақ патшасы” деген?

Тундра зонасының топырақтарының жіктелуі

Зонасыз топырақтар қатарына жататын топырақтар.

Жел эрозиясы Қазақстанда қай жылдары байқалды?

Сұр орман топырақ зонасының ауа райы қандай?

Зона аралық топырақтар қатарына қандай топырақ типтері жатады?

Қара топырақ зонасының су режимі қандай?

Қара қоңыр топырақты құрғақ даланың өсімдік жамылғысы қандай?

Тундра зонасының ауа райы қандай?

ТМД елдерінің қай жағында жас топырақтар орналасады?

Сортаң топырақтардың бетінде қандай өсімдік жамылғысы болады?

Қара қоңыр топырақ типі қандай типшелерге бөлінеді?

“Мәдениеттенген” жазира топырақтары қай географиялық аймақта кездеседі

Батыс Қазақстан облысында қандай топырақтар таралған?


11.3.3. Емтиханға дайындық сұрақтары:
Топырақтану ғылымының дамуының негізгі кезендері.

Топырақтану пәнінің мақсаты мен міндеттері.

Топырақ туралы түсінік .

Топырақтанудың басқа ғылымдар арасындағы орны, міндеттері.

Топырақтану тарихы мен топырақ құраушы факторларға тоқталу.

Топырақты зерттеу әдістері.

Топырақ құраушы факторлар.

Үгілу құбылысы.

Топырақ құраушы жыныстар.

Топырақтың пайда болу теориялары.

Топырақ құраушы жыныстар.

Гипергенез. Бұзылу процесс өнімдері.

Антропогенді және табиғи факторлардың топырақ құрау процесіне әсері.

Топырақ құраушы факторлар.

Алғашқы тірі организмдер және олардың топырақ түзуге әсері

Ауа райының топырақ түзудегі рөлі

Топырак түзуші тау жыныстарының түзілген топыраққа ететін әсері

Топырақ түзуге аймақтык-геологиялық дәуір әсері.

Топырақ түзу процестеріне адамзат қоғамының тигізетін әсері.

Топырақтың тірі бөлігі. Топырак — тірі дене.

Топырақтың морфологиялық белгілері.

Топырақтың морфологиялық белгілері.

Түсі, қалындығы, құрылымы, бөлшектік құрамы , тұтқырлығы, жаңа заттар, кірме заттар, қайнауы, ауысуы, ылғалдылығы және т.б.

Топырақтың негізгі қасиеттері.

Топырақтың механикалық кұрамы.

Топырактын катты минералдық бөлігі,

Топырақтың органикалық бөлігі.

Топырақ қара шіріндісі, оның құрамы.

Топырақ коллоидтары, оның құрамы.

Гумификация мен дегумификация процесстері.

Қара шіріндінің негізгі компонентері: фульвоқышқылдар мен фульваттар, қарашірінді қышқылдары мен гуматтар, гуминдік қосылыстар.

Топырак қарашірігі — топырактың негізгі бөлігі.

Топырақтың ұсақдисперсті бөлігі және сіңіру қабілеті.

Топырақ көпфазалы түзілім.

Топырақтың сіңіру бөлшегінің құрылысы.

Механикалық сіңіру қабілеті.

Физикалық сіңіру қабілеті.

Физико-химиялық сіңіру қабілеті.

Химиялық сіңіру қабілеті.

Биологиялық сіңіру қабілеті.

К.К.Гедройц еңбектері.

Топырақ орта реакциясы.

Топырақтың сіңіру сыйымдылығы.

Топырақ сулары мен топырақтың сулы қасиеттері.

Топырақтың су режимі.

Топырақтағы су түрлері (гигроскопиялық, гравитациялы, қылтүтік, химиялық байланысқан).

Су өткізгіштігі, су көтеруі, су сыйымдылық.

Г.П.Высоцкий еңбектері.

Химиялық байланысқан су.

Бу күйіндегі су

Гигроскопиялық су

Қылтүтік суы

Гравитациялык су

Жер асты ыза суы

Топырақ ауасы.

Т о п ы р а қ т ы н ы ң ылғал с и ы м д ы л ы ғ ы.

Топырақтың су сиғызғыштығы.

Топырақтың физикалық қасиеттері мен су-ауа режимі.

Топырақтың негізгі типтеріне шолу

Арктикалық ландшафттар мен тундра зонасының топырақтары.

Арктикалық топырақтар – таралуы, географиялық түзілу жағдайлары. Топырақ құрылысының қысқалығы.

Тундралық топырақтар. Топырақ құраушы жағдайлар. Жіктелуі. Морфологиялық және шаруашылық сипаттамасы. Ауа-райы ерекшеліктері – қысқа аязсыз кезең, ауаның жоғары ылғалдылығы мен топырақтың жазда толық ылғалдануы, қыстағы желдер. Мәңгілік тоң әсері.

Тундралық өсімдік жамылғысы.

Тундралық-глейлі, тундралық-батпақты және т.б. топырақтар.

Топырақтың табиғатта таралу заңдылықтары.

ТМД елерінің негізгі топырақ зоналары

Тайга-орман ландшафттарының топырақтары.

Тайга зонасының күлгінді, шымды-күлгінді топырақтары.

Шымды-күлгін топырақтар. Топырақ құраушы жағдайлар. Жіктелуі.

Күлгін, шымды, батпақ топырақтарының морфологиялық белгілері. Батыстаң шығысққа қарай құрлылықтың ұлғайуы. Өсімдік жамылғысы, биомасса мен құрғақ бөлік көрсеткіштері.

Еуропалық, батыс және шығыс сібір тайгаларының айырмашылықтары.

Орманды зонаның күлгін жэне шымды-күлгін топырақтары

Аралас орман топырақтары . ТМД мен шетелде таралуы.Ауа райы жағдайы. Жер бедері мен топырақтүзуші жыныстар. Өсімдік жамылғысы, биомасса мен құрғақ бөлік көрсеткіштері.

Шымды-күлгін топырақтар. Топырақ құраушы жағдайлар. Жіктелуі. Күлгін, шымды, батпақ топырақтарының морфологиялық белгілері.

Жапырақты орман топырақтары.

Сұр орман топырақтары.ТМД-да таралуы.Ауа райы жағдайы. Жер бедері мен топырақтүзуші жыныстар. Өсімдік жамылғысы, биомасса мен құрғақ бөлік көрсеткіштері. Сұр орман топырақ морфологиясы. Топырақ құраушы жағдайлар. Жіктелуі.

Кұба орман топырақтары.

Шалғынды және шалғынды-алуаншөптесінді далалар топырақтары

Қара топырақтардың таралуы. Ауа райы жағдайы. Жер бедері мен топырақтүзуші жыныстар. Өсімдік жамылғысы, биомасса мен құрғақ бөлік көрсеткіштері. Қара топырақ морфологиясы. Топырақ құраушы жыныстар. Жіктелуі.

Шалғынды даланың қара топырақтары.

Құрғақ дала мен шөлейт зоналарының топырақтары.

Құрғақ дала зонасының қара қоңыр топырақтары. Топырақ құраушы жағдайлар. Жіктелуі. Морфологиясы мен химиясы. Өсімдік жамылғысы, биомасса мен құрғақ бөлік көрсеткіштері.Қара қоныр және құба топырақтар.Атмосфералық ылғал тапшылығы жағдайындағы мезо- және микро- жер бедерінің топырақ түзуіндегі ролі.

Даланың гидроморфты топырақтары

Зонааралық (сорланған, сортаң, солодтар) және зонасыз (құм және т.б.) топырақтар. Морфологиялық және химиялық ерекшеліктері. Топырақ құраушы жағдайлар. Жайылма топырақтары. Жіктелуі. Морфологиялық және химиялық белгілері. Топырақ құраушы жағдайлар

Сор және сортаң топырақтар

Шөлдің топырақтары.

Шөл зонасының құба, сұр-құба топырақтары. Жіктелуі. Морфологиясы және химиялық белгілері. ТМД-да таралуы.Ауа райы жағдайы. Жер бедері мен топырақтүзуші жыныстар. Өсімдік жамылғысы, биомасса мен құрғақ бөлік көрсеткіштері. Топырақ құраушы жағдайлар. Жіктелуі. Сұр-құба топырақтар морфологиясы.

Субтропикалық белдеу топырақтары

Ылғал субтропикалық ормандардың қызыл және сары топырақтары. Топырақ құраушы жағдайлар. Жіктелуі. Морфологиялық және химиялық белгілері.
11.4 Тест сұрақтары
1. Т белгісі қандай қабаттың белгісі?

Торфты


Глейлі

Орман төсеніші

Өте қатты темір қосылыстары көп қабат

2. А0 белгісі қандай қабаттың белгісі?

Орман төсеніші

Торфты


Глейлі

Өте қатты темір қосылыстары көп қабат

3. G белгісі қандай қабаттың белгісі?

Глейлі


Торфты

Орман төсеніші

Өте қатты темір қосылыстары көп қабат

4. L белгісі қандай қабаттың белгісі?

Өте қатты темір қосылыстары көп қабат

Торфты


Глейлі

Орман төсеніші

5. Темір оксидтері топыраққа қандай түс береді?

Қызыл


Ақ

Қара қоңыр

Жасыл

6. Кварц, каолинит, әк, гипс топыраққа қандай түс береді?



Ақ немесе ақшыл

Қызыл


Қара қоңыр

Жасыл


7. Егер топырақ құрамында темір гидроксидтері көп болса, топырақ қандай түске боялады?

Сары


Қызыл

Ақ

Қара қоңыр



8. Марганец оксидтері топыраққа қандай түс береді?

Күлгін және қою көк

Қызыл

Ақ

Қара қоңыр



9. Химиялық жаңа заттарды атаңыз?

Гипс, әкті қосылыстар

Капролиттер

Тас сынықтары

Құрылыс қалдықтары

10. Биологиялық жаңа заттарды атаңыз?

Топырақта тіршілік ететін жануарлардың жолдары

Гипс, әкті қосылыстар

Тас сынықтары

Құрылыс қалдықтары

11. Тас қалдықтары қандай кірме заттарға жатады?

Литоморфтар

Криоморфтар

Антропоморфтар

Биоморфтар

12. Адам қызметіне байланысты заттар: кірпіш сынықтары, әйнек қандай кірме заттарға жатады?

Антропоморфтар

Литоморфтар

Криоморфтар

Биоморфтар

13. Топырақтағы мұз тәрізді формалар қандай кірме заттарға жатады?

Криоморфтар

Литоморфтар

Антропоморфтар

Биоморфтар

14. Топыраққа көмілген жануарлардың сүйектері, тамыр, сабақтың шіріген қалдықтары қандай кірме заттарға жатады?

Биоморфтар

Литоморфтар

Криоморфтар

Антропоморфтар

15. Жаңа заттар шығу тегі жағынан қалай болып бөлінеді?

Химиялық және биологиялық

Химиялық және физикалық

Биологиялық және физикалық

Физикалық және механикалық

16. Орыс топырақ – классификациялық мектебінің негізін қалаған кім?

А) В.В. Докучаев

В) Н.Н. Розов

С) Я.Н. Афаннасьева

Д) Г.Н. Высоцкий

17. 1895 жылы топырақ классификациясында өзінің классикалық «зональды» жүйесін ұсынған ғалым?

А) Н.М. Сибирцев

В) Н.Н. Розов

С) Я.Н. Афаннасьева

Д) Г.Н. Высоцкий

18. Топырақ классификациясында такссномиялық деңгейінде барлық топырақтарында 11 геохимиялық ассоциацияға, 37 тұқымдасқа бөлген ғалым?

А) М.А. Глазовская

В) Н.Н. Розов

С) Я.Н. Афаннасьева

Д) Г.Н. Высоцкий

19. 1906 жылы топырақты жергілікті жердің климаты мен жер бедеріне тәуелді гидротермиялық режимі сипатына қарай классификациялаған ғалым?

А) Г.Н. Высоцкий

В)М.А. Глазовская

С) Н.Н. Розов

Д) Я.Н. Афаннасьева

20. АҚШ –та алғаш топырақ картографиялық жұмыстар кімнің жетекшілігімен жүргізілді?

А) М.Уитни

В) К. Марбут

С) Дж. Коффи

Д) м.Болдуан

21. 1928 жылы барлық топырақтарды екі қатарға органикалық және минералды деп бөлуді ұсынған ғалым ?

А) К.Шоу


В) К. Марбут

С) Дж. Коффи

Д) м.Болдуин

22. Бір типтті биологиялық , климаттық ,гидрологиялық жағдайларда дамитын және негізгі топырақ түзу процесі басқа да процестермен үйлесімді, анық байқалатын топырақтар тобы?

А) Топырақ типі

В) топырақ тип / тармағы

С) Топырақ туысы

Д) Топырақ түрі

23. Негізгі топырақ түзуші процестің даму дәрежесі бойынша ерекшеленетін топырақтың тобы?

А) Топырақ түрі

В) Топырақ тип / тармағы

С) Топырақ туысы

Д) Топырақ типі

24. Жоғарғы беткі қабаты 40 -60 см - ге дейін органикалық заттан тұратын топырақтар?

А) гистосольдер

В) антросольдер

С) андосольдер

Д) вертисольдер

25Гумусты горизонтты әлсіз байқалатын торпик және субтропиктің құмды – кварцты топырақтары?

А) ареносольдер

В) антросольдер

С) андосольдер

Д) вертисольдер

26. Ұзақ уақытыт үгілу өнімдерінен түзілетін , каолинитті саздан , кварцтан, темір алюмений гидоксидтерінен тұратын топырақтар?

А) ферральсольдер

В) ареносольдар

С) гистосольдар

Д) вертисольдер

27. Темір және алюминий гидроксидтері сияқты, жаңа заттар жоқ , бірақ топырақ профилінің төменгі бөлігінде саздың мөлшері жоғары келетін өте қышқыл сазды топырақтар?

А) акрисольдер

В) ареносольдар

С) гистосольдар

Д) вертисольдер

28. Қай ғалымның еңбектерінде тундра топрақтары зоналық топырақтар деп көретілген?

А) Н.М. Сибирцев

В) Е.Н. Иванова

С) Б.Н. городкова

Д) А.Л. Григорева

29. Тундралық клегейлі топырақты неше тип тармағына бөліп көрсетуге болады?

А) төрт


В) бес

С) алты


Д) үш

30. Ылғалды европалық және Чукот – Анадырь провинцияларына тән топырақтар?

А) тундра глейлі күлгінденген топырақтар

В) тундралық әлсіз глейлі гумусты топырақтар

С) тундралық глейлі қарашірік топырақтар

Д) тундралық глейлі торфты топырақтар

31.Тайга зонасындағы қылқан жапырақты орман өсімдігінң биомассаы?

А) 1000-3000 ц/га

В) 3000 – 4000 ц/га

С) 4000 – 5000 ц/га

Д) 500 – 100 ц/га

32. Аралас орманды зонадағы жылдық жауын –шашын мөлшері?

А) 500 – 600 мм

В) 1000 – 1500 мм

С) 200 – 300 мм

Д) 150 – 400 мм

33. Аралас орманды зонадағы өсімдіктер биомассасы қанша?

А) 2000 -3000 ц/га

В) 3000 -4000ц/га

С) 1000 -2000ц/га

Д) 600 – 1000 ц/га

34. Аралас орман зонасындағы шымды – күлгін топырақтардың гумусты қабатының топырақ құрлымы қандай?

А) кесекті

В) бағаналы

С) призмалы

Д) жаңғақты

35. Аралас орман зонасындағы шымды – күлгін топырақтардың иллювиальды қабатының (В) топырақ құрылымы қандай?

А) жаңғақты

В) бағаналы

С) призмалы

Д) кесекті

36. Аралас орман зонасындағы беткі ланшафтты батпақты аймақтардағы торфты – күлгін – глейлі топырақтардың негізгі ерекшеліктері?

А) глейлі горизонттың болуы

В) күлгін қабаттың болуы

С) гумус қабаттының болуы

Д) иейлі горизонттың болмауы

37. Аралас орман зонасындағы шымды – күлгін – глейлі топырақтардың түсі қандай?

А) қара – құба

В) қара –қоңыр

С) сұр –құба

Д) ашық қоңыр

38. Аралас орман зонасындағы шымды –карбонатты топырақтар қандай топырақ жынысынан түзілген?

А) кальций карбонатына бай

В) натрий карбонатына бай

С) темір оксидтеріне бай

Д) маргенец оксидтеріне бай

39. Эстония жеріне тән топырақтар?

А) шымды –карбонатты

В) торфты – күлгін – глейлі

С) шымды – күлгін

Д) күлгінденген топырақтар

40. Шымды –карбонатты топырақтардың А қабаттының топырақ құрлымы қандай?

А) дән тәрізді

В) жаңғақ тәрізді

С) кесекті

Д) бағаналы

41.Адам қолымен екпейтін, бірақ ауыл шаруашылық дақылдарын ластайтын өсімдіктер?

А) Арамшөптер

В) Ластаушылар

С) Дәнді дақылдар

Д) Бақша дақылдары

42.Ауыл шаруашылық мәдени дақылдарының арасында өсетін басқа мәдени дақылдар?

А) Ластаушылар

В) Арамшөптер

С) Дәнді дақылдар

Д) Бақша дақылдары

43.ТМД территориясында арамшөптердің қанша түрі өседі?

А) 1500


В) 1600

С) 1400


Д) 1700

44.ТМД территориясында кездесетін арамшөптердің қаншасы улы деп есептеледі?

А) 400

В) 500


С) 600

Д) 300


45.Барлық арамшөптер қоректену тәсіліне қарай қалай бөлінеді?

А) Паразитті және паразитті емес

В) Аз жылдық және көп жылдық

С) Жаздық және күздік

Д) Күздік және қыстап шығатын

46.Паразитті емес арамшөптер қандай екі топқа ажыратылады?

А) Аз жылдық және көп жылдық

В) Паразитті және паразитті емес

С) Жаздық және күздік

Д) Күздік және қыстап шығатын

47.Фотосинтезге қабілеттігін жоғалтқан және мәдени қожайын-өсімдік есебінен қоректенетін арамшөптер?

А) Паразитті арамшөптер

В) Паразитті емес арамшөптер

С) Жартылай паразитті арамшөптер

Д) Көп жылдық арамшөптер

48.Фотосинтезге қабілетті және мәдени дақылдарды паразиттейтін арамшөптер?

А) Жартылай паразитті арамшөптер

В) Паразитті арамшөптер

С) Паразитті емес арамшөптер

Д) Көп жылдық арамшөптер

49.Қоректену типі автотрофты, тамыр жүйесі және және жер беті бөліктері жақсы дамыған арамшөптер тобы?

А) Паразитті емес арамшөптер

В) Жартылай паразитті арамшөптер

С) Паразитті арамшөптер

Д) Көп жылдық арамшөптер

50.Эфемерлер ерте жаздық, кеш жаздық, қыстап шығатын, күздік және екі жылдық деп бөлінетін арамшөптер тобы?

А) Аз жылдық

В) Көп жылдық

С) Паразитті

Д) Жартылай паразитті



11.5 ГЛОССАРИЙ – терминдермен жұмыс
Почвенные карты и картограммыТопырақтар жамылғысының карталары — егіншіліктің практикалық міндеттерін шешу үшін қажетті материалдар; оларды атқаруда көмекші қү. рал түсіндірме жазбалары бар сауатты жасалған Т. кар-талары. Т. к. белгілі бір аймақ Т-ң табиғи касиеттерің жан-жақты және дәл ескеріп, құры жерді әр алуан шаруашы-лық бағытына қарай мейлінше дұрыс пайдалануға (егістік, шабындық, жайылым, т. б.), территорияны дұрыс ұйым-дастыруға, Т-ң құнарлығын арттырып, сортанданудан жэне батпаққа айналудан сактаута, сондай-ақ эрозияға қарсы бағытталған агротехникалық және мелиорациялық шара-ларды жүзеге асыруға мүмкіндік береді. Т. к. сонан соң а. ш. мақсаттар үшіи территорияларды аудандауға, жер есебін сапалы жүргізу және егін шаруашылығы жүйесік жасауға ғылыми негіз бола алады.

Почвенные микроорганизмытопырақ микроорганизмдері — Т-ты табиғи тіршілік ортасы ретінде пайдаланатык әр түрлі уақ организмдер тобы. Т. м-ң табиғаттағы зат ай-налуында, Т. кұралуда және оның күнарлығын түзуде үл-кен маңызы бар. Т. м. тек Т. ішінде ғана емес, ыдырай бас-таран есімдік қалдықтарында да дамиды. Т. м-ң жалпы массасы жағыыан планета микроорганизмдерішң басым бөлігін алады. Мыс., кара Т-ң 1 ге-да 10 млрд, не эр ге-да 10 т тірі микроорганизмдер денесі болады. Олар бактерия-лар, актиномицеттер, көк-жасыл балдырлар, саңырауқұ-лақтар мен микроскопиялык, балдырлардан тұрады.

Почвенный институттопырақ институті — В. В. До­кучаев атындагы Т. ғылыми-зерттеу мекемесі. Т. зерттеу-лерін жүйелі реттеу және ғ. з. жұмыстарынан жыйналған деректерді қорыту үшін 1925 ж. б. КСРО FA-сы жанында ұйымдастырылған. Т. и-н негізін салушылар мен жұмысын дамытушылар — К. Д. Глинка, Л. И. Прасолов, Б. Б. По-лынов, И. В. Тюрин т. б. Институт табыстарына ТМД территориясының Т. карталарын түзу, жүзден аса Т. типтеріи морфологиялық және физика-хишіялық зерттеулер мен солардың нәтижелеріне арналған баспа еңбектер жатады. Бұл Т-р мелиорациясы мен агроөндірістік сыпаттамасын-да улес қоскан.

Почвенный округ и районтопырақтык; өлке мен аудан — Т—қураушы жыныс белгілері мен Т. жамылғысы құрылымына қарай бөлінетін Т. аумақтары.

Почвенный монолиттопырақ монолиты — құрылысын — генетикалық горизонттарын бұзбай, табиғи жағдайда профилінен (кескін) арнаулы ағаш жәшікке қашап алынатын биіктігі 1 м-лік топырақ үлгісі.

Почвенный раствортопырақ ерітіндісі — жауын шашын сулары Т. құрамына тікелей эсер етеді. Ондағы кей-бір заттарды ерітіп Т-ң сұйық фазасыка (бөлігіне) — Т. ерітіндісіне көшіреді. Соңғы фаза Т-ң ең жылжымалы, өзгермелі және белсенді бөлігі бола тұрып, неше түрлі бнохимиялық, физика-химиялық Т. кұралу процестеріне, заттар айналымы мен алмасуына қатысады және есімдіктерге корек көзі болады. Сондықтан Г. Н. Высоцкий топырақ ерітіндісін жануарлар қанына теңеген,

Каталог: dmdocuments
dmdocuments -> Халыќаралыќ экономика курсы бойынша баѓдарлама
dmdocuments -> Бқму-да оқу үрдісінде ақпараттық және білім беру технологияларын пайдалану
dmdocuments -> Орта ғасырлардағы Қазақстан тарихы
dmdocuments -> Барлығы – 180 сағат
dmdocuments -> Барлығы – 135 сағат
dmdocuments -> Жаратылыстану-математика факультеті деканы
dmdocuments -> Семинар 30 сағат Оқытушының жетекшілігімен студенттің өзіндік жұмысы (ожсөЖ) 60 сағат СӨЖ 60 сағат
dmdocuments -> Бастапқы әскери мамандығы бойынша Оқу әдестімілік комплекстік пәні бойынша арналған Атыс дайындығы
dmdocuments -> Бастапқы әскери мамандығы бойынша Оқу әдестімілік комплекстік пәні бойынша арналған Атыс дайындығы
dmdocuments -> Барлығы – 72 сағат


Достарыңызбен бөлісу:
1   ...   13   14   15   16   17   18   19   20   21


©kzref.org 2019
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет